શિક્ષાસમુચ્ચય · ભાગ 4147

અ-ક્ષય-ક્ષાન્તિ અ-ક્ષોભ્ય-મુખેન કે-ચિ વ્રતં તપ-વીર્ય-મુખેન । ધ્યાન પ્રશાન્તિ વિહાર-મુખેન સ્વ્-અર્થ-વિનિશ્ચય-પ્રજ્ઞ-મુખેન ॥
સર્વ ઉપાય સહસ્ર-મુખેન બ્રહ્મ-વિહાર અભિજ્ઞ-મુખેન । સંગ્રહ-વસ્તુ હિત-એષિ-મુખેન પુણ્ય-સમુચ્ચય જ્ઞાન-મુખેન ॥
સત્ય-પ્રતીત્ય વિમોક્ષ-મુખેન કે-ચિ બલ-ઇન્દ્રિય-માર્ગ-મુખેન । શ્રાવક-યાન-વિમુક્તિ-મુખેન પ્રત્યય-યાન-વિશુદ્ધિ-મુખેન ॥
ઉત્તમ-યાન-વિકુર્વ-મુખેન કે-ચિદ્ અ-નિત્યત-દુષ્ખ-મુખેન । કે-ચિ નિર્-આત્મ-નિ-જીવ-મુખેન અ-શુભત સંજ્ઞિ-વિરાગ-મુખેન ॥
શાન્ત-નિરોધ-સમાધિ-મુખેન યાતુક ચર્ય-મુખા જગતી યે ।યાતુક ધર્મ-મુખાઃ પ્રતિયન્તઃ તે તુ સમન્ત-વિમોક્ષ-મુખેન ॥
સત્વ વિનેન્તિ યથા-આશય લોકે યે તુ સમન્ત-વિમોક્ષ-મુખેન । સત્વ વિનેન્તિ યથા-આશય લોકે તેષ નિમિત્ત ન શક્ય ગ્રહીતું ॥
કેન-ચિદ્ એષ સમાધિ-વિકુર્વાઃ તેન તિ-વ્યૂહત [દોઉબ્ત્fઉલ્] અગ્ર-સમાધિઃ । સર્વ-જગત્-પરિપાચ-નુલોમા સર્વ-રતી મુખ-પ્રીતિ-પ્રહર્ષાઃ ॥
ચિન્તિય દર્શયિ સર્વ વિનેન્તિ યત્ર દુર્-ભિક્ષ સુ-દુર્-લભ સર્વં । યે પરિષ્કાર સુખ-આવહ લોકે તત્ર ચ સર્વ-ભિપ્રાય-ક્રિયાભિઃ ॥
દાતુ દદન્તિ કરોન્તિ જગ-અર્થં તે વર-ભોજન-પાન-રસ-અગ્રૈઃ ।વસ્ત્ર-નિબન્ધન-રત્ન-વિચિત્રૈઃ રાજ્ય-ધન-આત્મ-પ્રિયૈઃ પરિત્યાગૈઃ ॥
દાન-ધિમુક્તિ જગદ્ વિનયન્તિ તે વર-લક્ષણ-ચિત્રિત-ગાત્રા । ઉત્તમ આભરણા વર-ધીરાઃ માલ્ય-વિભૂષિત-ગન્ધ-નુલિપ્તા ॥
રૂપ વિદર્શિય સત્વ વિનેન્તિ દર્શન પ્રીતિ-પ્રહર્ષ-રતાનાં । તે વર-રૂપ-સુ-રૂપ-સુ-મેધાઃ ઉત્તમ-રૂપ નિદર્શયમાનાઃ ॥
રૂપ-ધિમુક્તિ જગદ્ વિનયન્તિ તે મધુરૈઃ કલવિઙ્ક-રુતેભી । કોકિલ-હંસ-કુણાલ-રવેણ દુન્દુભિ-કિન્નર-બ્રહ્મ-રુતેન દેશયિ સર્વ-ધિમુક્તિષુ ધર્મમ્ ॥
યે ચતુર્ એવ અશીતિ સહસ્રા યેભિ જિના જગતો * અર્થ કરોન્તિ । તેભિત ધર્મ-પ્રભેદ-મુખેભિઃ સત્વ વિનેન્તિ યથા-આશય લોકે ॥
તે સુખ-દુષ્ખ-સહાય કરોન્તિ અર્થ-અન્-અર્થ-સહાયક ભોન્તી । સર્વ-ક્રિયાસુ સહાય ભવિત્વા સત્વ વિનેન્તિ સહાય-મુખેન ॥
દુષ્ખ-ઉપદ્રવ-સત્-કૃત-દોષાન્ તે તુ સહન્તિ સહાય-નિદાનાસ્ । તેભિ સહાય સહન્તિય પીડાં સર્વ-જગસ્ય હિતાય સુખાય ॥
યત્ર ન નિષ્ક્રમણં ન ચ ધર્મો જ્ઞાયતિ રણ્ય-ગતો ન ચ મોક્ષઃ । તત્ર તુ રાજ્ય-સમૃદ્ધિ-સહાય નિષ્ક્રમ-શાન્ત-મના અ-નિકેતાઃ ॥
તે ગૃહ-બન્ધન-તૃષ્ણ-નિકેતાત્ સર્વ-જગત્-પરિમોચન-હેતોઃ । સર્વત કામ-રતી અ-નિકેતા નિષ્ક્રમ-મોક્સ્.અ પ્રભાવયમાનાઃ ॥
તે દશ ચર્ય પ્રભાવયમાના આચરિ ધર્મ મહા-પુરુષાણાં । સર્વમ્ અ-શેષત ચર્ય ઋષીણાં ભાવયમાન કરોન્તિ જગ-અર્થં ॥
યત્ર્ અમિત-આયુષ સત્વ ભવન્તી સૌખ્ય-સમર્પિત-મન્દ-કિલેશાઃ । તત્ર જરા-અર્દિત વ્યાધિન-પૃષ્ટા દર્શયિ મૃત્યુ-વશં અ-વશ-આત્મા ॥
રાગ-પ્રદીપિતુ દોષ-પ્રદીપ્તં મોહ-મહા-અગ્નિ-પ્રદીપિતુ લોકમ્ । પ્રજ્વલિતં જર-વ્યાધિત-મૃત્યુ લોક નિદર્શયિ સત્વ વિનેન્તિ ॥
દશ-બલૈશ્ ચતુર્-વૈશારદ્યૈર્ અષ્ટદશૈર્ અપિ ધર્મ-વિશેષૈઃ । બુદ્ધ-મહા-આત્મ તુ સૂચયમાનાઃ બુદ્ધ-ગુણેભિ કરોન્તિ જગ-અર્થમ્ ॥
તે ચ અદેશ ઋદ્ધ્ય્-અનુશાસ્તી રૂપ-ધિષ્ઠાન-બલેન સમન્તાત્ । દર્શયમાન તથા-ગત ઋદ્ધી ઋદ્ધિ-વિકુર્વિત સત્વ વિનેન્તિ ॥
તે વિવિધેહિ ઉપાય-નયેહિ લોક-વિચારિ કરોન્તિ જગ-અર્થં । લોકિ અ-લિપ્ત જલે યથ પદ્મં પ્રીતિ-પ્રસાદ-કરા વિચરન્તિ ॥
કાવ્ય-કરાઃ કવિ-રાજ ભવન્તી તે નટ-નર્તક ઝલ્લક-મલ્લાઃ । ઉત્કુટ-શોભિક-હારક-નૃત્યા માય-કરાઃ પૃથુ રૂપ-નિદર્શી ॥
ગ્રામિક નાયક સારથિ ભોન્તી સ-અર્થિક શ્રેષ્ઠિક ગૃહ-પતિ ભોન્તિ । રાજ અમાત્ય પુરો-હિત-દૂતા વૈદ્ય-વિશારદ-શાસ્ત્ર-વિધિ-જ્ઞાઃ ॥
તે અટવીષુ મહા-દ્રુમ ભોન્તી ઔષધ અ-ક્ષય-રત્ન-નિધાનાઃ । ચિન્ત-મણિ દ્રુમ કામ-દદાશ્ ચ દેશિક ઉત્પથ-માર્ગ-ગતાનાં ॥
અર્ચ્ચિય સન્તુ તુ લોક વિદિત્વા કર્મ-વિધીષુ અ-જાનક સત્વાઃ । તે કૃષિ-કર્મ-પ્રયોગ-વણિજ્યા શિલ્પિ-વિચિત્ર પ્રભાવયિ લોકે ॥
યે અ-વિહેઠ અ-હિંસ-પ્રયોગઃ સર્વ-સુખ-આવહ-વિજ્ઞ-પ્રશસ્તાઃ । વિદ્ય-બલ-ઔષધિ શાસ્ત્ર-વિચિત્રાઃ સર્વ પ્રભાવિત તેભિ ઋષીભિઃ ॥
યે ઋષિણાં ચરણાઃ પરમ-અગ્રા યત્ર + અધિમુક્ત સ-દેવકુ લોકઃ । યે વ્રત-દુષ્-કર યે તપ-શ્રેષ્ઠાઃ સર્વિ પ્રભાવિત તેભિ વિદૂભિઃ ॥
તે ચરકાઃ પરિવ્રાજક તીર્થ્યાઃ તાપસ-ગોતમ-મોન-ચરાણામ્ । નગ્ન અચેલ-ગુરુ-શ્રમણાનાં તીર્થિક આચર્યા હિ ભવન્તિ ॥
તે તુ અજીવિક ધર્મ-ચરાણાં ઉત્તરિકાણ અન્-ઉત્તરિકાણાં । દીર્ઘ-જટાન કુમાર-વ્રતાનાં તેષ્વ્ અપિ આચર્યા હિ ભવન્તિ ॥
સૂર્ય-નુવર્તક-પઞ્ચ-તપાનાં કુક્કુર-ગો-વ્રતિકા મૃગ-ચર્યા । ચારિક તીર્થ્ય દશ ત્રિતયાનાં તેષ્વ્ અપિ આચર્યા હિ ભવન્તિ ॥
દેવત-જ્ઞાન-પ્રવેશ-રતાનાં તીર્થ્-ઉપદર્શન-દેશ-ચરાણાં । મૂલ-ફલ-અમ્બુ-ચરા અપિ ભૂત્વા ધર્મ અ-ચિન્તિય તે પરમ-અગ્રાઃ ॥
ઉત્કુટ-સ્થાયિન એક-ચરાણાં કણ્ટક-ભસ્મ-તૃણ-શ્શયનાનાં । યે મુષલે-શય [દોઉબ્ત્fઉલ્] યુક્તિ-વિહારી તેષ્વ્ અપિ આચર્યા હિ ભવન્તિ ॥
યાવત બાહિરકાઃ પૃથુ-તીર્થ્યા આશય તેષ્વ્ અધિમુક્તિ સમીક્ષ્ય । તીક્ષ્ણ-દુર્-આસદ-ઉગ્ર-તપેભી તીર્થિક દુષ્ખ-પ્રહાણ વિનેન્તિ ॥
દૃષ્ટિ-સમાકુલ લોકે વિદિત્વા સર્વ-કુ-દૃષ્ટિ-સમાશ્રિત તીર્થ્યાઃ । સૂક્ષ્મ-પદેભિર્ ઉપાયન યેભી સત્ય-પ્રકાશન તેષુ કરોન્તિ ॥
કેષુ-ચિ દ્રામિડ-મન્ત્ર-પદેભી દેશયિ સત્ય સુ-ગુપ્ત-પદેભિઃ । કેષુ ઉજ .. વ્યક્ત-પદેભિઃ કેષુ-ચિદ્ એવ રહસ્ય-પદેભિઃ ॥
કેષુ-ચિ અક્ષર-ભેદ-પદેભિઃ અર્થ-વિનિશ્ચય-વજ્ર-પદેભિઃ । વાદિ-પ્રમર્દન-જ્ઞાન-પદેભિઃ શાસ્ત્ર-અ-ધર્મક-મોક્ષ-પદેભિઃ ॥
કેષુ-ચિ માનુષ-મન્ત્ર-પદેભિઃ સર્વ-પ્રવેશ-નિરુક્તિ-પદેષુ । કેષુ-ચિ દેવ-નિરુક્તિ-પદેભિઃ નાગ-નિરુક્તિત યક્ષ-પદેભિઃ ॥
રાક્ષસ-અથ-ગન્ધર્વ-પદેભિઃ ભૂત-કુમ્ભાણ્ડ-મહા-ઉર-ગકેભિઃ । કિંનર-અપ્સર-ગરુડ-પદેભિઃ સત્ય-પ્રકાશન-મોક્ષ્-ઉપનેન્તિ ॥

તે યથ-સત્ય નિરુક્તિ-વિધિ-જ્ઞા એવમ્ અ-શેષત યે જિન-ધર્મા । ધર્મમ્ અ-ચિન્તિય વાક્ય-પથ-જ્ઞા દેશયિ એષ સમાધિ-વિકુર્વા ॥
તે જગ-સૌખ્યત અગ્ર-સમાધી સર્વ-જગે અભિનિર્હરમાના । રશ્મિમ્ અ-ચિન્તિયમ્ ઉત્સૃજમાના રશ્મિ પ્રમુઞ્ચિય સત્વ વિનેન્તિ ॥
રશ્મિ પ્રમુઞ્ચિય દર્શયમાના યાવત સત્વ વિજાનિત રશ્મિ । તેષુ સુ-દર્શન ભોતિ અ-મોઘમ્ હેતુ અન્-ઉત્તરિ જ્ઞાન-વરસ્ય ॥
દર્શયિ બુદ્ધ વિદર્શયિ ધર્મં સંઘ નિદર્શયિ માર્ગ નરાણામ્ । દર્શયિ ચેતિક તે જિન-બિમ્બા તેન સુ-દર્શન-રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
રશ્મિ પ્રમુઞ્ચિ પ્રભં-કર નામા યા પ્રભ જિહ્મ કરોતિ મરૂણાં । સર્વ-રજં ચ તમં ચ હનિત્વા સો પ્રભ ભાસતિ લોક-હિતાનાં ॥
તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાસ્ તે જિન-પૂજ-પ્રદીપ ધરેન્તી । તે જિન-પૂજ-પ્રદીપ ધરિત્વા લોક-પ્રદીપ-કરા જિન ભોન્તિ ॥
તૈલ-પ્રદીપ ઘૃતસ્ય પ્રદીપા દારુ તૃણા નડ-વેણુ પ્રદીપાન્ । ગન્ધ-રસાયન-રત્ન-પ્રદીપાન્ દત્વ જિનેષુ પ્રભં-કર લબ્ધાઃ ॥
રશ્મિ પ્રમુઞ્ચિય પ્રતારણિ નામા તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । ... નાવ-પ્રતારણિ-નદ્ય-પથેષુ । દૂષિત સંસ્કૃત વર્ણિત શાન્તી તેન પ્રતારણિ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
રશ્મિ પિપાસ-વિનોદનિ નામા તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । કામ-ગુણેષુ તૃષાં પ્રજહિત્વા ધર્મ-વિમુક્તિ-રસ-અર્થિક ભોન્તિ ॥
કામ-ગુણેષુ તૃષાં પ્રજહિત્વા ધર્મ-વિમુક્તિ-રસ-અર્થિક ભૂત્વા । બુદ્ધ ભવન્ત્ય્ અ-મૃતં-જલ-વર્ષી તૃષ્ણ-પિપાસ-વિનોદન લોકે ॥
પુષ્કરિણી નદિ-કૂપ-તડાગા ઉત્સય કારિત બોધિ-નિદાનાઃ । કામ વિવર્ણિત વર્ણિત-ધ્યાના તૃષ્ણ-વિનોદનિ તેન નિવૃત્તા ॥
પ્રીતિ-કરી યદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । પ્રીતિ-ફુટા વર-બોધિ-નિદાનં ચિન્ત જનેન્તિ ભવિષ્ય સ્વયં-ભૂ ॥
લક્ષણ-મણ્ડિત પદ્મ-નિષણ્ણા યત્ કૃત-વિગ્રહ કારુણિકાનાં । ભાષિત બુદ્ધ-ગુણાઃ સદ કાલં પ્રીતિ-કરી પ્રભ તેન નિવૃત્તા ॥
રશ્મિ પ્રમુઞ્ચિ રતિં-કર નામા તાય પ્રભાસય બોધિત સત્વા । બુદ્ધ-રતી-રત ધર્મ-રતી-રત સંઘ-રતી-રત તે સદ ભોન્તિ ॥
ત્રિતય-રતી-રત તે સદ ભૂત્વા બુદ્ધ-સમાગમ-ધર્મ-ગણ-આર્યે । લબ્ધ-નુપત્તિક-ક્ષાન્તિ લભન્તિ ચોદિત સ્મારિત યે બહુ સત્વા ॥
બુદ્ધ-અનુસ્મૃતિ-ધર્મ-ગણ-આર્યે બોધિ ય ચિત્ત-ગુણાન્ વિવરિત્વા । તેન રતિં-કર રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
પુણ્ય-સમુચ્ચય-રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વા । દાનુ દદન્તિ વિચિત્રમ્ અન્-એકં પ્રાર્થયમાનુ અન્-ઉત્તરુ બોધિં ॥
આશય પૂરિતુ યાચનકાનાં યજ્ઞ નિર્-અર્ગડ તૈર્ યજમાનૈઃ । સર્વ-ભિપ્રાયત દાનુ દદિત્વા પુણ્ય-સમુચ્ચય રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
જ્ઞાનવતી યદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । એક તુ ધર્મ મુખાતુ અન્-એકા ધર્મ-મુખાન્ અવબુદ્ધિ ક્ષણેન ॥
ધર્મ-પ્રભેદ ... ગ્રાહિત સત્વાન્ અર્થ-વિનિશ્ચય જ્ઞાન વિભક્તી । ધર્મ-પદ-અર્થ-વિભાષણ કૃત્વા જ્ઞાનવતી પ્રભ તેન નિવૃત્તા ॥
પ્રજ્ઞ-પ્રદીપય ઓસરિ રશ્મિ તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । શૂન્ય નિ-સત્વ અ-જાત-વિપન્નાન્ ઓતરિ ધર્મ અ-ભાવ-સ્વ-ભાવાન્ । માય-મરીચિ-સમા દક-ચન્દ્ર-સ્વપ્ન-સમાન્ પ્રતિબિમ્બ-સમાન્ વા । ધર્મ અ-સ્વામિક શૂન્ય નિર્-ઈહાન્ ભાષતિ પ્રજ્ઞ-પ્રદીપ નિવૃત્તા ॥
ધર્મ-વિકુર્વણિ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વા । ધારણિ અ-ક્ષય-કોષુ લભિત્વા સર્વ-તથા-ગત-કોષુ લભેન્તિ ॥
ધર્મ-ધરાણુ પરિગ્રહુ કૃત્વા ધાર્મિક-રક્ષ કરિત્વ ઋષીણાં । ધર્મ અનુગ્રહ કૃત્વ જગસ્ય ધર્મ-વિકુર્વણિ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
ત્યાગવતી યદ રશ્મિ વિમુઞ્ચી તાય ય મત્સર ચોદિત સત્વા । જ્ઞાત્વા અ-નિત્ય અ-શાશ્વત-ભોગાન્ ત્યાગ-રતી-રત તે સદ ભોન્તિ ॥
મત્સર-દુર્-દમ સત્વ અ-દાન્તા જ્ઞાત્વ ધનં સુપિન-અભ્ર-સ્વ-ભાવં । બૃંહિત ત્યાગ પ્રસન્નમ્ અનેન ત્યાગવતી-પ્રભ તેન નિવૃત્તા ॥
નિષ્-પરિદાહ ય ઓસરિ રશ્મિઃ તાય દુઃ-શીલય ચોદિત સત્વા । શીલ-વિશુદ્ધિ પ્રતિષ્ઠિત ભૂત્વા ચિન્ત જનેન્તિ ભવેય સ્વયં-ભૂઃ ॥
કર્મ-પથે કુશલે પરિશુદ્ધે શીલ સમાદયિ યદ્ બહુ-સત્વાન્ । બોધયિ ચિત્ત સમાદયનેન રશ્મિ નિવૃત્ત સ નિષ્-પરિદાહઃ ॥
ક્ષાન્તિ-વિયૂહ ય ઓસરિ રશ્મિ તાય ય અ-ક્ષમ ચોદિત સત્વાઃ । ક્રોધ-ખિલં અધિમાન જહિત્વા ક્ષાન્તિ-રતી-રત તે સદ ભોન્તિ ॥
દુઃ-કૃત ક્ષાન્તિ અપાય-મતીનાં ચિત્ત અ-ક્ષોભિત બોધિ-નિદાનં । વર્ણિત ક્ષાન્તિ-ગુણાઃ સદ-કાલં તેન નિવૃત્ત સ ક્ષાન્તિ-વિયૂહા ॥
રશ્મિ ઉત્તપ્તવતી યદ મુઞ્ચી તાય કુશીદય ચોદિત સત્વાઃ । યુક્ત પ્રયુક્ત ત્રિષૂ રતનેષુ પૂજ કરોન્તિ અ-ખિન્ન-પ્રયોગાઃ ॥
યુક્ત પ્રયુક્ત ત્રિષૂ રતનેષુ પૂજ કરિત્વ અ-ખિન્ન-પ્રયોગાઃ । તે ચતુ માર-પથા અતિક્રાન્તાઃ ક્ષિપ્ર સ્પૃશન્તિ અન્-ઉત્તર બોધિં ॥
વીર્ય સમાદયિ યદ્ બહુ-સત્વાન્ પૂજ કરિત્વ ત્રિષૂ રતનેષુ । ધર્મ ધરિત્વ ક્ષયં-ગત કાલે તેન ઉતપ્તવતી પ્રભ લબ્ધા ॥
શાન્તિ-કરી યદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય વિભ્રાન્તય ચોદિત સત્વાઃ । તેષુ ન રાગુ ન દ્વેષ ન મોહાઃ બોધિત ભોન્તિ સમાહિત ચિત્તાઃ ॥
પાપ કુ-મિત્ર કિલિષ્ટ ચરીયે સંગણિકા-વિનિવર્તન કૃત્વા ।વર્ણિત ધ્યાન પ્રશાન્ત અરણ્યે શાન્તિ-કરી પ્રભ તેન નિવૃત્તા ॥
પ્રજ્ઞ-વિયૂહ ય ઓસરિ રશ્મી તાય દુઃ-પ્રજ્ઞ સંચોદિત સત્વાઃ । સત્ય-પ્રતીત્ય વિમોક્ષનયે અસ્મિન્ નિદ્રિય જ્ઞાન-ગતિં ગત ભોન્તિ ॥
ઇન્દ્રિય-જ્ઞાન-ગતિં ગત ભૂત્વા ... । સૂર્ય-પ્રદીપ-સમાધિ લભિત્વા પ્રજ્ઞ-પ્રભાસ-કરા જિન ભોન્તિ ॥
રાજ્ય-ધન-આત્મ-પ્રિયૈઃ પરિત્યાગૈઃ ધર્મ ય માર્ગિત બોધિ-નિદાનં । તં ચ સત્-કૃત્ય પ્રકાશિય ધર્મં રશ્મિ નિવૃત્ત સ પ્રજ્ઞ-વિયૂહાઃ ॥
બુદ્ધવતી યદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાય સંચોદિત સત્વાઃ । બુદ્ધ સહસ્ર અન્-એક અ-ચિન્ત્યાન્ પશ્યિષુ પદ્મ-વનેષુ નિષણ્ણાન્ ॥
બુદ્ધ-મહા-આત્મત બુદ્ધ-વિમોક્ષા ભાસિત બુદ્ધ-વિકુર્વ અન્-અન્તા । બુદ્ધ-બલ-અવિ-પ્રભાવન કૃત્વા બુદ્ધવતી પ્રભ તેન નિવૃત્તા ॥
તે * અ-ભયં-દદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય + અ-ભય-અર્દિત સત્વ સ-સ્પૃષ્ટાઃ । ભૂત-ગ્રહ-અવધ-તાડન-બન્ધે મુચ્યિષુ સર્વ્-ઉપસર્ગ-ભયેભ્યઃ ॥

યે અ-ભયેન નિમન્ત્રિત સત્વાઃ પ્રાણિ-બધાત્ તુ નિવારિત ભોન્તિ । ત્રાયિત યચ્-છરણ-આગત ભીતાસ્ તેન ભયં-દદ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
સર્વ-સુખ-આવહ ઓસરિ રશ્મી તાય ગિલાનય આતુર સ્પૃષ્ટાઃ । સર્વત વ્યાધિ-દુખાત્ પ્રતિમુક્તા ધ્યાન-સમાધિ-સુખાનિ લભન્તિ ॥
રોગ-વિનોદનિ મૂલ ફલ્-ઓષધ રત્ન રસાયન ગન્ધ્-અનુલેપાન્ । ફાણિત ક્ષીર મધૂ ઘૃત તેલાન્ ભોજન પાન દદિત્વય લબ્ધા ॥
બુદ્ધ-નિદર્શનિ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય સ-ચોદિત આયુ ક્ષયાન્તે । બુદ્ધ અનુસ્મરિ પશ્યિષુ બુદ્ધમ્ તે ચ્યુત ગચ્છિ સ-બુદ્ધ-ક્ક્ષેત્રં ॥
