શિક્ષાસમુચ્ચય (અન્ય આવૃત્તિ) · ભાગ 6180

મર્માણિ કૃન્તયિત્વા વિવરાણિ પ્રવિશ્ય મજ્જામણ્ડં પિબન્તિ
ક્રન્દમાનાનાં ।
સૂચીછિદ્રા નામ પક્ષિણો યે સૂચીસદૃશતુણ્ડા રક્તં પિબન્તિ ।
એવમ્ અસ્થિવિવર્âશિનઃ ષટ્ત્વગ્ભક્ષિણઃ ।
નખનિકૃન્તકા મેદોદાઃ સ્નાયુવિશેષકાઃ ।
કેશ્ôણ્ડુકા નામ પક્ષિણો યે કેશમૂલાન્ય્ ઉત્પાટયન્તિ ॥
સ્âઇવમ્ અવીચિપ્રદેશસ્ ત્રીણિ યોજનશતસહસ્રાણિ
પક્ષિભૈરવપક્ષો નામ ।
તત્ર તૈર્ અન્યૈર્ નારકેયૈઃ સહ્âનેકાનિ વર્ષશતસહસ્રાણિ
ભક્ષ્યતે સંભવતિ ચ ।
સ કથઞ્ચિદ્ અપિ તસ્માન્ મુક્તઃ સર્વસ્માદ્ દુષ્ખજાલપરિવૃતઃ ।
શ્વભ્રપ્રપાતો નામ દ્વિતીયઃ પ્રદેશસ્ તત્ર ગચ્છતિ ।
ત્રાણ્âન્વેષી શરણ્âન્વેષી પરિત્રાણ્âન્વેષી સમન્તત્âઇકાદશભિર્ અર્ચિસ્કન્ધૈર્ આવૃતો નિઃસહાયઃ
કર્મપાશબન્ધનબદ્ધઃ સમન્તતઃ શત્રુભિર્ આવૃતઃ કાન્તારમ્
અનુપ્રપન્નઃ સર્વસ્માન્ નરકપુઞ્જાદ્ અધિકતરં વ્યસનમ્
અભિપ્રપન્નસ્ તં શ્વભ્રપ્રપાતં નામ પ્રદેશમ્ અનુધાવતિ ।
પતિતે ઽતીવ પાદઃ પ્રવિલીયતે ।
ઉત્ક્ષિપ્તઃ પુ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f41બ્ ---> ]
નર્ અપિ સંભવતિ ।
સુકુમારતરઃ શ્લક્ષ્ણતરઃ ખરાભિસ્ તીવ્રાભિર્ વેદનાભિર્ અભિભૂતઃ ।
તસ્ય્âઇવં ભયવિક્લવવદનસ્ય કરચરણસર્વ્âઙ્ગપ્રત્યઙ્ગપ્રવિલીયમાનસ્ય સ પ્રદેશઃ શ્વભ્રપ્રપાતો નામ પ્રાદુર્ભવતિ ।
સ તસ્મિન્ દેશે નિપતતિ પતિતઃ શ્વભ્રે પ્રપતતિ ત્રીણિ
યોજનસહસ્રાણિ ।
પુનર્ અપિ કર્મકૃતેન વાયુન્ôત્ક્ષિપ્યતે ।
સ પ્રપતમાનઃ કંકવાયસગ્ર્ધ્ર્ôલૂકૈર્ ભક્ષ્યતે ।
યાવત્ તસ્ય્âઇવમ્ ઉત્ક્ષિપ્યમાનસ્ય ચ પ્રપતતશ્ ચ્âનેકાનિ
વર્ષશતસહસ્રાણિ ગચ્છન્તિ ।
કથઞ્ચિદ્ અપિ તસ્માન્ મુક્તઃ પરિભ્રામિતશ્ ચક્ર્âઙ્કં વિવરં નામ પ્રદેશમ્ અનુધાવતિ ।
તસ્મિંશ્ ચ પ્રદેશે સહસ્ર્âરાણિ ચક્રાણિ પ્રાદુર્ભવન્તિ
વજ્રનાભીનિ તીક્ષ્ણજ્વાલાનિ શીઘ્રભ્રમાણિ તસ્ય સહગમનાદ્ એવ તા-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્71 ---> ]
નિ ચક્રાણિ શરીરં પ્રાપ્ય ભ્રમન્તિ ।
પે ॥
પ્રત્યેકં સર્વ્âઙ્ગાનિ પ્રમથ્નન્તો દહન્તિ પાદતલે ચ્âસ્ય
શઙ્કુભિર્ ભિદ્યેતે ।
એવં મક્કોટકપર્વતે ।
માક્કોટકૈઃ પ્રાણિજાતિભિઃ સ્âન્તર્વહિઃપરમ્âણુશઃ
પ્રભક્ષ્યતે ।
ભુક્તો ભુક્તઃ પુનર્ અપિ સંજાયતે સુકુમારતરઃ ।

સુકુમારતયા ભૂયો ઽપ્ય્ આધિકતરાં વેદનામ્ અનુભવતિ ।
ભુક્તભુક્તસ્ય પ્રભૂતતરમ્ એવ્âસ્ય ત્વઙ્માંસં પ્રાદુર્ભવતિ ।
તસ્ય પ્રાણ્âતિપાતકૃત્ôપચિતસ્ય તત્ફલં ભવતિ ॥
અદત્ત્âદાનવિપાકમ્ આહ ।
સ્âઇષ દુષ્કૃતકર્મ્âન્તચારી આલાતચક્રનિર્માણગન્ધર્વનગરમૃગતૃષ્ણિકાસદૃશં મહદ્ અર્થજાતં પશ્યતિ રત્નવસ્ત્રધનધાન્યનિકરભૂતં ।
તસ્ય્âઇવં લોભ્âભિભૂતસ્ય કર્મણા મોહિતસ્ય્âઇવં ભવતિ ।
મમ્êદમ્ ઇતિ ।
સ્âઇવં મોહિતઃ પાપકારી પ્રજ્વલિત્âઙ્ગારકર્ષૂર્ લઙ્ઘયિત્વા
તદ્દ્રવિણમ્ અનુધાવતિ ।
સ કર્મકૃતૈર્ યમપુરુષૈર્ ગૃહ્યતે
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f42અ ---> ]
શસ્ત્રજાલમધ્યગતઃ
સર્વ્âઙ્ગપ્રત્યઙ્ગશઃ પાટ્યતે વિશસ્યતે દહ્યતે ઽસ્થ્યવશેષઃ
ક્રિયતે ।
ન ચ્âસ્ય્âનાદિકાલપ્રવૃત્તઃ સ લોભસ્ તામ્ અપ્ય્ અવસ્થાં ગતસ્ય પરિહીયતએ ઇતિ ॥
કામમિથ્ય્âચારમ્ અધિકૃત્ય્âહ ।
એષ સ પાપકર્તા તસ્માચ્ છસ્ત્રસઙ્કટાન્ મુક્તઃ કથમપ્ય્ અઙ્ગારકર્ષૂર્ લઙ્ઘયિત્વા કર્મણા ભ્રામિતઃ પ્રદેશમ્ અન્યં પ્રપદ્યતે ।
વિતથદર્શનં નામ તત્ર કર્મકૃતાં સ્ત્રિયં પશ્યતિ યા તેન
પૂર્વં નષ્ટસ્મૃતિના દૃષ્ટા ।
દૃષ્ટ્વા ચ્âનાદિકાલ્âભ્યસ્તો રાગ્âગ્નિર્ ઉત્પદ્યતે ।
સ તેન ધાવતિ યેન તા સ્ત્રિયઃ ।
તાશ્ ચ્âયોમય્યો નાર્યઃ કર્મકૃતાઃ ।
તાભિર્ અસૌ ગૃહ્યતે ।
ગૃહીત્વા ચ્âઉષ્ઠાત્ પ્રભૃતિ તથા ભુજ્યતે યથ્âસ્ય
સર્ષપફલમાત્રપ્રમાણમ્ અપિ ન્âવશિષ્ટં ।
તસ્મિઞ્ શરીરે ભવતિ ।
પુનર્ અપિ સંભવતિ ।
પુનર્ અપિ ભુજ્યતે ।
સ કટુકાં ખરાં વેદનામ્ અનુભવંસ્ તસ્માદ્ રાગ્âગ્નેર્ ન
નિવર્તતે ।
યેન તા સ્ત્રિયસ્ તેન ભૂયઃ સઃ સંધાવતિ ।
ન ચ્âસ્ય તત્પીડા ત-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્72 ---> ]
થા બાધતે યથા રાગ્âગ્નિઃ ।
અથ તા સ્ત્રિયો ભૂયો વજ્રમય્âયોમયપ્રજ્વલિતગાત્રાસ્ તં મનુષ્યમ્ આદાય જ્વાલામાલ્âકુલસર્વશરીરાસ્ તં નારકેયં સિક્તામુષ્ટિવદ્ ભિન્દન્તિ ।
પુનર્ અપિ સંભવત્îતિ પૂર્વવત્ ॥
પે ॥
સ્ત્રિયો મૂલમ્ અપાયસ્ય ધનનાશસ્ય સર્વથા ।
સ્ત્રીવિધેયા નરા યે તુ કુતસ્ તેષાં ભવેત્ સુખમ્ ॥
પે ॥

