સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.13-4

॥ સ્કન્દ ઉવાચ ॥
ઉત્પ્રેક્ષન્તો જાયમાનં મંથિતારોઽથ તેઽખિલાઃ ॥
આયાંતં દદૃશુર્દ્દૂરાદન્તિ ધન્વન્તરિં શ્રિયઃ

સુધાભૃતં હેમકુમ્ભં દૃષ્ટ્વા ચાઽસ્ય કરે ધૃતમ્ ॥
અસુરાઃ સહસા બ્રહ્મન્નુત્પ્લુત્ય જગૃહુશ્ચ તમ્

તત્રાપિ બલિનો યે તે ગૃહીત્વા દુદ્રુવુસ્તતઃ ॥
તાન્દુર્બલા ન્યષેધન્ત નીતિવાક્યૈરનુદ્રુતાઃ

અહો નૈવમધર્મો વઃ કાર્યો ધર્મપરાયણૈઃ ॥
સમશ્રમેભ્યો દેવેભ્યો દત્ત્વા પેયં ન ચાન્યથા

અનાદૃત્યેતિ તદ્વાક્યં યયુર્દૂરં ત્વરાન્વિતાઃ ॥
તત્રાપિ તેષામન્યોન્યં કરાકૃષ્ટિર્મહત્યભૂત્

અહં પૂર્વમહં પૂર્વં ન ત્વં ન ત્વં પિબામ્યહમ્ ॥
ઇત્થં વિવદમાનાસ્તે નાપુસ્તત્પ્રાશનક્ષણમ્

અથ દેવા મ્લાનવક્ત્રા દૃષ્ટ્વા દૈત્યૈર્હૃતા સુધામ્ ॥
અશક્તાસ્તત્પ્રતીકારે શરણં પ્રાપુરચ્યુતમ્

પાહિપાહિ જગન્નાથ નષ્ટં સર્વસ્વમેવ નઃ ॥
દૈત્યૈર્હૃતા સુધા સર્વા કા ગતિર્ન્નો ભવિષ્યતિ

સુધાપાનાદૃતેપ્યેતે હન્તુમસ્માનલં ક્ષમાઃ ॥
પીતેઽમૃતે તુ તૈરદ્ય કિં કરિષ્યામહે વયમ્

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
નિશમ્ય દૈન્યં દેવાનાં ભગવાન્ભક્તકાર્યકૃત્ ॥
મા ભૈષ્ટેતિ સુરાનુક્ત્વા સુધામાદિત્સદાસુરાત્

સ્ત્રીરૂપમદ્ભુતં ધૃત્વા સર્વલોકવિમોહનમ્ ॥
દૈત્યાન્તિકમુપાગત્ય ચક્રે કન્દુકખેલનમ્

તે તુ તદ્રૂપમાલોક્ય મોહિતાઃ કામવિહ્વલાઃ ॥
ત્યક્ત્વા પરસ્પરોન્મર્દ્દં તામુપેત્યાબ્રુવન્વચઃ

સુધાકુમ્ભમિમં ભદ્રે ગૃહીત્વા ત્વં વિભજ્ય નઃ ॥
સર્વાન્પાયય સુશ્રોણિ વયં કશ્યપસૂનવઃ

ઇત્યુક્ત્વા તં દદુસ્તસ્મૈ તેઽનિચ્છન્ત્યા અપિ સ્ત્રિયૈ ॥
સા પ્રાહ મમ વિશ્રમ્ભો ન કાર્યઃ સ્વૈરિણી હ્યહમ્

અકાર્યં વઃ કૃતં હ્યેતદ્વિભજિષ્યે નિજેચ્છયા॥
ઇત્યુક્તા અપિ તે મૂઢા યથેષ્ટં કુર્વિતિ બ્રુવન્

તતસ્તદાજ્ઞયા સર્વે દેવા દૈત્યાશ્ચ વાસુકિઃ ॥
નિષેદુઃ પંક્તિશસ્તત્ર સ્વસ્વમણ્ડલમાશ્રિતાઃ

