શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.18

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સપ્તદશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 18
ઋષ્ય ઊચુઃ
બંધમોક્ષસ્વરૂપં હિ બ્રૂહિ સર્વાર્થવિત્તમ
સૂત ઉવાચ
બંધમોક્ષંતથોપાયંવક્ષ્યે ઽહંશૃણુતાદરાત્

પ્રકૃત્યાદ્યષ્ટબંધેનબદ્ધોજીવઃ સ ઉચ્યતે
પ્રકૃત્યાદ્યષ્ટબંધેનનિર્મુક્તોમુક્ત ઉચ્યતે

પ્રકૃત્યાદિવશીકારોમોક્ષ ઇત્યુચ્યતેસ્વતઃ
બદ્ધજીવસ્તુનિર્મુક્તોમુક્તજીવઃ સ કથ્યતે

પ્રકૃત્યગ્રેતતોબુદ્ધિરહંકારોગુણાત્મકઃ
પઞ્ચતન્માત્રમિત્યેતેપ્રકૃત્યાદ્યષ્ટકંવિદુઃ

પ્રકૃટ્યાદ્યષ્ટજોદેહોદેહજંકર્મ ઉચ્યતે
પુનશ્ચકર્મજોદેહોજન્મકર્મપુનઃપુનઃ

શરીરંત્રિવિધંજ્ઞેયંસ્થૂલંસૂક્ષ્મંચકારણમ્
સ્થૂલંવ્યાપારદંપ્રોક્તંસૂક્ષ્મમિંદ્રિયભોગદમ્

કારણંત્વાત્મભોગાર્થંજીવકર્માનુરૂપતઃ
સુખં દુઃખં પુણ્યપાપૈઃ કર્મભિઃ ફલમશ્નુતે

તસ્માદ્ધિકર્મરજ્જ્વા હિ બદ્ધો જીવઃ પુનઃ પુનઃ
શરીરત્રયકર્મભ્યાં ચક્રવદ્ભ્રામ્યતે સદા

ચક્રભ્રમનિવૃત્યર્થં ચક્રકર્તારમીડયેત્
પ્રકૃત્યાદિ મહાચક્રં પ્રકૃતેઃ પરતઃ શિવઃ

ચક્રકર્તામહેશો હિ પ્રકૃતેઃ પરતોયતઃ
પિબતિવાથવમતિજીવન્બાલોજલંયથા

શિવસ્તથા પ્રકૃત્યાદિ વશીકૃત્યાધિતિષ્ઠતિ
સર્વંવશીકૃતંયસ્માત્તસ્માચ્છિવ ઇતિ સ્મૃતઃ
શિવ એવ હિ સર્વજ્ઞઃ પરિપૂર્ણશ્ચ નિઃસ્પૃહઃ

સર્વજ્ઞતાતૃપ્તિરનાદિબોધઃ સ્વતંત્રતા નિત્યમલુપ્તશક્તિઃ
અનંતશક્તિશ્ચમહેશ્વરસ્ય યન્માનસૈશ્વર્યમવૈતિ વેદઃ