યાવત્ ।
સ્ત્રી વિનાશો વિનાશાનામ્ ઇહ લોકે પરત્ર ચ ।
તસ્માત્ સ્ત્રિયો વિવર્જ્યાઃ સ્યુર્ યદ્îચ્છેત્ સુખમ્ આત્મન્êતિ ॥
મૃષાવાદમ્ અધિકત્ય્âહ ।
સ તૈર્ યમપુરુષૈર્ ગૃહ્યતે ગૃહીત્વા ચ તન્મુખં વિદારયન્તિ
તસ્માજ્ જિહ્વામ્ અપકર્ષયન્તિ ।
સા ચ જિહ્વા કર્મવશાત્ પઞ્ચયોજનશતપ્રમાણા ભવતિ ।
તસ્ય મૃષાવાદસ્ય બલેન
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f42બ્ ---> ]
તસ્યાશ્ ચ સહનિર્ગમનકાલે તે
યમપુરુષા ભૂમાવ્ આનાહયન્તિ પ્રદીપ્ત્âયોમય્યાં ।
કર્મકૃતં ચ હલસહસ્રં પ્રાદુર્ભવતિ પ્રદીપ્ત્âગ્રસંયુક્તં બલવદ્ભિર્ બલીવર્દૈસ્ તદ્ અસ્ય્âન્તર્ગતં જિહ્વાયાં વહતિ ।
તત્ર પૂયરુધિરકૃમિશ્રાવિણ્યો નદ્યઃ પ્રવહન્તિ ॥
પે ॥
સા ચ જિહ્વા તથા સુકુમારા યથા દેવાનામ્ અક્ષિ ॥
યાવત્ સ વેદનાતસ્ તનતિ ક્રન્દતિ વિક્રોશતિ ન ચ્âસ્ય તદ્દુઃખં કશ્ચિદ્ અપનયત્îતિ વિસ્તરઃ ।
તસ્ય્âઇવં પ્રચણ્ડામ્ વેદનામ્ અનુભવતો ઽનેકાનિ
વર્ષશતસહસ્રાણિ સા ચ જિહ્વા કૃષ્યતે ।
સા કથઞ્ચિત્ તસ્ય નારકસ્ય મુખે પ્રવિશતિ ।
સ ભયવિહ્વલવદનો યેન વા તેન વા નિઃપલાયતે ઽઙ્ગારકર્ષૂષુ
દહ્યમાનો નિમજ્જન્ ।
તસ્ય્âઇવં દુઃખ્âર્ત્તસ્ય્âશરણસ્ય્âપરા-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્73 ---> ]
યણસ્ય પુનર્ અપિ
યમપુરુષાઃ પ્રાદુર્ભવન્તિ મુદ્ગર્âસિપાણયઃ ।
તે તં પુરુષં મસ્તકાત્ પ્રભૃતિ યાવત્ પાદૌ ચૂર્ણયન્ત્îત્ય્ આદિ ॥
પૈશુન્યવિપાકસ્ તુ યથ્âઇવ મૃષાવાદસ્ય ત્રીણિ યોજનશતાનિ
જિહ્વ્êતિ વિશેષસ્ તુ ।
તાં યમપુરુષા નિસ્ત્રિંશાન્ આદાય પ્રદીપ્તધારાન્ જિહ્વાં નિકૃન્તન્તિ ।
જમ્બુકૈશ્ ચ્âન્ય્સમિન્ પ્રદેશે ભક્ષ્યતે ।
પરમકટુકાં વેદનાં પ્રતિવેદયતે સ ક્રન્દતિ વિક્રોશત્ય્ અવ્યક્ત્âક્ષરં જિહ્વાવિરહિત્êત્ય્ આદિ ॥
પારુષ્યવિપાકમ્ આહ ।
તે તાં જિહ્વામ્ આસ્યં વિદાર્ય ગૃહ્ણન્તિ ।
ગૃહીત્વા નિશિતધારૈઃ શસ્ત્રૈશ્ છિત્ત્વા તસ્ય ભૂય્âઇવ
ખાદનીય્âર્થેન મુખે પ્રક્ષિપન્તિ ।
સ ચ જિઘન્સ્âર્દિતઃ ક્ષુત્ક્ષામવદનઃ
સ્વરુધિરલાલાપરિસ્રુતાં તામ્ એવ સ્વજિહ્વાં ભક્ષયતિ ।
સા ચ જિહ્વા છિન્ના પુનર્ અપિ સંજાયતે કર્મવશાત્ ।
અથ સ ભૂમૌ વેદન્âર્ત્તઃ પરિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f43અ ---> ]

