શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.10

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં નવમો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 10
બ્રહ્મવિષ્ણૂ ઊચતુઃ
સર્ગાદિપઞ્ચકૃત્યસ્ય લક્ષણં બ્રૂહિ નૌ પ્રભો
શિવ ઉવાચ
મત્કૃત્યબોધનં ગુહ્યં કૃપયા પ્રબ્રવીમિ વામ્

સૃષ્ટિઃ સ્થિતિશ્ચ સંહારસ્તિરોભાવો ઽપ્યનુગ્રહઃ
પઞ્ચૈવ મે જગત્કૃત્યં નિત્યસિદ્ધમજાચ્યુતૌ

સર્ગઃ સંસારસંરંભસ્તત્પ્રતિષ્ઠા સ્થિતિર્મતા
સંહારો મર્દનં તસ્ય તિરોભાવસ્તદુત્ક્રમઃ

તન્મોક્ષો ઽનુગ્રહસ્તન્મે કૃત્યમેવં હિ પઞ્ચકમ્
કૃત્યમેતદ્વહત્યન્યસ્તૂષ્ણીં ગોપુરબિંબવત્

સર્ગાદિ યચ્ચતુષ્કૃત્યં સંસારપરિજૃંભણમ્
પઞ્ચમં મુક્તિહેતુર્વૈ નિત્યં મયિ ચ સુસ્થિરમ્

તદિદં પઞ્ચભૂતેષુ દૃશ્યતે મામકૈર્જનૈઃ
સૃષ્ટિર્ભૂમૌ સ્થિતિસ્તોયે સંહારઃ પાવકે તથા

તિરોભાવો ઽનિલે તદ્વદનુગ્રહ ઇહામ્બરે
સૃજ્યતે ધરયા સર્વમદ્ભિઃ સર્વં પ્રવર્ધતે

અર્દ્યતે તેજસા સર્વં વાયુના ચાપનીયતે
વ્યોમ્નાનુગૃહ્યતે સર્વં જ્ઞેયમેવં હિ સૂરિભિઃ

પઞ્ચકૃત્યમિદં બોઢું મમાસ્તિ મુખપઞ્ચકમ્
ચતુર્દિક્ષુ ચતુર્વક્ત્રં તન્મધ્યે પઞ્ચમં મુખમ્

યુવાભ્યાં તપસા લબ્ધમેતત્કૃત્યદ્વયં સુતૌ
સૃષ્ટિસ્થિત્યભીધં ભાગ્યં મત્તઃ પ્રીતાદતિપ્રિયમ્

તથા રુદ્રમહેશાભ્યામન્યત્કૃત્યદ્વયં પરમ્
અનુગ્રહાખ્યં કેનાપિ લબ્ધું નૈવ હિ શક્યતે

તત્સર્વં પૌર્વિકં કર્મ યુવાભ્યાં કાલવિસ્મૃતમ્
ન તદ્રુદ્ર મહેશાભ્યાં વિસ્મૃતં કર્મ તાદૃશમ્

રૂપે વેશે ચ કૃત્યે ચ વાહને ચાસને તથા
આયુધાદૌ ચ મત્સામ્યમસ્માભિસ્તત્કૃતે કૃતમ્

મદ્ધ્યાનવિરહાદ્વત્સૌ મૌઢ્યં વામેવમાગતમ્
મજ્જ્ઞાને સતિ નૈવં સ્યાન્માનં રૂપે મહેશવત્

તસ્માન્મજ્જ્ઞાનસિદ્ધ્યર્થં મંત્રમોંકારનામકમ્
ઇતઃ પરં પ્રજપતં મામકં માનભંજનમ્

ઉપાદિશં નિજં મંત્રમોંકારમુરુમંગલમ્
ઓંકારો મન્મુખાજ્જજ્ઞે પ્રથમં મત્પ્રબોધકઃ

વાચકો ઽયમહં વાચ્યો મંત્રો ઽયં હિ મદાત્મકઃ
તદનુસ્મરણં નિત્યં મમાનુસ્મરણં ભવેત્

અકારૌત્તરાત્પૂર્વમુકારઃ પશ્ચિમાનનાત્
મકારો દક્ષિણમુખાદ્બિંદુઃ પ્રાઙ્મુખતસ્તથા

નાદો મધ્યમુખાદેવં પઞ્ચધા ઽસૌ વિજૃંભિતઃ
એકીભૂતઃ પુનસ્તદ્વદોમિત્યેકાક્ષરો ભવેત્

નામરૂપાત્મકં સર્વં વેદભૂતકુલદ્વયમ્
વ્યાપ્તમેતેન મંત્રેણ શિવશક્ત્યોશ્ચ બોધકઃ

અસ્માત્પઞ્ચાક્ષરં જજ્ઞે બોધકં સકલસ્યતત્
આકારાદિક્રમેણૈવ નકારાદિયથાક્રમમ્

અસ્માત્પઞ્ચાક્ષરાજ્જાતા માતૃકાઃ પઞ્ચભેદતઃ
તસ્માચ્છિરશ્ચતુર્વક્ત્રાત્ત્રિપાદ્ગાય ત્રિરેવ હિ

