સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 1.1.9

॥ ગૌતમ ઉવાચ ॥ ॥
ભગવન્નરુણાદ્રીશ નામધેયાનિ તે ભૃશમ્ ॥
વિશેષાચ્છ્રોતુમિચ્છામિ સ્થાનેઽસ્મિન્સુરપૂજિતે

॥ મહેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
નામાનિ શૃણુ મે બ્રહ્મન્મુખ્યાનિ દ્વિજસત્તમ ॥
દુર્લભાન્યલ્પપુણ્યાનાં કામદાનિ સદા ભુવિ

શોણાદ્રીશોઽરુણાદ્રીશો દેવાધીશો જનપ્રિયઃ ॥
પ્રપન્નરક્ષકો ધીરઃ શિવસેવકવર્ધકઃ

અક્ષિપેયામૃતેશાનઃ સ્ત્રીપુંભાવપ્રદાયકઃ ॥
ભક્તવિજ્ઞપ્તિસંધાતા દીનબંદિવિમોચકઃ

મુખરાંઘ્રિપતિઃ શ્રીમાન્મૃડો મૃગમદેશ્વરઃ ॥
ભક્તપ્રેક્ષણકૃત્સાક્ષી ભક્તદોષનિવર્ત્તકઃ

જ્ઞાનસંબંધનાથશ્ચ શ્રીહલાહલસુંદકઃ ॥
આહવૈશ્વર્યદાતા ચ સ્મર્તૃસર્વાઘનાશનઃ

વ્યત્યસ્તનૃત્યદ્ધૃજધૃક્સકાંતિર્નટનેશ્વરઃ ॥
સામપ્રિયઃ કલિધ્વંસી વેદમૂર્તિર્નિરંજનઃ

જગન્નાથો મહાદેવસ્ત્રિનેત્રસ્ત્રિપુરાંતકઃ ॥
ભક્તાપરાધસોઢા ચ યોગીશો ભોગનાયકઃ

બાલમૂર્ત્તિઃ ક્ષમારૂપી ધર્મરક્ષો વૃષધ્વજઃ ॥
હરો ગિરીશ્વરો ભર્ગશ્ચંદ્રરેખાવતંસકઃ

સ્મરાંતકોંઽધકરિપુઃ સિદ્ધરાજો દિગંબરઃ ॥
આગમપ્રિય ઈશાનો ભસ્મરુદ્રાક્ષલાંછનઃ

શ્રીપતિઃ શંકરઃ સ્રષ્ટા સર્વવિદ્યેશ્વરોઽનઘઃ ॥
ગંગાધરઃ ક્રતુધ્વંસો વિમલો નાગભૂષણઃ

અરુણો બહુરૂપશ્ચ વિરૂપાક્ષોઽક્ષરાકૃતિઃ ॥
અનાદિરંતરહિતઃ શિવકામઃ સ્વયંપ્રભુઃ

સચ્ચિદાનંદરૂપશ્ચ સર્વાત્મા જીવધારકઃ ॥
સ્ત્રીસંગવામસુભગો વિધિર્વિહિતસુંદરઃ

જ્ઞાનપ્રદો મુક્તિદશ્ચ ભક્તવાંછિતદાયકઃ ॥
આશ્ચર્યવૈભવઃ કામી નિરવદ્યો નિધિપ્રદઃ

શૂલી પશુપતિઃ શંભુઃ સ્વયંભુર્ગિરિશો મૃડઃ ॥
એતાનિ મમ મુખ્યાનિ નામાન્યત્ર મહામુને

અન્યાનિ દિવ્યનામાનિ પુરાણોક્તાનિ સંસ્મર ॥
પ્રદક્ષિણેન માં નિત્યં વિશેષાત્ત્વં સમર્ચય

પ્રદક્ષિણપ્રિયો યસ્માદહં શોણાચલાકૃતિઃ ॥
ઇત્યાજ્ઞપ્તો મહાદેવમર્ચયન્નરુણાચલમ્ ॥
અવિમુંચન્નિહાવાસં કૃતવાનહમદ્રિજે