વર્તતે વિચેષ્ટતે ક્રન્દતે ।
તસ્ય્âઇવં વેદન્âર્ત્તસ્ય પરિવૃત્તનયનતારકસ્ય
દુષ્ખ્âર્ત્તસ્ય દીનસ્ય્âસહાયસ્ય્âઇકાકિનઃ સ્વકૃતમ્
ઉપભુઞ્જાનસ્ય યમપુરુષ્âનુશાસનીગાથાં ભાષન્તે ॥
જિહ્વાધનોર્ વિનિર્મુક્તસ્ તીક્ષ્ણો વાગ્ વિશિખસ્ ત્વયા ।
પારુષ્યમ્ ઇતિ યદ્ દૃષ્ટં તસ્ય્âઇતત્ ફલમ્ આગતમ્ ॥
ઇતિ વિસ્તરઃ ॥
સંભિન્નપ્રલાપવિપાકમ્ આહ ॥
તસ્ય તત્ પ્રજ્વલિતં તામ્રદ્રવલોહિતં જિહ્વાં દહતિ ।
જિહ્વાં દગ્ધ્વા કણ્ઠં દહતિ ।
કણ્ઠં દગ્ધ્વા હૃદયં દહતિ હૃદયં દગ્ધ્વ્âન્ત્રાણિ દહતિ ।
તાન્ય્ અપિ દગ્ધ્વા પક્વ્âશયં દહતિ ।
પક્વ્âશયમ્ અપિ દગ્ધ્વ્âધોભાગેન નિર્ગચ્છતિ ॥
યમપુરુષા ગાથામ્ આહુઃ ।
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્74 ---> ]
પૂર્વ્ôત્તર્âબદ્ધપદં નિરર્થકમ્ અસંગતમ્ ।
અબદ્ધં યત્ ત્વયા પ્રોક્તં તસ્ય્âઇતત્ ફલમ્ આગતં ॥
યા ન [[દોઉબ્ત્]] સત્યવતી નિત્યં ન ચ્âધ્યયનતત્પરા ।
ન સા જિહ્વા બુધૈર્ દૃષ્ટા કેવલં માંસખણ્ડિકા ।
ઇતિ વિસ્તરઃ ॥
અભિધ્યાવિપાકમ્ આહ ।
અથ પશ્યતિ રિક્તં તુચ્છમ્ અસારકં કર્મકૃતં બહુદ્રવિણં પરપરિગૃહીતં તસ્ય કર્મચોદિતવ્યામોહિતસ્ય્âઇવં ભવતિ ।
મમ્êદં સ્યાદ્ ઇતિ ।
તતઃ સ નારકસ્ તેન્âઇવ ધાવતિ યેન તદ્ દ્રવ્યં ।
તસ્ય્âભિધ્ય્âખ્યમાનસસ્ય્âકુશલસ્ય્âસેવિતભાવિતબહુલીકૃતસ્ય તત્ફલં યદ્ અસૌ નરકે વિપરીતં પશ્યતિ ।
તસ્ય્âઇવં પશ્યતો ઽભિધ્યાબહુલસ્ય હસ્તે શસ્ત્રં પ્રાદુર્ભવતિ સ તેન ધાવતિ ।
તેષામ્ અપ્ય્ અન્યેષાં નારકાણાં હસ્તે શસ્ત્રાણિ પ્રાદુર્ભવન્તિ ।
સ તૈઃ સહ શસ્ત્રેણ યુધ્યતે યાવત્ તથા કર્ત્યતે યથા
સર્ષપફલમાત્રમ્ અપિ ન ભવતિ માંસમ્ અસ્ય શરીરે તથ્âસ્થિકઙ્કાલ્âવશેષઃ ક્રિયતે ॥
પે ॥
પરેષાં સમ્પ ...
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f43બ્ ---> ]
મમ સ્યાદ્ ઇતિ ચિન્તિતં ।
તસ્ય્âભિધ્યાસમુત્થસ્ય વિષસ્ય ફલમ્ આગતમ્ ઇતિ ॥
વ્યાપાદફલમ્ આહ ।
કર્મમયાઃ સિંહવ્યાઘ્રસર્પાઃ ક્રોધ્âભિભૂતાઃ પુરતસ્ તિષ્ઠન્તે ।
એતેભ્યો ભયભીતો યેન વા તેન વા નિઃપલાયતે ।
સ કથં શક્નોતિ પલાયિતુમ્ અશુભસ્ય કર્મણઃ ।
સ તૈર્ ગૃહ્યતે ।
ગૃહીત્વા ચ પૂર્વં તાવન્ મસ્તકાદ્ ભુજ્યતે યાવત્ પાર્શ્વતઃ

સર્પૈર્ વિષદંષ્ટ્રૈઃ સંદશ્ય સંદશ્ય ભક્ષ્યતે ।
વ્યાઘ્રૈર્ અપિ પૃષ્ઠતો ભક્ષ્યતે ।
પાદાવ્ અપિ વહ્નિના દાહ્યેતે સ યમપુરુષૈર્ દૂરાદ્ ઇષુભિર્ વિધ્યતએ ઇતિ વિસ્તરઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્75 ---> ]
મિથ્યાદૃષ્ટિફલં પુનર્ અપરિમિતં ।
પાઠસ્ તુ સંક્ષિપ્યતે ।
શસ્ત્રવર્ષતોમરવજ્રવર્ષ્âશનિપાષાણવર્ષે હન્યતે ।
એકાદશભિર્ અર્ચ્ચિસ્કન્ધૈઃ ક્ષુત્પિપાસ્âગ્નિના ચ સુખનિર્ગતેન
નિરન્તરં દહ્યતએ ઇતિ ॥
કામમૂલાશ્ ચ સર્વ્âનર્થ્êતિ તેભ્ય્âઇવ્ôદ્વેજિતવ્યં ।
યથ્âત્ર્âઇવ્âહ ।
અસ્ત્ય્ અગ્નિકુણ્ડો નામ નરકઃ ।
તત્ર કતરેણ કર્મણા સત્વ્ôપપદ્યન્તે ।
યેન્âશ્રમણેન શ્રમણપ્રતિજ્ઞેન માતૃગ્રામસ્ય નૃત્તગીતસ્ય્âભરણાનાં વા શબ્દં શ્રુત્વ્âયોનિશેન મનસ્કારેણ્âક્ષિપ્તબુદ્ધિના તચ્ છ્રુત્વા હસિતલડિતક્રીડિતાન્ય્ અશુચિમ્
ઉક્તં ॥
પે ॥
તત્ર તે નારક્âયોવર્ષેણ સર્વ્âઙ્ગપ્રત્યઙ્ગશશ્ ચૂર્ણ્યન્તે ઽઙ્ગારવર્ષેણ ચ પચ્યન્તે દહ્યન્તએ ઇત્ય્ આદિ ।
એવં પૌરાણકામ્âસ્વાદનસ્મરણાત્ પદુમો નામ નરકઃ
પઠ્યતે સ્વપ્ન્âન્તભૂતસ્મરણાચ્ ચ ।
તત્ર તે નારકાઃ કુમ્ભિષુ પચ્યન્તે ।
તે દ્રોણિષ્વ્ અયોમયૈર્ મુષલૈર્ હન્યન્તએ ઇતિ વિસ્તરઃ ॥
એવમ્ અપ્સરસઃ પ્રાર્થનયા બ્રહ્મચર્યપરિણામનાન્ મહાપદુમો નામ નરક્ôક્તઃ ।
તત્ર ક્ષારનદીતરઙ્ગિની નામ પ્રવહતિ ।
તસ્યાં નદ્યાં યાન્ય્ અસ્થીનિ તે પાષાણાઃ ।
યચ્ છે-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f44અ ---> ]
વાલં તે કેશાઃ ।
યઃ પઙ્કસ્ તન્ માંસં ।
ય્âપઃ તત્ કથિતં તામ્રં ।
યે મત્સ્યાસ્ તે નારક્êત્ય્ આદિ ॥
એવં પુરુષસ્ય પુરુષેણ સહ મૈથુનવિપ્રતિપત્તેઃ અપ્રમેય્âકારણા વિશેષાઃ પઠ્યન્તે ।
એવં શિશુભિઃ સહ વિપ્રતિપત્તેઃ ક્ષારનદ્યામ્ ઉહ્યમાનાન્ દારકાન્
પશ્યતિ ।
તે તં વિલપન્તિ ।
સ તાં નદીમ્ અવગાહતે ।
તેષુ બાલકેષુ તીવ્રસ્નેહપ્રતિબન્ધશોકદુષ્ખવેગાત્ ।
એવં ગોવડવ્âજ્âઇડક્âદિષુ પ્રકૃતિસ્âવદ્યઃ
કામમિથ્ય્âચારઃ ખરતરવિપાકઃ પઠ્યતે ।
તાસામ્ એવ ગોવડવ્âદીનાં તપ્ત્âયોમયીનાં અકુશલનિર્મિતાનાં યોનિમાર્ગેણ સ તિર્યક્કામસેવી પ્રવિશતિ ।
સ તાસા-