કાલ કરોન્તિ ચ સ્મારિત બુદ્ધા દર્શિત-પ્રીત-કરા જિન-બિમ્બાન્ । બુદ્ધ-ગતાઃ શરણં મરણ-અન્તે ભાસિય બુદ્ધ-નિદર્શનિ લબ્ધા ॥
ધર્મ-પ્રભાવનિ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાય સંચોદિત સત્વા । ધર્મ પઠન્તિ શૃણ્વન્તિ લિખન્તી ધર્મ-રતી રત તે સદ ભોન્તિ ॥
।ધર્મ-દુર્-ભિક્ષય દ્યોતિતુ ધર્મો ધર્મ-ગવેષિણ પૂરિત આશા । છન્દ જનિત્વ પ્રયુજ્યથ ધર્મે ભાષત ધર્મ-પ્રભાવનિ લબ્ધા ॥
ઘોષવતી યદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી બુદ્ધ-સુતા પરિચોદનતાયાં । યાતુક શબ્દ-પ્રચારુ ત્રિ-લોકે સર્વ તથા-ગત-ઘોષ શૃણ્વન્તિ ॥
ઉચ્ચ સ્વરેણ સ્તવન્તિ મહ-ર્ષીન્ તૂર્ય-મહત્તર-ઘણ્ટ-પ્રદાનૈઃ । સર્વ-જગે જિન-ઘોષ-રુત-અર્થં નિશ્ચરિ ઘોષવતી પ્રભ-લબ્ધા ॥
તે * અ-મૃતં-દદ રશ્મિ પ્રમુઞ્ચી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । સર્વ પ્રમાદ ચિરં પ્રજહિત્વા સર્વ-ગુણૈઃ પ્રતિપદ્યતિ યોગં ॥
દુષ્ખ અન્-એક ઉપદ્રવ-પૂર્ણં ભાષિત સંસ્કૃત નિત્યમ્ અ-ક્ષેમં । શાન્તિ-નિરોધ-સુખં સદ ક્ષેમં ભાષયતા અ-મૃતં-દદ લબ્ધા ॥
રશ્મિ વિશેષવતી યદ મુઞ્ચી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । શીલ-વિશેષ સમાધિ-વિશેષં પ્રજ્ઞ-વિશેષ શૃણોન્તિ જિનાનાં ॥
શીલત અગ્ર સમાધિત અગ્રો પ્રજ્ઞત અગ્ર મહા-મુનિ-રાજા । ય સ્તુત વર્ણિત બોધિ-નિદાનં તેન વિશેષવતી પ્રભ લબ્ધા ॥
રત્ન-વિયૂહ ય ઓસરિ રશ્મિ તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । અક્ષર રત્ન-નિધાન લભિત્વા પૂજયિ રત્ન-વરેભિ મહ-ર્ષીન્ ॥
રત્ન-વિસર્ગ જિને જિન-સ્તૂપે સંગ્રહિ કૃત્સ્ન-જનં રતનેભિઃ । રત્ન-પ્રદાન કરિત્વ જિનાનાં રશ્મિ નિવૃત્ત ય રત્ન-વિયૂહાઃ ॥
ગન્ધ-પ્રભાસ ય ઓસરિ રશ્મી તાય પ્રભાસય ચોદિત સત્વાઃ । ઘ્રાત્વા અ-માનુષ ગન્ધ મનો-જ્ઞાન્ બુદ્ધ-ગુણે નિયુતાનિ ભવન્તિ ॥
ગન્ધ્-અનુલેપનુ-માનુષ-દિવ્યૈર્ [દોઉબ્ત્fઉલ્] યત્ કૃત પૂજ નર-અધિપતીનાં । ગન્ધ-મયાન્ જિન-વિગ્રહ-સ્તૂપાન્ કૃત્વ નિવૃત્ત સુ-ગન્ધ-પ્રભાસઃ ॥
મુઞ્ચતિ રશ્મિ વિચિત્ર-વિયૂહાન્ ઇન્દ્ર-પતાક-ધ્વજ-અગ્ર વિચિત્રાન્ । તૂર્ય-નિનાદિત-ગન્ધ-પ્રધૂપિત શોભિ-સુર-ઉત્તમ-પુષ્પ-વિકીર્ણં ॥
તૂર્ય-પ્રત્યુદ્ગમિ પૂજ-જિનાનાં પુષ્પ-વિલેપન-ધૂપન-ચૂર્ણૈઃ । છત્ત્ર-ધ્વજ-અગ્ર-પતાક-વિતાનૈસ્ તેન વિચિત્ર-વિયૂહ નિવૃત્તાઃ ॥
રશ્મિ પ્રસાદ-કરી યદ મુઞ્ચી પાણિ-તલ-ઉપમ સંસ્થિહિ ભૂમિઃ । શોધયતો ઋષિ આશ્રમ-સ્તૂપાન્ તેન પ્રસાદ-કરી પ્રભ લબ્ધા ॥
મુઞ્ચતિ મેઘવતી યદ રશ્મિં સંસ્થિહિ ગન્ધ પ્રવર્ષતિ મેઘં । સ્તૂપ વર-અઙ્ગણ-ગન્ધ-જલેન + આસિઞ્ચિય મેઘવતી પ્રભ લબ્ધા ॥
ભૂષણ-વ્યૂહ પ્રમુઞ્ચતુ રશ્મીન્ નગ્ન અચેલ સુ-ભૂષણ ભોન્તી । વસ્ત્ર-નિબન્ધન-હાર-વિચિત્રં દત્વ વિભૂષણ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
રશ્મિ રસ-અગ્રવતી યદ મુઞ્ચી ભુક્ષિત ભોજ્ય રસ-અગ્ર લભન્તી । ભોજન પાન વિચિત્ર રસ-અગ્રાન્ દત્વ રસ-અગ્રવતી પ્રભ લબ્ધા ॥
અર્થ-નિદર્શનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ રત્ન-નિધાન લભન્તિ દરિદ્રાઃ । અ-ક્ષય-રત્ન-નિધિં ત્રિભિ રત્નૈર્ દાનત અર્થ-નિદર્શનિ લબ્ધા ॥
ચક્ષુ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ અન્ધ તદા દૃશિ રૂપ વિચિત્રમ્ । દીપ-પ્રદાન જિને જિન-સ્તૂપે ચક્ષુ-વિશોધનિ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
શ્રોત્ર-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ શ્રોત્ર-વિહીન શ્રુણી પૃથુ-શબ્દાન્ । વાદ્ય-પ્રદાન-જિને જિન-સ્તૂપે શ્રોત્ર-વિશોધનિ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
ઘ્રાણ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ ઘ્રાયિ અ-ઘ્રાયિત-પૂર્વ સુ-ગન્ધાન્ । ગન્ધ-પ્રદાન જિને જિન-સ્તૂપે ઘ્રાણ-વિશોધનિ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
જિહ્વ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ સ્નિગ્ધ-મનો-જ્ઞ-રુતૈ સ્તુતિ બુદ્ધાન્ । વાચ દુર્-ઉક્ત વિવર્જિત રુક્ષા શ્લક્ષ્ણ ઉદીરિત રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
કાય-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ ઇન્દ્રિય-હીન સુ-ઇન્દ્રિય ભોન્તિ । કાય-પ્રણામ જિને જિન-સ્તૂપે કુર્વત કાય-વિશોધનિ લબ્ધ્વા ॥
ચિત્ત-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ ઉન્મતુ સર્વ સ-ચિત ભવન્તિ । ચિત્ત સમાધિ-વશ-અનુગ કૃત્વા ચિત્ત-વિશોધનિ રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
રૂપ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ પશ્યિય ચિન્તિય રૂપ-નર-ઇન્દ્રાન્ । રૂપક-શોધનિ ચિત્ર-સમન્તાત્ સ્તૂપ અલં-કરતા પ્રતિલબ્ધા ॥
શબ્દ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ શબ્દ અ-શબ્દત શૂન્ય વિજાની । પ્રત્યય જાત પ્રતિ-શ્રુત-તુલ્યં શબ્દ-પ્રકાશન રશ્મિ નિવૃત્તા ॥
ગન્ધ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ સર્વ દુ-ગન્ધ સુ-ગન્ધ ભવન્તી । ગન્ધ-વર-અગ્ર જનૈર્ જિન-સ્તૂપાન્ સ્નાપન-બોધિ-દ્રુમ પ્રભ એષા ॥
તે રસ-શોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ સ-દ્વિષ નિર્-વિષ ભોન્તિ રસ-અગ્રાઃ । બુદ્ધ સ-શ્રાવક-માતૃ-પિતૄણાં સર્વ-રસ-અગ્ર-પ્રદાન પ્રભ + એષાં ॥
સ્પર્શ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ કક્ખટ સ્પર્શ મૃદૂ સુખ ભોન્તી । શક્તિ-ત્રિ-શૂલ + અસિ [દોઉબ્ત્fઉલ્] તોમર-વર્ષા માલ્ય મૃદૂ પદુમ-ઉત્પલ ભોન્તી ॥
દુષ્ય અન્-એક મૃદૂ સુખ-સ્પર્શા સંસ્તરિ માર્ગિ વ્રજન્તિ જિનાનાં । પુષ્પ-વિલેપન-ચીવર-સૂક્ષ્મા માલ્ય-વિતાન પ્રદાન પ્રભા + ઇયમ્ ॥
ધર્મ-વિશોધનિ મુઞ્ચતિ રશ્મીન્ સર્વત રોમત ચિન્તિય ધર્માન્ । નિશ્ચરતઃ શ્રુણિ લોક-હિતાનાં તોષયિ સર્વ-ધિમુક્તિ-જિનાનામ્ ॥
પ્રત્યય જાત અ-જાત સ્વ-ભાવા ધર્મ-શરીર અ-જાત-શરીરાઃ । ધર્મત નિત્ય-સ્થિતા ગગન-સ્થા સૂચત ધર્મ-વિશોધનિ લબ્ધા ॥
રશ્મિ સુખા-પ્રમુખા ઇતિ કૃત્વા એકતુ રોમ-મુખાત્ તુ ઋષીણાં । નિશ્ચરિ ગઙ્ગ-રજ-ઉપમ રશ્મી સર્વ-પૃથગ્-વિધ-કર્મ-પ્રયોગાઃ ॥
તે યથ એકત રોમ-મુખાતો ઓસરિ ગઙ્ગ-રજ-ઉપમ રશ્મી । એવમ્ અ-શેષત સર્વતુ રોમા દેશ સમાધિ-વિકુર્વ ઋષીણાં ॥

યેન ગુણેન ય રશ્મિ નિવૃત્તા તસ્મિ ગુણેષુ સહાયક પૂર્વે । તેષુ તમ્ એવ પ્રમુઞ્ચતિ રશ્મિં જ્ઞાન-વિકુર્વણ એષ ઋષીણાં ॥
તેષ ય પુણ્ય સહાયક પૂર્વે યૈર્ અનુમોદિત યાચિત યેભિઃ । યેભિ ચ દૃષ્ટ શુભ-ઉપચિતં વા તે ઇમ રશ્મિ પ્રજાનતિ તેષાં ॥
