શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.17

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં ષોડશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 17
ઋષય ઊચુઃ
પ્રણવસ્યચમાહાત્મ્યંષડ્લિંગસ્યમહામુને
શિવભક્તસ્યપૂજાંચક્રમશોબ્રૂહિનઃપ્રભો

સૂત ઉવાચ
તપોધનૈર્ભવદ્ભિશ્ચ સમ્યક્પ્રશ્નસ્ત્વયં કૃતઃ
અસ્યોત્તરંમહાદેવોજાનાતિસ્મનચાપરઃ

અથાપિવક્ષ્યેતમહંશિવસ્યકૃપયૈવહિ
શિવો ઽસ્માકંચયુષ્માકંરક્ષાંગૃહ્ણાતુભૂરિશઃ

પ્રોહિપ્રકૃતિજાતસ્યસંસારસ્યમહોદધેઃ
નવં નાવાંતરમિતિ પ્રણવં વૈ વિદુર્બુધાઃ

પ્રઃપ્રપઞ્ચોનનાસ્તિવો યુષ્માકંપ્રણવંવિદુઃ
પ્રકર્ષેણનયેદ્યસ્માન્મોક્ષંવઃ પ્રણવં વિદુઃ

સ્વજાપકાનાંયોગિનાંસ્વમંત્રપૂજકસ્યચ
સર્વકર્મક્ષયંકૃત્વાદિવ્યજ્ઞાનંતુનૂતનમ્

તમેવ માયારહિતં નૂતનં પરિચક્ષતે
પ્રકર્ષેણ મહાત્માનં નવં શુદ્ધસ્વરૂપકમ્

નૂતનં વૈ કરોતીતિ પ્રણવં તં વિદુર્બુધાઃ
પ્રણવંદ્વિવિધંપ્રોક્તંસૂક્ષ્મસ્થૂલવિભેદતઃ

સૂક્ષ્મમેકાક્ષરં વિદ્યાત્સ્થૂલં પઞ્ચાક્ષરં વિદુઃ
સૂક્ષ્મમવ્યક્તપઞ્ચાર્ણં સુવ્યક્તાર્ણં તથેતરત્

જીવન્મુક્તસ્ય સૂક્ષ્મં હિ સર્વસારં હિ તસ્યહિ
મંત્રેણાર્થાનુસંધાનં સ્વદેહવિલયાવધિ

સ્વદેહેગલિતેપૂર્ણંશિવંપ્રાપ્નોતિનિશ્ચયઃ
કેવલંમંત્રજાપીતુયોગંપ્રાપ્નોતિનિશ્ચયઃ

ષટ્ત્રિંશત્કોટિજાપીતુનિશ્ચયંયોગમાપ્નુયાત્
સૂક્ષ્મંચદ્વિવિધંજ્ઞેયંહ્રસ્વદીર્ઘવિભેદતઃ

અકારશ્ચ ઉકારશ્ચમકારશ્ચતતઃપરમ્
બિંદુનાદયુતં તદ્ધિ શબ્દકાલકલાન્વિતમ્

દીર્ઘપ્રણવમેવંહિયોગિનામેવહૃદ્ગતમ્
મકારંતંત્રિતત્ત્વં હિ હ્રસ્વપ્રણવ ઉચ્યતે

શિવઃશક્તિસ્તયોરૈક્યંમકારંતુત્રિકાત્મકમ્
હ્રસ્વમેવંહિજાપ્યંસ્યાત્સર્વપાપક્ષયૈષિણામ્

ભૂવાયુકનકાર્ણોદ્યોઃશબ્દાદ્યાશ્ચતથાદશ
આશાન્વયેદશપુનઃ પ્રવૃત્તા ઇતિકથ્યતે

હ્રસ્વમેવપ્રવૃત્તાનાંનિવૃત્તાનાંતુદીર્ઘકમ્
વ્યાહૃત્યાદૌચમંત્રાદૌકામંશબ્દકલાયુતમ્

વેદાદૌચપ્રયોજ્યંસ્યાદ્વંદનેસંધ્યયોરપિ
નવકૌટિજપાઞ્જપ્ત્વાસંશુદ્ધઃપુરુષોભવેત્

પુનશ્ચનવકોટ્યાતુપૃથિવીજયમાપ્નુયાત્
પુનશ્ચનવકોટ્યાતુહ્યપાંજયમવાપ્નુયાત્

પુનશ્ચનવકોટ્યાતુતેજસાંજયમાપ્નુયાત્
પુનશ્ચનવકોટ્યા તુ વાયોર્જયમવાપ્નુયાત્
આકાશજયમાપ્નોતિ નવકોટિજપેન વૈ

