સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 1.31-2

॥નારદ ઉવાચ॥
તે ચૈનં યોજ્ય ચાશીર્ભિરયાચંત વરં ગુહમ્॥
એષ એવ વરોઽસ્માકં યત્પાપં તારકં જહિ

એવમસ્ત્વિતિ તાનુક્ત્વા યોગોયોગ ઇતિ બ્રુવન્॥
તારકારિમહાતેજા મયૂરં ચાધ્યરોહત

શક્તિહસ્તો વિનદ્યાથ ગુહો દેવાંસ્તદાબ્રવીત્॥
યદ્યદ્ય તારકં પાપં નાહં હન્મિ સુરોત્તમાઃ

ગોબ્રાહ્મણાવમન્તૄણાં તતો યામિ ગતિં સ્ફુટમ્॥
એવં તેન પ્રતિજ્ઞાતે શબ્દોઽતિસુમહાનભૂત્

યોગોયોગ ઇતિ પ્રાહુરાજ્ઞયા શરજન્મનઃ॥
અરજો વાસસી રક્તે વસાનઃ પાર્વતીસુતઃ

અથાગ્રે સર્વદેવાનાં સ્થિતો વીરો યયૌ મુદા॥
તસ્ય કેતુરલં ભાતિ ચરણાયુધશોભિતઃ

ચરણાભ્યાં ચરણાભ્યાં ગિરીઞ્છક્તો યો વિદારયિતું રણે॥
યા ચેષ્ટા સર્વભૂતાનાં પ્રભા શાંતિર્બલં યથા

તન્મયા ગુહશક્તિઃ સા ભૃશં હસ્તે વ્યરોચત॥
યદ્દાર્ઢ્યં સર્વલોકેષુ તન્મયં કવચં તથા

યોત્સ્યમાનસ્ય વીરસ્ય દેહેપ્રાદુરભૂત્સ્વયમ્॥
ધર્મઃ સત્યમસંમોહસ્તેજઃ કાંતત્વમક્ષતિઃ

બલમોજઃ કૃપા ચવ બદ્ધા કરયુગં તથા॥
આદેશકારીણ્યગ્રેઽસ્ય સ્વયં તસ્થુર્મહાત્મનઃ

તમગ્રે ચાપિ ગચ્છંતં પૃષ્ઠતોનુયયૌ હરઃ॥
રથેનાદિત્યવર્ણેન પાર્વત્યા સહિતઃ પ્રભુઃ

નિર્મિતેન હરેણૈવ સ્વયમીશેન લીલયા॥
સહસ્રં તસ્ય સિંહાનાં તસ્મિન્યુક્તં રથોત્તમે

અભીષૂન્પુરુષવ્યાઘ્ર બ્રહ્મા ચ જગૃહે સ્વયમ્॥
તે પિબંત ઇવાકાશં ત્રાસયંતશ્ચરાચરમ્

સિંહા રથસ્ય ગચ્છંતો નદંતશ્ચારુકેસરાઃ॥
તસ્મિન્રથે પશુપતિઃ સ્થિતો ભાત્યુમયા સહ

વિદ્યુતા મેડિતઃ સૂર્યઃ સેંદ્રચાપઘનો યથા॥
અગ્રતસ્તસ્ય ભગવાન્ધનેશો ગુહ્યકૈઃ સહ

આસ્થાય રુચિરં યાતિ પુષ્પકં નરવાહનઃ॥
ઐરાવણં સમાસ્તાય શક્રશ્ચાપિ સુરૈઃ સહ

પૃષ્ઠતોનુયયૌ યાંતં વરદં વૃષભધ્વજમ્॥
તસ્ય દક્ષિણતો દેવા મરુતશ્ચિત્રયોધિનઃ

ગચ્છંતિ વસુભિઃ સાર્ધં રુદ્રૈશ્ચ સહ સંગતાઃ॥
યમશ્ચ મૃત્યુના સાર્ધં સર્વતઃ પરિવારિતઃ