અતઃ શિવપ્રસાદેન પ્રકૃત્યાદિવશંભવેત્
શિવપ્રસાદલાભાર્થં શિવમેવપ્રપૂજયતેત્

નિઃસ્પૃહસ્ય ચ પૂર્ણસ્યતસ્ય પૂજાકથં ભવેત્
શિવોદ્દેશકૃતં કર્મ પ્રસાદજનકં ભવેત્

લિંગેબેરેભક્તજનેશિવમુદ્દિશ્યપૂજયેત્
કાયેનમનસાવાચાધનેનાપિપ્રપૂજયેત્

પુજયા તુ મહેશો હિ પ્રકૃતેઃ પરમઃ શિવઃ
પ્રસાદંકુરુતેસત્યંપૂજકસ્યવિશેષતઃ

શિવપ્રસાદાત્કર્માદ્યંક્રમેણસ્વવશંભવેત્
કર્મારભ્યપ્રકૃત્યંતંયદાસર્વં વશંભવેત્

તદામુક્ત ઇતિપ્રોક્તઃસ્વાત્મારામોવિરાજતે
પ્રસાદાત્પરમેશસ્યકર્મ દેહોયદાવશઃ

તદાવૈશિવલોકેતુવાસઃસાલોક્યમુચ્યતે
સામીપ્યંયાતિસાંબસ્યતન્માત્રેચવશંગતે

તદાતુશિવસાયુજ્યમાયુધાદ્યૈઃ ક્રિયાદિભિઃ
મહાપ્રસાદલાભેચબુદ્ધિશ્ચાપિવશાભવેત્

બુદ્ધિસ્તુકાર્યંપ્રકૃતેસ્તત્સૃષ્ટિરિતિકથ્યતે
પુનર્મહાપ્રસાદેનપ્રકૃતિર્વશમેષ્યતિ

શિવસ્યમાનસૈશ્વર્યંતદા ઽયત્નંભવિષ્યતિ
સાર્વજ્ઞાદ્યંશિવૈશ્વર્યંલબ્ધ્વાસ્વાત્મનિ રાજતે

તત્સાયુજ્યમિતિપ્રાહુર્વેદાગમપરાયણાઃ
એવંક્રમેણમુક્તિઃસ્યાલ્લિંગાદૌપૂજયાસ્વતઃ

અતઃશિવપ્રસાદાર્થંક્રિયાદ્યૈઃપૂજયેચ્છિવમ્
શિવક્રિયા શિવતપઃ શિવમંત્રજપઃ સદા

શિવજ્ઞાનંશિવધ્યાનમુત્તરોત્તરમભ્યસેત્
આસુપ્તેરામૃતેઃકાલંનયેદ્વૈશિવચિંતયા

સદ્યાદિભિશ્ચકુસુમૈરર્ચયેચ્છિંવમેષ્યતિ ॥ શિવ્પ્_1,18. 26અબ્।
ઋષય ઊચુઃ
લિંગાદૌશિવપૂજાયાવિધાનંબ્રૂહિસર્વતઃ

સૂત ઉવાચ
લિંગાનાંચક્રમંવક્ષ્યેયથાવચ્છૃણુત દ્વિજાઃ
તદેવલિંગં પ્રથમં પ્રણવં સાર્વકામિકમ્

સૂક્ષ્મપ્રણવરૂપંહિસૂક્ષ્મરૂપંતુનિષ્ફલમ્
સ્થૂલલિંગં હિ સકલંતત્પઞ્ચાક્ષરમુચ્યતે

તયોઃ પૂજાતપઃ પ્રોક્તંસાક્ષાન્મોક્ષપ્રદે ઉભે
પૌરુષપ્રકૃતિભૂતાનિલિંગાનિસુબહૂનિચ

તાનિ વિસ્તરતોવક્તું શિવો વેત્તિનચાપરઃ
ભૂવિકારાણિલિંગાનિજ્ઞાતાનિપ્રબ્રવીમિવઃ

સ્વયંભૂલિંગંપ્રથમંબિંદુલિંગંદ્વિતીયકમ્
પ્રતિષ્ઠિતંચરંચૈવગુરુલિંગંતુ પઞ્ચમમ્

દેવર્ષિતપસા તુષ્ટઃ સાન્નિધ્યાર્થંતુતત્રવૈ
પૃથિવ્યન્તર્ગતઃશર્વોબીજં વૈ નાદરૂપતઃ

સ્થાવરાંકુરવદ્ભૂમિમુદ્ભિદ્ય વ્યક્ત એવ સઃ
સ્વયંભૂતં જાતમિતિ સ્વયંભૂરિતિ તં વિદુઃ

તલ્લિંગપૂજયા જ્ઞાનં સ્વયમેવ પ્રવર્ધતે
સુવર્ણરજતાદૌ વા પૃથિવ્યાંસ્થિંડિલેપિવા

સ્વહસ્તાલ્લિખિતં લિંગં શુદ્ધપ્રણવમંત્રકમ્
યંત્રલિંગં સમાલિખ્ય પ્રતિષ્ઠાવાહનં ચરેત્

બિંદુનાદમયંલિંગંસ્થાવરંજંગમંચયત્
ભાવનામયમેતદ્ધિ શિવદૃષ્ટં ન સંશયઃ

યત્ર વિશ્વસ્યતે શંભુસ્તત્ર તસ્મૈ ફલપ્રદઃ
સ્વહસ્તાલ્લિખ્યતે યંત્રે સ્થાવરાદાવકૃત્રિમે