ગંધાદીનાંક્રમેણૈવનવકોટિજપેણવૈ
અહંકારસ્ય ચ પુનર્નવ કોટિજપેન વૈ

સહસ્રમંત્રજપ્તેન નિત્યશુદ્ધો ભવેત્પુમાન્
તતઃ પરંસ્વસિદ્ધ્યર્થંજપોભવતિહિદ્વિજાઃ

એવમષ્ટોત્તરશતકોટિજપ્તેનવૈપુનઃ
પ્રણવેનપ્રબુદ્ધસ્તુશુદ્ધયોગમવાપ્નુયાત્

શુદ્ધયોગેનસંયુક્તોજીવન્મુક્તોનસંશયઃ
સદાજપન્સદાધ્યાયઞ્છિવં પ્રણવરૂપિણમ્

સમાધિસ્થોમહાયોગીશિવ એવ નસંશયઃ
ઋષિચ્છંદોદેવતાદિન્યસ્યદેહેપુનર્જપેત્

પ્રણવં માતૃકાયુક્તંદેહેત્યસ્ય ઋષિર્ભવેત્
દશમાતૃષડધ્વાદિ સર્વંન્યાસફલં લભેત્

પ્રવૃત્તાનાં ચમિશ્રાણાંસ્થૂલપ્રણવમિષ્યતે
ક્રિયાતપોજપૈર્યુક્તાસ્ત્રિવિધાઃ શિવયોગિનઃ

ધનાદિવિભવૈશ્ચૈવકરાદ્યંગૈર્નમાદિભિઃ
ક્રિયયા પૂજયાયુક્તઃક્રિયાયોગીતિ કથ્યતે

પૂજાયુક્તશ્ચમિતભુગ્બાહ્યંદ્રિયજયાન્વિતઃ
પરદ્રોહાદિરહિતસ્તપોયોગીતિ કથ્યતે

એતૈર્યુક્તઃસદાક્રુદ્ધઃસર્વકામાદિવર્જિતઃ
સદાજપપરઃશાંતોજપયોગીતિ તંવિદુઃ

ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ પૂજયા શિવયોગિનામ્
સાલોક્યાદિક્રમેણૈવશુદ્ધોમુક્તિંલભેન્નરઃ

