સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 1.9

॥લોમશ ઉવાચ॥
એકદા તુ સભામધ્ય આસ્થિતો દેવરાટ્ સ્વયમ્॥
લોકપાલૈઃ પરિવૃતો દેવૈશ્ચ ઋષિભિસ્તથા

અપ્સરોગણસંવીતો ગંધર્વૈશ્ચ પુરસ્કૃતઃ॥
ઉપગીયમાનવિજયઃ સિદ્ધવિદ્યાધરૈરપિ

તદા શિષ્યૈઃ પરિવૃતો દેવરાજગુરુઃ સુધીઃ॥
આગતોઽસૌ મહાભાગો બૃહસ્પતિ રુદારધીઃ

તં દૃષ્ટ્વા સહસા દેવાઃ પ્રણેમુઃ સમુપસ્થિતાઃ॥
ઇંદ્રોપિ દદૃશે તત્ર પ્રાપ્તં વાચસ્પતિં તદા

નોવાચ કિંચિદ્દુર્મેધાવચો માનુપુરઃસરમ્॥
નાહ્વાનં નાસનં તસ્ય ન વિસર્જનમેવ ચ

શક્રં પ્રમત્તં જ્ઞાત્વાથ મદાદ્રાજ્યસ્ય દુર્મતિમ્॥
તિરોધાનમનુપ્રાપ્તો બૃહસ્પતી રુષાન્વિતઃ

ગતે દેવગુરૌ તસ્મિન્વિમનસ્કાઽભવન્સુરાઃ॥
યક્ષા નાગાઃ સગંધર્વા ઋષયોઽપિ તથા દ્વિજાઃ

ગાંધર્વસ્યા વસાને તુ લબ્ધસંજ્ઞો હરિઃ સુરાન્॥
પપ્રચ્છ ત્વરિતેનવૈ ક્વ ગતો હિ મહાતપાઃ

તદૈવ નારદેનોક્તઃ શક્રો દેવાધિપસ્તથા॥
ત્વયા કૃતા હ્યવજ્ઞા ચ ગુરોર્નસ્ત્યત્ર સંશયઃ

ગુરોરવજ્ઞયા રાજ્યં ગતં તે બલસૂદન॥
તસ્માત્ક્ષમાપનીયોઽસૌ સર્વભાવેન હિ ત્વયા

એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય નારદસ્ય મહાત્મનઃ॥
આસનાત્સહસોત્થાય તૈઃ સર્વૈઃ પરિવારિતઃ॥
આગચ્છત્ત્વરયા શક્રો ગુરોર્ગેહમતંદ્રિતઃ

પૃષ્ટ્વા તારાં પ્રણમ્યાદૌ ક્વ ગતો હિ મહાતપાઃ॥
ન જાનામીત્યુવાચેદં તારા શક્રં નિરીક્ષતી

તદા ચિંતાન્વિતો ભૂત્વા શક્રઃ સ્વગૃહમાવ્રજત્॥
એતસ્મિન્નંતરે સ્વર્ગે હ્યનિષ્ટાન્દ્ભુતાનિ ચ

અભવન્સર્વદુઃખાર્થે શક્રસ્ય ચ મહાત્મનઃ॥
પાતાલસ્થેન બલિના જ્ઞાતં શક્રસ્ય ચેષ્ટિતમ્

યયૌ દૈત્યૈઃ પરિવૃતઃ પાતાલાદમરાવતીમ્॥
તદા યુદ્ધમતીવાસીદ્દેવાનાં દાનવૈઃ સહ

દેવાઃ પરાજિતા દૈત્યૈ રાજ્યં શક્રસ્ય તત્ક્ષણાત્॥
સંપ્રાપ્તં સકલં તસ્ય મૂઢસ્ય ચ દુરાત્મનઃ

નીતં સર્વપ્રયત્નેન પાતાલં ત્વરિતં ગતાઃ॥
શુક્રપ્રસાદાત્તે સર્વે તથા વિજયિનોઽભવન્

શક્રોઽપિ નિઃશ્રિકો જાતો દેવૈસ્ત્યક્તસ્તતો ભૃશમ્॥
દેવી તિરોધાનગતા બભૂવ કમલેક્ષણા

ઐરાવતો મહાનાગસ્તથૈવોચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ॥
એવમાદીનિ રત્નાનિ અનેકાનિ બહૂન્યપિ॥
નીતાનિ સહસા દૈત્યૈર્લોભાદસાધુવૃત્તિભિઃ