આવાહ્યપૂજયેચ્છંભુંષોડશૈરુપચારકૈઃ
સ્વયમૈસ્વર્યમાપ્નોતિજ્ઞાનમભ્યાસતોભવેત્

દેવૈશ્ચ ઋષિભિશ્ચાપિસ્વાત્મસિદ્ધ્યર્થમેવહિ
સમંત્રેણાત્મહસ્તેનકૃતંયચ્છુદ્ધમંડલે

શુદ્ધભાવનયા ચૈવસ્થાપિતં લિંગમુત્તમમ્
તલ્લિંગંપૌરુષં પ્રાહુસ્તત્પ્રતિષ્ઠિતમુચ્યતે

તલ્લિંગપૂજયાનિત્યંપૌરુષૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્
મહદ્ભિર્બ્રાહ્મણૈશ્ચાપિરાજભિશ્ચમહાધનૈઃ

શિલ્પિનાકલ્પિતંલિંગંમંત્રેણસ્થાપિતંચયત્
પ્રતિષ્ઠિતંપ્રાકૃતંહિપ્રાકૃતૈશ્વર્યભોગદમ્

યદૂર્જિતંચનિત્યં ચ તદ્ધિ પૌરુષમુચ્યતે
યદ્દુર્બલમનિત્યં ચ તદ્ધિ પ્રાકૃતમુચ્યતે

લિંગંનાભિસ્તથાજિહ્વાનાસાગ્રઞ્ચશિખાક્રમાત્
કટ્યાદિષુત્રિલોકેષુ લિંગમાધ્યાત્મિકંચરમ્

પર્વતંપૌરુષં પ્રોક્તંભૂતલં પ્રાકૃતં વિદુઃ
વૃક્ષાદિ પૌરુષં જ્ઞેયં ગુલ્માદિ પ્રાકૃતં વિદુઃ

ષાષ્ટિકં પ્રાકૃતં જ્ઞેયં શાલિગોધૂમપૌરુષમ્
ઐશ્વર્યં પૌરુષં વિદ્યાદણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધિદમ્

સુસ્ત્રીધનાદિવિષયં પ્રાકૃતં પ્રાહુરાસ્તિકાઃ
પ્રથમં ચરલિંગેષુ રસલિંગં પ્રકથ્યતે

રસલિંગંબ્રાહ્મણાનાંસર્વાભીષ્ટપ્રદંભવેત્
બાણલિંગંક્ષત્રિયાણાં મહારાજ્યપ્રદંશુભમ્

સ્વર્ણલિંગં તુ વૈશ્યાનાંમહાધનપતિત્વદમ્
શિલાલિંગંતુશૂદ્રાણાંમહાશુદ્ધિકરંશુભમ્

સ્ફાટિકંબાણલિંગં ચ સર્વેષાંસર્વકામદમ્
સ્વીયાભાવે ઽન્યદીયંતુપૂજાયાંનનિષિદ્ધ્યતે

સ્ત્રીણાંતુપાર્થિવંલિંગંસભત્ઃણાંવિશેષતઃ
વિધવાનાંપ્રવૃત્તાનાંસ્ફાટિકં પરિકીર્તિતમ્

