સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.1-8

વેઙ્કટાચલમાહાત્મ્યમ્
નારદસ્ય સુમેરુશિખરસ્થયજ્ઞવરાહદર્શનમ્
પાવને નૈમિષારણ્યે શૌનકાદ્યા મહર્ષયઃ ॥
ચક્રિરે લોકરક્ષાર્થં સત્રં દ્વાદશવાર્ષિકમ્

તાનભ્યગચ્છત્કથકો વ્યાસશિષ્યો મહામતિઃ ॥
મુનિરુગ્રશ્રવા નામ રોમહર્ષણસમ્ભવઃ

સમ્યગભ્યર્ચિતસ્ત્વેષાં સૂતઃ પૌરાણિકોત્તમઃ ।
કથયામાસ તદ્દિવ્યં પુરાણં સ્કન્દનામકમ્

સૃષ્ટિસંહારવંશાનાં વંશાનુચરિતસ્ય ચ ।
કથાં મન્વન્તરાણાં ચ વિસ્તરાત્સ ન્યવેદયત્

કથાસ્તીર્થપ્રભાવાણાં શ્રુત્વા તે મુનિપુઙ્ગવાઃ ॥
ઊચિરે વશિનં સૂતં કથાશ્રવણકાઙ્ક્ષયા

॥ઋષય ઊચુઃ ॥
રોમહર્ષણ સર્વજ્ઞ પુરાણાર્થવિશારદ ॥
માહાત્મ્યં શ્રોતુમિચ્છામો ગિરીન્દ્રાણાં મહીતલે ॥
બ્રૂહિ ત્વં નો મહાભાગ કે પ્રધાના મહીધરાઃ ।૬॥।
॥શ્રીસૂત ઉવાચ ॥
એતમેવ પુરા પ્રશ્નમપૃચ્છં જાહ્નવીતટે ॥
વ્યાસં મુનિવરશ્રેષ્ઠં સોઽબ્રવીન્મે ગુરૂત્તમઃ

॥વ્યાસ ઉવાચ॥
પુરા દેવયુગે સૂત નારદો મુનિસત્તમઃ ।
સુમેરુશિખરં ગત્વા નાનારત્નસુશોભિનમ્

તન્મધ્યે વિપુલં દીપ્તં બ્રહ્મણો દિવ્યમાલયમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તસ્યોત્તરે દેશે પિપ્પલદ્રુમમુત્તમમ્

સહસ્રયોજનોચ્છ્રાયં વિસ્તીર્ણં દ્વિગુણં તથા ।
તન્મૂલે મણ્ડપં દિવ્યં નાનારત્નસમન્વિતમ્

પદ્મરાગમણિસ્તમ્ભૈઃ સહસ્રૈઃ સમલંકૃતમ્ ॥
વૈડૂર્યમુક્તામણિભિઃ કૃતસ્વસ્તિકમાલિકમ્

નવરત્નસમાકીર્ણં દિવ્યતોરણશોભિતમ્ ।
મૃગપક્ષિભિરાકીર્ણં નવરત્નમયૈઃ શુભૈઃ

પુષ્પરાગમહાદ્વારં સપ્તભૂમિકગોપુરમ્ ॥
સન્દીપ્તવજ્રસુકૃતકવાટદ્વયશોભિતમ્ ॥ ૧૩।
પ્રવિશ્યાઽસૌ દદર્શાન્તર્દિવ્યમૌક્તિકમણ્ડપમ્ ॥
વૈડૂર્યવેદિકં તુઙ્ગમારુરોહ મહામુનિઃ

તન્મધ્યે તુઙ્ગમતુલં વસુપાદવિરાજિતમ્ ॥
દદર્શ મુક્તાસઙ્કીર્ણં સિંહાસનં મહાદ્યુતિ

તન્મધ્યે પુષ્કરં દિવ્યં સહસ્રદલશોભિતમ્ ॥
શ્વેતં ચન્દ્રસહસ્રાભં કર્ણિકાકેસરોજ્જ્વલમ્