વેદઃ સર્વસ્તતો જજ્ઞે તતો વૈ મંત્રકોટયઃ
તત્તન્મંત્રેણ તત્સિદ્ધિઃ સર્વસિદ્ધિરિતો ભવેત્

અનેન મંત્રકંદેન ભોગો મોક્ષશ્ચ સિદ્ધ્યતિ
સકલા મંત્રરાજાનઃ સાક્ષાદ્ભોગપ્રદાઃ શુભાઃ

નંદિકેશ્વર ઉવાચ
પુનસ્તયોસ્તત્ર તિરઃ પટં ગુરુઃ પ્રકલ્પ્ય મંત્રં ચ સમાદિશત્પરમ્
નિધાય તચ્છીર્ષ્ણિ કરાંબુજં શનૈરુદઙ્મુખં સંસ્થિતયોઃ સહાંબિકઃ

ત્રિરુચ્ચાર્યાગ્રહીન્મંત્રં યંત્રતંત્રોક્તિપૂર્વકમ્
શિષ્યૌ ચ તૌ દક્ષિણાયામાત્માનં ચ સમર્પયત્

પ્રબદ્ધહસ્તૌ કિલ તૌ તદંતિકે તમેવ દેવં જગતુર્જગદ્ગુરુમ્

બ્રહ્માચ્યુતાવૂચતુઃ
નમો નિષ્કલરૂપાય નમો નિષ્કલતેજસે
નમઃ સકલનાથાય નમસ્તે સકલાત્મને

નમઃ
પ્રણવવાચ્યાય નમઃ પ્રણવલિંગિને
નમઃ સૃષ્ટ્યાદિકર્ત્રે ચ નમઃ પઞ્ચમુખાયતે

પઞ્ચબ્રહ્મસ્વરૂપાય પઞ્ચ કૃત્યાયતે નમઃ
આત્મને બ્રહ્મણે તુભ્યમનંતગુણશક્તયે

સકલાકલરૂપાય શંભવે ગુરવે નમઃ
ઇતિ સ્તુત્વા ગુરું પદ્યૈર્બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ ચ નેમતુઃ

ઈશ્વર ઉવાચ
વત્સકૌ સર્વતત્ત્વં ચ કથિતં દર્શિતં ચ વામ્
જપતં પ્રણવં મંત્રં દેવીદિષ્ટં મદાત્મકમ્

જ્ઞાનં ચ સુસ્થિરં ભાગ્યં સર્વં ભવતિ શાશ્વતમ્
આર્દ્રાયાં ચ ચતુર્દશ્યાં તજ્જાપ્યં ત્વક્ષયં ભવેત્

સૂર્યગત્યા મહાર્દ્રાયામેકં કોટિગુણં ભવેત્
મૃગશીર્ષાંતિમો ભાગઃ પુનર્વસ્વાદિમસ્તથા

આર્દ્રાસમઃ સદા જ્ઞેયઃ પૂજાહોમાદિતર્પણે
દર્શનં તુ પ્રભાતે ચ પ્રાતઃસંગવકાલયોઃ

ચતુર્દશી તથા ગ્રાહ્યા નિશીથવ્યાપિની ભવેત્
પ્રદોષવ્યાપિની ચૈવ પરયુક્તા પ્રશસ્યતે

લિંગં બેરં ચ મેતુલ્યં યજતાં લિંગમુત્તમમ્
તસ્માલ્લિંગં પરં પૂજ્યં બેરાદપિ મુમુક્ષુભિઃ

લિંગમોંકારમંત્રેણ બેરં પઞ્ચાક્ષરેણ તુ
સ્વયમેવ હિ દ્રવ્યૈઃ પ્રતિષ્ઠાપ્યં પરૈરપિ

પૂજયેદુપચારૈશ્ચ મત્પદં સુલભં ભવેત્
ઇતિ શાસ્ય તથા શિષ્યૌ તત્રૈવાં ઽતર્હિતઃ શિવઃ