સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 1.2.7

॥ નંદિકેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
રક્તોત્પલૈરર્કવારે યઃ શોણાદ્રીશમર્ચયેત્ ॥
અવશ્યં તસ્ય સિધ્યંતિ સાર્વભૌમમહર્દ્ધયઃ

સૌમ્યવારેઽરુણાદ્રીશં કસ્તૂરીકરવીરકૈઃ ॥
યઃ પૂજયતિ તસ્ય સ્યાત્સત્યલોકે સુખાસિકા

ગુરુવારે સિતાંભોજૈઃ શોણેશં વરિવસ્યતઃ ॥
જનલોકે ચિરં વાસઃ સિદ્ધૈઃ સહ ભવિષ્યતિ

ચંપકૈર્મલ્લિકાભિશ્ચ શુક્રવારે સમર્ચયેત્ ॥
તપોલોકં પ્રપદ્યેત બ્રહ્મર્ષિભિરભિષ્ટુતઃ

સૌરિવારે ચ જાતીભિસ્સમારાધ્યારુણેશ્વરમ્ ॥
ન જાતુ યમલોકાનાં પાપીયાનપિ કલ્પતે

પ્રથમાયાં તિથૌ દેવસ્યોપહારં સમર્પયેત્ ॥
યઃ પાયસેન સ ભવેદ્ધનધાન્યસમૃદ્ધિમાન્

દ્વિતીયસ્યાં તિથૌ ભક્ત્યા યો દધ્યન્નં નિવેદયેત્ ॥
સ ભવેદ્ભાગ્યવાઞ્છ્રેષ્ઠઃ સોમપાશ્ચ ભવેદ્ધ્રુવમ્

તૃતીયાયાં ચ યોઽપૂપૈઃ શોણેશં પરિતર્પયેત્ ॥
તસ્યા વ્યાહતમારોગ્યમાશરીરં ભવિષ્યતિ

ચતુર્થ્યામરુણેશાય પૂર્ણકુમ્ભોત્કરાદિકમ્ ॥
નિવેદયતિ યસ્તસ્ય ભવેત્પૂર્ણમનોરથઃ

મુદ્ગૌદનં ચ પંચમ્યામુપહારં પ્રકલ્પયેત ॥
શોણેશ્વરાય ભક્ત્યા યઃ સ સ્યાદક્ષય્યવૈભવઃ

ષષ્ઠ્યાં ગુડૌદનં દદ્યાદરુણાચલશમ્ભવે ॥
ભક્ત્યા યસ્તસ્ય સન્તાનો ન કદાચિત્પ્રહીયતે

તિલૌદનં યસ્સપ્તમ્યાં શોણેશાય સમર્પયેત્ ॥
સ દીનોઽપ્યધમર્ણત્વમયત્નેન વ્યપોહતિ

અષ્ટમ્યાં રાજશાલ્યન્નં યો દદ્યાચ્છોણશમ્ભવે ॥
તસ્ય સેવાં વિનાપિ સ્યાદ્રાજલોકો વશીકૃતઃ

ગોધૂમાન્નં નવમ્યાં ચ શોણાદ્રીશાય યોઽર્પયેત્ ॥
રાજયક્ષ્માદયસ્તસ્ય ન ભવિષ્યંતિ જાતુ ચ