વિધવાનાં નિવૃત્તાનાં રસલિંગં વિશિષ્યતે
બાલ્યેવાયૌવનેવાપિવાર્ધકેવાપિસુવ્રતાઃ

શુદ્ધસ્ફટિકલિંગંતુસ્ત્રીણાંતત્સર્વભોગદમ્
પ્રવૃત્તાનાંપીઠપૂજાસર્વાભીષ્ટપ્રદા ભુવિ

પાત્રેણૈવપ્રવૃત્તસ્તુસર્વપૂજાંસમાચરેત્
અભિષેકાંતેનૈવેદ્યંશાલ્યન્નેનસમાચરેત્

પૂજાંતેસ્થાપયેલ્લિંગંસંપુટેષુપૃથગ્ગૃહે
કરપૂજાનિવૃત્તાનાંસ્વભોજ્યંતુનિવેદયેત્

નિવૃત્તાનાંપરંસૂક્ષ્મલિંગમેવવિશિષ્યતે
વિભૂત્યભ્યર્ચનં કુર્યાદ્વિભૂતિંચનિવેદયેત્

પૂજાંકૃત્વાથતલ્લિંગંશિરસાધારયેત્સદા
વિભૂતિસ્ત્રિવિધાપ્રોક્તાલોકવેદશિવાગ્નિભિઃ

લોકાગ્નિજમથો ભસ્મદ્રવ્યશુદ્ધ્યર્થમાવહેત્
મૃદ્દારુલોહરૂપાણાંધાન્યાનાંચતથૈવચ

તિલાદીનાં ચ દ્રવ્યાણાંવસ્ત્રાદીનાંતથૈવ ચ
તથાપર્યુષિતાનાંચભસ્મનાશિદ્ધિરિષ્યતે

શ્વાદિભિર્દૂષિતાનાંચભસ્મનાશુદ્ધિરિષ્યતે
સજલંનિર્જલંભસ્મ યથાયોગ્યં તુ યોજયેત્

વેદાગ્નિજંતથાભસ્મતત્કર્માંતેષુ ધારયેત્
મંત્રેણક્રિયયાજન્યંકર્માગ્નૌ ભસ્મરૂપધૃક્

તદ્ભસ્મધારણાત્કર્મ સ્વાત્મન્યારોપિતં ભવેત્
અઘોરેણાત્મંત્રેણ બિલ્વકાષ્ઠંપ્રદાહયેત્

શિવાગ્નિરિતિસંપ્રોક્તસ્તેનદગ્ધંશિવાગ્નિજમ્
કપિલાગોમયં પૂર્વં કેવલં ગવ્યમેવ વા

શમ્યસ્વત્થપલાશાન્વાવટારમ્વધબિલ્વકાન્
શિવાગ્નિનાદહેચ્છુદ્ધંતદ્વૈભસ્મ શિવાગ્નિજમ્

દર્ભાગ્નૌ વાદહેત્કાષ્ઠંશિવમંત્રંસમુચ્ચરન્
સમ્યક્સંશોધ્યવસ્ત્રેણનવકુંભેનિધાપયેત્

દીપ્ત્યર્થં તત્તુ સંગ્રાહ્યં મન્યતે પૂજ્યતેપિ ચ
ભસ્મશબ્દાર્થ એવં હિ શિવઃપૂર્વંતથા ઽકરોત્

યથાસ્વવિષયેરાજાસારંગૃહ્ણાતિયત્કરમ્
યથામનુષ્યાઃસસ્યાદીન્દગ્ધ્વાસારંભજંતિવૈ

યથાહિજાઠરાગ્નિશ્ચભક્ષ્યાદીન્વિવિધાન્બહૂન્
દગ્ધ્વાસારતરંસારાત્સ્વદેહંપરિપુષ્યતિ

તથાપ્રપઞ્ચકર્તાપિસશિવઃપરમેશ્વરઃ
સ્વાધિષ્ઠેયપ્રપઞ્ચસ્યદગ્ધ્વાસારંગૃહીતવાન્

દગ્ધ્વાપ્રપઞ્ચંતદ્ભસ્મસ્વાત્મન્યારોપયચ્છિવઃ
ઉદ્ધૂલનેનવ્યાજેન જગત્સારં ગૃહીતવાન્

સ્વરત્નંસ્થાપયામાસ સ્વકીયેહિશરીરકે
કેશમાકાશસારેણવાયુસારેણવૈમુખમ્

હૃદયંચાગ્નિસારેણત્વપાંસારેણવૈકટિમ્
જાનુચાવનિસારેણતદ્વત્સર્વં તદંગકમ્

બ્રહ્મવિષ્ણ્વોશ્ચરુદ્રાણાંસારંચૈવત્રિપુંડ્રકમ્
તથાતિલકરૂપેણલલાટાન્તેમહેશ્વરઃ

ભવૃદ્ધ્યાસર્વમેતદ્ધિમન્યતેસ્વયમૈત્યસૌ
પ્રપઞ્ચસારસર્વસ્વમનેનૈવવશીકૃતમ્

તસ્માદસ્યવશીકર્તાનાસ્તીતિસશિવઃસ્મૃતઃ
યથાસર્વમૃગાણાંચહિંસકોમૃગહિંસકઃ

અસ્યહિંસામૃગોનાસ્તિતતસ્માત્સિંહ ઇતીરિતઃ
શં નિત્યંસુખમાનંદમિકારઃ પુરુષઃ સ્મૃતઃ

વકારઃ શક્તિરમૃતંમેલનંશિવ ઉચ્યતે
તસ્માદેવંસ્વમાત્માનં શિવંકૃત્વાર્ચયેચ્છિવમ્

તસ્માદુદ્ધૂલનંપૂર્વં ત્રિપુંડ્રંધારયેત્પરમ્
પૂજાકાલેહિસજલંશુદ્ધ્યર્થંનિર્જલંભવેત્

