સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 1.2.20

॥ માર્કંડેય ઉવાચ ॥ ॥
અહો મહિષદૈત્યસ્ય દુરાચારત્વમીદૃશમ્ ॥
અહો દુરિતહારિણ્યા દુર્ગાયાશ્ચ પરાક્રમઃ

એવં તયા ભદ્રકાલ્યા નિહતે મહિષાસુરે ॥
કિં ચકાર ગિરીંદ્રસ્ય નંદિની તપસિ સ્થિતા

॥ નંદિકેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
અનંતરં સા હસ્તેન દધતી દૈત્યમસ્તકમ્ ॥
નનામ ગૌરીમન્યેન પાણિના ખઙ્ગધારિણા

અથ હર્ષેણ નૃત્યંતીં તામાલોક્ય દયાર્દ્રયા ॥
દૃષ્ટ્યા દેવી જગાદૈનાં દંતાંશુદ્યોતિતાંબરા

ત્વયાતિદુષ્કરં કર્મ નિર્મિતં વિંધ્યવાસિનિ ॥
જાતં તવ પ્રભાવેન નિષ્પ્રત્યૂહં ચ મે તપઃ

અથૈતન્માહિષં શીર્ષમપવિત્ર ભયંકરમ્ ॥
જગત્પવિત્રચારિત્રે ત્યક્તુમર્હસિ હસ્તતઃ

ઇતિ ગૌર્યોદિતા દુર્ગા જુગુપ્સાકુલમાનસા ॥
મૂર્ધ્નસ્તસ્ય નિપાતાય વ્યધુનોદ્બહુશઃ કરમ્

તીર્થમુત્પાદ્યતાં દેવિ નવં પાપવિનાશનમ્ ॥
તસ્મિન્નિમજ્જનાદ્દુર્ગે પ્રાયશ્ચિત્તં ભવિષ્યતિ

ઇતીરિતા ગૌતમેન દુર્ગા દુરિતશંકિની ॥
પાટયામાસ ખઙ્ગેન શિલાપટ્ટં પટીયસા

પાતાલાવધિ નિર્ભિન્નાત્પાષાણતલતસ્તતઃ ॥
ઉદજૃંભત્તરંગાંભઃ સચ્ચિત્તમિવ નિર્મલમ્

મમજ્જ સાપિ ગંભીરે તસ્મિન્નંભસિ પાવને ॥
નમઃ શોણાદ્રિનાથાયેત્યુક્ત્વા મંત્રમનુત્તમમ્

તાવન્મહિષકંઠસ્થં લિંગં તદ્ગલિતં તલે ॥
તટે પ્રતિષ્ઠિતં જાતં પાપનાશનસંજ્ઞયા

ઉન્મમજ્જ તતો દુર્ગા તીર્થાંભોધૂતકલ્મષા ॥
નિપપાતાથ તત્પાણેર્મહિષાસુરમસ્તકમ્

કૃતપ્રદક્ષિણા નત્વા પાપનાશનમીશ્વરમ્ ॥
પુરસ્તાદસ્તિ સા ગૌર્યા ગૌતમેનાભિનંદિતા

એવં પ્રત્યક્ષનિરતપાપાં તાં વીક્ષ્ય પાર્વતી॥
જગાદ દીર્ઘતપસં જગતીધરનંદિની

મહિષાસુરસંહારેંઽજસા સ્વનુમતિઃ કૃતા ॥
વિંધ્યવાસિનીયમહો દુષ્ટમાહિષવિગ્રહમ્

ગૃહીત્વા ભક્ષયામાસ તસ્ય લિંગમિદં શિવમ્ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં તતો બ્રૂહિ મમાપિ મુનિસત્તમ

॥ ગૌતમ ઉવાચ ॥ ॥
દેવિ સર્વજગત્સર્ગસ્થિતિસંહારકારિણિ ॥
ત્વદ્ધ્યાનમેવ જગતાં સર્વપાતકનાશનમ્ ॥

અથાપિ લૌકિકં વૃત્તમવલંબ્ય ત્વયેરિતમ્ ॥
સ્વકૃતાપિ હિ મર્યાદા ન મહદ્ભિર્વિલંઘ્યતે

અન્તઃકરણકાલુષ્યક્ષાલિની કાચન ક્રિયા ॥
કથ્યતેઽદ્ય મયા માતરવધાનં વિધીયતામ્

અરુણાદ્રિરયં સાક્ષાદનલાદ્રિસ્તિરોહિતઃ ॥
જ્વલતિજ્યોતિષા સ્વેન કૃત્તિકાપૂર્ણિમા નિશિ