દશમ્યાં શોણનાથાય યઃ કરંભં નિવેદયેત્ ॥
સ ભવેત્સર્વલોકાનાં સદૈવ પ્રીતિભાજનમ્

પૃથુકૈરુપહારાન્ય એકાદશ્યાં પ્રકલ્પયેત્ ॥
અરુણાચલનાથસ્ય સ ભવેદકુતોભયઃ

દ્વાદશ્યાં શોણનાથાય સૂપૌદનનિવેદનમ્ ॥
યઃ કરોતિ ભવેત્તસ્ય નિર્વિઘાતો મનોરથઃ

યઃ સક્તૂનરુણેશાય ત્રયોદશ્યાં સમર્પયેત્ ॥
તસ્યા વ્યાકુલચિત્ત્વમશ્રાંતમપિ જાયતે

અર્પયેચ્છોણનાથાય ફલાનિ વિવિધાનિ યઃ ॥
ચતુર્દશ્યાં સ મૂઢોઽપિ સિદ્ધસારસ્વતો ભવેત્

યઃ પૌર્ણમાસ્યાં શોણાદ્રિનાથાય વિનિવેદયેત્ ॥
પનસસ્ય ફલં તસ્ય ચક્ષૂરોગો ન જાયતે

કુહ્વાં ચ સંગમે ભક્ત્યા કંદમૂલાદિ યોઽર્પયેત્ ॥
શોણાચલેશ્વરાયાસ્ય તુષ્યંતિ પિતરઃ કિલ

અશ્વિન્યામરુણેશાય દદ્યાદ્વાસાંસિ ભક્તિમાન્ ॥
ભરણ્યામરુણેશાય દદ્યાદાભરણાન્યપિ

કૃત્તિકાસુ પ્રદીપાંશ્ચ રોહિણ્યાં રૌપ્યમર્પયેત્ ॥
મૃગશીર્ષે મલયજમાર્દ્રાયાં હરિચંદનમ્

પુનર્વસૌ મૃગમદં પુષ્યે કર્પૂરમર્પયેત્ ॥
કાશ્મીરોદ્ભવમાશ્લેષે મઘાયાં તુહિનોદકમ્

તાંબૂલં પૂર્વફાલ્ગુન્યાં ધૂપમુત્તરફાલ્ગુને ॥
કાલાગુરૂંશ્ચ હસ્તર્ક્ષે ચિત્રાયાં યક્ષકર્દમમ્

સ્વાત્યાં સુવાસિનીવૃંદં વિશાખાયાં પ્રકીર્ણકમ્ ॥
મૈત્રે મુક્તાતપત્રં ચ જ્યેષ્ઠાયાં ધૈનુકાન્યપિ

મૂલે મુક્તાસરાન્પૂર્વાષાઢે મુકુટમર્પયેત્ ॥
રત્નાનિ ચોત્તરાષાઢે શ્રવણે ભદ્રપીઠિકામ્

અષ્ટાપદં ધનિષ્ઠાયાં વાસઃ શતભિષજ્યપિ ॥
પૂર્વાભાદ્રપદે ભોગાનુત્તરાયાં તુરંગમાન્

રેવત્યાં ચ રથં હૈમં પ્રદદ્યાચ્છોણશંભવે ॥
દદ્યાત્કૃત્વા મહાપૂજાં તત એવાર્પયેન્નરઃ

પૂજ્યો રાશિષુ મેષાદિષ્વરુણેથો વિશેષતઃ ॥
સિંદુવારૈઃ કુરબકૈઃ કકુભૈઃ પાટલૈઃ ક્રમાત્

કુટજૈર્નીપકુસુમૈર્જીવંતીમલ્લિકાદિભિઃ ॥
સરોરુહૈર્દમનકૈર્નદ્યાવર્તસરોરુહૈઃ

પંચામૃતેન સ્નપયન્નુભયોરુપરાગયોઃ ॥
પંચાક્ષરેણ કુર્વીત શોણનાથસ્ય ભક્તિતઃ

સ્નપનં પઞ્ચગવ્યેન દ્વયોરયનયોરપિ ॥
ષડક્ષરેણ કુર્વીત ગવ્યેન સ્નપનક્રિયામ્

પ્રણવેનૈવ કુર્વીત ક્ષીરેણ સ્નપનક્રિયામ્ ॥
અરુણાચલનાથસ્ય ભક્ત્યા વિષુવયોર્દ્વયોઃ ॥

પ્રાહ્ણે સ્યાદ્રુદ્રતુલસી મધ્યાહ્ને કૃતમાલકમ્ ॥
અપરાહ્ણે મલ્લિકા ચ શોણાદ્રીશસ્ય શસ્યતે