પુણ્યભાંજિ ચ તાન્યેવ પતિતાનિ ચ સાગરે॥
તદા સ વિસ્મયાવિષ્ટો બલિરાહ ગુરું પ્રતિ

દેવાન્નિર્જિત્ય ચાસ્માભિરાનીતાનિ બહૂનિ ચ॥
રત્નાનિ તુ સમુદ્રેઽથ પતિતાનિ તદદ્ભુતમ્

બલેસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા ઉશના પ્રત્યુવાચ તમ્॥
અશ્વમેધશતેનૈવ સુરરાજ્યં ભવિષ્યતિ॥
દીક્ષિતસ્ય ન સંદેહસ્તસ્માદ્ભોક્ત સ એવ ચ

અશ્વમેધં વિના કિંચિત્સ્વર્ગં ભોક્તં ન પાર્યતે

ગુરોર્વચનમાજ્ઞાય તૂષ્ણીંભૂતો બલિસ્તતઃ॥
બભૂવ દેવૈઃ સાર્દ્ધં ચ યથોચિતમકારયત્

ઇન્દ્રોપિ શોચ્યતાં પ્રાપ્તો જગામ પરમેષ્ઠિનમ્.॥
વિજ્ઞાપયામાસ તથા સર્વં રાજ્યભયાદિકમ્

શક્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા પરમેષ્ઠી ઉવાચ હ

સંમિલિત્વા સુરાન્સર્વાંસ્ત્વયા સાકં ત્વરાન્વિતાઃ॥
આરાધનાર્થં ગચ્છામો વિષ્ણું સર્વેશ્વરેશ્વરમ્

તથેતિ ગત્વા તે સર્વે શક્રાદ્યા લોકપાલકાઃ॥
બ્રહ્માણં ચ પુરસ્કૃત્ય તટં ક્ષીરાર્ણવસ્ય ચ॥
પ્રાપ્યોપવિશ્ય તે સર્વે હરિં સ્તોતું પ્રચક્રમુઃ

॥બ્રહ્મોવાચ॥
દેવદેવ જગાન્નાથ સુરાસુરનમસ્કૃત॥
પુણ્યશ્લોકાવ્યયાનંત પરમાત્મન્નમોઽસ્તુ તે

યજ્ઞોઽસિ યજ્ઞરૂપોઽસિ યજ્ઞાંગોઽસિ રમાપતે॥
તતોઽદ્ય કૃપયા વિષ્ણો દેવાનાં વરદો ભવ

ગુરોરવજ્ઞયા ચાદ્ય ભ્રષ્ટરાજ્યઃ શતક્રતુઃ॥
જાતઃ સુરર્ષિભિઃ સાકં તસ્માદેનં સમુદ્ધર

॥શ્રીભગવાનુવાચ॥
દુકોકલજ્ઞયા સર્વં નસ્યતીતિ કિમદ્ભુતમ્॥
યે પાપિનો હ્યધર્મિષ્ઠાઃ કેવલં વિષયાત્મકાઃ॥
પિતરૌ નિંદિતૌ યૈશ્ચ નિર્દૈવાત્વેન સંશયઃ

અનેન યત્કૃતં બ્રહ્મન્સદ્યસ્તત્ફલમાગતમ્॥
કર્મણા ચાસ્ય શક્રસ્ય સર્વેષાં સંકટાગમઃ

વિપરીતો યદા કાલઃ પુરુષસ્ય ભવેત્તદા॥
ભૂતમૈત્રીં પ્રકુર્વંતિ સર્વકાર્યાર્થસિદ્ધયે

તેન વૈ કારણેનેંદ્ર મદીયં વચનં કુરુ॥
કાર્યહેતોસ્ત્વયા કાર્યો દૈત્યૈઃ સહ સમાગમઃ

એવં ભગવતાદિષ્ટઃ શક્રઃ પરમબુદ્ધિમાન્॥
અમરાવતીં યયૌ હિત્વા સુતલં દૈવતૈઃ સહ

ઇન્દ્રં સમાગતં શ્રુત્વા ઇંદ્રસેનો રુષાન્વિતઃ॥
બભૂવ સહ સૈન્યેન હંતુકામઃ પુરંદરમ્

નારદેન તદા દૈત્યા બલિશ્ચ બલિનાં વરઃ॥
નિવારિતસ્તદ્વધાચ્ચ વાક્યૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા

