સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.10-5

સાવર્ણિરુવાચ ॥
કથં પ્રાપ્તા પુનઃ સ્કન્દ શ્રીરિન્દ્રેણ ગતામ્બુધિમ્ ॥ એતાં કથય મે સર્વાં કથાં નારાયણાશ્રયામ્

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
શ્રિયા વિહીનો દેવેન્દ્રઃ શ્રીહીનૈરપિ દાનવૈઃ ॥
પરાજિતો હૃતસ્થાનો નષ્ટાશેષપરિચ્છદઃ

ગિરિગહ્વરકુઞ્જેષુ કાનનેષુ તતસ્તતઃ ॥
પરિબભ્રામ સહિતો દિગીશૈર્વરુણાદિભિઃ

વલ્કલાજિન વસ્ત્રાશ્ચ પશુપક્ષ્યામિષાશનાઃ ॥
દેવા દૈત્યા નરા નાગાસ્તુલ્યાચારપરિચ્છદાઃ

પાત્રાણિ મૃન્મયાન્યેવ સર્વેષામપિ વેશ્મસુ ॥
આસન્વરાકાઃ સર્વેપિ પિશાચ્ય ઇવ ચ સ્ત્રિયઃ

આદાવભૂદનાવૃષ્ટિર્ભુવિ દ્વાદશવાર્ષિકી ॥
તતો વર્ષે ક્વચિદ્વૃષ્ટિરાસીત્સ્વલ્પા ક્વચિન્ન ચ

ઇત્થં દારિદ્ર્યદુઃખાનાં તેષાં વર્ષશતં ગતમ્ ॥
બલિષ્ઠારબ્ધકર્માણસ્તેઽતિદુઃખેપિ નો મૃતાઃ

અજીવન્ત મૃતપ્રાયા નરકેષ્વિવ નારકાઃ ॥
યતન્તોપિ શ્રિયઃ પ્રાપ્ત્યૈ યજ્ઞાદ્યૈર્ન્નાઽલભન્ત તામ્

તતઃ સહસ્રવર્ષાન્તે મેરૌ શરણમાયયુઃ ॥
શાપાદ્દુર્વાસસો દેવાઃ સર્વે દુર્વાસસો વિધિમ્

પ્રણમ્ય તસ્મૈ દુઃખં સ્વં વાસવાદ્યા ન્યવેદયન્ ॥
આદાવેવ હિ સોઽજ્ઞાસીત્સર્વજ્ઞત્વાત્સુરાપદમ્

ઉપાલભ્ય તતશ્ચેન્દ્રં વિરિઞ્ચઃ સહશંકરઃ ॥
તદ્દુઃખવારણા કલ્પો વિષ્ણુમૈચ્છત્પ્રસાદિતુમ્

આરાધયિષ્યંસ્તપસા તતોઽસૌ તં તપઃપ્રિયમ્ ॥
સર્વદેવગણોપેત ઉપાયાત્ક્ષીરસાગરમ્

તસ્યોત્તરે તટે રમ્યે સર્વે તેઽનશનવ્રતાઃ ॥
એકપાદસ્થિતા ઊર્દ્ધ્વબાહવશ્ચક્રિરે તપઃ

કેશવં હૃદિ તે દધ્યુઃ સર્વક્લેશવિનાશનમ્ ॥
લક્ષ્મીપતિં વાસુદેવમેકાગ્રકૃતમાનસાઃ

શતાબ્દાન્તે તતો વિષ્ણુઃ શ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્સ્વયમ્ ॥
અત્યાપન્નેષુ દીનેષુ કૃપાં દેવેષુ સોઽકરોત્॥

અદૃશ્યમૂર્તિરાત્મજ્ઞૈરપિ ભૂરિતપસ્વિભિઃ ॥
તત્રાવિરાસીત્કૃપયા નિયુતાહસ્કરદ્યુતિઃ

તેજોમણ્ડલમેવાદૌ સહસા સ્ફુરિતં મહત્ ॥
દદૃશુર્વિબુધાઃ સર્વે સિતં ઘનમનૌપમમ્

બ્રહ્મા શિવશ્ચ તન્મધ્યે દદૃશાતે રમાપતિમ્ ॥
ઘનશ્યામં ચતુર્બાહું ગદાબ્જાબ્જારિધારિણમ્

કિરીટકાઞ્ચીકટકકુણ્ડલાદિવિભૂષિતમ્ ॥
પીતકૌશેયવસનં દિવ્યસુન્દરવિગ્રહમ્

હર્ષવિહ્વલિતાન્માનૌ દણ્ડવત્તૌ પ્રણેમતુઃ ॥
તદિચ્છયાઽથ દેવાશ્ચ દૃષ્ટ્વા તં ચ મુદાઽઽનમન્