યે ચ શુભ-ઉપચિતાઃ કૃત-પુણ્યાઃ પૂજિત યેભિ પુનઃ પુનઃ બુદ્ધાઃ । અર્થિક છન્દિક બુદ્ધ-ગુણેભિઃ ચોદન તેષ કરોતિય રશ્મિઃ ॥
સૂર્ય યથા જાત્ય્-અન્ધ ન પશ્યી ન + ઉ ચ સ ન + અસ્તિ ઉદેતિ સ લોકે । ચક્ષુ-સમેત ઉદાગમુ જ્ઞાત્વા સર્વ પ્રયુજ્ય સ્વક સ્વક ધર્મે ॥
એવત રશ્મિ મહા-પુરુષાણાં અસ્તિ ચ તે ઇતરે ચ ન પશ્યી । મિથ્ય-હતા અધિમુક્તિ-વિહીનાઃ દુર્-લભ તે ચ ઉદાર-મતીનાં ॥
આભરણાનિ નિપાન વિમાનાઃ રત્ન રસાયન ગન્ધ્-અનુલેપાઃ । તે પિ તુ અસ્તિ મહા-આત્મ-જનસ્ય તે ચ સુ-દુર્-લભ કૃચ્છ્ર-ગતાનાં ॥
એવત રશ્મિ મહા-પુરુષાણાં અસ્તિ ચ તે ઇતરે ચ ન પશ્યી । મિથ્ય-હતા અધિમુક્તિ-વિહીનાઃ દુર્-લભ તે ચ ઉદાર-મતીનાં ॥
યસ્ય્ ઇમુ [દોઉબ્ત્fઉલ્] રશ્મિ-પ્રભેદ શ્રુણિત્વા ભેષ્યન્તિ શ્રદ્દધિ-મુક્તિ [દોઉબ્ત્fઉલ્] પ્રસાદઃ । તેન ન કાઙ્ક્ષ ન સંશય કાર્યો ન + અઙ્ગ ન ભેષ્યિ મહા-ગુણ-કેતુઃ ॥
તે પરિવાર-વિયૂહ-વિકુર્વા અગ્ર-સમાધ્ય્-અભિનિર્હરમાણાઃ । સર્વ-દશ-દ્દિશિ અ-પ્રતિમાનાઃ દર્શયિ બુદ્ધ-સુતાઃ પરિવારં ॥
તે ત્રિ-સહસ્ર-પ્રમાણુ-વિચિત્રં પદ્મમ્ અધિષ્ઠિહિ રશ્મિ-વિયૂહાઃ । કાય-પર્યઙ્ક પરિસ્ફુટ-પદ્મં દર્શયિ એષ સમાધિ-વિકુર્વા ॥
તે દશ-ક્ષેત્ર-રજ-ઉપમ અન્યે પદ્મમ્ અધિષ્ઠિહિ સંપરિવારં । સર્વ પરીવૃત બુદ્ધ-સુતેભી યે ચ સમાધ્ય્-અ-સમાધિ-વિહારી ॥
યે પરિપાચિત તેન ઋષીણાં સત્વ નિષ્પ-દિત બુદ્ધ-ગુણેષુ । તે પરિવારિ અતં મહ-પદ્મં સર્વ ઉદિક્ષિષુ પ્રાઞ્જલિ-ભૂતાઃ ॥
તે ચ સમાહિત બાલ-શરીરે વ્યુત્થિહિ યૌવન-વેગ-સ્થિતેભ્યઃ ॥
યૌવન-વેગ-સ્થિતેષુ સમાહિત વ્યુત્થિહિ જીર્ણક વૃદ્ધ શરીરાઃ । જીર્ણક-વૃદ્ધ-શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ શ્રદ્ધ ઉપાસિક-કાયાત્ ॥
શ્રદ્ધ ઉપાસિક-કાય-સમાહિત વ્યુત્થિહિ ભિક્ષુણિ-કાય-શરીરા । ભિક્ષુણિ-કાય શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ ભિક્ષુ-બહુ-શ્રુત-કાયાઃ ॥
ભિક્ષુ-બહુ-શ્રુત-કાય સમાહિત વ્યુત્થિહિ શૈક્ષ અ-શૈક્ષ-શરીરાઃ । શૈક્ષ અ-શૈક્ષ-શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ પ્રત્યય-બુદ્ધ-શરીરા ॥
પ્રત્યય બુદ્ધ શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ બુદ્ધ-વર-અગ્ર-શરીરા । બુદ્ધ-વર-અગ્ર-શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ દેવત-કાય શરીરા ॥
દેવત-કાય-શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ નાગ-મહ-ર્દ્ધિક-કાયાઃ । નાગ-મહ-ર્દ્ધિક-કાય-સમાહિત વ્યુત્થિહિ યક્ષ-મહ-ર્દ્ધિક-કાયાઃ ॥
યક્ષ-મહ-ર્દ્ધિક-કાય-સમાહિત વ્યુત્થિહિ સર્વત-ભૂત-શરીરાઃ । સર્વત-ભૂત-શરીરિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ એકતુ-રોમ-મુખાતઃ ॥
એકતુ રોમ-મુખસ્મિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ સર્વત રોમ-મુખેષુ । સર્વિષુ રોમ-મુખેષુ સમાહિત વ્યુત્થિહિ એકતુ વાલ-પથાતઃ ॥
એકતુ વાલ-પથસ્મિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ સર્વત વાલ-પથેભ્યઃ । સર્વિષુ વાલ-પથેષુ સમાહિત વ્યુત્થિહિ તે પરમ-અણુ-રજાતઃ ॥
એક-રજસ્મિ સમાહિત ભૂત્વા વ્યુત્થિહિ સર્વ-રજેભ્ય અ-શેષમ્ । સર્વ-રજેષુ સમાહિત ભૂત્વા વ્યુત્થિહિ સાગર-વજ્ર-તલાતઃ ॥
સાગર-વજ્ર-તલસ્મિ સમાહિત વ્યુત્થિહિ તે મણિ-વૃક્ષ-ફલેભ્યઃ । વૃક્ષ-ફલેષુ સમાહિત ભૂત્વા વ્યુત્થિહિ રશ્મિ-મુખેભિ જિનાનાં ॥
રશ્મિ-મુખેષુ જિનાન સમાહિત વ્યુત્થિહિ સાગર-તોય-નદીભ્યઃ । સાગર-તોય-નદીષુ સમાહિત વ્યુત્થિહિ તેજ-પથાતુ મહા-આત્મા ॥
તેજ-પથસ્મિ સમાહિત ભૂત્વા વ્યુત્થિહિ વાયુ-પથ-અનુસ્મૃતિ + ઇમાન્ । વાયુ-પથે તુ સમાહિત ભૂત્વા વ્યુત્થિહિ ભૂમિ-તલાનુ મહા-આત્મા ॥
ભૂમિ-તલે તુ સમાહિત ભૂત્વા વ્યુત્થિહિ સર્વતુ દેવ-વિમાનાત્ । સર્વિ તુ દેવ-બલાન સમાહિત વ્યુત્થિહિ તે ગગન-અનુસ્મૃતિ + ઇમાન્ ॥
એતિ સમાધિ વિમોક્ષ અ-ચિન્ત્યાસ્ તેષ અ-ચિન્ત્ય-ગુણ-ઉપચિતાનાં । કલ્પ અ-ચિન્ત્ય પ્રભાષિયમાણાઃ સર્વ-જિનેભિ ન શક્ય ક્ષયીતુમ્ ॥
સર્વ-જિનેભિ ચ ભાષિત એતે કર્મ-વિપાકુ જગસ્ય અ-ચિન્ત્યો । નાગ-વિકુર્વિત બુદ્ધ-વિકુર્વા ધ્યાયિન ધ્યાન અ-ચિન્ત્ય વિકુર્વા ॥
તે ચ વશે સ્થિત અષ્ટ વિમોક્ષાઃ શ્રાવક એક ભવી-બહુ ભોન્તી । ભૂત્વ બહુઃ પુન એક ભવિત્વા ધ્યાયતિ પ્રજ્વલતે ગગનસ્મિન્ ॥
તે હિ મહા-કરુણાય વિહીના બોધિ અન્-અર્થિકુ લોક ઉપેક્ષી । દર્શયિ કાય-વિકુર્વ અ-ચિન્ત્યા કસ્ય ન દર્શયિ લોક હિત-એષી ॥
ચન્દ્ર સ સૂર્ય નભે વિચરન્તૌ દર્શયિ સર્વ-દિશિ પ્રતિભાસં । ઉત્સ-સરો-હ્રદ-કૂપ-તડાગે ભાજન-રત્ન-સમુદ્ર-નદીષુ ॥
એવમ્ અ-ચિન્તિય દર્શિયિ રૂપં સર્વ-દશ-દ્દિશિ તે નર-વીરાઃ । સર્વ-સમાધિ-વિમોક્ષ-વિધિ-જ્ઞા યત્ર તથા-ગત સાક્ષિ સ્વયં-ભૂઃ ॥
સાગર-દેવ રુતાવતિ-નામા યાવત્ સત્વ સમુદ્ર્ય્ ઉત્પન્ના । તેષુ સ્વર-અઙ્ગ-રુતેષુ વિધિ-જ્ઞા તોષયિ સર્વ-રુતાન્ સ્વ-રુતેન ॥
સા હિ સ-રાગ સ-દોષ રુતાવતિ સર્વ-રુતે પ્રતિઘોષ વિધિ-જ્ઞા । ધારણિ-ધર્મ-બલં વશિ-પ્રાપ્તા કઃ સ ન તોષિ સ-દેવક-લોકમ્ ॥
માય-કરો યથ વિદ્ય-વિધિ-જ્ઞો દર્શયિ રૂપ વિચિત્ર અન્-અન્તાન્ । રાત્રિ-દિવ-એક-મુહૂર્તુકુ માસાન્ વર્ષ-શતં પુન સ્ફીત-પ્રદીપ્તાન્ ॥
માય-કરો હિ સ-રાગુ સ-દોષો તોષયિ માય-વિકુર્વિત લોકં । ધ્યાન અભિજ્ઞ વિમોક્ષ-સુ-શિક્ષિત કસ્ય ન તોષયિ ચર્ય-વિધિ-જ્ઞઃ ॥
રાહુ યથ-ઇષ ય નિર્મણિ કાયં કુર્વતિ વજ્ર પદે તલ-બન્ધં । દર્શન સાગરુ નાભિ-પ્રમાણં ભોતિ સુમેરુ-તલે સમ શીર્ષઃ ॥
સો * અપિ સ-રાગુ સ-દોષ સ-મોહો રાહુ નિદર્શયિ ઈદૃશ ઋદ્ધી । માર-પ્રમર્દન લોક-પ્રદીપ કસ્ય ન દર્શયિ ઋદ્ધિ અન્-અન્તા ॥
પશ્ય અ-ચિન્તિય શક્ર-વિકુર્વા દેવ-સુર-ઇન્દ્ર-રણસ્મિ પ્રવૃત્તે । યાતુક બિમ્બર્-અન્-એક-સુરાણાં તાતુક નિર્મણિ શક્રુ સ્વ-કાયાન્ ॥
સર્વ-સુર-ઇન્દ્ર-સુરાશ્ ચ વિજાની શક્રમ ... પુરતો ગત સ્વ-આયુમ્ ।એષ ગૃહ્યેત વજ્ર-ધરાણાં સંભ્રમુ ગચ્છિસુ સર્વ-સુર-ઇન્દ્રાઃ ॥

નેત્ર સહસ્ર ભયઙ્-કર દર્શી જ્વાલ-પ્રમુઞ્ચન વજ્ર ગૃહીતં । વર્મિત કાય દુર્-આસદ તેજ શક્રમ્ ઉદીક્ષ્ય પલાત્વ્ અસુર-ઇન્દ્રાઃ ॥
સો હિત ઇત્વર-પુણ્ય-બલેના શક્ર વિકુર્વતિ દેવ-જય-અર્થી । સર્વ-જગસ્ય અ-શેષત ત્રાણાં અ-ક્ષય-પુણ્ય કુતો ન વિકુર્વી ॥
... વાયુત સંભુત મેઘ-પ્રવર્ષી વાયુત મેઘ પુનઃ પ્રસમેન્તી । વાયુત સસ્ય વિરોહતિ લોકે વાયુ સુખ-આવહ સર્વ-જગસ્ય ॥
સો હિ અ-શિક્ષિત પારમિતાસુ બુદ્ધ-ગુણેષુ અ-શિક્ષિત વાયુઃ । દર્શયિ લોક-વિપાક અ-ચિન્ત્યા કસ્ય ન દર્શયિ તે વર-લબ્ધા ॥
ઇતિ શિક્ષા-સમુચ્ચયે રત્ન-ત્રય-અનુસ્મૃતિ-નામ + અષ્ટાદશઃ પરિચ્છેદઃ સમાપ્તઃ ॥