ઋષેસ્તસ્યૈવ વચનાત્ત્યક્તમન્યુર્બલિસ્તદા॥
બભૂવ સહ સૈન્યેન આગતો હિ શતક્રતુઃ

ઇન્દ્રસેનેન દૃષ્ટોઽસૌ લોકપાલૈઃ સમાવૃતઃ॥
ઉવાચ ત્વરયા યુક્તઃ પ્રહસન્નિવ દૈત્યરાટ્

કસ્માદિહાગતઃ શક્ર સુતલં પ્રતિ કથ્યતામ્॥
તસ્યૈતદ્વચનં શ્રુત્વા સ્મયમાન ઉવાચતમ્.। ૯.૪૧ ॥
વયં કશ્યપદાયાદા યૂયં સર્વે તથૈવ ચ॥
યથા વયં તથા યૂયં વિગ્રહો હિ નિરર્થકઃ

મમ રાજ્યં ક્ષણેનૈવ નીતં દૈવવશાત્તવયા॥
તથા હ્યેતાનિ તાન્યેન રત્નાનિ સુબહૂન્યપિ॥
ગતાનિ તત્ક્ષણાદેવ યત્નાનીતાનિ વૈ ત્વયા

તસ્માદ્વિમર્શઃ કર્તવ્યઃ પુરુષેણ વિપશ્ચિતા॥
વિમર્શજ્જાયતે જ્ઞાનં જ્ઞાનાન્મોક્ષો ભવિષ્યતિ

કિં તુ મે બત ઉક્તેન જાને ન ચ તવાગ્રતઃ॥
શરણાર્થી હ્યહં પ્રાપ્તઃ સુરૈઃ સહ તવાંતિકમ્

એતચ્છ્રુત્વા તુ શક્રસ્ય વાક્યં વાક્યવિદાં વરઃ॥
પ્રહસ્યોવાચ મતિમાઞ્છક્રં પ્રતિ વિદાં વરઃ

ત્વમાગતોસિ દેવેંદ્ર કિમર્થં તન્ન વેદ્મયહમ્

શક્રસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા હ્યશ્રુપૂર્ણાકુલેક્ષણઃ॥
કિંચિન્નોવાચ તત્રૈનં નારદો વાક્યમબ્રવીત્

બલે ત્વં કિં ન જાનાસિ કાર્યાકાર્યવિચારણામ્॥
ધર્મો હિ મહતામેષ શરણાગતપાલનમ્

શરણાગતં ચ વિપ્રં ચ રોગિણં વૃદ્ધમેવ ચ॥
યએતાન્ન ચ રક્ષંતિ તે વૈ બ્રહ્મહણો નરાઃ

શરણાગતશબ્દેન આગતસ્તવ સન્નિધૌ॥
સંરક્ષણાય યોગ્યશ્ચ ત્વયા નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ॥
એવમુક્તો નારદેન તદા દૈત્યપતિઃ સ્વયમ્

વિમૃશ્ય પરયા બુદ્ધ્યા કાર્યાકાર્યવિચારણામ્॥
શક્રં પ્રપૂજયામાસ બહુમાનપુરઃસરમ્॥
લોકપાલૈઃ સમેતં ચ તથા સુરગણૈઃ સહ

પ્રત્યયાર્થં ચ સત્ત્વાનિ હ્યનેકાનિ વ્રતાનિ વૈ॥
બલિપ્રત્યયભૂતાનિ સ ચકારઃ પુરંદરઃ

એવં સ સમયં કૃત્વા શક્રઃ સ્વાર્થપરાયણઃ॥
બલિના સહ ચાવાસીદર્થશાસ્ત્રપરો મહાન્

એવં નિવસતસ્તસ્ય સુતલેઽપિ શતક્રતોઃ॥
વત્સરા બહવો હ્યાસંસ્તદા બુદ્ધિમકલ્પયત્॥
સંસ્મૃત્ય વચનં વિષ્ણોર્વિમૃશ્ય ચ પુનઃપુનઃ

એકદા તુ સભામધ્ય આસીનો દેવરાટ્‌સ્વયમ્॥
ઉવાચ પ્રહસન્વાક્યં બલિમુદ્દિશ્ય નીતિમાન્

પ્રાપ્તવ્યાનિ ત્વયા વીર અસ્માકં ચ ત્વયા બલે॥
ગજાદીનિ બહૂન્યેવ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ

ગતાનિ તત્ક્ષણાદેવ સાગરે પતિતાનિ વૈ॥
પ્રયત્નો હિ પ્રકર્તવ્યો હ્યસ્માભિસ્ત્વયાન્વિતૈઃ