દિવાવા યદિવારાત્રૌનારીવાથનરોપિવા
પૂજાર્થંસજલંભસ્મત્રિપુંડ્રેણૈવધારયેત્

ત્રિપુંડ્રંસજલંભસ્મધૃત્વાપૂજાંકરોતિયઃ
શિવપૂજાંફલંસાંગંતસ્યૈવહિસુનિશ્ચિતમ્

ભસ્મવૈશિવમંત્રેણધૃત્વાહ્યત્યાશ્રમીભવેત્
શિવાશ્રમીતિસંપ્રોક્તઃ શિવૈકપરમોયતઃ

શિવવ્રતૈકનિષ્ઠસ્યનાશૌચંનચસૂતકમ્
લલાટે ઽગ્રેસિતંભસ્મતિલકંધારયેન્મૃદા

સ્વહસ્તાદ્ગુરુહસ્તાદ્વાશિવભક્તસ્યલક્ષણમ્
ગુણાન્રુંધ ઇતિ પ્રોક્તોગુરુશબ્દસ્યવિગ્રહઃ

સવિકારાન્રાજસાદીન્ગુણાન્રુંધેવ્યપોહતિ
ગુણાતીતઃ પરશિવોગુરુરૂપંસમાશ્રિતઃ

ગુણત્રયંવ્યપોહ્યાગ્રેશિવંબોધયતીતિસઃ
વિશ્વસ્તાનાંતુશિષ્યાણાંગુરુરિત્યભિધીયતે

તસ્માદ્ગુરુશરીરંતુગુરુલિંગંભવેદ્બુધઃ
ગુરુલિંગસ્યપૂજાતુગુરુશુશ્રૂષણં ભવેત્

શ્રુતંકરોતિશુશ્રૂષાકાયેનમનસાગિરા
ઉક્તં યદ્ગુરુણાપૂર્વં શક્યંવા ઽશક્યમેવવા

કરોત્યેવહિપૂતાત્માપ્રાણૈરપિધનૈરપિ
તસ્માદ્વૈશાસનેયોગ્યઃ શિષ્ય ઇત્યભિધીયતે

શરીરાદ્યર્થકંસર્વંગુરોર્દત્ત્વાસુશિષ્યકઃ
અગ્રપાકંનિવેદ્યાગ્રેભુંજીયાદ્ગુર્વનુજ્ઞયા

શિષ્યઃપુત્ર ઇતિ પ્રોક્તઃ સદાશિષ્યત્વયોગતઃ
જિહ્વાલિંગાન્મંત્રશુક્રંકર્ણયોનૌનિષિચ્યવૈ

જાતઃપુત્રોમંત્રપુત્રઃપિતરંપૂજયેદ્ગુરુમ્
નિમજ્જયતિપુત્રંવૈસંસારેજનકઃપિતા

સંતારયતિસંસારાદ્ગુરુર્વૈબોધકઃ પિતા
ઉભયોરંતરંજ્ઞાત્વાપિતરંગુરુમર્ચયેત્

અંગશુશ્રૂષયાચાપિ ધનાદ્યૈઃ સ્વાર્જિતૈર્ગુરુમ્
પાદાદિકેશપર્યંતંલિંગાન્યંગાનિયદ્ગુરોઃ

ધનરૂપૈઃ પાદુકાદ્યૈઃ પાદસંગ્રણાદિભિઃ
સ્નાનાભિષેકનૈવેદ્યૈર્ભોજનૈશ્ચપ્રપૂજયેત્

ગુરુપૂજૈવપૂજાસ્યાચ્છિવસ્યપરમાત્મનઃ
ગુરુશેષંતુયત્સર્વમાત્મશુદ્ધિકરંભવેત્

ગુરોઃશેષઃશિવોચ્છિષ્ટંજલમન્નાદિનિર્મિતમ્
શિષ્યાણાંશિવભક્તાનાંગ્રાહ્યંભોજ્યંભવેદ્દ્વિજાઃ

ગુર્વનુજ્ઞાવિરહિતંચોરવત્સકલંભવેત્
ગુરોરપિવિશેષજ્ઞંયત્નાદ્ગૃહ્ણીતવૈગુરુમ્

અજ્ઞાનમોચનંસાધ્યંવિશેષજ્ઞોહિમોચકઃ
આદૌચવિઘ્નશમનંકર્તવ્યંકર્મપૂર્તયે

નિર્વિઘ્નેનકૃતંસાંગંકર્મવૈસફલં ભવેત્
તસ્માત્સકલકર્માદૌવિઘ્નેશં પૂજયેદ્ બુધઃ

સર્વબાધાનિવૃત્ત્યર્થંસર્વાન્દેવાન્યજેદ્બુધઃ
જ્વરાદિગ્રંથિરોગાશ્ચબાધાહ્યાધ્યાત્મિકામતા

