શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.9

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયામષ્ટમો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 9
નન્દિકેશ્વર ઉવાચ
તત્રાંતરે તૌ ચ નાથં પ્રણમ્ય વિધિમાધવૌ
બદ્ધાંજલિપુટૌ તૂષ્ણીં તસ્થતુર્દક્ષવામગૌ

તત્ર સંસ્થાપ્ય તૌ દેવં સકુટુંબં વરાસને
પૂજયામાસતુઃ પૂજ્યં પુણ્યૈઃ પુરુષવસ્તુભિઃ

પૌરુષં પ્રાકૃતં વસ્તુજ્ઞેયં દીર્ઘાલ્પકાલિકમ્
હારનૂપુરકેયૂરકિરીટમણિકુંડલૈઃ

યજ્ઞસૂત્રોત્તરીયસ્રક્ક્ષૌમમાલ્યાંગુલીયકૈઃ
પુષ્પતાંબૂલકર્પૂરચંદનાગુરુલેપનૈઃ

ધૂપદીપસિતચ્છત્રવ્યજનધ્વજચામરૈઃ
અન્યૈર્દિવ્યોપહારૈશ્ચ વાઙ્મનોતીતવૈભવૈઃ

પતિયોગ્યૈઃ પશ્વલભ્યૈસ્તૌ સમર્ચયતાં પતિમ્
યદ્યચ્છ્રેષ્ઠતમં વસ્તુ પતિયોગ્યં હિતદ્ધ્વજે

તદ્વસ્ત્વખિલમીશોપિ પારં પર્યચિકીર્ષયા
સભ્યાનાં પ્રદદૌ હૃષ્ટઃ પૃથક્તત્ર યથાક્રમમ્

કોલાહલો મહાનાસીત્તત્ર તદ્વસ્તુ ગૃહ્ણતામ્
તત્રૈવ બ્રહ્મવિષ્ણુભ્યાં ચાર્ચિતઃ શંકરઃ પુરા

પ્રસન્નઃ પ્રાહ તૌ નમ્રૌ સસ્મિતં ભક્તિવર્ધનઃ
ઈશ્વર ઉવાચ
તુષ્ટો ઽહમદ્ય વાં વત્સૌ પૂજયા ઽસ્મિન્મહાદિને

દિનમેતત્તતઃ પુણ્યં ભવિષ્યતિ મહત્તરમ્
શિવરાત્રિરિતિ ખ્યાતા તિથિરેષા મમ પ્રિયા

એતત્કાલે તુ યઃ કુર્યાત્પૂજાં મલ્લિંગબેરયોઃ
કુર્યાત્તુ જગતઃ કૃત્યં સ્થિતિસર્ગાદિકં પુમાન્

શિવરાત્રાવહોરાત્રં નિરાહારો જિતેંદ્રિયઃ
અર્ચયેદ્વા યથાન્યાયં યથાબલમવંચકઃ

યત્ફલં મમ પૂજાયાં વર્ષમેકં નિરંતરમ્
તત્ફલં લભતે સદ્યઃ શિવરાત્રૌ મદર્ચનાત્

મદ્ધર્મવૃદ્ધિકાલો ઽયં ચંદ્રકાલ ઇવાંબુધેઃ
પ્રતિષ્ઠાદ્યુત્સવો યત્ર મામકો મંગલાયનઃ

યત્પુનઃ સ્તંભરૂપેણ સ્વાવિરાસમહં પુરા
સ કાલો માર્ગશીર્ષે તુ સ્યાદાર્દ્રા ઋક્ષમર્ભકૌ

આર્દ્રાયાં માર્ગશીર્ષે તુ યઃ પશ્યેન્મામુમાસખમ્
મદ્બેરમપિ વા લિંગં સ ગુહાદપિ મે પ્રિયઃ

અલં દર્શનમાત્રેણ ફલં તસ્મિન્દિને શુભે
અભ્યર્ચનં ચેદધિકં ફલં વાચામગોચરમ્

રણરંગતલે ઽમુષ્મિન્યદહં લિંગવર્ષ્મણા
જૃંભિતો લિંગવત્તસ્માલ્લિંગસ્થાનમિદં ભવેત્

અનાદ્યંતમિદં સ્તંભમણુમાત્રં ભવિષ્યતિ
દર્શનાર્થં હિ જગતાં પૂજનાર્થં હિ પુત્રકો

ભોગાવહમિદં લિંગં ભુક્તિં મુક્ત્યેકસાધનમ્
દર્શનસ્પર્શનધ્યાનાજ્જંતૂનાં જન્મમોચનમ્

અનલાચલસંકાશં યદિદં લિંગમુત્થિતમ્
અરુણાચલમિત્યેવ તદિદં ખ્યાતિમેષ્યતિ

અત્ર તીર્થં ચ બહુધા ભવિષ્યતિ મહત્તરમ્
મુક્તિરપ્યત્ર જંતૂનાં વાસેન મરણેન ચ

સ્થોત્સવાદિકલ્યાણં જનાવાસં તુ સર્વતઃ
અત્ર દત્તં હુતં જપ્તં સર્વં કોટિગુણં ભવેત્

મત્ક્ષેત્રાદપિ સર્વસ્માત્ક્ષેત્રમેતન્મહત્તરમ્
અત્ર સંસ્મૃતિમાત્રેણ મુક્તિર્ભવતિ દેહિનામ્