[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્76 ---> ]
મ્ ઉદરે પ્રદીપ્ત્âઙ્ગારનિકરપરિપૂર્ણે સ્વિદ્યતે પચ્યતે
બહૂનિ વર્ષશતસહસ્રાણ્îતિ વિસ્તરેણ દ્રષ્ટવ્યં ॥
એવમ્ અન્યનાશિતાસ્વ્ અપિ ભિક્ષુણીષુ વિપ્રતિપન્નાનાં મહાનરકપાતનાઃ પઠ્યન્તે ।
એવં સ્વસ્ત્રીષ્વ્ અપ્ય્ અયોનિમાર્ગેણ ગચ્છતઃ ।
એવં પ્રસહ્ય્âનીતાસ્વ્ અપિ પરસ્ત્રીષુ લબ્ધાસુ ચ કન્યાસુ ।
એવમ્ ઉપવાસસ્થાસુ એવં ગુરૂણાં પત્નીષુ
જ્ઞાતિશબ્દમાનિતાસુ ચ વિપ્રતિપત્તેઃ તીવ્રાશ્ ચ્âપરિમાણાશ્ ચ મહાનરકપાતનાઃ પઠ્યન્તે ॥
સપ્તમૈથુનસંયુક્તસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ।
ઇહ બ્રાહ્મણ્âઇકત્યો બ્રહ્મચારિણમ્ આત્માનં પ્રતિજાણીતે ।
સ ન્êહ્âઇવ માતૃગ્રામેણ સાર્દ્ધં દ્વયં સમાપદ્યતે ઽપિ તુ
માતૃગ્રામં ચક્ષુષા રૂપં નિધ્યાયન્ પશ્યતિ ।
સ તદા સ્વાદયતિ અધ્યવસ્યતિ અધ્યવસાય તિષ્ઠતિ ।
અયમ્ ઉચ્યતે બ્રાહ્મણ બ્રહ્મચારી સંયુક્તો મૈથુનેન ધર્મેણ ન
વિસંયુક્તઃ ।
અપરિશુદ્ધં બ્રહ્મચર્યં ચરતિ ॥
એવં માતૃગ્રામેણ સાર્દ્ધં સંક્રીડતઃ સંકિલિકિલાયમાનસ્ય
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f44બ્ ---> ]
આસ્વાદયતઃ અપરિશુદ્ધં બ્રહ્મચર્યમ્ ઉક્તં ।
એવં માતૃગ્રામ્âપસ્થાનમ્ આસ્વાદયતઃ ।
એવં તિરઃકુડ્યગતસ્ય તિરોદુષ્યગતસ્ય વા માતૃગ્રામસ્ય
નૃત્તગીત્âદિશબ્દમ્ આસ્વાદયતો મૈથુનસંયોગમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ।
એવં પઞ્ચકામગુણસમર્પિતં પરમ્ અવલોક્ય્âસ્વાદયતઃ ॥
એવં દેવ્âદિસ્થાનેષુ બ્રહ્મચર્યપરિણામનાત્ સંયુક્તો મૈથુનેન
ધર્મેણ ન વિસંયુક્ત્êતિ ॥
યતશ્ ચ્âઇતે કામ્âઇવં સ્મરણપ્રાર્થનાવિષયમ્ અપિ ગત્âઇવમ્
અનર્થકરાસ્ તેન્âઇવ કામ્âપવાદકસૂત્રે ઽભિહિતમ્ ।
નિવારય ભિક્ષો ચિત્તં કામેભ્યઃ ।
સભયશ્ ચ્âઇષ માર્ગઃ સપ્રતિભયઃ સકણ્ટકઃ સગહનઃ
ઉન્માર્ગઃ કુમાર્ગો વેદનાપથઃ ।
અસત્પુરુષસંસેવિતઃ ।
ન્âઇષ માર્ગઃ સત્પુરુષસંસેવિતઃ ।
ન ત્વમ્ એવં ચિન્તયસિ ।
કસ્માત્ અલ્પ્âસ્વાદાઃ કામ્ôક્તા ભગવતા ।
બહુદુષ્ખબહ્ûપ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્77 ---> ]
દ્રવા બહ્ûપાયાસા ।
આદીનવો ઽત્ર ભૂયાન્ ।
રોગો ભિક્ષવઃ કામા ગણ્ડઃ શલ્યમદ્યમદ્યમૂલમ્
આમિષવડિસં મૃત્યુર્ અનિત્યાઃ કામાસ્ તુચ્છાઃ

મૃષામોષધર્મિણઃ સ્વપ્ન્ôપમાઃ કામાઃ ।
કિમ્ અપ્ય્ એતે બાલ્ôલ્લાપનાઃ ॥
પે ॥
યથા મૃગાણાં બન્ધનાય કૂટં દ્વિજાનાં બન્ધનાય
જાલં ।
મત્સ્યાનાં બન્ધનાય કુપિનં ।
મર્કટાનાં બન્ધનાય લેપઃ પતઙ્ગાનાં બન્ધનાય્âગ્નિસ્કન્ધઃ ।
એવં કામાઃ ॥
પે ॥
કામપર્યેષણાં ચરતો દીર્ઘરાત્રં સિંહાનાં મુખે
પરિવર્તિતસ્ય્âન્તો ન પ્રજ્ઞાયતે ।
યાવદ્ ગોઘાતકાનાં ગવ્âસનાનાં મુખે પરિવર્તિતસ્ય્âન્તો ન
પ્રજ્ઞાયતે ।
યાવન્ મણ્ડૂકાનાં સતાં સર્પાણાં મુખે પરિવર્તિતસ્ય્âન્તો ન પ્રજ્ઞાયતે ।
દીર્ઘરાત્રં કામાન્ પ્રતિસેવમાનાનાં ચોર્êતિ કૃત્વા
ગૃહીતાનાં શિરશ્છિન્નાનામ્ અન્તો ન પ્રજ્ઞાયતે ।
પા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f45અ ---> ]
રદારિકાઃ પારિપન્થિકા ગ્રામઘાતકા જનપદઘાતકા યાવદ્ ગ્રન્થિમોચક્êતિ કૃત્વા ગૃહીતાનાં શિરશ્છિન્નાનામ્
અન્તો ન પ્રજ્ઞાયતે ।
દુષ્ખં તીવ્રં ખરં કટુકમ્ અનુભૂતં રુધિરં પ્રસ્યન્દિતં પ્રઘરિતં યચ્ ચતુર્ષુ મહાસમુદ્રેષ્ûદકાત્
પ્રભૂતતરં ॥
પે ॥
કાયો હ્ય્ અયં બહ્વાદીનવઃ ।
અસ્થિસંઘાતઃ સ્નાયુસંબદ્ધો માંસેન્âનુલિપ્તઃ ચર્મણા
પર્યવનદ્ધઃ છવ્યા પ્રતિચ્છન્નઃ છિદ્રવિચ્છિદ્રઃ
કૃમિસંઘનિષેવિતઃ સત્વાનામ્ અનર્થકઃ ક્લેશકર્મણાં વસ્તુ ॥
અસ્મિન્ કાયે વિવિધ્âબાધ્ôત્પદ્યન્તે ।
તદ્ યથા ચક્ષૂરોગઃ શ્રોત્રરોગો યાવદ્ અર્શાંસિ પિટકો ભગન્દરઃ ॥
પે ॥
કાયિકાઃ સન્તાપાઃ કાયિકં દુષ્ખં ।
કાયસ્ય જીર્ણતા ભગ્નતા કુબ્જતા ।
ખાલિત્યં પાલિત્યં વલિપ્રચુરતા ।
ઇન્દ્રિયાણાં પારિપાકઃ પરિભેદઃ
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્78 ---> ]
સંસ્કારાણાં પુરાણીભાવો જર્જરીભાવઃ ।
યાવન્ ન્âર્હસ્ય્ એવમ્ ઉદ્ઘરન્તં પ્રઘરન્તં જુગુપ્સનીયં કાયં પ્રતિષેવિતું ॥
પે ॥
કા તવ ભિક્ષો કામ્âશાન્તિઃ ।
કશ્ ચ ત્વાં પ્રલોભયતિ ।