અદ્ધોદયે ચ સ્નપયેત્સહસ્રકલશોદકૈઃ ॥
શતરુદ્રીયમુચ્ચાર્ય શ્રીશોણાચલશંભવે

શિવરાત્રૌ વિશેષેણ ત્રિશિખૈર્બિલ્વપત્રકૈઃ ॥
કમલૈઃ કર્ણિકારૈશ્ચ જાગરૂકો યતેંદ્રિયઃ

ગીતવાદિત્રનૃત્યૈશ્ચ દિવ્યાગમવિધાનતઃ ॥
પૂજયેદપવર્ગાર્થં શોણશૈલે મહેશ્વરમ્

માસિ પૌષે ચ દેવસ્ય કુર્યાદાગ્નેયમુત્સવમ્ ॥
નવાન્નૈરુપદંશાદ્યૈર્વ્યાહૃતીરુચ્ચરન્બુધઃ

વૈશાખે ચ વિશાખાયાં શિવતંત્રાનુસારતઃ॥
શોણાચલેશ્વરસ્યાસ્ય કુર્યાદ્દમનકોત્સવમ્

પ્રાબોધિક માર્ગશીર્ષે પ્રાતર્નિર્માય સામભિઃ ॥
મહાપૂજાં પ્રકુર્વીત શોણશૈલસ્ય ભક્તિમાન્

શનિપ્રદોષેષ્વાર્દ્રાસુ વ્યતીપાતેષુ પર્વસુ ॥
સોમાર્કવારયોશ્ચાર્ચેચ્છોણાદ્રીશં યથાગમમ

દીક્ષોપનયનોદ્વાહપુત્રજન્માદિકેષ્વપિ ॥
વિશેષપૂજાં કુર્વીત શોણનાથસ્ય ભક્તિમાન્

અપિ સ્વજન્મનક્ષત્રે સંપત્સ્વાપત્સુ ભીતિષુ ॥
પ્રવેશનિર્ગમનયોશ્ચાર્ચનીયોઽરુણેશ્વરઃ

વ્રતિચક્રાગમે પાદબંધને નવવૈભવે ॥
અરુણેશાર્ચનં કુર્યાદભિયાનેષુ ચ દ્વિષામ્

સ્મરેદતિદવીયાંશ્ચેત્પશ્યેત્પર્યંતગો યદિ ॥
સ્થિતશ્ચેદરુણક્ષેત્રે ત્રિકાલં પૂજયેચ્છિવમ્

કિમન્યદ્વદ વત્સેતિ ઉદ્ધૃત્ય ભુજમુચ્યતે ॥
અરુણક્ષેત્રતો નાન્યદલં સ્વર્ગાપવર્ગયોઃ

સ્મરણેન મનઃશ્રોત્રે શ્રવણાદ્દર્શનાદૃશૌઃ ॥
જિહ્વાં ચ કીર્ત્તનાચ્છોણક્ષેત્રં સદ્યઃ પુનાત્યલમ્

અરુણેસ્મિન્મહાક્ષેત્રે દેહિભિર્લબ્ધજન્મભિઃ ॥
જીવદ્ભિર્લભ્યતે ભોગો મોક્ષશ્ચોન્મુક્તજીવિતૈઃ

અન્યત્ર મુક્તદેહાનામપ્યત્ર શ્રાદ્ધકર્મણા ॥
અપિ પાપાત્મનાં પુંસામપવર્ગો ભવિષ્યતિ

અયોધ્યાં મથુરાં માયાં કાશીં કાંચીમવંતિકામ્ ॥
દ્વારકાં ચારુણક્ષેત્રમતિશેતે ન સંશયઃ

ઇત્યુક્તવંતં ચ શિલાદપુત્રં મૃકણ્ડુસૂનુઃ પુનરપ્યુવાચ ॥
માહાત્મ્યમેતન્મહનીયકીર્તે ભૂયોપિ પૃચ્છામિ વદસ્વ મહ્યમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વરખણ્ડેઽરુણાચલમાહાત્મ્ય ઉત્તરાર્ધે કામ્યકર્મવર્ણનં નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