[xઇx. (પુણ્યવૃદ્ધિ)]
નવદશઃ પરિચ્છેદઃ ॥
અન્યો * અપિ પુણ્ય-વૃદ્ધયે હેતુઃ કાર્યઃ । યો * અયં સર્વ-અવસ્થાસુ સત્વ-અર્થઃ ॥
યથા કથિતં ચ + આર્ય-રત્ન-મેઘે । સ તથા-ગત-ચૈત્યે વા તથા-ગત-વિગ્રહે વા પુષ્પં વા ધૂપં વા ગન્ધં વા દદત્ સર્વ-સત્વાનાં દૌઃશીલ્ય-દૌર્ગન્ધ્ય-મલ-અપનયનાય તથા-ગત-શીલ-પ્રતિલમ્ભાય ચ પરિણામયતિ । સ સન્-માર્જન-ઉપલેપનં કુર્વન્ સર્વ-સત્વાનામ્ અ-પ્રાસાદિક-ઈર્યા-પથ-વિગમાય । પ્રાસાદિક-ઈર્યા-પથ-સંપદે ચ પરિણામયતિ । સ પુષ્પ-ચ્છત્રમ્ આરોપયન્ સર્વ-સત્વાનાં સર્વ-ક્લેશ-પરિદાહ-વિગમાય પરિણામયતિ । સ વિહારં પ્રવિશન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાન્ નિર્વાણ-પુરં પ્રવેશયેયં । સ નિષ્ક્રમન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાન્ સંસાર-ચારકાન્ નિષ્ક્રામયેયં । સ લભન-દ્વારમ્ ઉદ્ઘાટયન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાનાં લોક-ઉત્તરેણ જ્ઞાનેન નિર્વાણ-સુ-ગતિ-દ્વારમ્ ઉદ્ઘાટયેયં । સ પિથદ્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાનાં સર્વ-અપાય-દ્વારાણિ પિદધ્યાં । સ નિષીદન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાન્ બોધિ-મણ્ડે નિષાદયેયં । સ દક્ષિણેન પાર્શ્વેન શય્યાં કલ્પયન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાન્ એવ પરિનિર્વાપયેયં । સ તતો વ્યુત્તિષ્ઠન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાન્ વ્યુત્થાપયેયં સર્વ-ક્લેશ-પર્યુત્થાનેભ્યઃ । સ શરીર-ગત્યા ગચ્છન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વા મહા-પુરુષ-ગત્યા ગચ્છન્તુ । સ તત્ર + ઉપવિષ્ટએ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વા નિઃ-શલ્ય-ક્રિયા યદ્ ઉત રાગ-દ્વેષ-મોહેભ્યઃ । સ શૌચં કુર્વન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાનાં ક્લેશ-મલાત્ પ્રક્ષાલયેયં ।સ હસ્તૌ પ્રક્ષાલયન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાનાં સર્વ-ક્લેશ-વાસનામ્ અપનયેયં ।સ પાદૌ પ્રક્ષાલયન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ સર્વ-સત્વાનામ્ અન્-એક-પ્રકારાણિ ક્લેશ-રજાંસ્ય્ અપનયેયં ।મુખં પ્રક્ષાલયન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાનાં સર્વ-ધર્મ-મુખાનિ પરિશોધયેયં । સ દન્ત-કાષ્ઠં ભક્ષયન્ન્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વાનાં નાના-વિધાન્ ક્લેશ-મલાન્ અપનયેયં । સર્વાં કાય-અવસ્થાં સર્વ-સત્વ-હિત-સુખાય પરિણામયતિ । તથા-ગત-ચૈત્યં વન્દમાન એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । સર્વ-સત્વા વન્દનીયા ભવન્તુ સ-દેવકસ્ય લોકસ્ય + ઇતિ ॥
અથ-વા યથા + આર્ય-પ્રજ્ઞા-પારમિતાયાં । પુનર્ અ-પરં શારિપુત્ર વ્યાડ-કાન્તાર-મધ્ય-ગતેન બોધિ-સત્વેન મહા-સત્વેન ન + ઉત્ત્રસિતવ્યં ન સંત્રસિતવ્યમ્ ન સંત્રાસમ્ આપત્તવ્યમ્ । તત્ કસ્માદ્ * ધેતોઃ । તથા હિ તેન સર્વં પરિત્યક્તં સર્વ-સત્વાનામ્ અર્થાય । તેન + એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યમ્ ।સચેન્ માં વ્યાડા ભક્ષયેયુસ્ તેભ્ય એવ તદ્ દાનં દત્તં ભવતુ । મમ ચ દાન-પારમિતા-પરિપૂરિર્ ભવિષ્યતિ । અભ્યાસન્ના ચ ભવિષ્યતિ । તથા ચ કરિષ્યામિ યથા મે * અન્-ઉત્તરાં સમ્યક્-સંબોધિમ્ અભિસમ્બુદ્ધસ્ય સતસ્ તત્ર બુદ્ધ-ક્ષેત્રે તિર્યગ્-યોનિ-ગતાઃ સત્વાઃ સર્વેણ સર્વં ન ભવિષ્યન્તિ ન પ્રજ્ઞાસ્યન્તે ॥
ચોર-કાન્તાર-મધ્ય-ગતેન શારિપુત્ર બોધિ-સત્વેન મહા-સત્વેન ન + ઉત્ત્રસિતવ્યં ન સંત્રસિતવ્યં ન સંત્રાસમ્ આપત્તવ્યં ।તત્ કસ્માદ્ * ધેતોઃ । સર્વસ્વ-પરિત્યાગ-કુશલા હિ તે બોધિ-સત્વા મહા-સત્વા ઉત્સૃષ્ટ-કાયેન + અપિ ચ બોધિ-સત્વેન ભવિતવ્યં પરિત્યક્ત-પરિષ્કાર-ઉપકરણેન ચ । તેન + એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।તે ચેન્ મે સત્વાઃ પરિષ્કાર-ઉપકરણાનિ હરન્તિ તેભ્ય એવ + એતદ્ દાનં દત્તં ભવતુ । સચેન્ માં કે-ચિજ્ જીવિતાદ્ વ્યપરોપયેયુઃ તત્ર મયા ન દ્વેષો ન ક્રોધ ઉત્પાદયિતવ્યઃ । તેષામ્ અપિ મયા ન કાયેન ન વચસા ન મનસા + અપરાદ્ધવ્યં । એવં ચ મે તસ્મિન્ સમયે દાન-પારમિતા ચ શીલ-પારમિતા ચ ક્ષાન્તિ-પારમિતા ચ પરિપૂરિં ગમિષ્યતિ । અન્-ઉત્તરા ચ મે સમ્યક્-સંબોધિર્ અભ્યાસન્ના ભવિષ્યતિ । તથા ચ કરિષ્યામિ તથા પ્રતિપત્સ્યે યથા મે * અન્-ઉત્તરાં સમ્યક્-સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય સતસ્ તત્ર બુદ્ધ-ક્ષેત્રે । એતે ચ + અન્યે ચ દોષાઃ સર્વેણ સર્વં સર્વથા સર્વં ન ભવિષ્યન્તિ ન પ્રજ્ઞાસ્યન્તે ॥
પાનીય-કાન્તાર-મધ્ય-ગતેન શારિપુત્ર બોધિ-સત્વેન મહા-સત્વેન ન + ઉત્ત્રસિતવ્યં ન સંત્રસિતવ્યં ન સંત્રાસમ્ આપત્તવ્યં ।તત્ કસ્માદ્ * ધેતોઃ । અ-સંત્રસ્ત-ધર્માણો હિ બોધિ-સત્વા મહા-સત્વા ભવન્તિ । એવં ચ + અનેન ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં । સર્વ-સત્વાનાં મયા સર્વ-તૃષ્ણ-ચ્છેદાય શિક્ષિતવ્યં । ન બોધિ-સત્વેન મહા-સત્વેન સંત્રાસમ્ આપત્તવ્યં ।સચેદ્ અહં તૃષ્ણયા કાલં કરિષ્યામિ । અપિ તુ ખલુ પુનઃ સત્વાનામ્ અન્તિકે મહા-કરુણા-ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિષ્યામિ । અહો વત + અલ્પ-પુણ્યા અમી સત્વા યદ્ એતેષાં લોકે એવં-રૂપાણિ પાનીય-કાન્તારાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે । તથા પુનર્ અહં કરિષ્યામિ તથા પ્રતિપત્સ્યે યથા મે * અન્-ઉત્તરાં સમ્યક્-સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય સતસ્ તત્ર બુદ્ધ-ક્ષેત્રે સર્વેણ સર્વં સર્વથા સર્વં પાનીય-કાન્તારાણિ ન પ્રજ્ઞાસ્યન્તે । તથા ચ સર્વ-સત્વાન્ પુણ્યૈઃ સંયોજયિષ્યામિ યથા + અષ્ટ-અઙ્ગ-ઉપેત-પાનીય-લાભિનો ભવિષ્યન્તિ । તથા દૃઢં વીર્યમ્ આરપ્સ્યે સર્વ-સત્વાનાં કૃતશો યથા વીર્ય-પારમિતા તસ્મિન્ સમયે પરિપૂરિં ગમિષ્યન્તિ ॥

પુનર્ અ-પરં શારિપુત્ર બુભુક્ષા-કાન્તાર-મધ્ય-ગતેન બોધિ-સત્વેન મહા-સત્વેન ન + ઉત્ત્રસિતવ્યં ન સંત્રસિતવ્યં ન સંત્રાસમ્ આપત્તવ્યં । એવં ચ + અનેન સંનાહઃ સંનદ્ધવ્યઃ । તથા દૃઢં વીર્યમ્ આરપ્સ્યે તથા ચ સ્વં બુદ્ધ-ક્ષેત્રં પરિશોધયિષ્યામિ યથા મે * અન્-ઉત્તરાં સમ્યક્-સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય સતસ્ તત્ર બુદ્ધ-ક્ષેત્રે સર્વેણ સર્વં સર્વથા સર્વં એવં-રૂપાણિ બુભુક્ષા-કાન્તારાણિ ન ભવિષ્યન્તિ ન પ્રજ્ઞાસ્યન્તે । સુખિતા એવ તે સત્વા ભવિષ્યન્તિ સુખ-સમઙ્ગિનઃ । સર્વ-સુખ-સમર્પિતાસ્ તથા ચ કરિષ્યામિ યથા તેષાં સત્વાનાં યો ય એવ + અભિપ્રાયો ભવિષ્યતિ યદ્ યદ્ એવ + આકાઙ્ક્ષિષ્યન્તિ મનસા તત્ તદ્ એવ પ્રાદુર્-ભવિષ્યતિ । તદ્ યથા + અપિ નામ દેવાનાં ત્રાયસ્ત્રિંશાનાં મનસા સર્વં પ્રાદુર્-ભવતિ મનસા સર્વમ્ ઉત્પદ્યતે । તથા દૃઢં વીર્યમ્ આરપ્સ્યે યથા તેષાં સત્વાનાં ધાર્મિકા અભિપ્રાયાઃ પરિપૂરિં ગમિષ્યન્તિ । અ-વૈકલ્યં ચ જીવિત-પરિષ્કારૈઃ સર્વ-સત્વાનાં ભવિષ્યતિ સર્વેષાં સર્વતઃ સર્વદા + ઇતિ ॥