કથં ચ ત્વં પ્રાહિતો મૂર્છિતો ઽધ્યવસિતો ઽધ્યવસાનમ્
આપન્નઃ ।
યદ્âહં પરિનિર્વૃતો ભવામિ ।
સદ્ધર્મશ્ ચ્âન્તર્હિતો ભવતિ ।
ત્વં ચ કામાન્ પ્રતિસેવ્ય વિનિપાતગતો ભવિષ્યસિ ।
કદા જરામરણાદ્ આત્માનં પરિમોચયિષ્યસિ ॥
અલં ભિક્ષો નિવારય ચિત્તં કામેભ્યઃ ।
અકાલઃ કામપર્યેષણાયાઃ ।
કાલો ઽયં ધર્મપર્યેષણાય્êતિ ॥
ઉગ્રદત્તપરિપૃચ્છાયામ્ અપ્ય્ આહ ।
તેન કામમિથ્ય્âચારાત્ પ્રતિવિરતેન ભવિતવ્યં સ્વદારસંતુષ્ટેન પરદાર્âનભિલાષિણ્âરક્તનેત્રપ્રેક્ષિણા નિર્વિણ્ણમનસા ।
એક્âન્તદુષ્ખાઃ કામા ।
ઇત્ય્ અભીક્ષ્ણં મનસિકારપ્રયુક્તેન ।
યદ્âપ્ય્ અસ્ય સ્વદારેષુ કા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f45બ્ ---> ]
મવિતર્ક્ôત્પદ્યેત ।
તદ્âપિ તેન સ્વદારેષ્વ્ અશુભ્âનુદર્શિન્ôત્ત્રસ્તમનસા ।
ક્લેશવશતયા કામાઃ પ્રતિસેવિતવ્યાઃ ।
ન ત્વ્ અધ્યવસાનવિનિબદ્ધેન નિત્યમ્ અનિત્ય્âનાત્મ્âશુચિસંજ્ઞિના ।
એવં ચ્âનેન સ્મૃતિર્ ઉપસ્થાપ્યા ।
તથ્âહં કરિષ્યામિ યથા સંકલ્પૈર્ અપિ કામાન્ ન પરિભોક્ષ્યે ।
કઃ પુનર્ વાદો દ્વ્îન્દ્રિયસમાપત્ત્યા વ્âનઙ્ગવિજ્ઞપ્ત્યા વ્êતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્âહ ।
બોધિસત્વેન સ્વભાર્યાય્âન્તિકે તિસ્રઃ સંજ્ઞ્ôત્પાદયિતવ્યાઃ ।
કતમાસ્ તિસ્રઃ ।
રતિક્રીડાસહાયિક્âઇષા ન્âઇષા પરલોકસહાયિકા ।
અન્નપાનસહાયિક્âઇષા ન્âઇષા કર્મવિપાક્âનુભવનસહાયિકા ।
સુખસહાયિક્âઇષા ન્âઇષા દુષ્ખસહાયિકા ॥
યાવદ્ અપરાસ્ તિસ્રઃ ।
શીલ્âન્તરાયસંજ્ઞા ધ્યાન્âન્તરાયસંજ્ઞા
પ્રજ્ઞ્âન્તરાયસંજ્ઞા ॥
અપરાસ્ તિસ્રઃ ।
ચોરસંજ્ઞા બધકસંજ્ઞા નરકપાલસંજ્ઞ્êતિ ॥
ચન્દ્રોત્તરાદારિકાપરિપૃચ્છાયામ્ અપ્ય્ ઉક્તં ।
અથ ચન્દ્રોત્તરાદારિકા સમનન્તરં પ્રધાવન્તં તં
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્79 ---> ]
મહાન્તં જનકાયં દૃષ્ટ્વા તસ્યાં વેલાયાં વિહાયસ્âન્તરીક્ષે
તાલમાત્રમ્ અભ્યુદ્ગમ્ય સ્થિત્વા ચ તં મહાન્તં જનકાયં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ॥
કાયં મમ્êક્ષધ્વમ્ ઇમં મનોજ્ઞં સુવર્ણવર્ણં જ્વલનપ્રકાશમ્ ।
ન રક્તચિત્તસ્ય હિ માનુષસ્ય પ્રજ્ઞાયતે શોભનકં શરીરમ્ ॥

યે એત્વ્ અગ્નિકર્ષ્ûપમસંપ્રદીપ્તાન્ ત્યજન્તિ કામાન્ વિષયેષ્વ્ અગૃદ્ધાઃ ।
ષડિન્દ્રિયૈઃ સંવરસંવૃતાશ્ ચ યે બ્રહ્મચર્યં ચ ચરન્તિ શુભમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા ચ દારાન્ હિ પરસ્ય યે વૈ કુર્વન્તિ માતાભગિન્îતિ
સંજ્ઞાં ।
પ્રાસાદિકાસ્ તે હિ સુદર્શનીયા ભવન્તિ નિત્યં પરમં મનોજ્ઞાઃ ॥
સ્ફુટામ્ ઇમાં વેત્થ પુરીં સમન્તાદ્ યો રોમકૂપાન્ મમ ચ્âતિગન્ધઃ ।
ન રાગચિત્તેન મય્âર્જિતો ઽયમ્
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f46અ ---> ]
ફલં તુ દાનસ્ય દમસ્ય ચ્êદમ્ ॥
ન મે સમુત્પદ્યતિ રાગચિત્તં મા વીતરાગાસુ જનીષ્વ રાગં ।
સાક્ષી મમ્âયં પુરતો મુન્îન્દ્રઃ સત્યં યથા વેદ્મિ ન જાતુ
મિથ્યા ॥
યૂયં ચ પૂર્વં પિતરો મમ્âસ ।
અહં ચ યુષ્માકમ્ અભૂજ્ જનિત્રી ।
ભ્રાતા સ્વસા ચ્âપિ પિતા બભૂવ કો રાગચિત્તં જનયેજ્ જનન્યાં ॥
પ્રઘાતિતાઃ પ્રાક્ ચ મમ્âથ સર્વે ।
અહં વિશસ્તા ચ પુરા ભવદ્ભિઃ ।
સર્વે ઽમિત્રા વધકાઃ પરસ્ય ।
કથં તુ વા જાયતિ રાગચિત્તમ્ ॥
ન રૂપવન્તો હિ ભવન્તિ રાગાત્ ।
ન રક્તચિત્તાઃ સુગતિં વ્રજન્તિ ।
ન નિર્વૃતિં યાન્તિ ચ રક્તચિત્તા રાગો હિ તસ્માત્ પરિવર્જનીયઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્80 ---> ]
કામસ્ય હેતોર્ નિરયં પતન્તિ ।
પ્રેતાસ્ તિરશ્ચો ઽથ ભવન્તિ રાગાત્ ।
કુમ્ભ્âણ્ડયક્ષ્âસુરાઃ પિશાચા ભવન્તિ યે
રાગપરીત્તચિત્તાઃ ॥
કાણાશ્ ચ ખઞ્જાશ્ ચ વિજિહ્વકાશ્ ચ ।
વિરૂપકાશ્ ચ્âઇવ ભવન્તિ રાગાત્ ।
ભવન્તિ નાનાવિધદોષભાજાશ્ ચરન્તિ યે કામચરીં જઘન્યામ્ ॥
યચ્ ચક્રવર્તિત્વમ્ અવાપ્નુવન્તિ ।
ભવન્તિ શક્રાસ્ ત્રિદશ્êશ્વરાશ્ ચ ।
બ્રહ્માણ્êશા [[દોઉબ્ત્]] વશવર્ત્તિનશ્ ચ તદ્ બ્રહ્મચર્યં વિપુલં ચરિત્વા ॥
જાત્યન્ધભાવા વધિરા વિસંજ્ઞા ।
શ્વશૂકર્ôષ્ટ્રાઃ ખરવાનરાશ્ ચ ।
હસ્ત્યશ્વગોવ્યાઘ્રપતઙ્ગમક્ષાઃ ભવન્તિ નિત્યં ખલુ
કામલોલાઃ ॥
ક્ષિત્îશ્વરાશ્ ચ્âઇવ ભવન્ત્ય્ ઉદગ્રાઃ સુશ્રેષ્ઠિનો વૈ
ગૃહપત્યમાત્યાઃ ।
સુખસૌમનસ્યેન ચ યાન્તિ વૃદ્ધિં યે બ્રહ્મચર્યં વિપુલં ચરન્તિ ॥