તેષાં ચોદ્ધરણે દૈત્ય રત્નાનામિહ સાગરાત્॥
તર્હિ નિર્મથનં કાર્યં ભવતા કાર્યસિદ્ધયે

બલિઃ પ્રવર્તિતસ્તેન શક્રેણ સુરસૂદનઃ॥
ઉવાચ શક્રં ત્વરિતઃ કેનેદં મથનં ભવેત્

તદા નભોગતા વાણી મેઘગંભીરનિઃસ્વના॥
ઉવાચ દેવા દૈત્યાશ્ચ મંથધ્વં ક્ષીરસાગરમ્

ભવતાં બલવૃદ્ધિશ્ચ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

મંદરં ચૈવ મંથાનં રજ્જું કુરુત વાસુકિમ્॥
પશ્ચાદ્દેવાશ્ચ દૈત્યાશ્ચ મેલયિત્વા વિમથ્યતામ્

નભોગતાં ચ તાં વાણીં નિશમ્યાથ તદાઃસુરાઃ॥
દૈત્યૈઃ સાર્દ્ધં તતઃ સર્વ ઉદ્યમં ચક્રુરુદ્યતાઃ

પાતાલાન્નિર્ગતાઃ સર્વે તદા તેઽથ સુરાસુરાઃ॥
આજગ્મુરતુલં સર્વે મંદરં પર્વતોત્તમમ્

દૈત્યાશ્ચ કોટિસંખ્યાકાસ્તથા દેવા ન સંશયઃ॥
ઉદ્યુક્તાઃ સહસા પ્રાઽયુર્મંદરં કનકપ્રભમ્

સરત્નં વર્તુલાકારં સ્થૂલં ચૈવ મહાપ્રભમ્॥
અનેકરત્નસંવીતં નાનાદ્રુમનિષેવિતમ્

ચંદનૈઃ પારિજાતૈશ્ચ નાગપુન્નાગચંપકૈઃ॥
નાનામૃગગણાકીર્ણં સિંહશાર્દૂલસેવિતમ્

મહાશૈલં દૃષ્ટ્વા તે સુરસત્તમાઃ॥
ઊચુઃ પ્રાંજલયઃ સર્વે તદા તે સુરસત્તમાઃ

॥દેવા ઊચુઃ॥
અદ્રે સુરા વયં સર્વે વિજ્ઞપ્તુમિહ ચાગતાઃ॥
તચ્છૃણુષ્વ મહાશૈલ પરેષામુપકારકઃ

એવમુક્તસ્તદા શૈલો દવૈર્દૈત્યૈઃ સ મંદરઃ॥
ઉવાચ નિઃસૃતો ભૂત્વા પરં વિગ્રહવાન્વચઃ

તેન રૂપેણ રૂપી સ પર્વતો મંદરાચલઃ॥
કિમર્થમાગતાઃ સર્વે મત્સમીપં તદુચ્યતામ્

તદા બલિરુવાચેદં પ્રસ્તાવસદૃશં વચઃ॥
ઇંદ્રોપિ ત્વરયા યુક્તો બભાષે સૂનૃતં વચઃ

અસ્માભિઃ સહ કાર્યાર્થે ભવ ત્વં મંદરાચલ॥
અમૃતોત્પાદનાર્થે ત્વં મંથાનં ભવ સુવ્રત

તથેતિ મત્વા તદ્વાક્યં દેવાનાં કાર્યસિદ્ધયે॥
ઊચે દેવાસુરાંશ્ચેદમિન્દ્રં પ્રતિ વિશેષતઃ

છેદિતૌ ચ ત્વયા પક્ષૌ વજ્રેણ શતપર્વણા॥
ગંતું કથં સમર્થોઽહં ભવતાં કાર્યસિદ્ધયે

તદા દેવાસુરાઃ સર્વે સ્તૂયમાના મહાચલમ્॥
ઉત્પાટયેયુરતુલં મંદરં ચ તતોદ્ભુતમ્

ક્ષીરાર્ણવં નેતુકામા હ્યશક્તાસ્તે તતોઽભવન્॥
પર્વતઃ પતિતઃ સદ્યો દેવદૈત્યોપરિ ધ્રુવમ્

કેચિદ્ભગ્ના મૃતાઃ કેચિત્કેચિન્મૂર્છાપરા ભવન્॥
પરીવાદરતાઃ કેચિત્કેચિત્ક્લેશત્વમાગતાઃ