એવમ્ અયં ... સર્વ-અવસ્થાસુ સત્વ-અર્થઃ ... પુણ્ય-વૃર્ધિ-હેતુઃ । વિસ્તરતસ્ ત્વ્ આર્ય-ગો-ચર-પરિશુદ્ધિ-સૂત્રે દ્રષ્ટવ્યઃ ॥
કિં ચ । ... ધર્મ-દાનં નિર્-આમિષં । પુણ્ય-વૃદ્ધિ-નિમિત્તં ભવતિ ॥
યથા + ઉક્તમ્ આર્ય-અધ્યાશય-સંચોદન-સૂત્રે । વિંશતિર્ ઇમે મૈત્રેય + અનુશંસા નિર્-આમિષ-દાને । યો લાભ-સત્-કારમ્ અ-પ્રતિકાઙ્ક્ષન્ ધર્મ-દાનં દદામિ । કતમે વિંશતિઃ । યદ્ ઉત । સ્મૃતિમાંશ્ ચ ભવતિ મતિમાંશ્ ચ ભવતિ બુદ્ધિમાંશ્ ચ ભવતિ ગતિમાંશ્ ચ ભવતિ ધૃતિમાંશ્ ચ ભવતિ પ્રજ્ઞાવાંશ્ ચ ભવતિ । લોક-ઉત્તરાં ચ પ્રજ્ઞામ્ અનુવિધ્યતિ । અલ્પ-રાગો ભવતિ । અલ્પ-દ્વેષો * અલ્પ-મોહઃ । મારશ્ ચ + અસ્ય + અવતારં ન લભતે । બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિઃ સમન્વાહ્રિયતે । અ-મનુષ્યાશ્ ચ + એનં રક્ષન્તિ । દેવાશ્ ચ + અસ્ય + ઓજઃ કાયે પ્રક્સ્.ઇપન્તિ । અ-મિત્રાશ્ ચ + અસ્ય + અવતારં ન લભન્તે । મિત્રાણિ ચ + અસ્ય + અ-ભેદ્યાનિ ભવન્તિ । આદેય-વચનશ્ ચ ભવતિ । વૈશારદ્યાંશ્ ચ પ્રતિલભતે । સૌમનસ્ય-બહુલશ્ ચ ભવતિ વિદ્વત્-પ્રશસ્તશ્ ચ । અનુસ્મરણીયં ચ + અસ્ય તદ્ ધર્મ-દાનં ભવતિ । ઇમે મૈત્રેય વિંશતિર્ અનુશંસા ઇતિ ॥
આર્ય-પ્રજ્ઞા-પારમિતાયાં ત્વ્ આહ । સચેત્ ત્વમ્ આનન્દ શ્રાવક-યાનિકાનાં પુદ્ગલાનાં શ્રાવક-ભૂમૌ ધર્મં દેશેયઃ । તસ્યાં ચ ધર્મ-દેશનાયાં યે ત્રિ-સાહસ્ર-મહા-સાહસ્રે લોક-ધાતૌ સત્વાસ્ તે સર્વે * અર્હત્વં સાક્ષાત્ કુર્યુસ્ તદ્ અદ્ય + અપિ ત્વયા મે શ્રાવકેણ શ્રાવક-કૃત્યં ન કૃતં સ્યાત્ । સચેત્ પુનઃ ત્વમ્ આનન્દ બોધિ-સત્વસ્ય મહા-સત્વસ્ય + એકમ્ અપિ પ્રજ્ઞા-પારમિતા-પ્રતિસંયુક્તં પદં દેશયેઃ પ્રકાશયેર્ એવમ્ અહં ત્વયા શ્રાવકેણ + આરાધિતઃ સ્યાં । તયા ચ પૂર્વિકયા ધર્મ-દેશનયા યે ત્રિ-સાહસ્ર-મહા-સાહસ્રે લોક-ધાતૌ સત્વાસ્ તે સર્વે * અર્હત્વં પ્રાપ્નુયુસ્ તેષાં ચ + અર્હતાં યદ્ દાન-મયં પુણ્ય-ક્રિયા-વસ્તુ શીલ-મયં પુણ્ય-ક્રિયા-વસ્તુ ભાવના-મયં પુણ્ય-ક્રિયા-વસ્તુ । તત્ કિં મન્યસે આનન્દ + અપિ તુ સ બહુ પુણ્ય-સ્કન્ધઃ । આહ । બહુ ભગવન્ બહુ સુ-ગત । ભગવાન્ આહ । અતઃ સ આનન્દ શ્રાવક-યાનિક-પુદ્ગલો બહુતરં પુણ્ય-સ્કન્ધં પ્રસવતિ યો બોધિ-સત્વાનાં મહા-સત્વાનાં પ્રજ્ઞા-પારમિતા-પ્રતિસંયુક્તં ધર્મં દેશયતિ । અતો * અપ્ય્ આનન્દ બહુતરં પુણ્ય-સ્કન્ધં પ્રસવતિ યો બોધિ-સત્વો મહા-સત્વો * અ-પરસ્ય બોધિ-સત્વસ્ય પ્રજ્ઞા-પારમિતા-પ્રતિસંયુક્તં ધર્મં દેશયતિ । અન્તશ એક-દિવસમ્ અપિ । તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ એક-દિવસઃ । અન્તશઃ પ્રાગ્-ભક્તમ્ અપિ । તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ પ્રાગ્-ભક્તં । અન્તશ એક-નાલિકામ્ અપિ । યાવદ્ અન્તશ એક-ક્ષણ-સંનિપાતમ્ અપિ । પેયાલં ॥
ઇદમ્ આનન્દ તસ્ય બોધિ-સત્વસ્ય મહા-સત્વસ્ય ધર્મ-દાનં સર્વ-શ્રાવક-યાનિકાનામ્ અપિ સર્વ-પ્રત્ય્-એક-બુદ્ધ-યાનિકાનાં ચ પુદ્ગલાનાં કુશલ-મૂલમ્ અભિભવતિ । એવં કુશલ-મૂલ-સમન્વાગતો બોધિ-સત્વો મહા-સત્વઃ । એવં કુશલ-મૂલં સમન્વાહરન્ન્ અ-સ્થાનમ્ આનન્દ + અન્-અવકાશો યત્ સ બોધિ-સત્વો મહા-સત્વો વિવર્તેત + અન્-ઉત્તરાયાઃ સમ્યક્-સંબોધેઃ । ન + એતત્ સ્થાનં વિદ્યતએ ઇતિ ॥
કથં ધર્મ-દાનં દાતવ્યં । યથા + આર્ય-સદ્-ધર્મ-પુણ્ડરીકે * અભિહિતં । કાલેન ચ + ઉ ચિન્તયમાનુ પણ્ડિતઃ પ્રવિશ્ય લયનં તથ ઘટ્ટયિત્વા । વિપશ્ય ધર્મં ઇમિ સર્વ યોનિશો ઉત્થાય દેશેત અ-લીન-ચિત્તઃ ॥
સુખ-સ્થિતો ભોતિ સદા વિચક્ષણો સુખં નિષણ્ણસ્ તથ ધર્મ ભાસતે । ઉદાર-પ્રજ્ઞપ્ત કરિત્વ આસનં ચૌક્ષે મનો-જ્ઞે પૃથિવી-પ્રદેશે ॥
ચૌક્ષં ચ સો ચીવર પ્રાવરિત્વા સુ-રક્ત-રઙ્ગં ચ પ્રસન્ન-રઙ્ગૈઃ । આસેવકં કૃષ્ણ તથા દદિત્વા મહા-પ્રમાણં ચ નિવાસયિત્વા ॥
સ-પાદ-પીઠસ્મિ નિષદ્ય આસને વિચિત્ર-દુષ્યેહિ સુ-સંસ્તૃતસ્મિન્ । સુ-ધૌત-પાદશ્ ચ ઉપારુહિત્વા સ્નિગ્ધેન શીર્ષેણ મુખેન ચ + અપિ ॥
ધર્મ-આસને તત્ર નિષીદિયાનઃ એક-અગ્ર સત્વેષુ સમં વિપશ્યન્ । ઉપસંહરેચ્ ચિત્ર-કથા બહૂશ્ ચ ભિક્ષૂનશ્ ચ + ઉ ભિક્ષુનિકાસ્ તથા + એવ ॥
કિલાસિતાશ્ ચ + અપિ વિવર્જયીત ન ચ + અપિ ઉત્પાદયિ ખેદ-સંજ્ઞાં । અ-રતિં ચ સર્વાં વિજહીત પણ્ડિતઃ મૈત્રી-બલં પર્ષદિ ભાવયેચ્ ચ ॥
ભાષેચ્ ચ રાત્રિં-દિવમ્ અગ્ર-ધર્માન્ દૃષ્ટ-અન્ત-કોટી-નિયુતૈઃ સ પણ્ડિતઃ । સંહર્ષયેત્ તાં ચ તથા + એવ તોષયેત્ ન ચ + અપિ કિઞ્-ચિત્ તત્ર જાતુ પ્રાર્થયેત્ ॥
ખાદ્યં ચ ભોજ્યં ચ તથા + અન્ન-પાનં વસ્ત્રાણિ શય્યા-આસન-ચીવરાણિ । ગિલાન-ભૈષજ્ય ન ચિન્તયેત્ સઃ ન વિજ્ઞપેત્ પર્ષદિ કિઞ્-ચિદ્ અન્યત્ ॥
અન્યત્ર ચિન્તેય સદા વિચક્ષણઃ ભવેય બુદ્ધો * અહમ્ ઇમે ચ સત્વા । એતચ્ ચ મે સર્વ-સુખ-ઉપધાનં યં ધર્મ શ્રાવેમિ હિતાય લોકે ॥
અત્ર + એવ + આહ ॥
ન કસ્ય-ચિદ્ અન્તશો ધર્મ-પ્રેમ્ણા + અપ્ય્ અધિકતરમ્ અનુગ્રહં કરોતિ ॥
આર્ય-ચન્દ્ર-પ્રદીપ-સૂત્રે * અપ્ય્ આહ । અધ્યેષયેયુર્ યદિ ત્વાં તે ધર્મ-દાનસ્ય કારણાત્ । પ્રથમં વાચ ભાષેયા ન + અહં વૈતુલ્ય-શિક્ષિતઃ ॥
એવં ત્વં વાચ ભાષેયા યુષ્મે વા વિજ્ઞ-પણ્ડિતાઃ । કથં મહા-આત્મનાં શક્યં પુરતો ભાષિતું મયા ॥
સહસા + એષાં ન જલ્પેત તુલયિત્વા તુ ભાજનં । યદિ ભાજનં વિજાનીયાઃ અન્-અધીષ્ટો * અપિ દેશયેઃ ॥
યદિ દુઃ-શીલાન્ પશ્યેસિ પરિષાયાં બહૂન્ સ્થિતાન્ । સંલેખં મા પ્રભાષે ત્વં વર્ણં દાનસ્ય કીર્તયેઃ ॥
ભવેયુર્ યદિ ચ + અલ્પ-ઇચ્છાઃ શુદ્ધાઃ શીલે પ્રતિષ્ઠિતાઃ । મૈત્રં ચિત્તં જનિત્વા ત્વં કુર્યાઃ સંલેખિકીં કથામ્ ॥
પરીત્તા યદિ પાપ-ઇચ્છાઃ શીલવન્તો * અત્ર વિસ્તરાઃ । લબ્ધ-પક્ષસ્ તદા ભૂત્વા વર્ણં શીલસ્ય કીર્તયેઃ । ઇતિ ॥

ઉક્તં ચ + આર્ય-સાગર-મતિ-સૂત્રે । તદ્ યથા । સમે । સમવતિ । શમિત-શત્રુ । અઙ્કુરે । મઙ્કુરે । માર-જિતે । કરાડે । કેયૂરે । ઓઘવતિ । ઓહોકયતિ । વિશઠ-નિર્-મલે । મલ-અપનયે । ઓખરે । ખરોગ્રસે । ગ્રસને । હે-મુખી । પરાઙ્-મુખી । આ-મુખી । શમિતાનિ સર્વ-ગ્રહ-બન્ધનાનિ । નિગૃહીતાઃ સર્વ-પર-પ્રવાદિનઃ । વિમુક્તા માર-પાશાઃ । સ્થાપિતા બુદ્ધ-મુદ્રાઃ સમુદ્ઘાતિતાઃ સર્વ-મારાઃ । અ-ચલિત-પદ-પરિશુદ્ધ્યા વિગચ્છન્તિ સર્વ-માર-કર્માણિ ॥