પંક્તિબંધોદ્યતેષ્વેષુ મોહિની સા તુ દૂરતઃ ॥
સમ્મુખં દેવપંક્તીનાં હેમાસન ઉપાવિશત્

સ્વાંતિકે ચામૃતઘટં નિધાય સ્ત્રૈણલીલયા ॥
ઇતસ્તતો વીક્ષમાણા તસ્થૌ નિઃસ્પૃહવત્ક્ષણમ્

વિપ્રચિત્તિમુખાસ્તર્હિ યે વૈ દાનવયૂથપાઃ ॥
સંદિગ્ધચિત્તા મોહિન્યામાસન્દેવાંતિકસ્થિતેઃ

શનૈરુપેત્ય તદ્દૃષ્ટિં વઞ્ચયિત્વા સુધાઘટમ્ ॥
જહ્રુઃ પુનર્દુરાત્માનો રહો ગત્વા પિપાસવઃ

નરનારાયણૌ તત્ર મુનિભિઃ સહ ચાગતૌ ॥
આસ્તાં તૌ દદૃશાતે તાન્દાનવાન્હરતોઽમૃતમ્

નારાયણેનેરિતોઽથ નરસ્તાન્સહસારુણત્ ॥
બલાદાચ્છિદ્ય તત્કુમ્ભં મોહિન્યૈ સ દદૌ દ્રુતમ્

તતો નરં હન્તુકામા આત્તશસ્ત્રાસ્તુ દાનવાઃ ॥
આપતન્પંક્તિવિક્ષેપો હ્યસુરાણામભૂન્મહાન્

તદા નરોપિ ભગવાન્દેવદૈત્યનરૈરપિ ॥
અજેયો નિર્ભયો હ્યેકઃ સાકં તૈર્યુયુધે બલી

એતસ્મિન્નન્તરે દેવાન્પંક્તિસ્થાન્મોહિનીવપુઃ ॥
અપાયયત્સુધાં વિષ્ણુઃ સર્વશો લઘુચઙ્ક્રમઃ

તત્રાપિ દાનવો રાહુઃ સૂર્યાચન્દ્રમસાન્તરે ॥
પ્રવિશ્ય દેવતાપંક્તાવુપાવિશદલક્ષિતઃ

તત્રાગતાયાં મોહિન્યાં સિઞ્ચન્ત્યાં તન્મુખે સુધામ્ ॥
દૃશાઽસૂસુચતાં તસ્યૈ પુષ્પવન્તાવુભૌ ચ તમ્

સ્મૃત્યાગતેન ચક્રેણ તર્હ્યેવાઽસ્ય ચ સામૃતમ્ ॥
શિરશ્ચિચ્છેદાતિમહન્માયાયોષિદ્વપુઃ પ્રભુઃ

તચ્છૈલશૃઙ્ગપ્રતિમં ગ્રસલ્લોકાન્નદદ્ભૃશમ્ ॥
ગ્રહત્વે સ્થાપયામાસ લોકાનાં શાન્તયે હરિઃ

દેવાન્સુધાં પાયયિત્વા જગૃહે પૌરુષીં તનુમ્ ॥
ભગવાનથ દેવાસ્તુ યુયુધુઃ સહ દાનવૈઃ

ઉદન્વતસ્તટે યુદ્ધં દેવાનામસુરૈઃ સહ ॥
સુધાપાનાતિબલિનામાસીદ્વિષ્ણુસહાયિનામ્

તસ્મિંસ્તુ તુમુલે યુદ્ધે નરેણેન્દ્રાદિભિશ્ચ તે ॥
નિહન્યમાના અસુરાઃ પલાય્ય વિવિશૂ રસામ્

સૂર્યશ્ચાસ્તં ગતસ્તાવત્સર્વે દેવગણાસ્તતઃ ॥
શ્રિયોન્તિકમુપાજગ્મુસ્તદ્દર્શનમહોત્સવાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવાસુદેવમાહાત્મ્યે દેવતામૃતપાનવર્ણનં નામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