તસ્ય મધ્યે સમાસીનં પૂર્ણચન્દ્રાયુતપ્રભમ્॥
કૈલાસપર્વતાકારં સુન્દરં પુરુષાકૃતિમ્

।
ચતુર્બાહુમુદારાંગં વરાહવદનં શુભમ્॥
શંખચક્રાભયવરાન્બિભ્રાણં પુરુષોત્તમમ્

પીતામ્બરધરં દેવં પુંડરીકાયતેક્ષણમ્॥
પૂર્ણેંદુસૌમ્યવદનં ધૂપગંધિમુખાંબુજમ્

સામધ્વનિં યજ્ઞમૂર્તિં સ્રુક્તુણ્ડં સ્રુવનાસિકમ્॥
ક્ષીરસાગરસંકાશં કિરીટોજ્જ્વલિતાનનમ્

શ્રીવત્સવક્ષસં શુભ્રયજ્ઞસૂત્રવિરાજિતમ્॥
કૌસ્તુભશ્રીસમુદ્દ્યોતં સમુન્નતમહોરસમ્

જાંબૂનદમયૈર્દિવ્યૈઃ સુરત્નાભરણૈર્યુતમ્॥
વિદ્યુન્માલાપરિક્ષિપ્તશરન્મેઘમિવોજ્જ્વલમ્

વામપાદતલાક્રાંતપાદપીઠવિરાજિતમ્॥
કટકાંગદકેયૂરકુણ્ડલોજ્જ્વલિતં સદા

ચતુર્મુખવસિષ્ઠાત્રિમાર્કણ્ડેયૈર્મુનીશ્વરૈઃ॥
ભૃગ્વાદિભિરનેકૈશ્ચ સેવ્યમાનમહર્નિશમ્

ઇન્દ્રાદિલોકપાલૈશ્ચ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણૈઃ ॥
સેવિતં દેવદેવેશં પ્રણિપત્યાભિગમ્ય ચ

દિવ્યૈરુપનિષદ્ભાગૈરભિષ્ટૂય ધરાધરમ્ ॥
નારદઃ પરમપ્રીતઃ સ્થિતો દેવસ્ય સન્નિધૌ

॥
અથ વરાહસન્નિધિં પ્રતિ ધરણ્યાગમનમ્ ॥ ॥
એતસ્મિન્નંતરે ચાભૂદ્દિવ્યદુન્દુભિનિઃસ્વનઃ

તતસ્તમાગતા દેવી ધરણી સખિસંયુતા ॥
સુરત્નસાગરાકારદિવ્યાંબરસમુજ્જ્વલા

સુમેરુમન્દરાકારસ્તનભારાવનામિતા ॥
નવદૂર્વાદલશ્યામા સર્વાભરણભૂષિતા

ઇલયા વૈ પિંગલયા સખીભ્યાં ચ સમન્વિતા ॥
તતસ્તાભ્યાં સમાનીતં પુષ્પાણાં નિચયં મહી

શ્રીમદ્વરાહદેવસ્ય પાદમૂલે વિકીર્ય ચ ॥
પ્રણમ્ય દેવદેવેશં કૃતાઞ્જલિપુટા સ્થિતા

તાં દેવીં શ્રીવરાહોઽપિ હ્યાલિંગ્યાંકે નિધાય ચ

॥ અથ ધરણિવરાહસંવાદઃ ॥ ॥
પપ્રચ્છ કુશલં પૃથ્વીં પ્રીતિપ્રવણમાનસઃ

॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
ત્વાં નિવેશ્ય મહીદેવિ શેષશીર્ષે સુખાવહે ॥
લોકં ત્વયિ નિવેશ્યૈવ ત્વત્સહાયાન્ધરાધરાન્ ॥
હહાગતોઽસ્મ્યહં દેવિ કિમર્થં ત્વમિહાગતા

॥ પૃથિવ્યુવાચ ॥ ॥
માં સમુદ્ધૃત્ય પાતાલાત્સહસ્રફણશોભિતે ॥
રત્નપીઠ ઇવોત્તુંગે સરત્નેઽનન્તમૂર્ધનિ ॥
કૃત્વા માં સુસ્થિરાં દેવ ભૂધરાન્સંનિવેશ્ય ચ

મદ્ધારણક્ષમાન્પુણ્યાંસ્ત્વન્મયાન્પુરુષોત્તમ ॥
તેષુ મુખ્યાન્મહાબાહો મદાધારાન્વદસ્વ મે