જપયોગમથોવક્ષ્યેગદતઃ શૃણુતદ્વિજાઃ
તપઃકર્તુર્જપઃ પ્રોક્તોયજ્જમન્પરિમાર્જતે

શિવનામનમઃપૂર્વંચતુર્થ્યાંપઞ્ચતત્ત્વકમ્
સ્થૂલપ્રણવરૂપં હિ શિવપઞ્ચાક્ષરં દ્વિજાઃ

પઞ્ચાક્ષરજપેનૈવ સર્વસિદ્ધિં લભેન્નરઃ
પ્રણવેનાદિસંયુક્તંસદાપઞ્ચાક્ષરંજપેત્

ગુરૂપદેશંસંગમ્યસુખવાસેસુભૂતલે
પૂર્વપક્ષેસમારભ્યકૃષ્ણભૂતાવધિદ્વિજાઃ

માઘંભાદ્રંવિશિષ્ટંતુસર્વકાલોત્તમોત્તમમ્
એકવારંમિતાશીતુવાગ્યતોનિયતેંદ્રિયઃ

સ્વસ્યરાજપિત્ઃણાંચશુશ્રૂષણંચનિત્યશઃ
સહસ્રજપમાત્રેણભવેચ્છુદ્ધો ઽન્યથા ઋણી

પઞ્ચાક્ષરંપઞ્ચલક્ષંજપેચ્છિવમનુસ્મરન્
પદ્માસનસ્થંશિવદંગંગાચંદ્રકલાન્વિતમ્

વામોરુસ્થિતશક્ત્યાચવિરાજંતંમહાગણૈઃ
મૃગટંકધરંદેવંવરદાભયપાણિકમ્

સદાનુગ્રહકર્તારં સદાશિવમનુસ્મરન્
સંપૂજ્યમનસા પૂર્વંહૃદિવાસૂર્યમંડલે

જપેત્પઞ્ચાક્ષરીંવિદ્યાંપ્રાઙ્મુખઃ શુદ્ધકર્મકૃત્
પ્રાતઃકૃષ્ણચતુર્દશ્યાં નિત્યકર્મસમાપ્યચ

મનોરમેશુચૌદેશેનિયતઃ શુદ્ધમાનસઃ
પઞ્ચાક્ષરસ્યમંત્રસ્ય સહસ્રંદ્વાદશંજપેત્

વરયેચ્ચસપત્નીકાઞ્છૈવાન્વૈબ્રાહ્મણોત્તમાન્
એકંગુરુવરંશિષ્ટંવરયેત્સાંબમૂર્તિકમ્

ઈશાનંચાથપુરુષમઘોરંવામમેવ ચ
સદ્યોજાતં ચપઞ્ચૈવશિવભક્તાન્દ્વિજોત્તમાન્

પૂજાદ્રવ્યાણિસંપાદ્યશિવપૂજાંસમારભેત્
શિવપૂજાંચવિધિવત્કૃત્વાહોમંસમારભેત્

મુખાંતં ચ સ્વસૂત્રેણકૃત્યાહોમંસમારભેત્
દશૈકંવાશતૈકંવાસહસ્રૈકમથાપિવા

કાપિલેનઘૃતેનૈવજુહુયાત્સ્વયમેવહિ
કારયેચ્છિવભક્તૈર્વાપ્યષ્ટોત્તરશતંબુધઃ

હોમાન્તે દક્ષિણાદેયાગુરોર્ગોમિથુનં તથા
ઈશાનાદિસ્વરૂપાંસ્તાન્ગુરુંસાંબંવિભાવ્ય ચ

તેષાં પત્સિક્તતોયેનસ્વશિરઃ સ્નાનમાચરેત્
ષટ્ત્રિંશત્કોટિતીર્થેષુસદ્યઃસ્નાનફલંલભેત્

દશાંગમન્નંતેષાં વૈદદ્યાદ્વૈભક્તિપૂર્વકમ્
પરાબુદ્ધ્યાગુરોઃ પત્નીમીશાનાદિક્રમેણ તુ

પરમાન્નેનસંપૂજ્યયથાવિભવવિસ્તરમ્
રુદ્રાક્ષવસ્ત્રપૂર્વંચવટકાપૂપકૈર્યુતમ્

બલિદાનંતતઃ કૃત્વાભૂરિભોજનમાચરેત્
તતઃ સંપ્રાર્થ્યદેવેશંજપંતાવત્સમાપયેત્

પુરશ્ચરણમેવંતુકૃત્વામન્ત્રીભવેન્નરઃ
પુનશ્ચપઞ્ચ લક્ષેણસર્વપાપક્ષયોભવેત્

અતલાદિસમારભ્યસત્યલોકાવધિક્રમાત્
પઞ્ચલક્ષજપાત્તત્તલ્લોકૈશ્વર્યમવાપ્નુયાત્

મધ્યેમૃતશ્ચેદ્ભોગાંતેભૂમૌતજ્જાપકોભવેત્
પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણબ્રહ્મસામીપ્યમાપ્નુયાત્

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણ સારૂપ્યૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્
આહત્યશતલક્ષેણસાક્ષાદ્બ્રહ્મસમોભવેત્

કાર્યબ્રહ્મણ એવં હિ સાયુજ્યંપ્રતિપદ્ય વૈ
યથેષ્ટંભોગમાપ્નોતિતદ્બ્રહ્મપ્રલયાવધિ

પુનઃ કલ્પાંતરેવૃત્તે બ્રહ્મપુત્રઃ સજાયતે
પુનશ્ચતપસાદીપ્તઃક્રમાન્મુક્તોભવિષ્યતિ

પૃથ્વ્યાદિકાર્યભૂતેભ્યોલોકાવૈનિર્મિતાઃક્રમાત્
પાતાલાદિ ચ સત્યાંતંબ્રહ્મલોકાશ્ચતુર્દશ