પિશાચજંબુકાદીનાંવલ્મીકાદ્યુદ્ભવેતથા
અકસ્માદેવગોધાદિજંતૂનાંપતનેપિચ

ગૃહેકચ્છપસર્પસ્ત્રીદુર્જનાદર્શનેપિચ
વૃક્ષનારીગવાદીનાંપ્રસૂતિવિષયેપિચ

ભાવિદુઃખંસમાયાતિતસ્માત્તેભૌતિકામતા
અમેધ્યા શનિપાતશ્ચમહામારીતથૈવચ

જ્વરમારીવિષૂચિશ્ચગોમારીચમસૂરિકા
જન્મર્ક્ષગ્રહસંક્રાંતિગ્રહયોગાસ્વરાશિકે

દુઃસ્વપ્નદર્શનાદ્યાશ્ચમતાવૈહ્યધિદૈવિકાઃ
શવચાંડાલપતિતસ્પર્શાદ્યેંતર્ગૃહેગતે

એતાદૃશેસમુત્પન્નેભાવિદુઃખસ્યસૂચકે
શાંતિયજ્ઞંતુમતિમાન્કુર્યાત્તદ્દોષશાંતયે

દેવાલયે ઽથગોષ્ઠેવાચૈત્યેવાપિગૃહાંગણે
પ્રાદેશોન્નતધિષ્ણ્યેવૈદ્વિહસ્તેયસ્વલંકૃતે

ભારમાત્રવ્રીહિધાન્યંપ્રસ્થાપ્યપરિસૃત્યચ
મધ્યેવિલિખ્યકમલંતથાદિક્ષુવિલિખ્યવૈ

તંતુનાવેષ્ટિતંકુંભં નવગુગ્ગુલધૂપિતમ્
મધ્યેસ્થાપ્યમહાકુંભંતથાદિક્ષ્વપિવિન્યસેત્

સનાલામ્રકકૂર્ચાદીન્કલશાંશ્ચ તથાષ્ટસુ
પૂરયેન્મંત્રપૂતેનપઞ્ચદ્રવ્યયુતેનહિ

પ્રક્ષિપેન્નવરત્નાનિનીલાદીન્ક્રમશસ્તથા
કર્મજ્ઞંચસપત્નીકમાચાર્યંવરયેદ્બુધઃ

સુવર્ણપ્રતિમાં વિષ્ણોરિંદ્રાદીનાંચ નિક્ષિપેત્
સશિરસ્કેમધ્યકુંભેવિષ્ણુમાબાહ્યપૂજયેત્

પ્રાગાદિષુયથામંત્રમિંદ્રાદીન્ક્રમશોયજેત્
તત્તન્નામ્નાચતુર્થ્યાંચનમોન્તે નયથાક્રમમ્

આવાહનાદિકંસર્વમાચાર્યેણૈવકારયેત્
આચાર્ય ઋત્વિજા સાર્ધં તન્માત્રાન્પ્રજપેચ્છતમ્

કુંભસ્ય પશ્ચિમે ભાગેજપાંતેહોમમાચરેત્
કોટિંલક્ષંસહસ્રંવાશતમષ્ટોત્તરં બુધાઃ

એકાહંવાનવાહંવાતથામંડલમેવ વા
યથાયોગ્યંપ્રકુર્વીતકાલદેશાનુસારતઃ

શમીહોમશ્ચ શાંત્યર્થે વૃત્ત્યર્થેચપલાશકમ્
સમિદન્નાજ્યકૈર્દ્રવ્યૈર્નામ્નામંત્રેણ વા હુનેત્

પ્રારંભેયત્કૃતંદ્રવ્યંતત્ક્રિયાંતંસમાચરેત્
પુણ્યાહંવાચયિત્વાંતે દિનેસંપ્રોક્ષ્યયેજ્જલૈઃ

બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્પશ્ચાદ્યાવદાહુતિસંખ્યયા
આચાર્યશ્ચહવિષ્યાશીત્વિજશ્ચભવેદ્બુધાઃ