॥
અથ શેષાચલસ્યસર્વપર્વતાતિશાયિત્વવર્ણનમ્ ॥
॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
સુમેરુર્હિમવાન્વિંધ્યો મન્દરો ગંધમાદનઃ ॥
સાલગ્રામશ્ચિત્રકૂટો માલ્યવાન્પારિયાત્રકઃ

મહેંદ્રો મલયઃ સહ્યઃ સિંહાદ્રિરપિ રૈવતઃ ॥
મેરુપુત્રોઽઞ્જનો નામ શૈલઃ સ્વર્ણમયો મહાન્

એતે શૈલવરાઃ સર્વે ત્વદાધારા વસુન્ધરે ॥
યે મયા દેવસંઘૈશ્ચ ઋષિસંઘૈશ્ચ સેવિતાઃ

એતેષુ પ્રવરાન્વક્ષ્યે તત્ત્વતઃ શૃણુ માધવિ ॥
સાલગ્રામશ્ચ સિંહાદ્રિશ્શૈલેંદ્રો ગન્ધમાદનઃ॥

એતે શૈલવરા દેવિ દિશં હૈમવતીં શ્રિતાઃ ॥
દક્ષિણસ્યાં પ્રતીતાંસ્તુ વક્ષ્યે શૈલાન્વસુન્ધરે

અરુણાદ્રિર્હસ્તિશૈલો ગૃધ્રાદ્રિર્ઘટિકાચલઃ ॥
એતે શૈલવરાઃ સર્વે ક્ષીરનદ્યાસ્સમીપગાઃ

હસ્તિશૈલાદુત્તરતઃ પંચયોજનમાત્રતઃ ॥
સુવર્ણમુખરીનામ નદીનાં પ્રવરા નદી

તસ્યા એવોત્તરે તીરે કમલાખ્યં સરોવરમ્ ॥
તત્તીરે ભગવાનાસ્તે શુકસ્ય વરદો હરિઃ

બલભદ્રેણ સંયુક્તઃ કૃષ્ણો ભક્તાર્તિનાશનઃ॥
વૈખાનસૈર્મુનિગણૈર્નિત્યમારાધિતોઽમલૈઃ ।૪૫॥
કમલાખ્યસ્ય સરસ ઉત્તરે કાનનોત્તમે ॥
ક્રોશદ્વયાર્ધમાત્રે તુ હરિચંદનશોભિતે ॥
શ્રીવેંકટાચલોનામ વાસુદેવાલયો મહાન્ ।

સપ્તયોજનવિસ્તીર્ણઃ શૈલેન્દ્રો યોજનોચ્છ્રિતઃ ॥
અસ્તિ સ્વર્ણમયો દેવિ રત્નસાનુભૃદાયતઃ

ઇન્દ્રાદ્યા દૈવતગણા વસિષ્ઠાદ્યા મુનીશ્વરાઃ॥
સિદ્ધાઃ સાધ્યાશ્ચ મરુતો દાનવા દૈત્યરાક્ષસાઃ ॥
રમ્ભાદ્યા અપ્સરઃસંઘા વસન્તિ નિયતં ધરે

તપશ્ચરંતિ નાગાશ્ચ ગરુડાઃ કિન્નરાસ્તથા ॥
એતૈરધિષ્ઠિતાસ્તત્ર સરિતઃ પુણ્યદર્શનાઃ ॥
સરાંસિ વિવિધાન્યત્ર સંતિ દિવ્યાનિ માધવિ

॥ અથ સ્વામિપુષ્કરિણ્યાઃ સર્વતીર્થાતિશાયિત્વવર્ણનમ્ ॥ ॥
તીર્થાનાં ચૈવ સર્વેષાં શૃણુષ્વ પ્રવરાણિ વૈ

ચક્રતીર્થં દૈવતીર્થં વિયદ્ગંગા તથૈવ ચ ॥
કુમારધારિકાતીર્થં પાપનાશનમેવ ચ ॥
પાણ્ડવં નામ તીર્થં ચ સ્વામિપુષ્કરિણી તથા

સપ્તૈતાનિ વરાણ્યાહુર્નારાયણગિરૌ શુભે ॥
એતેષુ પ્રવરા દેવિ સ્વામિપુષ્કરિણી શુભા

અસ્યાસ્તુ પશ્ચિમે તીરં નિવસામિ ત્વયા સહ ॥
આસ્તેઽસ્યા દક્ષિણે તીરં શ્રીનિવાસો જગત્પતિઃ