સત્યાદૂર્ધ્વંક્ષમાંતંવૈવિષ્ણુલોકાશ્ચતુર્દશ
ક્ષમલોકેકાર્યવિષ્ણુર્વૈકુંઠેવરપત્તને

કાર્યલક્ષ્મ્યામહાભોગિરક્ષાંકૃત્વા ઽધિતિષ્ઠતિ
તદૂર્ધ્વગાશ્ચાશુચ્યંતાલોકાષ્ટાવિંશતિઃ સ્થિતાઃ

શુચૌલોકેતુકૈલાસેરુદ્રોવૈભૂતહૃત્સ્થિતઃ
ષડુત્તરાશ્ચપઞ્ચાશદહિંસાંતાસ્તદૂર્ધ્વગાઃ

અહિંસાલોકમાસ્થાયજ્ઞાનકૈલાસકેપુરે
કાર્યેશ્વરસ્તિરોભાવંસર્વાન્કૃત્વાધિતિષ્ઠતિ

તદંતેકાલચક્રંહિકાલાતીતસ્તતઃપરમ્
શિવેનાધિષ્ઠિતસ્તત્રકાલશ્ચક્રેશ્વરાહ્વયઃ

માહિષં ધર્મમાસ્થાયસર્વાન્કાલેન યુંજતિ
અસત્યશ્ચાશુચિશ્ચૈવ હિંસાચૈવાથનિર્ઘૃણા

અસત્યાદિચતુષ્પાદઃસર્વાંશઃ કામરૂપધૃક્
નાસ્તિક્યલક્ષ્મીર્દુઃસંગોવેદબાહ્યધ્વનિઃસદા

ક્રોધસંગઃકૃષ્ણવર્ણોમહામહિષવેષવાન્
તાવન્મહેશ્વરઃપ્રોક્તસ્તિરોધાસ્તાવદેવ હિ

તદર્વાક્કર્મભોગો હિ તદૂર્ધ્વંજ્ઞાનભોગકમ્
તદર્વાક્કર્મ માયાહિજ્ઞાનમાયા તદૂર્ધ્વકમ્

મા લક્ષ્મીઃ કર્મભોગોવૈયાતિમાયેતિકથ્યતે
મા લક્ષ્મીર્જ્ઞાનભોગોવૈયાતિમાયેતિકથ્યતે

તદૂર્ધ્વંનિત્યભોગોહિતદર્વાઙ્નશ્વરંવિદુઃ
તદર્વાક્ચતિરોધાનંતદૂર્ધ્વંનતિરોધનમ્

તદર્વાક્પાશબંધોહિતદૂર્ધ્વંનહિબંધનમ્
તદર્વાક્પરિવર્તંતેકામ્યકર્માનુસારિણઃ

નિષ્કામકર્મભોગસ્તુતદૂર્ધ્વંપરિકીર્તિતઃ
તદર્વાક્પરિવર્તંતેબિંદુપૂજાપરાયણાઃ

તદૂર્ધ્વંહિવ્રજંત્યેવનિષ્કામાલિંગપૂજકાઃ
તદર્વાક્પરિવર્તંતંશિવાન્યસુરપૂજકાઃ

શિવૈકનિરતાયે ચ તદૂર્ધ્વંસંપ્રયાંતિતે
તદર્વાગ્જીવકોટિઃસ્યાત્તદૂર્ધ્વંપરકોટિકાઃ

સાંસારિકાસ્તદર્વાક્ચ મુક્તાઃ ખલુ તદૂર્ધ્વગાઃ
તદર્વાક્પરિવર્તંતે પ્રાકૃતદ્રવ્યપૂજકાઃ

તદૂર્ધ્વંહિવ્રજંત્યેતેપૌરુષદ્રવ્યપૂજકાઃ
તદર્વાક્છક્તિલિંગં તુ શિવલિંગં તદૂર્ધ્વકમ્