॥ ગૌર્યુવાચ ॥ ॥
ભગવન્સર્વધર્મજ્ઞ ગૌતમાર્ય્ય મુનીશ્વર ॥
પ્રદક્ષિણસ્ય માહાત્મ્યં બ્રૂહિ મે શોણભૂભૃતઃ

કસ્મિન્કાલે કથં કાર્યં કૈર્વા પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્ ॥
કૃતં શોણાદ્રિનાથસ્ય પ્રાપ્તમિષ્ટં પરં પદમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
ઇતિ પૃષ્ટો મુનિઃ પ્રાહ ગૌતમઃ શૈલકન્યકામ્ ॥
શ્રૂયતાં દેવિ માહાત્મ્યમાદિશન્મે મહેશ્વરઃ

॥ મહાદેવ ઉવાચ ॥ ॥
અહં હિ શોણશૈલાત્મા પ્રકાશો વસુધાતલે

પરિતો માં સુરાઃ સર્વે વર્તંતે મુનિભિઃ સહ

યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્માંતરકૃતાનિ ચ ॥
તાનિ તાનિ વિનશ્યંતિ પ્રદક્ષિણપદે પદે

અશ્વમેધસહસ્રાણિ વાજપેયાયુતાનિ ચ ॥
સિદ્ધ્યંતિ સર્વતીર્થાનિ પ્રદક્ષિણપદે પદે

અપિ પ્રહીણસ્ય સમસ્તલક્ષણૈઃ ક્રિયાવિહીનસ્ય નિકૃષ્ટજન્મનઃ ॥
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શશાંકશેખરં પ્રયાસ્યતઃ કસ્ય ન સિદ્ધિરગ્રતઃ

સમસ્ત તીર્થાભિગમેષુ પુણ્યં સમસ્તયજ્ઞાગમધર્મજાતમ્ ॥
અવાપ્યતે શોણમહીધરસ્ય પ્રદક્ષિણાપ્રક્રમણેન સત્યમ્

પદેનૈકેન ભૂલોકં દ્વિતીયેનાંતરિક્ષકમ્ ॥
તૃતીયેન દિવં મર્ત્યો જયત્યસ્ય પ્રદક્ષિણે

એકેન માનસં પાપં દ્વિતીયેન તુ વાચિકમ્ ॥
કાયિકં તુ તૃતીયેન પદેન ક્ષીયતે નૃણામ્

પાતકાનિ ચ સર્વાણિ પદેનૈકેન માર્જયેત્ ॥
દ્વિતીયેન તપઃ સર્વં પ્રાપ્નોત્યસ્ય પ્રદક્ષિણાત્

પર્ણશાલા મહર્ષીણાં સિદ્ધાનાં ચ સહસ્રશઃ ॥
સુરાણાં ચ તથાઽઽવાસા વિદ્યંતેત્ર સહસ્રશઃ

અત્ર સિદ્ધઃ પુનર્નિત્યં વસામ્યગ્રે સુરાર્ચિતઃ॥
મમાંતરે ગુહા દિવ્યા ધ્યાતવ્યા ભોગસંયુતા

અગ્નિસ્તંભમયં રૂપમરુણાદિરિતિ શ્રુતમ્ ॥
ધ્યાયઁલ્લિંગં મમ બૃહત્મન્દં કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમ્

અષ્ટમૂર્તિમયં લિંગમિદં યૈસ્તૈજસં ભૃશમ્ ॥
ધ્યાત્વા પ્રદક્ષિણં કુર્વન્પાતકાનિ વિનિર્દહેત્

ન પુનઃ સંભવસ્તસ્ય યઃ કરોતિ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
શોણાચલાકૃતેર્નિત્યં નિત્યત્વં ધ્રુવમશ્નુતે