આદિત્યાદીન્ગ્રહાનિષ્ટ્વાસર્વહોમાંત એવહિ
ઋત્વિભ્યોદક્ષિણાંદદ્યાન્નવરત્નંયથા ક્રમમ્

દશદાનંતતઃકુર્યાદ્ભૂરિદાનંતતઃ પરમ્
બાલાનામુપનીતાનાંગૃહિણાંવનિનાંધનમ્

કન્યાનાંચસભર્ત્ઃણાંવિધવાનાંતતઃપરમ્
તંત્રોપકરણંસર્વમાચાર્યાયનિવેદયેત્

ઉત્પાતાનાંચમારીણાંદુઃખસ્વામીયમઃસ્મૃતઃ
તસ્માદ્યમસ્યપ્રીત્યર્થંકાલદાનંપ્રદાપયેત્

શતનિષ્કેણ વા કુર્યાદ્દશનિષ્કેણ વા પુનઃ
પાશાંકુશધરં કાલં કુર્યાત્પુરુષરૂપિણમ્

તત્સ્વર્ણપ્રતિમાદાનંકુર્યાદ્દક્ષિણયાસહ
તિલદાનંતતઃકુર્યાત્પૂર્ણાયુષ્યપ્રસિદ્ધયે

આજ્યાવેક્ષણદાનંચકુર્યાદ્વ્યાધિનિવૃત્તયે
સહસ્રંભોજયેદ્વિપ્રાન્દરિદ્રઃશતમેવવા

વિત્તાભાવેદરિદ્રસ્તુયથાશક્તિસમાચરેત્
ભૈરવસ્યમહાપૂજાંકુર્યાદ્ભૂતાદિશાંતયે

મહાભિષેકંનૈવેદ્યંશિવસ્યાન્તેતુકારયેત્
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્પશ્ચાદ્ભૂરિભોજનરૂપતઃ

એવંકૃતેનયજ્ઞેનદોષશાંતિમવાપ્નુયાત્
શાંતિયજ્ઞમિમંકુર્યાદ્વર્ષેવર્ષેતુફાલ્ગુને

દુર્દર્શનાદૌ સદ્યો વૈ માસમાત્રેસમાચરેત્
મહાપાપાદિસંપ્રાપ્તૌ કુર્યાદ્ભૈરવપૂજનમ્

મહાવ્યાધિસમુત્પત્તૌસંકલ્પંપુનરાચરેત્
સર્વભાવે દરિદ્રસ્તુ દીપદાનમથાચરેત્

તદપ્યશક્તઃ સ્નાત્વાવૈયત્કિંચિદ્દાનમાચરેત્
દિવાકરંનમસ્કુર્યાન્મન્ત્રેણાષ્ટોત્તરંશતમ્

સહસ્રમયુતંલક્ષંકોટિંવાકારયેદ્ બુધઃ
નમસ્કારાત્મયજ્ઞેન તુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વદેવતાઃ

ત્વત્સ્વરૂપેર્પિતાબુદ્ધિર્નતે ઽશૂન્યે ચ રોચતિ
યા ચાસ્ત્યસ્મદહંતેતિ ત્વયિદૃષ્ટે વિવર્જિતા

નમ્રો ઽહંહિસ્વદેહેનભોમહાંસ્ત્વમસિપ્રભો
નશૂન્યોમત્સ્વરૂપોવૈતવદાસો ઽસ્મિસાંપ્રતમ્

યથાયોગ્યંસ્વાત્મયજ્ઞંનમસ્કારંપ્રકલ્પયેત્
અથાત્રશિવનૈવેદ્યંદત્ત્વાતાંબૂલમાહરેત્

શિવપ્રદક્ષિણંકુર્યાત્સ્વયમષ્ટોત્તરં શતમ્
સહસ્રમયુતંલક્ષં કોટિમન્યેન કારયેત્

શિવપ્રદક્ષિણાત્સર્વંપાતકંનશ્યતિક્ષણાત્
દુઃખસ્યમૂલંવ્યાધિર્હિવ્યાધેર્મૂલંહિપાતકમ્

ધર્મેણૈવહિપાપાનામપનોદનમીરિતમ્
શિવોદ્દેશકૃતોધર્મઃક્ષમઃપાપવિનોદને

અધ્યક્ષં શિવધર્મેષુ પ્રદક્ષિણમિતીરિતમ્
ક્રિયયા જપરૂપંહિપ્રણવંતુપ્રદક્ષિણમ્

જનનંમરણંદ્વંદ્વંમાયાચક્રમિતીરિતમ્
શિવસ્યમાયાચક્રંહિબલિપીઠંતદુચ્યતે

બલિપીઠંસમારભ્યપ્રાદક્ષિણ્યક્રમેણવૈ
પદેપદાંતરંગત્વાબલિપીઠં સમાવિશેત્

નમસ્કારંતતઃ કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમિતીરિતમ્
નિર્ગમાજ્જનનંપ્રાપ્તંનમસ્ત્વાત્મસમર્પણમ્