એવં ભગ્નોદ્યમા જાતા અસુરાઃસુરદાનવાઃ॥
ચેતનાં પરમાં પ્રાપ્તાસ્તુષ્ટુવુર્જગદીશ્વરમ્

રક્ષરક્ષ મહાવિષ્ણો શરણાગતવત્સલ॥
ત્વયા તતમિદં સર્વં જંગમાજંગમં ચ યત્

દેવાનાં કાર્યસિદ્ધ્યર્થં પ્રાદુર્ભૂતો હરિસ્તદા॥
તાન્દૃષ્ટ્વા સહસા વિષ્ણુર્ગરુડોપરિ સંસ્થિતઃ

લીલયા પર્વતશ્રેષ્ઠમુત્તભ્યારોપયત્ક્ષણાત્॥
ગરુત્મતિ તદા દેવઃ સર્વેષામભયં દદૌ

તત ઉત્થાય તાન્દેવાન્ક્ષીરોસ્યોત્તરં તટમ્॥
નીત્વા તં પર્વતં વૃદ્ધં નિક્ષિપ્યાપ્સુ તતો યયૌ

તદા સર્વે સુરગણાઃ સ્વાગત્ય અસુરૈઃ સહ॥
વાસુકિં ચ સમાદાય ચક્રિરે સમયંચ તમ્

મંથાનં મંદરં ચૈવ વાસુકિં રજ્જુમેવ ચ॥
કૃત્વા સુરાઽસુરાઃ સર્વે મમંથુઃ શ્રીરસાગરમ્

ક્ષીરાબ્ધેર્મથ્યમાનસ્ય પર્વતો હિ રસાતલમ્॥
ગતઃ સ તત્ક્ષણાદેવ કૂર્મો ભૂત્વા રમાપતિઃ॥
ઉદ્ધૃતસ્તત્ક્ષણાદેવ તદદ્ભુતમિવાભવત્

ભ્રામ્યમાણસ્તતઃ શૈલો નોદિતઃ સુરદાનવૈઃ॥
ભ્રમમાણો નિરાધારો બોધશ્ચેવ ગુરું વિના

પરમાત્મા તદા વિષ્ણુરાધારો મંદરસ્ય ચ॥
દોર્ભિશ્ચતુર્ભિઃ સંગૃહ્ય મમંથાબ્ધિં સુખાવહમ્

તદા સુરાસુરાઃ સર્વે મમંથુઃ ક્ષીરસાગરમ્॥
એકીભૂત્વા બલેનૈવમતિમાત્રં બલોત્કટાઃ

પૃષ્ઠકંઠોરુજાન્વંતઃ કમઠસ્ય મહાત્મનઃ॥
તથાસૌ પર્વતશ્રેષ્ઠો વજ્રસારમયો દૃઢઃ॥
ઉભયોર્ઘર્ષણાદેવ વડવાગ્નિઃ સમુત્થિતઃ

હલાહલં ચ સંજાતં તદૄષ્ટ્વા નારદેન હિ॥
તતો દેવાનુવાચેદં દેવર્ષિરમિતદ્યુતિઃ

ન કાર્યં મથનં ચાબ્ધેર્ભવદ્ભિરધુનાઽખિલૈઃ॥
પ્રાર્થયધ્વં શિવં દેવાઃ સર્વે દક્ષસ્ય યાજનમ્॥
તદ્વિસ્મૃતિં ચ વોયાતં વીરભદ્રેણ યત્કૃતમ્

તસ્માચ્છિવઃ સ્મર્યતાં ચાશુ દેવાઃ પરઃ પરાણામપિ વા પરશ્ચ॥
પરાત્પરઃ પરમાનંદરૂપો યોગિધ્યેયો નિષ્પ્રપંચો હ્યરૂપઃ

તે મથ્યમાનાસ્ત્વરિતા દેવાઃ સ્વાત્માર્થસાધકાઃ॥
અભિલાષપરાઃ સર્વે ન શ્રૃણ્વંતિ યતો જડાઃ

ઉપદેશૈશ્ચ બહુભિર્નોપદેશ્યાઃ કદાચન॥
તે રાગદ્વેષસંઘાતાઃ સર્વે શિવપરાઙ્‌મુખાઃ

કેવલોદ્યમસંવીતા મમંથુઃ ક્ષીરસાગરમ્॥
અતિનિર્મથનાજ્જાતં ક્ષીરાબ્ધેશ્ચહલાહલમ્

ત્રૈલોક્યદહને પ્રૌઢં પ્રાપ્તં હંતું દિવૌકસઃ॥
અત ઊર્ધ્વં દિશઃ સર્વા વ્યાપ્તં કૃત્સ્નં નભસ્તલમ્॥
ગ્રસિતું સર્વભૂતાનાં કાલકૂટં સમભ્યયાત્