બભૂવુરતિહૃષ્ટાસ્તે નિધિં પ્રાપ્યાઽધના ઇવ ॥
બદ્ધાઞ્જલિપુટાઃ સર્વે ભક્ત્યા તં તુષ્ટુવુઃ સુરાઃ

દેવા ઊચુઃ ॥
ૐનમો ભગવતે તુભ્યં વાસુદેવાય ધીમહિ ॥
પ્રદ્યુમ્નાયાનિરુદ્ધાય નમઃ સંકર્ષણાય ચ

ૐકારબ્રહ્મરૂપાય ત્રેધાવિષ્કૃતમૂર્તયે ॥
બ્રહ્માણ્ડસર્ગસ્થિત્યન્તહેતવે નિર્ગુણાય ચ

નયનાનન્દરૂપાય પ્રણતક્લેશનાશિને ॥
કેશવાય નમસ્તુભ્યં સ્વતંત્રેશ્વરમૂર્તયે

મોદિતાશેષભક્તાય કાલમાયાદિમોહિને ॥
સદાનંદાય કૃષ્ણાય નમઃ સદ્ધર્મવર્ત્તિને॥

ભવામ્બુધિનિમગ્રાનામુદ્ધૃતિક્ષમકીર્તયે ॥
દર્શનીયસ્વરૂપાય ઘનશ્યામાય તે નમઃ

ગદાબ્જદરચક્રાણિ બિભ્રતે દીર્ઘબાહુભિઃ ॥
સુરગોવિપ્રધર્માણાં ગોપ્ત્રે તુભ્યં નમોનમઃ

વરેણ્યાય પ્રપન્નાનામભીષ્ટવરદાયિને ॥
નિગમાગમવેદ્યાય વેદગર્ભાય તે નમઃ

તેજોમણ્ડલમધ્યસ્થ દિવ્યસુન્દરમૂર્તયે ॥
નમામો વિષ્ણવે તુભ્યં પરાત્પરતરાય ચ

વાણીમનોવિપ્રકૃષ્ટમહિમ્નેઽક્ષરરૂપિણે॥
સર્વાન્તર્યામિણે તુભ્યં બૃહતે ચ નમોનમઃ

સુખદોસિ ત્વમેવૈકઃ સ્વાશ્રિતાનામતો વયમ્ ॥
મહાપદધિકક્લિષ્ટાઃ શરણં ત્વામુપાગતાઃ

દેવાધિદેવભક્તસ્ય તવ દુર્વાસસો વયમ્ ॥
અતિક્રમાચ્છ્રિયા હીનાઃ પ્રાપ્તાઃ સ્મો દુર્દશામિમામ્

વાસોન્નપાનસ્થાનાદિહીનાન્ધર્મોપિ નઃ પ્રભો ॥
ત્યક્ત્વા સહ શ્રિયા યાતસ્તાન્પાતું ત્વમસીશ્વરઃ

યતો વયં ચ ધર્મશ્ચ ત્વદીયા ઇતિ વિશ્રુતાઃ ॥
યથાપૂર્વં સુખીકર્ત્તું ત્વમેવાર્હસ્યતો હિ નઃ

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતો દેવૈર્ભગવાન્સ દયાનિધિઃ ॥
ઉવાચાનન્દયન્વાચા મેઘગમ્ભીરયા સુરાન્

શ્રીભગવાનુવાચ ॥
વિદિતં મે સુરાઃ સર્વં કષ્ટં વઃ સદતિક્રમાત્ ॥
ઉપાયં કુરુતાદ્યૈવ વચ્મિ યત્તન્નિવૃત્તયે

ઓષધીરમ્બુધૌ સર્વાઃ ક્ષિપ્ત્વા મન્દરભૂભૃતા ॥
નાગરાજવરત્રેણ મંથધ્વમસુરૈઃ સહ

આદૌ સંધાય દનુજૈઃ કુરુતામ્બુધિમન્થનમ્ ॥
સાહાયં વઃ કરિષ્યામિ ખેદઃ કાર્યો ન તત્ર વઃ

અમૃતં ચ શ્રિયો દૃષ્ટિં પ્રાપ્ય પૂર્વાધિકૌજસઃ ॥
ભવિતારો મદ્વિમુખા દૈત્યાસ્તુ ક્લેશભાગિનઃ

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે વિષ્ણુર્ભક્તસઙ્કટનાશનઃ ॥
દેવાસ્તસ્મૈ નમસ્કૃત્ય તદુક્તં કર્તુમારભન્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવ ખણ્ડે શ્રીવાસુદેવમાહાત્મ્યે શ્રીવાસુદેવપ્રસાદનિરૂપણં નામ દશમોઽધ્યાયઃ