કભલ્લિતાપાન્ અથ ધૂમગારાન્ બન્ધાંસ્ તથા
તાડનતર્જ્જનાંશ્ ચ ।
છેદં શિરઃ કર્ણકર્âક્ષિનાસાઃ ।
પાદસ્ય ચ્âર્ચ્છન્તિ હિ કામદાસા ।
ઇતિ ॥
ઉદયનવત્સરાજપરિપૃચ્છાયાં ચ વિવર્ણિતાઃ કામાઃ ॥
દૃષ્ટ્વા વ્રણં ધાવતિ મક્ષિકા યથા ।
દૃષ્ટ્વ્âશુચિં ધાવતિ ગર્દભો યથા ।
શ્વાનશ્ ચ શૂના-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f46બ્ ---> ]
ઇવ માંસકારણાત્ ।
તથ્âઇવ ધાવન્ત્ય્ અબુધાઃ સ્ત્રિયે રતાઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્81 ---> ]
અવિદ્યાપિધિતા બાલાસ્ તમઃસ્કન્ધને આવૃતાઃ ।
સ્ત્રીષુ સક્તાસ્ તથા મૂઢ્âમેધ્ય્êવ વાયસાઃ ॥
મારસ્ય ગોચરો હ્ય્ એષ પ્રસ્થિતા યેન દુર્ગતિઃ ।
આસ્વાદસંજ્ઞિનો ગૃદ્ધા મીટસ્થાને યથા ક્રિમિઃ ॥
કીટકુમ્ભો યથા ચિત્રો યત્ર યત્ર્âઇવ દૃશ્યતે ।
પૂર્ણો મૂત્રપુરીષેણ દૃતિર્ વા વાતપૂરિતા ॥
સિઙ્ઘાણકકફ્âલાલાઃ [[દોઉબ્ત્]] શ્લેષ્મણિ ક્લિન્નમસ્તકાઃ ।
દૌર્ગન્ધ્યં સ્રવતે કાયાદ્ બાલાનાં તદ્ યથા મધુ ॥
અસ્થિપૂર્ણં મુખદ્વારં માંસચર્મ્âદિભિશ્ ચિતં ।
ગણ્ડભૂતો હ્ય્ અયં કાયઃ કુત્સિતો હ્ય્ આમગન્ધિકઃ ॥
નાનાપ્રાણિભિઃ સંપૂર્ણો મુખગણ્ડો યથા ભવેત્ ।
એવમ્ એવ હ્ય્ અયં કાયો વિષ્ઠ્âદ્યશુચિભાજનમ્ ॥
અન્ત્ય્âન્ત્ર્âકુલં હ્ય્ ઉદરં સયકૃત્ફુપ્ફુષ્âકુલમ્ ।
વૃક્કૌ વિલોહિતં પિત્તં મસ્તલુઙ્ગ્âસ્થિમજ્જકમ્ ॥
અશીતિં ક્રિમિકુલસહસ્રાણિ યાનિ તિષ્ઠન્તિ અન્તરે ।
અહ બાલા ન પશ્યન્તિ મોહજાલેન્âવૃતાઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્82 ---> ]
નવવ્રણમુખૈઃ પ્રસ્રવન્ત્ય્ અશુચિં પૂતિગન્ધિકમ્ ।
બાલા નિમિત્તં ગૃહ્ણન્તિ વચને દર્શને ઽપિ ચ ॥
ઉક્તાઃ પશ્ચાન્ ન જાનન્તિ યો દેશઃ સર્વકુત્સિતઃ ।
ઉચ્ચારગોચરા બાલાઃ ખેટસિઙ્ઘાણભોજિનઃ ॥
જુગુપ્સનીયે રજ્યન્તે વ્રણં દૃષ્ટ્વ્êવ મક્ષિકાઃ ।
કક્ષાસ્વ્ આઘરતે સ્વેદો ગન્ધો વાયતિ કુત્સિતઃ ॥
કુર્વન્તિ દુષ્કૃતં કર્મ યેન ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્ ।
હીનાન્ કામાન્ નિષેવન્તો હીનાન્ ધર્માન્ નિષેવ્ય ચ ॥
ગત્વ્âવીચિં દુષ્પ્રજ્ઞાઃ દુષ્ખાં વિન્દન્તિ વેદનાં ।
ઉચ્ચાર્êવ દુર્ગન્ધાઃ સ્ત્રિયો બુદ્ધૈઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥

તસ્માદ્ ધીનસ્ય હીનાભિઃ સ્ત્રીભિર્ ભવતિ સઙ્ગતિઃ ।
ઉચ્ચારભસ્ત્રાં યો ગૃહ્યબાલ્âવાસં નિગચ્છતિ ॥
યાદૃશં કુરુતે કર્મ તાદૃશં લભતે ફલમ્ ॥
તથ્âત્ર્âઇ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f47અ ---> ]
વ્âહ ।
તદ્ એવંરૂપૈર્ દુષ્ખપર્યેષિતૈર્ ભોગૈઃ સ્વજીવિક્âર્થમ્
ઉપસંહૃતૈર્ ન પ્રભવન્તિ શ્રમણબ્રાહ્મણેભ્યો દાનં દાતું કૃપણવનીપકયાચકેભ્યો ઽવશીકૃતાઃ સ્ત્રીભિઃ
સ્ત્રીનિર્જિતાઃ સ્ત્રીનિગૃહીતાઃ સ્ત્રીદાસાઃ ।
તેન્âઇવ સ્ત્રીપ્રેમ્ણા તસ્ય્âઇવ પોષણાય ન શક્નુવન્તિ દાનં દાતું શીલં ચ સમાદાતું ।
સ તત્ર રક્તઃ સમાનઃ સ્ત્રીપરિભાષિતાનિ સહતે
તર્જન્âવલોકનનિર્ભર્ત્સનામ્ અપિ સહતે ।
સ માતૃગ્રામેણ તર્જિતઃ પુરુષઃ સંસીદતિ વિષીદતિ સુખં ચ્âસ્ય્âવલોકયતિ ।
કામહેતોઃ કામનિદાનં ચ વશગતા ભવતિ ।
અયં મહારાજ કામલોલુપસ્ય પુરુષસ્ય્ôચ્ચારસુખપરમસ્ય્âશુચૌ રતસ્ય્âસંપ્રજન્ય્âચારિણો દોષઃ ॥
પે ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્83 ---> ]
શ્રુત્વ્êદૃશં તુ સંવેગં ન તેષાં ભવતિ નિર્વૃતિઃ ।
ભૂયઃ કુર્વન્તિ સંસર્ગં સ્ત્રીભિઃ સાર્દ્ધં પ્રમોદિતાઃ ॥
દુષ્ખકામાન્ નિષેવન્તે ભાષન્તે ચ જુગુપ્સિતાઃ ॥
ધર્મં શ્રુત્વ્âર્થસંમૂઢાઃ ભાષન્તે ચ સુભાષિતં ।
સ્ત્રીગતં ચ્âસ્ય તચ્ ચિત્તં વિડાલસ્ય્êવ મૂષિકે ॥
મુહૂર્તં ભવતિ સંવેગઃ શ્રુત્વ્âથ જિનભાષિતં ।
પુનઃ કુપ્યતિ રાગો ઽસ્ય વિષહાલાહલં યથા ॥
સૂકરસ્ય્êવ્ôત્ત્રાસો મુહૂર્તમ્ અનુવર્ત્તતે ।
દૃષ્ટ્વા વૈ અથ્ôચ્ચારં ગૃદ્ધતાં જનયત્ય્ અસૌ ॥
એવં સુખ્âર્થિનો બાલાઃ પ્રહાય જિનશાસનં ।
હીનાન્ કામાન્ નિષેવન્તે યેન ગચ્છન્તિ દુર્ગતિં ॥
રક્તાઃ પ્રમત્તાઃ કામેષુ કૃત્વા કર્મ સુપાપકમ્ ।
શીલવત્તાં વિસંવાદ્ય પશ્ચાદ્ ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્ ॥
યસ્ય્êદૃશં ધર્મનયં વિદિત્વા ।
સ્ત્રીષુ પ્રસાદઃ પુરુષસ્ય ન્ô ભવેત્ ।
વિશોધિતઃ સ્વર્ગપથો ઽસ્ય નિત્યમ્ ।
ન દુર્લભા તસ્ય વર્âગ્રબોધિઃ ॥
લબ્ધ્વા ક્ષણં હિ સ પ્રજ્ઞો ધર્મં શ્રુત્વા ચ્êદૃશમ્ ।
સર્વાન્ કામાન્ વિવર્જ્ય્êહ પ્રવ્રજ્યાં નિષ્ક્રમેદ્ બુધ ।
ઇતિ ॥
પ્રશાન્તવિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f47બ્ ---> ]
નિશ્ચયપ્રાતિહાર્યસૂત્રે ઽપ્ય્ અપરો ઽનર્થ્ôક્તઃ ॥

યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્84 ---> ]
લપુત્રો વા કુલદુહિતા વા જામ્બૂદ્વીપકાન્
સર્વસત્વાઞ્ જીવિતાદ્ વ્યપરોપ્ય સર્વસ્વં હરેત્ ।
યો વ્âન્યો મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા બોધિસત્વસ્ય્âઇકકુશલચિત્તસ્ય્âન્તરાયં કુર્યાદ્ અન્તશસ્ તિર્યગ્યોનિગતસ્ય્âપ્ય્ એક્âલોપદાનસહગતસ્ય કુશલમૂલસ્ય્âન્તરાયં કુર્યાદ્ અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પાપં પ્રસવતિ ।
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
બુદ્ધ્ôત્પાદસંજનકાનાં સકુશલમૂલાનામ્ અન્તરાયઃ સ્થિતો ભવતિ ।
યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ પરકુલેષુ બોધિસત્વસ્ય્êર્ષ્યામાત્સર્યં કુર્યાત્ તસ્ય તસ્મિન્ સમયે તતો નિદાનં [[દોઉબ્ત્]] ત્રીણિ
ભયાનિ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યાનિ ।
કતમાનિ ત્રીણિ ।
નરક્ôપપત્તિભયં જાત્યન્ધભયં પ્રત્યન્તજન્મ્ôપપત્તિભયં ચ્êતિ ॥
પુનર્ આહ ॥
યસ્ તસ્ય કુર્યાત્ પુરુષો ઽપ્રિયં વા ભૂતં હ્ય્ અભૂતં ચ
વદેદ્ અવર્ણં ।
પરુષં વદેત્ ક્રુદ્ધમન્âપિ યસ્ તં ક્ષોભં ચ કુર્યાત્ પુનર્ અસ્ય યો ઽપિ ॥
આત્મભાવેન મહતા નરકેષુ સ દુર્મતિઃ ।
ઉત્પદ્યતે વિપન્ન્âત્મા દુષ્ખાં સ વેત્તિ વેદનાં ॥
યોજનાનાં શતં પઞ્ચ જાયતે ઽસ્ય સમુચ્છ્રયઃ ।
કોટીપરિવૃતઃ શશ્વદ્ ભક્ષ્યતે ચ શુના ભૃશમ્ ॥
પઞ્ચમૂર્દ્ધસહસ્રાણિ ભવન્ત્ય્ અસ્ય્âપવાદિનઃ ।
જિહ્વાનાં ચ શતાઃ પઞ્ચ ભવન્ત્ય્ એક્âઇકમૂર્દ્ધનિ ॥
એક્âઇકસ્યાં ચ જિહ્વાયાં શતાઃ પઞ્ચ જ્વલન્મુખાઃ ।
લાઙ્ગલાનાં ચ વહન્ત્ય્ અસ્ય વાચં ભાષિત્વ પાપિકામ્ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્85 ---> ]
પ્રતાપને ચ પચ્યન્તે તીવ્રદુષ્ખ્âનલ્âકુલે ।
ઉત્પીડાં બોધિસત્વાનાં યે કુર્વન્તિ અસઙ્ગતાઃ ॥
તિર્યગ્યોનિઃ સનરકા ન તેષાં ભોતિ દુર્લભા ।
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ શતાનિ નિયુતાનિ ચ ॥
તતઃ ચ્યુતા ઘોરવિષા ભોન્તિ સર્પાઃ સુદારુણાઃ ।
ક્ષુત્પિપા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f48અ ---> ]
સ્âભિભૂતાશ્ ચ કુર્વતે કર્મ દારુણમ્ ॥
લબ્ધ્વ્âપિ ભોજનપાનં તૃપ્તિં ન્âઇવ્âધિગચ્છતિ ।
તતશ્ ચ્યુતો મનુષ્યેષુ સ ... યદ્ય્ ઉપપદ્યતે ॥
જાત્યન્ધો ભોતિ દુર્મેધા દુષ્ટચેત્âસંવૃતઃ ।
આર્યાનાર્âધિકાં [[દોઉબ્ત્]] વાચમ્ ઉક્ત્વા દુર્ભાષિતં નરઃ ॥
મનુષ્યેભ્યશ્ ચ્યુતશ્ ચ્âપિ પુનર્ ગચ્છતિ દુર્ગતિમ્ ।
કલ્પકોટિસહસ્રેષુ જાતબુદ્ધં ન પશ્યતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્âહ ।
યાવન્તિ મઞ્જુશ્રીર્ બોધિસત્વો બોધિસત્વસ્ય્âન્તિકે