ગંગાદ્યૈઃ સકલૈસ્તીર્થૈઃ સમા સા સાગરામ્બરે ॥
ત્રૈલોક્યે યાનિ તીર્થાનિ સરાંસિ સરિતસ્તથા ॥
તેષાં સ્વામિત્વમાપન્નં ધરે સ્વામિસરોવરે

સ્વામિપુષ્કરિણીં પુણ્યાં સેવિતું દિવ્યભૂધરે ॥
વસન્તિ સર્વતીર્થાનિ તેષાં સંખ્યાં વદામિ તે

ષટ્ષષ્ટિકોટિતીર્થાનિ પુણ્યેઽસ્મિન્ભૂધરોત્તમે ॥
તેષુ ચાત્યંતમુખ્યાનિ ષટ્ તીર્થાનિ વસુન્ધરે

પઞ્ચાનાં તીર્થરાજાનાં તુમ્બો ગર્ભસમો મહાન્ ॥
ગર્ભવાસભયધ્વંસી સ્નાતાનાં ભૂધરોત્તમે

॥ ધરણ્યુવાચ ॥ ॥
ષટ્ તીર્થાનિ મહાબાહો ત્વયોક્તાનિ મહીધરે ॥
માહાત્મ્યં વદ તેષાં મે યથાકાલં યથાવિધિ ॥
ફલાનિ તેષુ સ્નાતાનાં નરાણાં વદ ભૂધર

॥
॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
નારાયણાદ્રિમાહાત્મ્યં વદામિ શૃણુ માધવિ

દેવાશ્ચ ઋષયશ્ચૈવ યોગિનઃ સનકાદયઃ ॥
કૃતેંઽજનાદ્રિં ત્રેતાયાં નારાયણગિરિં તથા

દ્વાપરે સિંહશૈલં ચ કલૌ શ્રીવેઙ્કટાચલમ્ ॥
પ્રવદન્તીહ વિદ્વાંસઃ પરમાત્માલયં ગિરિમ્

યોજનાનાં સહસ્રાન્તે દ્વીપાંતરગતોઽપિ વા ॥
યો નમેદ્ભૂધરેન્દ્રં તદ્દિશમુદ્દિશ્ય ભક્તિતઃ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

તસ્મિન્ષટ્તીર્થમાહાત્મ્યં યથાકાલં વદામિ તે

॥ અથ કુમારધારામાહાત્મ્યમ્ ॥ ॥
શૃણુષ્વાવહિતા ભદ્રે સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥
કુભસંસ્થે રવૌ માઘે પૌર્ણમાસ્યાં મહાતિથૌ

મઘાનક્ષત્રયુક્તાયાં ભૂધરેન્દ્રે વસુન્ધરે ॥
કુમારધારિકાનામ સરસી લોકપાવની

યત્રાસ્તે પાર્વતીસૂનુઃ કાર્તિકેયોઽગ્નિસંભવઃ ॥
દેવસેનાસમાયુક્તઃ શ્રીનિવાસાર્ચકોઽમલે

તસ્યાં યઃ સ્નાતિ મધ્યાહ્ને તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
ગંગાદિસર્વતીર્થેષુ યઃ સ્નાતિ નિયમાદ્ધરં ॥
દ્વાદશાબ્દં જગદ્ધાત્રિ તત્ફલં સમવાપ્નુયાત્

યોઽન્નં દદાતિ તત્તીર્થે શક્ત્યા દક્ષિણયાન્વિતમ્ ॥
સ તાવત્ફલમાપ્નોતિ સ્નાને તૂક્તં ફલં યથા

॥ અથ તુંબતીર્થમાહાત્મ્યમ્ ॥ ॥
માનસંસ્થે સવિતરિ પૌર્ણમાસીતિથૌ ધરે ॥
ઉત્તરાફાલ્ગુનીયુક્તે ચતુર્થે કાલ ઉત્તમે

પંચાનામપિ તીર્થાનાં તુંબેઽથ ગિરિગહ્વરે ॥
યઃ સ્નાતિ મનુજો દેવિ પુનર્ગર્ભે ન જાયતે

અથ આકાશગંગામાહાત્મ્યમ્ ॥
અગ્નિવાહસ્થિતે ભાનૌ ચિત્રાનક્ષત્રસંયુતે ॥
પૂર્ણિમાખ્યે તિથૌ પુણ્યે પ્રાતઃકાલે તથૈવ ચ ॥
આકાશગંગાસરિતિ સ્નાતો મોક્ષમવાપ્નુયાત્