જનનં મરણં દ્વંદ્વં શિવમાયાસમર્પિતમ્
શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વો ન પુનસ્ત્વાત્મભાગ્ભવેત્

યાવદ્દેહંક્રિયાધીનઃસજીવોબદ્ધ ઉચ્યતે
દેહત્રયવશીકારેમોક્ષ ઇત્યુચ્યતે બુધૈઃ

માયાચક્રપ્રણેતાહિશિવઃ પરમકારણમ્
શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વંશિવસ્તુપરિમાર્જતિ

શિવેનકલ્પિતંદ્વંદ્વંતસ્મિન્નેવ સમર્પયેત્
શિવસ્યાતિપ્રિયંવિદ્યાત્પ્રદક્ષિણંનમોબુધાઃ

પ્રદક્ષિણનમસ્કારાઃ શિવસ્યપરમાત્મનઃ
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચકૃતપૂજાફલપ્રદા

પ્રદક્ષિણા ઽવિનાશ્યંહિ પાતકંનાસ્તિ ભૂતલે
તસ્માત્પ્રદક્ષિણેનૈવસર્વપાપંવિનાશયેત્

શિવપૂજાપરોમૌનીસત્યાદિગુણસંયુતઃ
ક્રિયાતપોજપજ્ઞાનધ્યાનેષ્વેકૈકમાચરેત્

ઐશ્વર્યંદિવ્યદેહશ્ચજ્ઞાનમજ્ઞાનસંશયઃ
શિવસાન્નિધ્યમિત્યેતેક્રિયાદીનાંફલંભવેત્

કરણેનફલંયાતિતમસઃ પરિહાપનાત્
જન્મનઃપરિમાર્જિત્વાજ્જ્ઞબુદ્ધ્યાજનિતાનિચ

યથાદેશં યથાકાલં યથાદેહં યથાધનમ્
યથાયોગ્યંપ્રકુર્વીત ક્રિયાદીઞ્છિવભક્તિમાન્

ન્યાયાર્જિતસુવિત્તેનવસેત્પ્રાજ્ઞઃ શિવસ્થલે
જીવહિંસાદિરહિતમતિક્લેશવિવર્જિતમ્

પઞ્ચાક્ષરેણજપ્તંચતોયમન્નંવિદુઃ સુખમ્
અથવા ઽહુર્દરિદ્રસ્યભિક્ષાન્નંજ્ઞાનદંભવેત્

શિવભક્તસ્યભિક્ષાન્નંશિવભક્તિવિવર્ધનમ્
શંભુસત્રમિતિપ્રાહુર્ભિક્ષાન્નંશિવયોગિનઃ

યેનકેનાપ્યુપાયેનયત્રકુત્રાપિભૂતલે
શુદ્ધાન્નભુક્સદામૌનીરહસ્યં ન પ્રકાશયેત્

પ્રકાશયેત્તુભક્તાનાંશિવમાહાત્મ્યમેવહિ
રહસ્યંશિવમંત્રસ્યશિવોજાનાતિનાપરઃ

શિવભક્તોવસેન્નિત્યંશિવલિંગંસમાશ્રિતઃ
સ્થાણુલિંગાશ્રયેણૈવસ્થાણુર્ભવતિભૂસુરાઃ

પૂજયાચરલિંગસ્યક્રમાન્મુક્તોભવેદ્ધ્રુવમ્
સર્વમુક્તંસમાસેનસાધ્યસાધનમુત્તમમ્

વ્યાસેનયત્પુરાપ્રોક્તંયચ્છ્રુતંહિમયાપુરા
ભદ્રમસ્તુહિવો ઽસ્માકં શિવભક્તિર્દૃઢા ઽસ્તુસા

ય ઇમંપઠતે ઽધ્યાયં યઃ શૃણોતિ નરઃ સદા
શિવજ્ઞાનંસલભતેશિવસ્યકૃપયાબુધાઃ