ઘોરૈર્વ્યાધિશતૈશ્ચાપિ સવ્યતો યાતિ કોપિતઃ॥
યમસ્ય પૃષ્ઠતશ્ચાપિ ઘોરસ્ત્રિશિખરઃ સિતઃ

વિજયોનામ રુદ્રસ્ય યાતિ શૂલઃ સ્વયં કૃતઃ॥
તમુગ્રપાશો ભગવન્વરુણઃ સલિલેશ્વરઃ

પરિવાર્ય શતૈયાતિ યાદોભિર્વિવિધૈર્વૃતઃ॥
પૃષ્ઠતો વિજયસ્યાપિ યાતિ રુદ્રસ્ય પટ્ટિશઃ

ગદામુશલશક્ત્યાદ્યૈર્વરપ્રહરણૈર્વૃતઃ॥
પટ્ટિશં ચાન્વગાત્પાર્થ અસ્ત્રં પાશુપતં મહત્

બહુશીર્ષં મહાઘોરમેકપાદં બહૂદરમ્॥
કમંડલુશ્ચાસ્ય પશ્ચાન્મહર્ષિગણસેવિતઃ

તસ્ય દક્ષિણતો ભાતિ દણ્ડો ગચ્છઞ્છ્રિયા વૃતઃ॥
ભૃગ્વંગિરોભિઃ સહિતો દેવૈરપ્ય ભિપૂજિતઃ

રાક્ષસાશ્ચાન્યદેવાશ્ચ ગન્ધર્વા ભુજગાસ્તથા॥
નદ્યો નદાઃ સમુદ્રાશ્ચ મુનયોઽપ્સરસાં ગણાઃ

નક્ષત્રાણિ ગ્રહાશ્ચૈવ જંગમં સ્થાવરં તથા॥
માતરશ્ચ મહાદેવમનુજગ્મુઃ ક્ષુધાન્વિતાઃ

સર્વેષાં પૃષ્ઠતશ્ચાસીત્તાર્ક્ષ્યસ્થો બુદ્ધિમાન્હરિઃ॥
પાલયન્પૃતનાં સર્વાં સ્વપરીવારસંવૃતઃ

એવં સૈન્યસમોપેત ઉત્તરં તટમાગતઃ॥
તામ્રપ્રાકારમાશ્રિત્ય તસ્થૌ ત્ર્યંબકનંદનઃ

સ તારકપુરસ્યાપિ પશ્યનૃદ્ધિ મનુત્તમામ્॥
વિસિષ્મિયે મહાસેનઃ પ્રશશંસ તપોઽસ્ય ચ

સ્થિતઃ પશ્યન્સ શુશુભે મયૂરસ્થો ગુહસ્તદા॥
છત્રેણ ધ્રિયમાણેન સ્વયં સોમસમસ્ત્વિષા

વીજ્યમાનશ્ચામરાભ્યાં વાય્વગ્રિભ્યાં મહાદ્યુતિઃ॥
માતૃભિશ્ચ સુરૈર્દત્તૈઃ સ્વૈર્ગણૈરપિ સંવૃતઃ

તતઃ પ્રણમ્ય તં શક્રો દેવ મધ્યે વચોઽબ્રવીત્॥
પશ્યપશ્ય મહાસેન દૈત્યાનાં બલશાલિનામ્

યે ત્વાં કાલં ન જાનંતિ મર્ત્યા ગૃહરતા ઇવ॥
એતેષાં ચ ગૃહે દૂતો યસ્ત્વાં શંસતુ તારકમ્

વીરાણામુચિતં ત્વેતત્કીર્તિદં ચ મહાજને॥
અનુજ્ઞયા તતઃ સ્કન્દભક્તં શક્રો ધનંજય

મામાદિશ્યાસુરેન્દ્રાય પ્રાહિણોદ્દૌત્યયોગ્યકમ્॥
અહં સ્વયં ગન્તુકામઃ શક્રેણાપિ ચ પ્રેષિતઃ