॥ અથ પાણ્ડવતીર્થમાહાત્મ્યમ્ ॥ ॥
વૃષભસ્થે રવૌ રાધે દ્વાદશ્યાં રવિવાસરે ॥
શુક્લે વાપ્યથ વા કૃષ્ણે પક્ષે ભૌમસમન્વિતે

શુક્લે વાપ્યથવા કૃષ્ણે ભાનુવારેણ સંયુતે ॥
પુષ્યનક્ષત્રસંયુક્ત હસ્તર્ક્ષેણ યુતેઽપિ વા

તીર્થે પાંડવનામ્ન્યત્ર સંગવે સ્નાતિ યો નરઃ ॥
નેહ દુઃખમવાપ્નોતિ પરત્ર સુખમશ્નુતે

અથ પાપનાશનતીર્થમાહાત્મ્યમ્ ॥
શુક્લે પક્ષેઽથ વા કૃષ્ણે યાર્કવારેણ સપ્તમી ॥
પુષ્યનક્ષત્રસંયુક્તા હસ્તર્ક્ષેણ યુતાપિ વા

તસ્યાં તિથૌ મહાભાગે પાપનાશનસંજ્ઞકે ॥
તીર્થે યઃ સ્નાતિ નિયમાદ્ભૂધરેન્દ્રસ્ય મસ્તકે

કોટિજન્માર્જિતૈઃ પાપૈર્મુચ્યતે સ નરોત્તમઃ

॥ અથ દેવતીર્થમાહાત્મ્યમ્ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ પરં ગુહ્યમનન્તાખ્યે મહાગિરૌ ॥
મદ્દિવ્યાલયવાયવ્યે શિખરે ગિરિગહ્વરે ॥
દેવતીર્થમિતિ ખ્યાતં તટાકમતિશોભનમ્

તસ્મિન્પુણ્યતમે દેવિ સ્નાનકાલં વદામિ તે

ગુરુપુષ્યે વ્યતીપાતે સોમશ્રવણકે તથા ॥
દિનેષ્વેતેષુ યઃ સ્નાતિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

યાનિ કાનીહ પાપાનિ જ્ઞાનાજ્ઞાનકૃતાનિ ચ ॥
તાનિ સર્વાણિ નશ્યંતિ દેવતીર્થેઽતિપાવને

પુણ્યાન્યપિ ચ વર્ધંતે દેવતીર્થનિમજ્જનાત ॥
દીર્ઘમાયુરવાપ્નોતિ પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ ॥
અન્તે સ્વર્ગં સમાસાદ્ય ચન્દ્રલોકે મહીયતે

તદ્દિનેષ્વન્નદો દેવિ યાવજ્જીવાન્નદો ભવેત્ ॥
અતિગુહ્યતમં દેવિ પ્રોક્તં તુભ્યં વસુન્ધરે ॥

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
શ્રુત્વાથ પૃથિવી દેવી પ્રીતિપ્રવણમાનસા ॥
ઇષ્ટાભિર્વાગ્ભિરતુલં તુષ્ટાવ ધરણીધરમ્

॥ અથ ધરણીકૃત વરાહસ્તુતિઃ ॥
॥ ધરણ્યુવાચ ॥ ॥
નમસ્તે દેવદેવેશ વરાહવદનાચ્યુત ॥
ક્ષીરસાગરસંકાશ વજ્રશૃંગ મહાભુજ