દૃષ્ટ્વા બૃહંતં સ્વકરસ્થમોજસા તં સર્પરાજં સહ પર્વતેન॥
તત્રૈવ હિત્વાપયયુસ્તદાનીં પલાયમાના હ્યસુરૈઃ સમેતાઃ

તથૈવ સર્વ ઋષયો ભૃગ્વાદ્યાઃ શતશામ્યતિ॥
દક્ષસ્ય યજનં તેન યથા જાતં તથાભવત્

સત્યલોકં ગતાઃ સર્વે ભુગુણા નોદિતા ભૃશમ્॥
વેદવાક્યૈશ્ચ વિવિધૈઃ કાલકૂટં શતશસ્તતઃ॥
દેવા નાસ્ત્યત્ર સંદેહઃ સત્યં સત્યં વદામિ વઃ

ભૃગુણોક્તં વચઃ શ્રુત્વા કાલકૂટવિષાર્દ્દિતાઃ॥
સત્યલોકં સમાસાદ્ય બ્રહ્માણં શરણં યયુઃ

તદા જાજ્વલ્યમાનં વૈ કાલકૂટં પ્રભોજ્જવલમ્॥
દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માથ તાન્દૃષ્ટ્વા હ્યકર્મજ્ઞાનસુરાસુરાન્॥
તેષાં શપિતુમારેભે નારદેન નિવારિતઃ

॥બ્રહ્મોવાચ॥
અકાર્યં કિં કૃતં દેવાઃ કસ્માત્ક્ષોભોયમુદ્યતઃ॥
ઈશ્વરસ્ય ચ જાતોઽદ્ય નાન્યથા મમ ભાષિતમ્

તતો દેવૈઃ પરિવૃતો વેદોપનિષદૈસ્તથા॥
નાનાગમૈઃ પરિવૃતઃ કાલકૂટભયાદ્યયૌ

તતશ્ચિંતાન્વિતા દેવા ઇદમૂચુઃ પરસ્પરમ્॥
અવિદ્યાકામસંવીતાઃ કુર્યામઃ શંકરં ચ કમ્

બ્રહ્માણં ચ પુરસ્કૃત્ય તદા દેવાસ્ત્વરાન્વિતાઃ॥
વૈકુણ્ઠમાવ્રજન્સર્વે કાલકૂટ ભયાર્દ્દિતાઃ

બ્રહ્માદયશ્ચર્ષિગણાશ્ચ તદા પરેશં વિષ્ણું પુરાણપુરુષં પ્રભવિષ્ણુમીશમ્॥
વૈકુણ્ઠમાશ્રિતમધોક્ષજમાધવં તે સર્વે સુરાસુરગણાઃ શરણં પ્રયાતાઃ

તાવત્પ્રવૃદ્ધં સુમહત્કાલકૂટં સમભ્યયાત્॥
દગ્ધ્વાદો બ્રહ્મણો લોકં વૈકુણ્ઠં ચ દદાહ વૈ

કાલકૂટાગ્નિના દગ્ધો વિષ્ણુઃ સર્વગુહાશયઃ॥
પાર્ષદૈઃ સહિતઃ સદ્યસ્તમાલસદૃશચ્છવિઃ

વૈકુણ્ઠં ચ સુનીલં ચ સર્વલોકૈઃ સમાવૃતમ્॥
જલકલ્મષસંવીતાઃ સર્વે લોકાસ્તદાભવન્

અષ્ટાવરણસંવીતં બ્રહ્માંડં બ્રહ્મણા સહ॥
ભસ્મીભૂતં ચકારાશુ જલકલ્મષમદ્ભુતમ્

નોભૂમિર્ન જલં ચાગ્નિર્ન વાયુર્ન નભસ્તદા॥
નાહંકારો ન ચ મહાન્મૂલાવિદ્યા તથૈવ ચ॥
શિવસ્ય કોપાત્સંજાતં તદા ભસ્માકુલં જગત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણં એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમમાહેશ્વરખણ્ડાન્તર્ગતે કેદારખણ્ડે નવમોઽધ્યાયઃ