તદર્વાગાવૃતં લિંગં તદૂર્ધ્વં હિ નિરાવૃતિ
તદર્વાક્કલ્પિતં લિંગં તદૂર્ધ્વં વૈ ન કલ્પિતમ્

તદર્વાગ્બાહ્યલિંગં સ્યાદંતરંગં તદૂર્ધ્વકમ્ ॥ શિવ્પ્_1,17. 78અબ્।
તદર્વાક્છક્તિલોકા હિ શતં વૈ દ્વાદશાધિકમ્

તદર્વાગ્બિંદુરૂપં હિ નાદરૂપં તદુત્તરમ્
તદર્વાક્કર્મલોકસ્તુ તદૂર્ધ્વં જ્ઞાનલોકકઃ

નમસ્કારસ્તદૂર્ધ્વંહિમદાહંકારનાશનઃ
જનિજંતિરોધાનંનાનિષિદ્ધ્યાતતે ઇતિ

જ્ઞાનશબ્દાર્થ એવં હિ તિરોધાનનિવારણાત્
તદર્વાક્પરિવર્તંતેહ્યાધિભૌતિકપૂજકાઃ

આધ્યાત્મિકાર્ચકા એવ તદૂર્ધ્વંસંપ્રયાંતિવૈ
તાવદ્વૈવેદિભાગંતન્મહાલોકાત્મલિંગકે

પ્રકૃત્યાદ્યષ્ટબંધોપિવેદ્યંતેસંપ્રતિષ્ઠતઃ
એવમેતાદૃશંજ્ઞેયંસર્વંલૌકિકવૈદિકમ્

અધર્મમહિષારૂઢંકાલચક્રંતરંતિતે
સત્યાદિધર્મયુક્તાયેશિવપૂજાપરાશ્ચયે

તદૂર્ધ્વંવૃષભોધર્મોબ્રહ્મચર્યસ્વરૂપધૃક્
સત્યાદિપાદયુક્તસ્તુશિવલોકાગ્રતઃસ્થિતઃ

ક્ષમાશૃઙ્ગઃ શમશ્રોત્રો વેદધ્વનિવિભૂષિતઃ
આસ્તિક્યચક્ષુર્નિશ્વાસગુરુબુદ્ધિમના વૃષઃ

ક્રિયાદિવૃષભા જ્ઞેયાઃ કારણાદિષુ સર્વદા
તં ક્રિયાવૃષભં ધર્મં કાલાતીતોધિતિષ્ઠતિ

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનાં સ્વસ્વાયુર્દિનમુચ્યતે

તદૂર્ધ્વં ન દિનં રાત્રિર્ન જન્મમરણાદિકમ્ ॥ શિવ્પ્_1,17. 88ચ્દ્।
પુનઃ કારણસત્યાંતાઃ કારણબ્રહ્મણસ્તથા
ગંધાદિભ્યસ્તુ ભૂતેભ્યસ્તદૂર્ધ્વં નિર્મિતાઃ સદા