તસ્માન્મહત્તરમિદં ક્ષેત્રમત્યંતશોભનમ્
સર્વકલ્યાણસંપૂર્ણં સર્વમુક્તિકરં શુભમ્

અર્ચયિત્વા ઽત્ર મામેવ લિંગે લિંગિનમીશ્વરમ્
સાલોક્યં ચૈવ સામીપ્યં સારૂપ્યં સાર્ષ્ટિરેવ ચ

સાયુજ્યમિતિ પઞ્ચૈતે ક્રિયાદીનાં ફલં મતમ્
સર્વેપિ યૂયં સકલં પ્રાપ્સ્યથાશુ મનોરથમ્

નન્દિકેશ્વર ઉવાચ
ઇત્યનુગૃહ્ય ભગવાન્વિનીતૌ વિધિમાધવૌ
યત્પૂર્વં પ્રહતં યુદ્ધે તયોઃ સૈન્યં પરસ્પરમ્

તદુત્થાપયદત્યર્થં સ્વશક્ત્યામૃતધારયા
તયોર્માઢ્યં ચ વૈરં ચ વ્યપનેતુમુવાચ તૌ

સકલં નિષ્કલં ચેતિ સ્વરૂપદ્વયમસ્તિ મે
નાન્યસ્ય કસ્યચિત્તસ્માદન્યઃ સર્વોપ્યનીશ્વરઃ

પુરસ્તાત્સ્તંભરૂપેણ પશ્ચાદ્રૂપેણ ચાર્ભકૌ
બ્રહ્મત્વં નિષ્કલં પ્રોક્તમીશત્વં સકલં તથા

દ્વયં મમૈવ સંસિદ્ધં ન મદન્યસ્ય કસ્યચિત્
તસ્માદીશત્વમન્યેષાં યુવયોરપિ ન ક્વચિત્

તદજ્ઞાનેન વાં વૃત્તમીશમાનં મહાદ્ભુતમ્
તન્નિરાકર્તુમત્રૈવમુત્થિતો ઽહં રણક્ષિતૌ

ત્યજતં માનમાત્મીયં મયીશે કુરુતં મતિમ્
મત્પ્રસાદેન લોકેષુ સર્વોપ્યર્થઃ પ્રકાશતે

ગુરૂક્તિર્વ્યંજકં તત્ર પ્રમાણં વા પુનઃ પુનઃ
બ્રહ્મતત્ત્વમિદં ગૂઢં ભવત્પ્રીત્યા ભણામ્યહમ્

અહમેવ પરં બ્રહ્મ મત્સ્વરૂપં કલાકલમ્
બ્રહ્મત્વાદીશ્વરશ્ચાહં કૃત્યં મેનુગ્રહાદિકમ્

બૃહત્ત્વાદ્બૃંહણત્વાચ્ચ બ્રહ્માહં બ્રહ્મકેશવૌ
સમત્વાદ્વ્યાપકત્વાચ્ચ તથૈવાત્માહમર્ભકૌ

અનાત્માનઃ પરે સર્વે જીવા એવ ન સંશયઃ
અનુગ્રહાદ્યં સર્ગાંગં જગત્કૃત્યં ચ પંકજમ્

ઈશત્વાદેવ મે નિત્યં ન મદન્યસ્ય કસ્યચિત્
આદૌ બ્રહ્મત્ત્વબુદ્ધ્યર્થં નિષ્કલં લિંગમુત્થિતમ્

તસ્માદજ્ઞાતમીશત્વં વ્યક્તં દ્યોતયિતું હિ વામ્
સકલોહમતો જાતઃ સાક્ષાદીશસ્તુ તત્ક્ષણાત્

સકલત્વમતો જ્ઞેયમીશત્વં મયિ સત્વરમ્
યદિદં નિષ્કલં સ્તંભં મમ બ્રહ્મત્વબોધકમ્

લિંગલક્ષણયુક્તત્વાન્મમ લિંગં ભવેદિદમ્
તદિદં નિત્યમભ્યર્ચ્યં યુવાભ્યામત્ર પુત્રકૌ

મદાત્મકમિદં નિત્યં મમ સાન્નિધ્યકારણમ્
મહત્પૂજ્યમિદં નિત્યમભેદાલ્લિંગસિંગિનોઃ

યત્રપ્રતિષ્ઠિતં યેન મદીયં લિંગમીદૃશમ્
તત્ર પ્રતિષ્ઠિતઃ સોહમપ્રતિષ્ઠોપિ વત્સકૌ

મત્સામ્યમેકલિંગસ્ય સ્થાપને ફલમીરિતમ્
દ્વિતીયે સ્થાપિતે લિંગે મદૈક્યં ફલમેવ હિ

લિંગં પ્રાધાન્યતઃ સ્થાપ્યં તથાબેરં તુ ગૌણકમ્
લિંગાભાવેન તત્ક્ષેત્રં સબેરમપિ સર્વતઃ