અસ્ય પાદરજઃસ્પર્શાત્પૂયતે સકલા મહી ॥
પદમેકં તુ ધત્તે યઃ શોણાદ્રીશપ્રદક્ષિણે

નમસ્કુર્વન્પ્રતિદિશં ધ્યાયન્સ્તૌતિ કૃતાંજલિઃ ॥
અસંસૃષ્ટકરઃ કૈશ્ચિન્મંદં કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમ્

આસન્નપ્રસવા નારી યથા ગચ્છેદનાકુલમ્ ॥
તથા પ્રદક્ષિણં કુર્યાદશૃણ્વંશ્ચ પદધ્વનિમ્

સ્નાતો વિશુદ્ધવેષઃ સન્ભસ્મરુદ્રાક્ષભૂષિતઃ ॥
શિવસ્મરણસંસૃષ્ટો મંદં દદ્યાત્પદં બુધઃ

મનૂનાં ચરતામગ્રે દેવાનાં ચ સહસ્રશઃ ॥
અદૃશ્યાનાં ચ સિદ્ધાનાં નાન્યેષાં વાયુરૂપિણામ્

સંઘટ્ટમતિસંમર્દં માર્ગરોધં વિચિંતયન્ ॥
અનુકૂલેન ભક્તઃ સઞ્છનૈર્દદ્યાત્પદં બુધઃ

અથવા શિવનામાનિ સંકીર્ત્ય વરગીતિભિઃ॥
શિવનૃત્યં ચ રચયન્ભક્તૈઃ સાર્દ્ધં પરિક્રમેત્

માહાત્મ્યં મમ વા શૃણ્વન્નનન્યમતિરાદરાત્ ॥
શનૈઃ પ્રદક્ષિણં કુર્યાદાનન્દરસનિર્ભરઃ

દાનૈશ્ચ વિવિધૈઃ પુણ્યૈરુપકારૈસ્તથાર્થિનામ્ ॥
યથામતિ દયાપૂર્ણ આસ્તિકઃ પરિતો વ્રજેત્

કૃતે ત્વગ્નિમયં લિંગં ત્રેતાયાં મણિપર્વતમ્ ॥
દ્વાપરે ચિંતયેદ્ધૈમં કલૌ મરકતાચલમ્

અથવા સ્ફાટિકં રૂપમરુણં તુ સ્વયંપ્રભમ્ ॥
ધ્યાયન્વિમુક્તઃ સકલૈઃ પાપૈઃ શિવપુરં વ્રજેત્

અવાઙ્મનસગમ્યત્વાદપ્રમેયતયા સ્વયમ્ ॥
અગ્નિત્વાચ્ચ પરં લિંગમનાસાદ્યાચલાભિધમ્

ધ્યાત્વા પ્રદક્ષિણં કર્તુરભિગમ્યોઽહમંજસા ॥
તસ્ય પાદરજો નૃણામજરામરકારણામ્

રૂપમેકં તુ ધત્તે યઃ શોણાદ્રીશપ્રદક્ષિણે ॥
વાહનાનિ સુરૌઘાણાં પ્રાર્થયંતે પરસ્પરમ્

કુર્વતાં ચરણં વોઢુમરુણાદ્રિપ્રદક્ષિણામ્ ॥
છાયાપ્રદાનં કુર્વંતિ કલ્પકાદ્યાઃ સુરદ્રુમાઃ

કુર્વતાં ભુવિ મર્ત્ત્યાનામરુણાદ્રિપ્રદક્ષિણામ્ ॥
દેવગન્ધર્વકાદ્યાનાં સહસ્રેણ સમાવૃતાઃ

સેવંતે તે ગણાકીર્ણા વિમાનશતકોટયઃ ॥
મમ પ્રદક્ષિણં ભૂમૌ કુર્વતાં પાદપાંસુભિઃ

પાવિતા મહતી વીથી દૃષ્ટા શિવપદપ્રદા ॥
અંગપ્રદક્ષિણં કુર્વન્ક્ષણાત્સ્વર્ગ્યતનુર્ભવેત્

પ્રાપ્તો વજ્રશરીરત્વં ન ધૃષ્યેત મહીતલે ॥
વ્યોમયાનોત્સુકા દેવાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ

અદૃશ્યાઃ સંચરંત્યત્ર પશ્યંતે મમ સંનિધિમ્ ॥
વિનયં મમ ભક્તિં ચ પ્રદક્ષિણપરિક્રમે

દૃષ્ટ્વા હર્ષસમાયુક્તા મર્ત્ત્યેભ્યો દદતે વરમ્ ॥
અત્ર દેવાસ્ત્રયસ્ત્રિંશત્પુરા કૃત્વા પ્રદક્ષિણામ્

પ્રત્યહં માર્ગમાસીનાઃ પ્રત્યેકં કોટિતાં ગતાઃ ॥
આદિત્યાદ્યા ગ્રહાઃ સર્વે પુરા કૃત્વા પ્રદક્ષિણામ્

સંપૂર્ણજગતીભાગે સર્વે ગ્રહપતાં ગતાઃ ॥
યઃ કરોતિ નરો ભૂમૌ સૂર્યવારે પ્રદક્ષિણામ્

સ સૂર્યમડલં ભિત્ત્વા મુક્તઃ શિવપુરં વ્રજેત્ ॥
સોમવારે નરઃ કુર્વન્નરુણાદ્રિપ્રદક્ષિણામ્

અજરામરતાં પ્રાપ્તો નાસૌમ્યો ભવતિ ક્ષિતૌ ॥
ભૌમવારે નરઃ કુર્વન્નરુણાદ્રિપ્રદક્ષિણામ્

આનૃણ્યમખિલં પ્રાપ્ય સાર્વભૌમો ભવેદ્ધ્રુવમ્ ॥
બુધવારે નરઃ કુર્વઞ્છોણાદ્રીશપ્રદક્ષિણામ્

સર્વજ્ઞતામનુપ્રાપ્તઃ સ વાચાં પતિતામિયાત્ ॥
ગુરુવારે નરઃ કુર્વન્સર્વદેવનમસ્કૃતઃ

પ્રદક્ષિણેન શોણાદ્રેઃ સ તુ લોકગુરુર્ભવેત્ ॥
ભૃગુવારે નરઃ કુર્વન્નરુણાદ્રિપ્રદક્ષિણામ્

સંપ્રાપ્ય મહતીં લક્ષ્મીં લભતે વૈષ્ણવં પદમ્ ॥
મન્દવારે નરઃ કૃત્વા શોણાદ્રીશપ્રદક્ષિણામ્

વિમુક્તો ગ્રહપીડાભિઃ સ વિશ્વવિજયી ભવેત્ ॥
નક્ષત્રાણિ ચ સર્વાણિ પુરા તદ્દૈવતૈઃ સહ

મમ પ્રદક્ષિણાં કર્તુઃ પુણ્યાનિ સહસા વ્રજેત્ ॥
તિથયઃ કરણાનીહ યોગાશ્ચ મમ સંમતાઃ

અભીષ્ટફલદા જાતાઃ કુર્વતાં મત્પ્રદક્ષિણામ્ ॥
મુહૂર્તા વિવિધા હોરાઃ સૌમ્યાશ્ચ સતતોદયાઃ

મત્પ્રદક્ષિણકર્તૄણાં જાયંતે સતતં શુભાઃ॥
પ્રચ્છિનત્તિ પ્રકારોઽઘં દકારો વાંછિતપ્રદઃ

ક્ષિકારાત્ક્ષીયતે કર્મ ણકારો મુક્તિદાયકઃ॥
દુર્બલાઃ કાર્શ્યસંયુક્તા આધિવ્યાધિવિજૃંભિતાઃ

મમ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા મુચ્યંતે સર્વદુષ્કૃતૈઃ ॥
મમ પ્રદક્ષિણં કર્તુર્ભક્ત્યા પાદેન સંતતમ્

ક્ષણેન સાધ્વાં પશ્યામિ ત્રૈલોક્યસ્ય પ્રદક્ષિણામ્ ॥
લોકેશાશ્ચ દિગીશાશ્ચ યે ચાન્યે કારણેશ્વરાઃ