સૂક્ષ્મગંધસ્વરૂપાહિસ્થિતાલોકાશ્ચતુર્દશ
પુનઃ કારણવિષ્ણોર્વૈસ્થિતા લોકાશ્ચતુર્દશ

પુનઃકારણરુદ્રસ્યલોકાષ્ટાવિંશકા મતાઃ
પુનશ્ચકારણેશસ્યષટ્પઞ્ચાશત્તદૂર્ધ્વગાઃ

તતઃ પરંબ્રહ્મચર્યલોકાખ્યં શિવસંમતમ્
તત્રૈવજ્ઞાનકૈલાસેપઞ્ચાવરણસંયુતે

પઞ્ચમંડલસંયુક્તંપઞ્ચબ્રહ્મકલાન્વિતમ્
આદિશક્તિસમાયુક્તમાદિલિંગંતુતત્રવૈ

શિવાલયમિદંપ્રોક્તંશિવસ્યપરમાત્મનઃ
પરશક્ત્યાસમાયુક્તસ્તત્રૈવપરમેશ્વરઃ

સૃષ્ટિઃ સ્થિતિશ્ચસંહારસ્તિરોભાવોપ્યનુગ્રહઃ
પઞ્ચકૃત્યપ્રવીણો ઽસૌસચ્ચિદાનંદવિગ્રહઃ

ધ્યાનધર્મઃ સદાયસ્યસદાનુગ્રહતત્પરઃ
સમાધ્યાસનમાસીનઃ સ્વાત્મારામોવિરાજતે

તસ્યસંદર્શનંસાંધ્યંકર્મધ્યાનાદિભિઃ ક્રમાત્
નિત્યાદિકર્મયજનાચ્છિવકર્મમતિર્ભવેત્

ક્રિયાદિશિવકર્મભ્યઃ શિવજ્ઞાનંપ્રસાધયેત્
તદ્દર્શનગતાઃસર્વેમુક્તા એવ નસંશયઃ

મુક્તિરાત્મસ્વરૂપેણસ્વાત્મારામત્વમેવહિ
ક્રિયાતપોજપજ્ઞાનધ્યાનધર્મેષુસુસ્થિતઃ

શિવસ્યદર્શનંલબ્ધાસ્વાત્મારામત્વમેવહિ
યથારવિઃસ્વકિરણાદશુદ્ધિમપનેષ્યતિ

કૃપાવિચક્ષણઃશંભુરજ્ઞાનમપનેષ્યતિ
અજ્ઞાનવિનિવૃત્તૌતુશિવજ્ઞાનંપ્રવર્તતે

શિવજ્ઞાનાત્સ્વસ્વરૂપમાત્મારામત્વમેષ્યતિ
આત્મારામત્વસંસિદ્ધૌકૃતકૃત્યોભવેન્નરઃ

પુનશ્ચશતલક્ષેણબ્રહ્મણઃપદમાપ્નુયાત્
પુનશ્ચશતલક્ષેણવિષ્ણોઃપદમવાપ્નુયાત્

પુનશ્ચશતલક્ષેણરુદ્રસ્યપદમાપ્નુયાત્
પુનશ્ચ શતલક્ષેણ ઐશ્વર્યં પદમાપ્નુયાત્

પુનશ્ચૈવંવિધેનૈવ જપેન સુસમાહિતઃ
શિવલોકાદિભૂતં હિ કાલચક્રમવાપ્નુયાત્

કાલચક્રંપઞ્ચચક્રમેકૈકેનક્રમોત્તરે
સૃષ્ટિમોહૌબ્રહ્મચક્રંભોગમોહૌતુવૈષ્ણવમ્

કોપમોહૌરૌદ્રચક્રંભ્રમણંચૈશ્વરંવિદુઃ
શિવચક્રંજ્ઞાનમોહૌપઞ્ચચક્રંવિદુર્બુધાઃ

પુનશ્ચદશકોટ્યા હિ કારણબ્રહ્મણઃ પદમ્
પુનશ્ચ દશકોટ્યાહિતત્પદૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્