ઇમાનિ સાગરમતે મન્ત્ર-પદાનિ ધર્મ-ભાણકેન સુ-પ્રવૃત્તાનિ કૃત્વા ધર્મ-આસનકેન સુ-પ્રવૃત્તાનિ કૃત્વા ધર્મ-આસન-નિષણ્ણેન સર્વાં પર્ષદં બોધ્ય્-આકાર-અભિનિર્હૃતયા મૈત્ર્યા સ્ફરિત્વા । આત્મનિ વૈદ્ય-સંજ્ઞામ્ ઉત્પાદ્ય ધર્મે ભૈષજ્ય-સંજ્ઞાં ધર્મ-શ્રવણિકેષ્વ્ આતુર-સંજ્ઞાં તથા-ગતે સત્-પુરુષ-સંજ્ઞાં ધર્મ-નેત્ર્યાં ચિર-સ્થિતિક-સંજ્ઞામ્ ઉત્પાદ્ય + ઇમાનિ મન્ત્ર-પદાન્ય્ આ-મુખી-કૃત્ય ધર્મ-સંકથા કરણીયા । તસ્ય સમન્તાદ્ યો જન-શતે ન મારો ન માર-કાયિકા વા દેવતા ઉપસંક્રમયિષ્યન્તિ વિ-ચક્ષુઃ-કરણે । યે * અપ્ય્ એનમ્ ઉપસંક્રમિષ્યન્તિ તે * અપ્ય્ અસ્ય ન શક્ષ્યન્ત્ય્ અન્તરાયં કર્તુમ્ ઇતિ ॥
અત્ર + એવ + આહ । ધર્મ-ભાણકેન ચૌક્ષેણ શુચિ-સમુદાચારેણ સુ-સ્નાતેન શુચિ-નિવાસિતેન ભવિતવ્યમ્ ઇતિ ॥
એવં ધર્મ-દાનં ॥
બોધિ-ચિત્તં ચ પુણ્યસ્ય વૃદ્ધિ-હેતુઃ સમાસતઃ ॥

યથા + ઉક્તમ્ આર્ય-રત્ન-કરણ્ડક-સૂત્રે । તદ્ યથા + અપિ નામ મઞ્જુશ્રીર્ નાના-ગન્ધ-વૃક્ષાશ્ ચ ચતુર્-ધાતુ-સંગૃહીતા વિવર્ધન્તે । એવમ્ એવ મઞ્જુશ્રીર્ નાના-સંભાર-ઉપચિતં બોધિ-સત્વસ્ય કુશલ-મૂલં । બોધિ-ચિત્ત-સંગૃહીતં સર્વ-જ્ઞતા-પરિણામિતં વિવર્ધતએ । ઇતિ ॥
એષા + આદિકા આદિ-કર્મિકાણાં સહસા બોધિ-સત્વ-શિક્ષા સ્મરણ-અર્થમ્ ઉપદર્શિતા । વિસ્તરતસ્ તુ બુદ્ધ-વિષય એવ ॥
અત્ર ચ + અસ્યા યથા-ઉક્તાયાઃ શિક્ષાયાઃ । સિદ્ધિઃ સમ્યક્-પ્રહાણાનામ્ અ-પ્રમાદ-અ-વિયોજનાત્ । સ્મૃત્યા + અથ સંપ્રજન્યેન યોનિશશ્ ચિન્તનેન ચ ॥
તત્ર + અન્-ઉત્પન્નાનાં પાપકાનામ્ અ-કુશલાનાં ધર્માણામ્ અન્-ઉત્પાદાય + એવ છન્દં જનયતિ વ્યાયચ્છતિ વીર્યમ્ આરભતે ચિત્તં પ્રગૃહ્ણાતિ સમ્યક્-પ્રણિદધાતિ + ઇત્ય્ અનેન રક્ષા ॥
ઉત્પન્નાનાં ચ પ્રહાણાય છન્દં જનયતિ + ઇત્ય્ અનેન શુદ્ધિઃ । અન્-ઉત્પન્નાનાં કુશલાનાં ધર્માણામ્ ઉત્પાદાય છન્દં જનયતિ । યાવદ્ ઉત્પન્નાનાં ચ સ્થિતયે ભૂયો-ભાવાય છન્દં જનયતિ + ઇત્ય્ આદિ । અનેન વૃદ્ધિઃ । એતાનિ ચ નિત્યમ્ અ-પ્રમાદ-અધિષ્ઠિતાનિ કાર્યાણિ સર્વ-કુશલ-મૂલાનાં તન્-મૂલત્વાત્ ॥
યથા + ઉક્તમ્ આર્ય-ચન્દ્ર-પ્રદીપ-સૂત્રે । યાવન્ત ધર્માઃ કુશલાઃ પ્રકીર્તિતાઃ શીલ-શ્રુતં ત્યાગુ તથા + એવ ક્ષાન્તિઃ । સર્વેષુ મૂલં હ્ય્ અયમ્ અ-પ્રમાદો નિધાન-લમ્ભઃ સુ-ગતેન દેશિત । ઇતિ ॥
કો * અયમ્ અ-પ્રમાદો નામ । ઇષ્ટ-વિઘાત-અન્-ઇષ્ટ-આગમ-શઙ્કા-પૂર્વકં પ્રતિ-કાર-તાત્પર્યં । તદ્ યથા તીવ્ર-કોપ-પ્રસાદસ્ય રાજ્ઞો ભૈષજ્ય-તૈલ-પરિપૂર્ણ-ભાજનં ગૃહીત્વા પિચ્છિલ-સંક્રમેણ ભૃત્યસ્ય ગચ્છતઃ ॥
ઉક્તં હ્ય્ આર્ય-તથા-ગત-ગુહ્ય-સૂત્રે ।તત્ર કતમો * અ-પ્રમાદો ।યદ્ ઇન્દ્રિય-સંવરઃ । સ ચક્ષુષા રૂપાણિ દૃષ્ટ્વા ન નિમિત્ત-ગ્રાહી ભવતિ । ન + અનુવ્યઞ્જન-ગ્રાહી । એવં યાવન્ મનસા ધર્માન્ વિજ્ઞાય ન નિમિત્ત-ગ્રાહી ભવતિ । ન + અનુવ્યઞ્જન-ગ્રાહી । સર્વ-ધર્મેષ્વ્ આસ્વાદં ચ + આદીનવં ચ નિઃ-શરણં ચ યથા-ભૂતં પ્રજાનાતિ । અયમ્ ઉચ્યતે * અ-પ્રમાદઃ ॥
પુનર્ અ-પરમ્ અ-પ્રમાદો યત્ સ્વ-ચિત્તસ્ય દમનં પર-ચિત્તસ્ય + આરક્ષા ક્લેશ-રતેર્ અ-પરિકર્મણા ધર્મ-રતેર્ અનુવર્તનં યાવદ્ * અયમ્ ઉચ્યતે * અ-પ્રમાદઃ । યસ્ય ગુહ્યક-અધિપતે શ્રદ્ધા ચ + અ-પ્રમાદશ્ ચ તસ્ય + અનુલોમિકેન વીર્યેણ કાર્યં । યેન તાન્ અ-પ્રમાદ-કારણાન્ શ્રદ્ધા-કારણાંશ્ ચ ધર્માન્ સમુદાનયતિ । યસ્ય ગુહ્યક-અધિપતે શ્રદ્ધા ચ + અ-પ્રમાદશ્ ચ વીર્યં ચ તેન સ્મૃતિ-સંપ્રજન્યે યોગઃ કરણીયઃ । યેન સ્મૃતિ-સંપ્રજન્યેન સર્વાન્ બોધિ-પક્ષાન્ ધર્માન્ ન વિપ્રણાશયતિ । યસ્ય ગુહ્યક-અધિપતે શ્રદ્ધા ચ + અ-પ્રમાદશ્ ચ વીર્યં ચ સ્મૃતિ-સંપ્રજન્યં ચ તેન યોનિશઃ પ્રયોગે યોગઃ કરણીયઃ । યોનિશઃ પ્રયુક્તો હિ ગુહ્યક-અધિપતે બોધિ-સત્વો યદ્ અસ્તિ તદ્ અસ્તિ + ઇતિ પ્રજાનાતિ । યન્ ન + અસ્તિ તન્ ન + અસ્તિ + ઇતિ પ્રજાનાતિ । યાવદ્ અસ્તિ સંવૃત્યા ચક્ષુર્ ઇત્ય્ આદિ ॥
તથા + અત્ર + એવ + આહ । સદા + અ-પ્રમાદો હ્ય્ અ-મૃતસ્ય મૂલં સત્વ-અર્થ-યુક્તસ્ય ચ બોધિ-ચિત્તં । યદ્ યોનિશશ્ ચ + એવ વિવેક-ચિત્તમ્ અ-પરિગ્રહઃ સર્વ-સુખસ્ય મૂલમ્ ઇતિ ॥
આહ ચ । પર-આત્મ-સમતા-અભ્યાસાદ્ બોધિ-ચિત્તં દૃઢી-ભવેત્ । આપેક્ષિકં પર-આત્મત્વં પાર-અવારં યથા-મૃષા ॥
તત્-કૂલં ન સ્વતઃ પારં કિમ્ અપેક્ષ્ય + અસ્ત્વ્ અ-પારતા । આત્મત્વં ન સ્વતઃ સિદ્ધં કિમ્ અપેક્ષ્ય પરો ભવેત્ ॥
તદ્-દુષ્ખેન ન મે બાધા + ઇત્ય્ અતો યદિ ન રક્ષસિ । ન + આગામિ-કાય-દુષ્ખાત્ તે બાધા તત્ કેન રક્ષસિ ॥
અહમ્ એવ તદા + અપિ + ઇતિ મિથ્યા + ઇયં પરિકલ્પના । અન્ય એવ મૃતો યસ્માદ્ અન્યસ્ તત્ર પ્રજાયતે ॥
અન્યશ્ ચેજ્ જાયતે તત્ર કિં પુણ્યેન પ્રયોજનં । યૂનઃ કિં વૃદ્ધ-કાયસ્ય સુખાય ધન-સંચયૈઃ ॥
મૃતે ગર્ભ-ગતે તાવદ્ અન્યો બાલઃ પ્રજાયતે । મૃતે બાલ્યે કુમારત્વં તન્-નાશાય + આગતો યુવા ॥
તન્-નાશાચ્ ચ + આગતો વૃદ્ધઃ । એકઃ કાયઃ કથં મતઃ । એવં પ્રતિ-ક્ષણં ચ + અન્યઃ કાયઃ કેશ-નખ-આદિ-વત્ ॥
અથ બાલ્યા-પરિત્યાગાદ્ બાલો યાતિ કુમારતાં । કાય-સ્વ-ભાવો વક્તવ્યો યો * અવસ્થા-રહિતઃ સ્થિતઃ । કાયશ્ ચેત્ પ્રતિમા-આકારઃ પેસી-ભસ્મસુ ન + અસ્તિ સઃ ॥
સૂક્ષ્મ-ભાવેન ચેત્ તત્ર સ્થૌલ્યં ત્યક્ત્વા વ્યવસ્થિતઃ । અ-નિર્દેશ્યઃ સ્વતઃ પ્રાપ્તઃ । કાય ઇત્ય્ ઉચ્યતે ન સઃ ॥
તત્ર ચિન્તા + એવ મે ન + અસ્તિ દૃશ્ય-કાયસ્ તુ નાશવાન્ । અવસ્થાભિશ્ ચ સંબન્ધઃ સંવૃત્યા ચ + એવ દૃશ્યતે ॥
આગમાચ્ ચ તદ્ અસ્તિત્વં યુક્ત્ય્-આગમ-નિવારિતમ્ । ન ગુણ-વ્યતિરેકેણ પ્રધાનં વિદ્યતે યતઃ ॥
ન ચ ત્રીણિ પ્રધાનાનિ તથા સત્તા ગુણા અપિ । પ્રત્ય્-એકં ત્ર્ય્-આત્મકાસ્ તે * અપિ શેષં ન + એક-વિધં જગત્ ॥
અ-ચેતનં ચ વસ્ત્ર-આદિ તત્-સુખ-આદ્ય્-આત્મકં કથમ્ । સુખ-આદેર્ ન પટ્ટ-ઉત્પત્તિઃ પટ્ટ-આદેસ્ તુ સુખ-આદયઃ । પટ્ટ-આદીનામ્ અ-હેતુત્વાદ્ અ-ભાવસ્ તત્-સુખં કુતઃ ॥
તસ્માદ્ આગમ-યુક્તિભ્યાં અ-નિત્યં સર્વ-સંસ્કૃતં ।તદ્ * ધેતુ-ફલ-સંબન્ધઃ પ્રત્ય્-અક્ષત્વાન્ ન સાધ્યતે ॥
સ્વ-સંતાને ચ દૃષ્ટો * અસૌ નિત્યેષુ ચ કથં યથા । પરમ્ અણુસ્ [દોઉબ્ત્fઉલ્] તુ ન + એકો * અસ્તિ દિગ્-ભેદ-અન્-ઉપપત્તિતઃ ॥
દીપ-તૈલં ક્ષયં યાતિ ક્ષીયમાનં ન લક્ષ્યતે । એવં ભાવા ન લક્ષ્યન્તે ક્ષીયમાનાઃ પ્રતિ-ક્ષણં ॥
સંતાનઃ સમુદાયશ્ ચ પઙ્ક્તિ-સેના-આદિ-વન્ મૃષા । તત્ર + અભ્યાસાદ્ અહં-કારઃ પરસ્મિન્ કિં ન જાયતે ॥