મમ પ્રદક્ષિણાં કૃત્વા સ્થિરા રાજ્યે પુરાઽભવન્ ॥
અહં ચ ગણસંયુક્તઃ સર્વદેવર્ષિસંયુતઃ

ઉત્તરાયણસંયોગે કરોમિ સ્વપ્રદક્ષિણામ્ ॥
મદ્રૂપં તૈજસં લિંગમરુણાદ્રિરિતિ શ્રુતમ્

ત્રૈલોક્યસ્ય હિતાર્થાય કરિષ્યામિ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
આગતા ચ પરાંતે ચ ગૌરી તપ ઇહાદ્ભુતમ્

કર્તું પ્રદક્ષિણં કૃત્વા મામેષ્યત્યનઘા પુનઃ ॥
કાર્તિકે માસિ નક્ષત્રે કૃત્તિકાખ્યે મહાતપાઃ

મમ પ્રદક્ષિણાં ગૌરી પ્રદોષે રચયિષ્યતિ ॥
નરાણામલ્પપુણ્યાનાં દુર્લભં તત્પ્રદક્ષિણમ્

જ્યોતિર્લિગસ્ય દૃષ્ટસ્ય દેવી પ્રાર્થનયા તથા ॥
મયા સમેતા દેવી સા પ્રાપ્તાઽપીતકુચાભિધા

આશ્વાસ્યતિ સુરાન્સર્વાનુત્તરાયણસંગમે ॥
દેવગન્ધર્વયક્ષાણાં સિદ્ધાનામપિ રક્ષસામ્

સર્વેષાં દેવયોનીનાં ભવિતા તત્ર સંગમઃ ॥
યે તદા માં સમાગત્ય પૂજયંતિ તપોધિકાઃ

સર્વજન્મકૃતાઘૌઘ પ્રાયશ્ચિત્તં વ્રજંતિ તે ॥
દુર્લ્લભં તદ્દિનં પુંસામુત્તરાયણસંગમે

તદા મદ્રૂપમભ્યર્ચ્ય કૃતાર્થાઃ સન્તુ માનવાઃ ॥
પ્રદક્ષિણં તુ મે દિવ્યં કુર્વંતિ ચ મહીભુજઃ

તેષાં પુરોગતઃ સાક્ષાદહં જેષ્યામિ વિદ્વિષઃ ॥
રાજા યસ્ય તુ દેશસ્ય યો યો રાજા તપોધિકઃ

સ કારયેદ્વિપ્રમુખ્યૈઃ શ્રોત્રિયૈર્મે પ્રદક્ષિણામ્ ॥
મંડલં મંડલાર્દ્ધં વા સંકલ્પવિધિપૂર્વકમ્

તસ્ય તસ્ય સ્થિરં રાજ્યં શત્રૂણાં ચ પરાહતિમ્ ॥
કરિષ્યામિ મુને નિત્યમહમેવ પુરઃસ્થિતઃ

ન વાહનેન કુર્વીત મમ જાતુ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
ધર્મલુબ્ધમના જાનઞ્છિવાચારપરિપ્લુતિમ્

ધર્મકેતુઃ પુરા રાજા યમલોકાદુપાગતઃ ॥
મમ પ્રદક્ષિણાં કર્ત્તું તુરગેણાભ્યરોચયત્

ક્ષણેન તુરગો જાતો ગણનાથઃ સુરાર્ચિતઃ ॥
પ્રતિપેદે પદં શૈવં વિમુચ્ય ધરણીપતિમ્

વીક્ષ્ય તં વાહનં ભૂયો ગણનાથવપુર્દ્ધરમ્ ॥
પાદપ્રદક્ષિણાં કૃત્વા સ્વયં ચ ગણપોઽભવત્

તદાપ્રભૃતિ શક્રાદ્યાઃ સુરા વિષ્ણુસમન્વિતાઃ ॥
પાદાભ્યામેવ કુર્વંતિ મમ સર્વે પ્રદક્ષિણામ્