એવં ક્રમેણ વિષ્ણ્વાદેઃ પદંલબ્ધ્વામહૌજસઃ
ક્રમેણતત્પદૈશ્વર્યં લબ્ધ્વાચૈવમહાત્મનઃ

શતકોટિમનું જપ્ત્વા પઞ્ચોત્તરમતંદ્રિતઃ
શિવલોકમવાપ્નોતિપઞ્ચમાવરણાદ્બહિઃ

રાજસંમંડપંતત્રનંદીસંસ્થાનમુત્તમમ્
તપોરૂપશ્ચવૃષભસ્તત્રૈવપરિદૃશ્યતે

સદ્યોજાતસ્યતત્સ્થાનંપઞ્ચમાવરણંપરમ્
વામદેવસ્યચસ્થાનંચતુર્થાવરણંપુનઃ

અઘોરનિલયંપશ્ચાત્તૃતીયાવરણંપરમ્
પુરુષસ્યૈવસાંબસ્યદ્વિતીયાવરણંશુભમ્

ઈશાનસ્યપરસ્યૈવપ્રથમાવરણંતતઃ
ધ્યાનધર્મસ્ય ચ સ્થાનંપઞ્ચમંમંડપંતતઃ

બલિનાથસ્યસંસ્થાનંતત્રપૂર્ણામૃતપ્રદમ્
ચતુર્થંમંડપંપશ્ચાચ્ચંદ્રશેખરમૂર્તિમત્

સોમસ્કંદસ્યચસ્થાનંતૃતીયંમંડપંપરમ્
દ્વિતીયંમંડપંનૃત્યમંડપંપ્રાહુરાસ્તિકાઃ

પ્રથમંમૂલમાયાયાઃ સ્થાનંતત્રૈવશોભનમ્
તતઃ પરં ગર્ભગૃહંલિંગસ્થાનં પરં શુભમ્

નન્દિસંસ્થાનતઃ પશ્ચાન્નવિદુઃ શિવવૈભવમ્
નંદીશ્વરોબહિસ્તિષ્ઠન્પઞ્ચાક્ષરમુપાસતે

એવં ગુરુક્રમાલ્લબ્ધં નંદીશાચ્ચ મયાપુનઃ
તતઃ પરંસ્વસંવેદ્યં શિવે નૈવાનુભાવિતમ્

શિવસ્યકૃપયાસાક્ષાચ્છિવલોકસ્યવૈભવમ્
વિજ્ઞાતુંશક્યતે સર્વૈર્નાન્યથેત્યાહુરાસ્તિકાઃ

એવંક્રમેણમુક્તાઃસ્યુર્બ્રાહ્મણાવૈજિતેંદ્રિયઃ
અન્યેષાં ચ ક્રમંવક્ષ્યે ગદતઃ શૃણુતાદરાત્

ગુરૂપદેશાજ્જાપ્યંવૈબ્રાહ્મણાનાંનમો ઽંતકમ્
પઞ્ચાક્ષરં પઞ્ચલક્ષમાયુષ્યંપ્રજપેદ્વિધિઃ

સ્ત્રીત્વાપનયનાર્થંતુપઞ્ચલક્ષંજપેત્પુનઃ
મંત્રેણપુરુષોભૂત્વાક્રમાન્મુક્તોભવેદ્બુધઃ

ક્ષત્રિયઃપઞ્ચલક્ષેણક્ષત્ત્રત્વમપનેષ્યતિ
પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણક્ષત્ત્રિયોબ્રાહ્મણોભવેત્

મંત્રસિદ્ધિર્જપાચ્ચૈવક્રમાન્મુક્તોભવૈન્નરઃ
વૈશ્યસ્તુપઞ્ચલક્ષેણવૈશ્યત્વમપનેષ્યતિ

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણમંત્રક્ષત્ત્રિય ઉચ્યતે
પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણ ક્ષત્ત્રત્વમપનેષ્યતિ

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણમંત્રબ્રાહ્મણ ઉચ્યતે
શૂદ્રશ્ચૈવનમોંતેન પઞ્ચવિંશતિલક્ષતઃ

મંત્રવિપ્રત્વમાપદ્ય પશ્ચાચ્છુદ્ધો ભવેદ્દ્વિજઃ
નારીવાથ નરો વાથ બ્રાહ્મણો વાન્ય એવ વા

નમોન્તં વા નમઃ પૂર્વમાતુરઃ સર્વમાતુરઃ સર્વદા જપેત્
તતઃ સ્ત્રીણાંતથૈવોહ્યગુરુર્નિર્દર્શયેત્ક્રમાત્

સાધકઃ પઞ્ચલક્ષાન્તે શિવપ્રીત્યર્થમેવ હિ
મહાભિષેક નૈવેદ્યં કૃત્વા ભક્તાંશ્ચ પૂજયેત્

પૂજયા શિવભક્તસ્ય શિવઃ પ્રીતતરો ભવેત્
શિવસ્ય શિવભક્તસ્ય ભેદો નાસ્તિ શિવો હિ સઃ

શિવસ્વરૂપમંત્રસ્યધારણાચ્છિવ એવ હિ
શિવભક્તશરીરે હિ શિવેતત્પરમોભવેત્

શિવભક્તાઃ ક્રિયાઃ સર્વા વેદસર્વક્રિયાંવિદુઃ
યાવદ્યાવચ્છિવંમંત્રંયેનજપ્તંભવેત્ક્રમાત્