તત્સપર્યાતપશ્ચર્યા કાર્યા કાત્યાયનિ ત્વયા ॥
તજ્જ્યોતિર્દર્શનાત્સર્વમભીષ્ટં તવ સિધ્યતિ

ઇત્યુક્તા ગૌતમેનાંબા તદાપ્રભૃતિ દારુણા ॥
ઇયં ચ શિવભક્તા હિ શિવપૂજારતા તદા

તપશ્ચચાર પંચાનામગ્નીનાં મધ્યમાશ્રિતા ॥
ચતુર્ણાં શિખિનાં મધ્યે સ્થિતા સૂર્યનિવિષ્ટદૃક્

રેજે હૈમી શલાકેવ દ્યોતમાના ગિરીંદ્રજા ॥
અથાકૃષ્ટેવપાર્વત્યાઃ પ્રેમપાશૈર્નિરાયતૈઃ

સા કાર્ત્તિકી પૌર્ણમાસી સમાપેદે શુભા તિથિઃ ॥
તતસ્તસ્ય દિનસ્યાંતે શૃંગે શોણમહીભૃતઃ

અદર્શિ કિમપિ જ્યોતિરનુપાધિકવૈભવમ્ ॥
તદર્થોપગતૈર્બ્રહ્મમધુભિદ્વાસવાદિભિઃ

ઉપાસ્યમાનમભિતો દેવૈર્દિવ્યર્ષિસંગતૈઃ ॥
તદનિંધનમસ્નેહમદશાવર્તિસંભવમ્

મહાપ્રદીપમાલોક્ય વિસ્મયં પ્રાપ પાર્વતી ॥
કૃતપ્રદક્ષિણા સાથ પ્રણમંતી પદેપદે ॥
અરુણાદ્રીશ્વરં નાથં તુષ્ટા તુષ્ટાવ શૈલજા

નમસ્તે મેરુચાપાય કૈલાસાચલવાસિને ॥
નીહારશૈલજામાત્રે શોણક્ષ્માધરરૂપિણે

વરુણાદિસુરાર્ચ્યાય તરુણાદિત્યવર્ચસે ॥
અરુણાચલનાથાય કરુણામૂર્ત્તયે નમઃ ॥

જય જહ્નુસુતાચન્દ્ર લેખાલંકૃતશેખર ॥
સૌંદર્યમોહિતાશેષમુનિપત્નીજનાશય

જય શૈલસુતાસંગસંભૃતાનંગવૈભવ ॥
માયા નારાયણાભોગક્રીડામ્રેડનપંડિત

જય સંધ્યાસમોપેતસંભૃતાનંદતાંડવ ॥
જય ગીર્વાણગંધર્વસિદ્ધવિદ્યાધરાર્ચિત

જય હેરંબજનક જય ષણ્મુખવત્સલ ॥
જય હૈમવતીપ્રાર્થ્ય જય પાર્થિવદુર્લભ

ઇતિ સ્તુત્વા મુહુસ્તસ્મિઞ્જ્યોતિષિ ન્યસ્તલોચનામ્ ॥
દૃષ્ટ્વા દેવીં દયાવ્યાજાદ્વિલિલ્યે વૃષભધ્વજઃ

લયિત્વા નિજમાસ્થાય રૂપમુત્કટસુન્દરમ્ ॥
આસ્થાય વૃષભં દિવ્યમમૂં દૃષ્ટ્વા શિવાં શુભામ્

માનાતિરેકાદપહાય સર્વમૈશ્વર્યમેવં તપસિ પ્રવૃત્તામ્ ॥
મુગ્ધાં પુનઃ સાંત્વયિતું ગિરીશઃ પ્રચક્રમે પર્વતરાજપુત્રીમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વરખણ્ડેઽરુણાચલમાહાત્મ્ય ઉત્તરાર્ધે પાર્વતીકૃતારુણાચલેશ્વરસ્તુતિવર્ણનંનામ વિંશતિતમોઽધ્યાયઃ