સ્વર્ગાન્નિપાતિતઃ કોઽપિ સિદ્ધઃ કાલે તપઃક્ષયાત્ ॥
પ્રદક્ષિણાં તતઃ કૃત્વા પુનર્લબ્ધપદોઽભવત્

સ્ખલિતં પાદજં રક્તં મમ કર્તુઃ પ્રદક્ષિણમ્ ॥
માર્જ્યતે તસ્ય દેવેન્દ્ર મૌલિમંદારકેસરૈઃ

પ્રદક્ષિણમહાવીથી શિલાશકલઘટ્ટિતમ્ ॥
પદં સંધાર્યતે પુંસાં શ્રીપયોધરકુંકુમૈઃ

મણિપર્વતશૃંગેષુ કલ્પદ્રુમવનાંતરે ॥
સંચરંતિ સદા મર્ત્યા મમ કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્

॥ ગૌર્યુવાચ ॥ ॥
ઉપચારપ્રવૃત્તાનાં ફલં મે શંસ સુવ્રત ॥
યૈર્વૈ જનઃ કૃતાર્થઃ સ્યાદ્યથાશક્તિ કૃતાદરઃ

॥ મુનિરુવાચ ॥ ॥
ઉપચારફલં દેવિ શૃણુ વક્ષ્યામ્યહં તવ ॥
યન્મહ્યં કૃપયા પૂર્વમુક્તવાન્પરમેશ્વરઃ

લૂતી તંતુકજાલાનિ સંસૃજ્ય ક્વચિદેવ મે ॥
જાતિસ્મરો મહીધ્રેઽસ્મિન્સોંઽશુકૈર્માં વ્યવેષ્ટયત્

ગજઃ કશ્ચિતૃષાક્રાંતો વિમુચ્ય ચ મધુ ક્વચિત્ ॥
વનપલ્લવમુત્કીર્ય મુક્તોઽભૂદ્ગણનાયકઃ

કૃમયો વિલુઠન્તો મે પાર્શ્વે દુરિતવર્જિતાઃ ॥
સિદ્ધવેષાઃ પુનઃ સર્વે મમ લોકં વ્રજંતિ તે

અવ્યુચ્છિન્નપ્રદીપાર્ચિઃ ક્ષણમપ્યાદધાતિ યઃ ॥
સ્વયંપ્રકાશઃ સ ભવન્મમ સારૂપ્યમશ્નુતે

હારીતઃ કોપિ સંપ્રાપ્તઃ શાખાનીડો મમાંતિકે ॥
ખદ્યોતો દીપવન્નક્તં તાવન્મુક્તિં સમાગતઃ

ગાવઃ પ્રસ્રવણૈઃ સિક્તા વત્સસ્મરણસંભવૈઃ ॥
મત્પાર્શ્વે મુક્તિમાપુસ્તા મમ લોકં સમાશ્રયન્

કાકઃ પક્ષજવાતેન બલિગ્રહણલોલુપઃ ॥
માર્જયન્મત્પુરોભાગં મુક્તિં પ્રાપદ્યત ક્ષણાત્

મૂષકો મદ્ગુહાભાગં મણિસંઘવિકર્ષણૈઃ ॥
પ્રકાશયન્વિતિમિરં મમ રૂપમપદ્યત

છાયાવૃક્ષત્વમાસ્થાતું મુનયસ્ત્રિદશા અપિ ॥
પ્રાર્થયંત્યેવ મત્પાર્શ્વે ન પુનઃસંભવેચ્છયા

ગોપુરં શિખરં શાલાં મણ્ડપં વાપિકામપિ ॥
કુર્વતાં મત્પુરોભાગે સિધ્યંતીષ્ટાર્થસંપદઃ

સદા મર્ત્ત્યૈરનાસાદ્યમગ્નિલિંગમિદં મમ ॥
અનાસાદ્યાચલેશાખ્યં પૂજ્યતાં વસુધાતલે

વીક્ષણસ્પર્શનધ્યાનૈઃ સ્વભૂતં નિખિલં જગત્ ॥
પોષયંતી પરા શક્તિઃ પૂજ્યાઽપીતકુચાભિધા

સર્વલોકૈકજનની સંપ્રાપ્તા નિત્યયૌવનમ્॥
યૌવનપ્રાર્થિભિઃ સેવ્યા સદાઽપીતકુચાભિધા

ક્ષણાત્તસ્ય પુરોભાગે વસતાં પ્રાણિનામિહ ॥
પરત્ર વાત્ર દુષ્પ્રાપ્યમિષ્ટવસ્તુ ન વિદ્યતે