તાવદ્વૈશિવસાન્નિધ્યં તસ્મિન્દેહે ન સંશયઃ
દેવીલિંગંભવેદ્રૂપં શિવભક્તસ્ત્રિયાસ્તથા

યાવન્મંત્રંજપેદ્દેવ્યાસ્તાવત્સાન્નિધ્યમસ્તિ હિ
શિવંસંપૂજયેદ્ધીમાન્સ્વયંવૈશબ્દરૂપભાક્

સ્વયંચૈવશિવોભૂત્વાપરાંશક્તિંપ્રપૂજયેત્
શક્તિંબેરંચલિંગં ચ હ્યાલેખ્યામાયયાયજેત્

શિવલિંગં શિવંમત્વાસ્વાત્માનંશક્તિરૂપકમ્
શક્તિલિંગંચદેવીંચમત્વાસ્વંશિવરૂપકમ્

શિવલિંગંનાદરૂપબિંદુરૂપંતુશક્તિકમ્
ઉપપ્રધાનભાવેન અન્યોન્યાસક્તલિંગકમ્

પૂજયેચ્ચ શિવંશક્તિસશિવોમૂલભાવનાત્
શિવભક્તાઞ્છિવમત્રરૂપકાઞ્છિવરૂપકાન્

ષોડશૈરુપચારૈશ્ચપૂજયેદિષ્ટમાપ્નુયાત્
યેનશુશ્રૂષણાદ્યૈશ્ચ શિવભક્તસ્ય લિંગિનઃ

આનંદંજનયેદ્વિદ્વાઞ્છિવઃપ્રીતતરો ભવેત્
શિવભક્તાન્સપત્નીકાન્પત્ન્યાસહસદૈવતત્

પૂજયેદ્ભોજનાદ્યૈશ્ચપઞ્ચવાદશવાશતમ્
ધનેદેહેચમંત્રેચભાવનાયામવંચકઃ

શિવશક્તિસ્વરૂપેણનપુનર્જાયતે ભુવિ
નાભેરધો બ્રહ્મભાગમાકંઠંવિષ્ણુભાગકમ્

મુખંલિંગમિતિપ્રોક્તંશિવભક્તશરીરકમ્
મૃતાન્દાહાદિયુક્તાન્વાદાહાદિરહિતાન્મૃતાન્

ઉદ્દિશ્યપૂજયેદાદિપિતરંશિવમેવહિ
પૂજાંકૃત્વાદિમાતુશ્ચશિવભક્તાંશ્ચ પૂજયેત્

પિતૃલોકંસમાસાદ્યક્રમાન્મુક્તોભવેન્મૃતઃ
ક્રિયાયુક્તદશભ્યશ્ચતપોયુક્તોવિશિષ્યતે

તપોયુક્તશતેભ્યશ્ચજપયુક્તોવિશિષ્યતે
જપયુક્તસહસ્રેભ્યઃ શિવજ્ઞાની વિશિષ્યતે

શિવજ્ઞાનિષુલક્ષેષુ ધ્યાનયુક્તો વિશિષ્યતે
ધ્યાનયુક્તેષુ કોટિભ્યઃ સમાધિસ્થો વિશિષ્યતે

ઉત્તરોત્તર વૈ શિષ્ટ્યાત્પૂજાયામુત્તરોત્તરમ્
ફલંવૈશિષ્ટ્યરૂપઞ્ચદુર્વિજ્ઞેયંમનીષિભિઃ

તસ્માદ્વૈશિવભક્તસ્યમહિમાનંવેત્તિકોનરઃ
શિવશક્ત્યોઃ પૂજનં ચ શિવભક્તસ્ય પૂજનમ્

કુરુતેયોનરોભક્ત્યાસશિવઃ શિવમેધતે
ય ઇમં પઠતે ઽધ્યાયમર્થવદ્વેદસંમતમ્

શિવજ્ઞાનીભવેદ્વિપ્રઃશિવેન સહમોદતે
શ્રાવયેચ્છિવભક્તાંશ્ચવિશેષજ્ઞો મનીશ્વરાઃ

શિવપ્રસાદશિદ્ધિઃ સ્યાચ્છિવસ્યકૃપયા બુધાઃ