સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.1-6

॥ ॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
॥ અથ માર્ગશીર્ષમાસમાહાત્મ્યપ્રારમ્ભઃ ॥
॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
દેવકીનન્દનં કૃષ્ણં જગદાનન્દકારકમ્ ॥
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં વન્દે માધવં ભક્તવત્સલમ્

શ્વેતદ્વીપે સુખાસીનં દેવદેવં રમાપતિમ્ ॥
ચતુર્વક્ત્રો નમસ્કૃત્ય પપ્રચ્છ પિતરં તદા

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
હૃષીકેશ જગદ્ધાતઃ પુણ્યશ્રવણકીર્તન ॥
પૃષ્ટં યદ્બ્રૂહિ દેવેશ સર્વજ્ઞ સકલેશ્વર

માસાનાં માર્ગશીર્ષોઽહમિત્યુક્તં ભવતા પુરા ॥
તસ્ય માસસ્ય માહાત્મ્યં જ્ઞાતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ

કો દેવસ્તસ્ય કિં દાનં કથં સ્નાનં વિધિશ્ચ કઃ ॥
પુરુષૈસ્તત્ર કિં કાર્યં ભોક્તવ્યં કિં રમાપતે

વક્તવ્યં કિં તથા પૂજાધ્યાનમંત્રાદિકં ચ યત્ ॥
તત્ર યત્ક્રિયતે કર્મ તત્સર્વં બ્રૂહિ મેઽચ્યુત

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા બ્રહ્મન્સર્વલોકોપકારિણા ॥
યસ્મિન્કૃતે કૃતં સર્વમિષ્ટાપૂર્તાદિકં ભવેત

સર્વયજ્ઞેષુ યત્પુણ્યં સર્વતીર્થેષુ યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ માર્ગશીર્ષે કૃતે સુત

તુલાપુરુષદાનાદ્યૈર્યત્ફલં લભતે નરઃ ॥
તત્ફલં પ્રાપ્યતે પુત્ર માહાત્મ્યશ્રવણાત્કિલ

યજ્ઞાધ્યયનદાનાદ્યૈઃ સર્વતીર્થાવગાહનૈઃ ॥
સંન્યાસેન ચ યોગેન નાઽહં વશ્યોઽભવં નૃણામ્

સ્નાનેન દાનેન ચ પૂજનેન ધ્યાનેન મૌનેન જપાદિભિશ્ચ ॥
વશ્યો યથા માર્ગશિરે ચ માસિ તથા ન ચાન્યેષુ ચ ગુહ્યમુક્તમ્

અન્યૈર્ધર્માદિભિઃ કૃત્વા ગોપિતં માર્ગશીર્ષકમ્ ॥
મત્પ્રાપ્તેઃ કારણં મત્વા દેવૈઃ સ્વર્ગનિવાસિભિઃ

યે કેચિત્પુણ્યકર્માણો મમ ભક્તિપરાયણાઃ ॥
તેષામવશ્યં કર્તવ્યો માર્ગશીર્ષો મદાપનઃ

માર્ગશીર્ષં ન કુર્વંતિ યે નરા ભારતાઽજિરે ॥
પાપરૂપાશ્ચ તે જ્ઞેયાઃ કલિકાલવિમોહિતાઃ

અષ્ટસ્વપિ ચ માસેષુ યત્ફલં લભતે નરઃ ॥
તત્ફલં પ્રાપ્યતે વત્સ માઘે મકરગે રવૌ

માઘાચ્છતગુણં પુણ્યં વૈશાખે માસિ લભ્યતે ॥
તસ્માત્સહસ્રગુણિતં તુલાસંસ્થે દિવાકરે

તસ્માત્કોટિગુણં પુણ્યં વૃશ્ચિકસ્થે દિવાકરે ॥
માર્ગશીર્ષોઽધિકસ્તસ્માત્સર્વદા ચ મમ પ્રિયઃ

ઉષસ્યુત્થાય યો મર્ત્યઃ સ્નાનં વિધિવદાચરેત્ ॥
તુષ્ટોઽહં તસ્ય યચ્છામિ સ્વાત્માનમપિ પુત્રક

અત્રાપ્યુદાહરન્તીદં શૃણુ પુત્ર કથાનકમ્ ॥
નન્દગોપો મહાત્મા વૈ ખ્યાતો યો ભૂતલેઽભવત્

તસ્ય વૈ ગોકુલે રમ્યે ગોપકન્યાઃ સહસ્રશઃ ॥
તાસાં ચિત્તં ચ મદ્રૂપે લગ્નમાસીત્પુરાઽનઘ

તાસાં બુદ્ધિર્મયા દત્તા માગશીર્ષાઽવગાહને ॥
તતસ્તાભિઃ કૃતં સ્નાનં પ્રાતઃકાલે યથાવિધિ

પૂજા કૃતા હવિષ્યાન્નં ભુક્તં તાભિઃ કૃતા નતિઃ ॥
એવં કૃતેન વિધિના પ્રસન્નોઽહં તતોઽનઘ

વરો દત્તો મયાઽઽત્મા હિ તાસાં તુષ્ટેન વૈ કિલ ॥
તસ્માન્નરૈસ્તુ કર્તવ્યો માર્ગશીર્ષો યથાવિધિ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુસંવાદે માર્ગશીર્ષમાહાત્મ્યે ગોપીકૃતમાર્ગશીર્ષસ્નાનફલકથનંનામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