પ્રાસાદે સ્ત્રીસહસ્રાણાં પ્રાવોચં મધ્યતોઽપ્યહમ્॥
અસુરાધમદુર્બુદ્ધે શક્રસ્ત્વામાહ તચ્છૃણુ

યજ્જગદ્દલનાદાપ્તં કિલ્બિષં દાનવ ત્વયા॥
તસ્યાહં નાશકસ્તેઽદ્ય પુરુષશ્ચેદ્ભવિષ્યસિ

શીઘ્રં નિઃસર પાપિષ્ઠ નિઃસરિષ્યસિ ચેન્ન હિ॥
ક્ષણાત્તવ પુરં ક્ષેપ્સ્યે પાવિત્ર્યાયૈવ સાગરે

ઇતિ શ્રુત્વા રૂક્ષવાચં ક્રુદ્ધઃ સ્ત્રીગણસંવૃતઃ॥
મુષ્ટિમુદ્યમ્યમાઽધાવદ્ભીતશ્ચાહં પલાયિતઃ

વ્યાકુલસ્તત્ર વૃત્તાંતં કુમારાય ન્યવેદયમ્॥
મયિ ચાપ્યાગતે દૈત્યશ્ચિંતયામાસ ચેતસિ

નાલબ્ધ સંશ્રયઃ શક્રો વક્તુમેતદિહાર્હતિ॥
નિમિત્તાનિ ચ ઘોરાણિ સંત્રાસં જનયંતિ મે

એવં વિચિંત્ય ચોત્થાય ગવાક્ષં સોધ્યરોહત॥
સહસ્રભૌમિકાવાસશ્રૃઙ્ગવાતાયનસ્થિતઃ

અપશ્યદ્દેવસૈન્યં સ દિવં ભૂમિં ચ સંવૃતમ્॥
રતૈર્ગજૈર્હયૈશ્ચાપિ નાદિતાશ્ચ દિશો દશ

વિમાનૈશ્ચાદ્ભુતાકારૈઃ કિંનરોદ્ગીતનાદિતૈઃ॥
દુન્દુભિભિર્ગોવિષાણૈસ્તાલૈઃ શંખૈશ્ચ નાદિતૈઃ

અક્ષોભ્યામિવ તાં સેનાં દૃષ્ટ્વા સોઽચિંતયત્તદા॥
એતે મયા જિતાઃ પૂર્વં કસ્માદ્ભૂયઃ સમાગતાઃ

ઇતિ ચિંતાપરો દૈત્યઃ શુશ્રાવ કટુકાક્ષરમ્॥
દેવબંદિભિરુદ્વુષ્ટં ઘોરં હૃદયદારણમ્

જયાતુ લશક્તિદીધિતિપિંજરરુચારુણમંડલભુજોદ્ભાસિતદેવસૈન્ય પુરવનકુમુદકાનનવિકાસનેંદો કુમારનાથ જય દિતિકુલમહોદધિવડવાનલ મધુરરવમયૂરરવાસુરમુકુટકૂટકુટ્ટિતચરણનખાંકુર મહાસેન તારકવંશશુષ્કતૃમદાવાનલ યોગીશ્વરયૉ યોગિજનહૃદયગગનવિતતચિંતાસંતાનસંતમસનોદનખરકિરણકલ્પનખનિકરવિરાજિતચરણકમલ સ્કન્દ જય બાલ સપ્તવાસર ભુવનાવલિશોકસંદહન

નમો નમસ્તેસ્તુ મનોરમાય નમોસ્તુ તે સાધુભયાપહાય॥
નમોસ્તુ તે બાલકૃતાચલાય નમોનમો નાશય દેવશત્રૂન્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વરખણ્ડે કૌમારિકાખણ્ડે કુમારેશ્વરમાહાત્મ્યે કુમારસ્ય તારકાસુનરનગરં પ્રતિ ગમનવર્ણનંનામૈકત્રિંશોઽધ્યાયઃ