તસ્માદ્ એવં જગત્ જ્ઞેયં યથા + આયતન-સંચયઃ । અ-પ્રાપ્તમ્ એવ તદ્ દુષ્ખં પ્રતિ-કાર્યં પર-આત્મનોઃ ॥
અ-યુક્તમ્ અપિ ચેદ્ એતત્ સ્વ-આત્મન્ય્ અસ્તિ + ઇતરત્ર ન । યદ્ અ-યુક્તં નિવર્ત્યં તત્ સ્વમ્ અન્યદ્ વા યથા-બલં ॥
કૃપયા બહુ દુષ્ખં ચેત્ કસ્માદ્ ઉત્પાદ્યતે બલાત્ । જગદ્-દુષ્ખં નિરૂપ્ય + ઇદં કૃપા-દુષ્ખં કથં બહુ ॥
એવં ભાવિત-સંતાનાઃ પર-દુષ્ખ-સમ-પ્રિયાઃ । અવીચીમ્ અવગાહન્તે હંસાઃ પદ્મ-વનં યથા ॥
સત્વેષુ મુચ્યમાનેષુ યે તે પ્રામોદ્ય-સાગરાઃ । તૈર્ એવ નનુ પર્યાપ્તં મોક્ષેણ + અપ્ય્ અ-રસેન કિમ્ ॥
એવં પર-અર્થં કૃત્વા + અપિ ન મદો ન ચ વિસ્મયઃ । ન વિપાક-ફલ-આકાઙ્ક્ષા પર-અર્થ-એક-અન્ત-તૃષ્ણયા [દોઉબ્ત્fઉલ્] ॥
દશ-દિક્-સત્વ-સંપત્તિર્ આત્મીયા + અસ્ય ન સંશયઃ । ન + અસ્ત્ય્ એર્ષ્યા-અવકાશો * અપિ પર-સૌખ્યે સ્વ-સંજ્ઞયા ॥
પરેષામ્ આત્મનો વા + અપિ સામાન્યા પાપ-દેશના । પુણ્ય-અનુમોદના ચ + એવં બુદ્ધ-અધ્યેષણ-યાચનં ॥
પરિણામનમ્ અપ્ય્ એવં નિર્-વિશેષં પ્રવર્તતે । પુણ્યં પ્રવર્તતે તસ્માદ્ અન્-અન્તં સત્વ-ધાતુ-વત્ ॥
અયં સ માર્ગ-પ્રવરઃ ક્ષેમ-અન્-અન્ત-સુખ-ઉત્સવઃ । બોધિ-સત્વ-મહા-સ-અર્થ કલિલ-પ્રીતિ-વર્ધનઃ ॥
પાલ્યમાનશ્ ચ સતતં વજ્ર-પાણ્ય્-આતિયાન્ત્રિકૈઃ । માર-ગુલ્મિક-સંત્રાસ-જનનૈર્ બુદ્ધ-કિં-કરૈઃ ॥
સંબુદ્ધ-રાજ-તનયા બોધિ-ચિત્ત-રથ-સ્થિતાઃ । વહન્તે તેન માર્ગેણ સ્તૂયમાનાઃ સુર-આદિભિઃ ॥

તસ્માદ્ આત્મત્વમ્ આરોપ્ય સત્વેષ્વ્ અભ્યાસ-યોગતઃ । પર-આત્મ-દુષ્ખ-શાન્ત્ય્-અર્થમ્ આત્મ-આદીન્ સર્વથા + ઉત્સૃજેત્ ॥

તૃષ્ણા પરિગ્રહો યસ્ય તસ્ય દુષ્ખં ન શામ્યતિ । પરિણામ-વિનાશિત્વાત્ સ દુષ્ખ-જનકો યતઃ ॥
લોકે દુષ્ખ-અગ્નિ-તપ્તે ચ કા રતિઃ સુ-સુખે ભવેત્ । સમન્તાદ્ દહ્યમાનસ્ય નખ-અ-દાહે * અપિ કિં સુખમ્ ॥
આત્મ-તૃષ્ણા ચ સર્વેષાં દુષ્ખાણાં મૂલમ્ ઉત્તમં । તસ્માન્ નિહન્મિ તામ્ એવ સત્વેભ્યઃ સ્વ-અર્થમ્ ઉત્સૃજન્ ॥
તદ્ અગ્ર-દૂતી જ્ઞાતા-ઇચ્છા જેતવ્યા સર્વ-યત્નતઃ । આત્મ-તત્વ-સ્મૃતિં કૃત્વા પ્રતીત્ય-ઉત્પાદ-ચિન્તયા ॥
યદ્ ભયાન્ ન + ઉત્સૃજામ્ય્ એતત્ તદ્ એવ + આદદતો ભયં । પ્રતિ-ક્ષણં હિ યાત્ય્ એવ કાયશ્ ચિત્તં ચ મે યતઃ ॥
યદિ નિત્યા + અપ્ય્ અ-નિત્યેન નિર્-મલા મલ-વાહિના । બોધિઃ કાયેન લભ્યેત નનુ લબ્ધા મયા + એવ સા ॥
એવમ્ આત્માનમ્ ઉત્સૃજ્ય સર્વ-સત્વ-અર્થમ્ આચરેત્ । ભૈષજ્ય-પ્રતિમા-કલ્પો લોક-ધર્મેષ્વ્ અ-ચિન્તકઃ ॥
સર્વ-સત્વ-અર્થ-મન્ત્રિત્વે સ્વ-પ્રજ્ઞાં વિનિયોજયેત્ । યુક્ત્યા સંરક્ષ્ય તુ દ્રવ્યં સત્વેષુ વા + ઉપયોજયેત્ ॥
સ્વ-કાયે પર-કાયે વા યદ્ દુષ્ખં ન + ઇહ દુષ્ખ-કૃત્ । સત્વાનાં ભોગ-વિઘ્નત્વાત્ ક્લેશાઃ શોધ્યાઃ પ્રયત્નતઃ । લોક-ઉપજીવ્યાત્ સત્-તીર્થાદ્ [દોઉબ્ત્fઉલ્] ભુજઙ્-ગ-કુણપા ઇવ ॥
પુણ્ય-ક્ષેત્રમ્ ઇદં શુદ્ધં સંપત્-સસ્ય-મહા-ફલં । સુખ-દુર્-ભિક્ષ-સંતપ્તં જગત્ સંતર્પયિષ્યતિ ॥
લાભ-સત્-કાર-કાય-આદિ ત્યક્તં નનુ-જને [દોઉબ્ત્fઉલ્] મયા । કોપઃ કસ્ય + અર્થમ્ અદ્ય + અપિ મૃષા વા તન્ મયા + ઉદિતમ્ ॥
સ્વ-અર્થ-ઘ્નેષુ યદિ દ્વેષઃ કૃપા કુત્ર ભવિષ્યતિ । નિર્-દયસ્ય + અપિ કઃ કોપઃ પર-અર્થો યદિ નશ્યતિ ॥
આક્રોશ-આદિ-ક્ષમાઃ સત્યમ્ ઇક્ષુકસ્ તૂરિક-આદયઃ । સ્વામ્ય્--અસનેન દુર્-ન્યસ્તા ન + ઉપભોગ્યા ભવન્તિ તે ॥
ચિન્તયતિ પ્રતીકારં ન ચ સ્વામિ-હિત-ઇચ્છયા । ન + અપિ સંચોદયત્ય્ એનં ભોગ-અર્થં ન + ઉપયાતિ ચ ॥
અનુસ્મૃત્યા + ઉપસ્મૃત્ય + એતાન્ અ-કૃષ્ટ-ઉપ્તા જિન-આત્મ-જાઃ । નાના-વિષય-ધાતૂનાં સાર્વ-ઇન્દ્રિય-મહા-ગદાન્ ॥
વિજ્ઞપ્ય સ્મારયિત્વા + એતાન્ ક્રુદ્ધાન્ અપ્ય્ ઉપકારિણઃ । સ્વ-ભાવા-ત્યક્ત-માધુર્યાઃ સુખયન્ત્ય્ એવ દુષ્ખિતાન્ ॥
ધાતવઃ પઞ્ચ ભૂ-વારિ-તેજો * અનિલ-ખ-સંજ્ઞિતાઃ । યાવત્ સત્વાઃ સ્થિતાસ્ તાવત્ સર્વેષામ્ અર્થ-કારિણઃ ॥
સર્વ-દુશ્-ચરિતેન + એષાં સત્વ-અર્થાદ્ વિનિવર્તનં । એવમ્ એતાન્ કરોમ્ય્ એષ ધાતૂન્ ષડ્ અપિ નિર્-વ્યથાન્ ॥
યાવદ્ આકાશ-નિષ્ટસ્ય નિષ્ઠા લોકસ્ય સંભવેત્ । તાવત્ સ્થાસ્યામિ લોક-અર્થં કુર્વન્ જ્ઞાન-પુરઃ-સરઃ ॥
આત્મ-આચાર્યો * અનુશિયષ્યાદ્ * ધિ સદા + આત્માનં સુ-શિષ્ય-વત્ । અ-પૃષ્ટ્વા ચ + આત્મના + આત્માનં બલેન + અ-રક્ષિત-ક્રિયઃ ॥
ક એવ મમ દુષ્ખેન દુષ્ખી સ્યાન્ મે ભયાદ્ ભયી । તદ્-દોષ-અનુશય-જ્ઞો વા યથા + આત્મ-ગુરુર્ આત્મનઃ ॥
અ-વિરાગ્ય્ અ-પલાયી ચ કરુણા-વિષયો * અપિ વા । નિત્ય-સંનિહિતશ્ ચ + અપિ શિષ્ય આત્મ-સમઃ કુતઃ ॥
ક્લેશ-ઉન્મત્તો * અથ મોહ-અન્ધઃ પ્રપાત-બહુલે પથિ । સ્ખલન્ પદે પદે શોચ્યઃ પર આત્મા ચ સર્વદા ॥
સ્ખલિત-અન્વેષણં તસ્માત્ સમાન-વ્યસનાજ્ જનાત્ । ન યુક્તં યુજ્યતે ત્વ્ અત્ર ગુણાન્ દૃષ્ટ્વા + અદ્ભુતં મહત્ ॥
ન + એકેન શક્યમ્ આદાતું મયા દોષ-મહા-ઉદધિઃ । કૃત્યમ્ અન્યૈર્ મમ + એવ + અત્ર કો * અન્ય-દોષેષુ મા + ઈક્ષણઃ ॥
પર-ચોદન-દક્ષાણામ્ અન્-અધીષ્ટ-ઉપકારિણાં । વાક્યં મૂર્ધ્ના પ્રતીચ્છામિ સર્વ-શિષ્યો ભવામ્ય્ અહં ॥
સંગ્રામો હિ મમ + એકસ્ય બહુભિઃ ક્લેશ-શત્રુભિઃ । તત્ર + એકેન રણ-આસક્તમ્ અન્યે નિઘ્નન્તિ માં સુખમ્ ॥
તત્ર યઃ પૃષ્ઠતો ભીતિં શ્રાવયેદ્ અન્યતો * અપિ વા । પ્રદ્વિષ્ટો વા પ્રસન્નો વા સમે પ્રાણ-પ્રદઃ સુ-હૃત્ ॥
અલિ-સંહાત-નીલેન ચીર-ભારણ-ભારિણા । વિચિત્ર-સુરભિ-સ્ફીત-પુષ્પ-શેખર-હારિણા ॥
યુગપત્ સર્વ-દિગ્-બુદ્ધ-ક્ષેત્ર-સાગર-ચારિણા । બલિના પ્રતિ-કાર્યેણ સર્વ-માર-અપહારિણા ॥
નરક-પ્રેત-સંતાપ-પ્રશમ-ઉન્મુક્ત-વારિણા । સંસાર-ગહન-અન્ત-સ્થ-ભવ્ય-સત્વ-અર્થ-સારિણા ॥
જગન્-નેત્ર-ઉચ્છવ-ઉત્પાદિ-બલ-અલઙ્-કાર-ધારિણા । વિદુષા બાલ-વપુષા લોક-વિસ્મય-કારિણા ॥
મઞ્જુશ્રી સંજ્ઞકં યત્ તત્ પિણ્ડી-ભૂતં જગદ્-ધિતં । સર્વેણ + એવ + આત્મ-ભાવેન નમસ્ તસ્મૈ પુનઃ પુનઃ ॥
અન્-એક-દુષ્ખ-સંતપ્ત-પ્રહ્લાદન-મહા-હ્રદં । ત્રૈલોક્ય-તૃષ્ણા-પાતાલ-પ્રપૂરણ-મહા-અમ્બુ-દમ્ ॥
જગદ્-ઇષ્ટ-ફલ-સ્ફીત-દશ-દિક્-કલ્પ-પાદ-પં ।પ્રાર્થિત-પ્રાપ્તિ-સંહૃષ્ટ-જગન્-નેત્ર-ઉત્પલ-અર્ચિતં ॥
વિસ્મય-ઉદ્ગત-રોમાઞ્ચૈર્ બોધિ-સત્વ-શતૈઃ સ્તુતમ્ । મઞ્જુશ્રિયં નમસ્યામિ પ્રણામૈર્ ઉત્તર-ઉત્તરૈઃ ॥
નિઃ-શેષ-દુષ્ખ-વૈદ્યાય સુખ-સત્ત્ર-પ્રદાયિને । સર્વ-આકાર-ઉપજીવ્યાય મઞ્જુઘોષાય તે નમઃ ॥
ઇતિ જિન-તનયાનાં સર્વથા + અત્ય્-અદ્ભુતાનાં ચરિતમ્ ઉપનિબ્ધ્ય + ઉપાર્જિતં યચ્ * છુભં મે । ભવતુ સુખમ્ અન્-અન્તં દેહિનાં તેન યાવત્ સુ-ગત-પદમ્ અન્-અન્ત-વ્યોમ-સીમા-આધિપત્યં ॥
પુણ્ય-વૃદ્ધિઃ સમાપ્તા ॥
સમાપ્તશ્ ચ + અયં બોધિ-સત્વ-વિનયો * અન્-એક-સૂત્ર-અન્ત-ઉદ્ધૃતઃ શિક્ષા-સમુચ્ચય ઇતિ ॥