અપ્રમેયગુણાધારમપેક્ષિતવરપ્રદમ્ ॥
અશેષભોગનિલયં શોણાદ્રીશં સમર્ચય

લબ્ધકામા પુનઃ શમ્ભુમાશ્રયિષ્યસિ સુવ્રતે ॥
તપશ્ચરણમપ્યેતત્તવ લોકહિતાવહમ્

ન કેવલં તવ તપઃ સ્વવાંછિતફલપ્રદમ્ ॥
તપસ્યતામૃષીણાં ચ ક્ષેમાયૈવ ભવિષ્યતિ

કારણાંતરમાશંક્ય તપઃ કુર્વંતિ દેવતાઃ ॥
રહસ્યં દેવતાનાં તુ ફલેનૈવાનુમીયતે

વયં ચ સહસંવાસાસ્તવ વ્રતનિરીક્ષણાત્ ॥
કૃતાર્થાઃ સ્યામ દેવેશિ તપસા નઃ કૃતાર્થતા

ઇતિ તસ્ય મુનેર્વાક્યમર્થગર્ભં નિશમ્ય સા ॥
ગૌરી કૌતુકસંયુક્તા પ્રશશંસ મહામુનિમ્

તપઃ કિમન્યત્કર્તવ્યં લબ્ધં તવ તુ દર્શનમ્ ॥
અરુણાદ્રિરયં દૃષ્ટઃ શ્રુતં માહાત્મ્યમસ્ય ચ

અહો ભૂમેસ્તુ વૈચિત્ર્યં યતો દૃષ્ટા દિવોઽધિકા ॥
યત્રૈવ તૈજસં લિંગં દેવતાનાં વરપ્રદઃ

શિવઃ પ્રસાદસિદ્ધો મે દર્શિતં સ્થાનમાત્મનઃ ॥
અત્રૈવ શિવમારાધ્ય વશીકુર્યાં જગદ્ગુરુમ્

અવિનાભૂતમૈક્યં મે દેવેન ભવતાત્સદા ॥
ત્વયા કૃતેન સાહ્યેન ભવેયં શિવનાયિકા

ઇતિ ગૌતમસંનિધૌ તદાનીં કૃતસંવિત્તપ આદરેણ કર્તુમ્ ॥
અભજદ્રુચિરાં ચ પર્ણશાલાં મુનિના ચાનુમતા તથેતિ ભક્ત્યા

સુકુમારતનુઃ સરોરુહાક્ષી ઘનતુંગસ્તનકલ્પિતોત્તરીયા ॥
જટિલા હરિનીલરત્નકાંતિર્ગિરિજા રાજતિ દેહવત્તપઃશ્રીઃ

નિયમૈર્બહુભિસ્તપોવિશેષૈઃ ક્રતુષુ પ્રાપ્તવિચિત્રયોગબંધૈઃ ॥
નિગમાગમદૃષ્ટધર્મમાર્ગં સકલં સા તુ કૃતાર્થતામનૈષીત્

તપસા વિવિધેનતપ્યમાના ન કદાચિત્પરિખેદમાપ તન્વી ॥
હરિરત્નમયી ચ કાપિ વલ્લી નિતરાં દીપ્તિમતી બભૂવ બાલા

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વરખણ્ડેઽરુણાચલમાહાત્મ્યે પૂર્વાર્ધેઽરુણેશ્વરપ્રદક્ષિણામાહાત્મ્યવર્ણનંનામ નવમોઽધ્યાયઃ