ઉદ્ધૃતાસ્મિ ત્વયા દેવ કલ્પાદૌ સાગરાંભસઃ ॥
સહસ્રબાહુના વિષ્ણો ધારયામિ જગન્ત્યહમ્

અનેકદિવ્યાભરણયજ્ઞસૂત્રવિરાજિત ॥
અરુણારુણાંબરધર દિવ્યરત્નવિભૂષિત

ઉદ્યદ્ભાનુપ્રતીકાશપાદપદ્મ નમોનમઃ ॥
બાલચંદ્રાભદંષ્ટ્રાગ્રમહાબલપરાક્રમ

દિવ્યચન્દનલિપ્તાંગ તપ્તકાંચનકુણ્ડલ ॥
ઇન્દ્રનીલમણિદ્યોતિહેમાંગદવિભૂષિત

વજ્રદંષ્ટ્રાગ્રનિર્ભિન્નહિણયાક્ષ મહાબલ ॥
પુણ્ડરીકાભિરામાક્ષ સામસ્વનમનોહર

શ્રુતિસીમન્તભૂષાત્મન્સર્વાત્મશ્ચારુવિક્રમ ॥
ચતુરાનનશંભુભ્યાં વન્દિતાઽઽયતલોચન

સર્વવિદ્યામયાકાર શબ્દાતીત નમો નમઃ ॥
આનંદવિગ્રહાઽનન્ત કાલકાલ નમોનમઃ

ઇતિ સ્તુત્વાઽચલા દેવી વવન્દે પાદયોર્વિભુમ્ ॥
વન્દમાના સમુદ્વીક્ષ્ય દેવઃ ફુલ્લવિલોચનઃ

ઉદ્ધૃત્ય ધરણીં દેવીમાલિલિંગેઽથ બાહુભિઃ ॥
આઘ્રાય ધરણીવક્ત્રં વામાંકે સન્નિવેશ્ય ચ

અથ વરાહસ્ય ભગવતો ધરણ્યા સાકં શેષાચલાગમનમ્ ॥ ॥
આરુહ્ય ગરુડેશાનં જગામ વૃષભાચલમ્ ॥
મુનીંદ્રૈર્નારદાદ્યૈશ્ચ સ્તૂયમાનો મહીપતિઃ

સ્વામિપુષ્કરિણીતીરે પશ્ચિમે લોકપૂજિતે ॥
આસ્તે વરાહવદનો મુનીન્દ્રૈસ્તત્ર પૂજિતઃ ॥
વૈખાનસૈર્મહાભાગૈર્બ્રહ્મતુલ્યૈર્મહાત્મભિઃ

॥ અથ વેંકટાચલમાહાત્મ્યશ્રવણાવસરઃ ॥
॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
તં દૃષ્ટ્વા નારદઃ સૂત મુનીનામુક્તવાન્પુરા ॥
તદેતદહમશ્રૌષં તત્ર વૈ મુનિસંસદિ

યત્પૃષ્ટોઽહં ત્વયા સૂત માહાત્મ્યં ધરણીભૃતામ્ ॥
મયા તૂક્તં યથાવદ્ધિ નારદાચ્ચ પુરા શ્રુતમ્

॥ અથાધ્યાયફલશ્રુતિઃ ॥ ॥
ય ઇદં ધર્મસંવાદમાવયોઃ સૂત પાવનમ્ ॥
પઠેદ્વા દેવપુરતો બ્રાહ્મણાનાં પુરસ્તથા

સર્વેષામપિ વર્ણાનાં શૃણ્વતાં ભક્તિપૂર્વકમ્ ॥
સ પ્રતિષ્ઠામવાપ્નોતિ પુત્રપૌત્રૈઃ સમન્વિતઃ

શૃણ્વતામપિ સર્વેષાં યદિષ્ટં તદ્ભવિષ્યતિ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ મે ભગવાન્વ્યાસઃ પ્રોવાચ મુનિસેવિતઃ ॥
યથાશ્રુતં મયા પૂર્વં કૃષ્ણદ્વૈપાયનાદ્ગુરોઃ

તત્તથા સર્વમેવાત્ર મયાપ્યુક્તં મુનીશ્વરાઃ ॥
શ્રુત્વા સૂતવચસ્ત્વિત્થં તે પ્રીતમનસોઽભવન્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
સૂત ત્વયોક્તં ભુવિ પર્વતેષુ પુણ્યેષુ પુણ્યસ્ય મહીધરસ્ય ॥
માહાત્મ્યમસ્માકમહીન્દ્રનામ્નઃ પાપાપહં મોક્ષફલપ્રદાયકમ્

તતો વૃષાદ્રિં સંપ્રાપ્ય વરાહો ધરણીયુતઃ ॥
કિમુક્તવાન્ધરણ્યૈ સ તન્નો બ્રૂહિ મહામતે

॥
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે ધરણીવરાહસંવાદે નારદસ્ય સુમેરુશિખરસ્થ યજ્ઞવરાહદર્શનપ્રાપ્ત્યાદિવર્ણનંનામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