પ્રતિઘચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદયત્ય્ અવમન્યનાચિત્તાનિ વા ।
તાવતઃ કલ્પાન્ સન્નાહઃ સન્નદ્ધવ્યો વસ્તવ્યં મયા
મહાનરકેષ્વ્ ઇતિ ।
ન મઞ્જુશ્રીર્ બોધિસત્વો ઽન્યેન કર્મણા શક્યો વિનિપાતયિતુમ્
અન્યત્ર બોધિસત્વ્âપવાદાદ્ એવ ।
તદ્ યથા મઞ્જુશ્રીર્ વજ્રમણિરત્નં ન્âન્યેન કાષ્ઠેન
લોષ્ઠેન વા શક્યં ભેત્તુમ્ અન્યત્ર વજ્રાદ્ ।
એવમ્ એવ મઞ્જુશ્રીર્ બોધિસત્વો ઽન્યેન કર્મણા ન શક્યો વિનિપાતયિતુમ્ અન્યત્ર બોધિસત્વ્âપવાદાદ્ એવ્êતિ ॥ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્86 ---> ]
આર્યશ્રદ્ધાબલ્âધાન્âવતારમુદ્રાસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ॥
યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ દિક્ષુ
સર્વલોકધાતુષુ સર્વસત્વ્âન્ધકારેષુ બન્ધને ક્રુદ્ધઃ
પ્રવેશયેત્ ।
યશ્ ચ્âન્યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બોધિસત્વે ક્રુદ્ધઃ
પરાઙ્મુખં તિષ્ઠેત્ ।
ન્âઇનં દુરાત્માનં પશ્યામ્îત્ય્ અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પાપં પ્રવસતિ ॥
અત્ર્âઇવ્ôક્તં ।
યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ સર્વજામ્બૂદ્વીપકાનાં સત્વાનાં સર્વસ્વં હરેદ્ યશ્ ચ્âન્યો યાદૃશં તાદૃશં બોધિસત્વં ગર્હેદ્ તતો ઽસંખ્યેયતરં પાપં પ્રસવતિ ॥
અત્ર્âઇવ્ôક્તં ।
યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા
ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાન્ સ્તૂપાન્ વિનિપાતયેદ્ દહેત વા ।
યશ્ ચ્âન્યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા મહા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f48બ્ ---> ]
યાન્âધિમુક્તસ્ય
બોધિસત્વસ્ય વ્યાપાદખિલક્રોધચિત્તમ્ ઉત્પાદ્ય ક્રોશયેત્
પરિભાષયેદ્ અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પાપં પ્રસવતિ ।
તત્ કસ્માદ્ ધેતોઃ ।
બોધિસત્વનિર્યાતા હિ બુદ્ધા ભગવન્તો બુદ્ધનિર્યાતાશ્ ચ
સ્તૂપાઃ સર્વસુખ્ôપધાનાનિ ચ સર્વદેવનિકાયાશ્ ચ ।
બોધિસત્વમ્ અસત્કૃત્ય સર્વબુદ્ધ્âસત્કૃતા ભવન્તિ ।
બોધિસત્વં સત્કૃત્ય સર્વબુદ્ધાઃ સત્કૃતા ભવન્તિ ।
સર્વબુદ્ધાન્ અનુત્તરયા પૂજયા પૂજયિતુકામેન બોધિસત્વાઃ
પૂજયિતવ્યાઃ ॥
એતત્ પૂજાવિપાકશ્ ચ પ્રશાન્તવિનિશ્ચયપ્રાતિહાર્યસૂત્રે ઽભિહિતઃ ॥
યસ્ ત્વ્ એષાં કુરુતે રક્ષાં ધાર્મિકીં ધર્મવાદિનાં ।
હિત્વા સુદુર્ગતીઃ સર્વાઃ શક્રો ભવતિ દેવરાટ્ ॥
બ્રહ્મ્âપિ યામસ્ તુષિતો વશવર્ત્તી પુનઃ પુનઃ ।
મનુષ્યેષ્ûપપન્નશ્ ચ ચક્રવર્ત્તી સ જાયતે ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્87 ---> ]
શ્રેષ્ઠી ગૃહપતિશ્ ચ્âપિ ભવત્ય્ આઢ્યો મહાધનઃ ।

પ્રજ્ઞાસ્મૃતિભ્યાં સંયુક્તઃ સુખિતો નિરુપદ્રવ ।
ઇતિ ॥
અથ કતમં બોધિસત્વમ્ અધિકૃત્ય્êયં કાર્âપકારચિન્તા ।
પૃથગ્જનમ્ એવ ॥
યથ્ôક્તં શ્રદ્ધાબલ્âધાન્âવતારમુદ્રાસૂત્રે ।
યઃ ક-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f49અ ---> ]
શ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા
સર્વલોકધાતુરજોઉપમાનાં સત્વાનાં દિવસે દિવસે દિવ્યં શતરસમ્ આહારં દદ્યાદ્ દિવ્યાનિ ચ વસ્ત્રાણ્ય્ એવં દદઙ્ ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાન્ કલ્પસમુદ્રાન્ દાનં દદ્યાત્ ।
યશ્ ચ્âન્યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વ્âઇકસ્ય્ôપાસકસ્ય્âનન્યશાસ્તુર્ દશકુશલકર્મપથસમન્વાગતસ્ય્âઇકદિવસમ્
એકમ્ આહારં દદ્યાદ્ બુદ્ધસ્ય્âયં ભગવતઃ શિક્ષાયાં શિક્ષિત્êતિ સમારોપં કૃત્વા ।
અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પુણ્યં પ્રસવતિ ॥
યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા
સર્વલોકધાતુરજોઉપમાનાં દશકુશલકર્મપથસમન્વાગતાનાં ઉપાસકાનાં દિવસે દિવસે દિવ્યં શતરસમ્
આહારં દદ્યાદ્ દિવ્યાનિ ચ વસ્ત્રાણ્ય્ એવં દદઙ્ ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાન્ કલ્પાન્ દદ્યાત્ ।
યશ્ ચ્âન્યઃ
કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વ્âઇકસ્ય ભિક્ષોર્ એકદિવસમ્ આહારં દદ્યાદ્ ।
અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પુણ્યં પ્રસવત્îતિ ॥
નિયત્âનિયત્âવતારમુદ્રાસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ।
સચેન્ મઞ્જુશ્રીર્ દશસુ દિક્ષુ સર્વલોકધાતુષુ સર્વસત્વ્ôત્પાટિત્âક્ષા ભવેયુઃ પરિકલ્પમ્ ઉપાદાય ।
અથ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તેષાં સર્વસત્વાનાં મૈત્રચિત્તસ્ તાન્ય્ અક્ષીણિ જનયેત્ પરિકલ્પમ્
ઉપાદાય ।
યો વ્âન્યો મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા
મહાયાન્âધિમુક્તં બોધિસત્વં પ્રસન્નચિત્તઃ પશ્યેદ્ ।
અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પુણ્યં પ્રસવતિ ॥
યઃ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ દિક્ષુ
સર્વસત્વાન્ બન્ધન્âગારપ્રવિવિષ્ટાન્ બન્ધન્âગારાન્ મોચયિત્વા
ચક્રવર્તિસુખે સ્થાપયેદ્ બ્રહ્મત્વસુખે વા ।
યો વ્âન્યો મઞ્જુશ્રીઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા
મહાયાન્âધિમુક્તસ્ય પ્રસન્નચિત્તો દર્શન્âભિલાષી ભવેદ્ વર્ણં ચ્âસ્ય્ôદાહરેદ્ ।
અયં તતો ઽસંખ્યેયતરં પુણ્યં પ્રસવત્îતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્88 ---> ]
તથા ક્ષિતિગર્ભસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ।
યઃ પુનર્ ભદન્ત ભગવન્ ક્ષત્રિયકલ્યાણો વ્âમાત્યકલ્યાણો વા ભટ્ટકલ્યાણો વા શ્રમણકલ્યાણો વા બ્રાહ્મણકલ્યાણો વા પરં રક્ષત્ય્ આત્માનં રક્ષતિ પરલોકં રક્ષતિ ।
ભગવચ્છાસને પાત્રભૂતમ્ અપાત્રભૂતં વા યાવન્ મુણ્ડં કાષાયખણ્ડ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f49બ્ ---> ]
પ્રાવૃતં પરિરક્ષતિ શ્રોષ્યતિ પૂજયિષ્યતિ
શ્રાવકકથાં એવં પ્રત્યેકબુદ્ધકથાં શ્રોષ્યતિ
પૂજયિષ્યતિ ।
મહાયાનકથાં ચ મહાયાનસંપ્રસ્થિતાન્ પુદ્ગલાન્ શીલવતો ગુણ્âઢ્યાન્ યુક્તમુક્તપ્રતિભાનાન્ તૈઃ સાર્દ્ધં રમતિ ક્રીડતિ

પરિપૃચ્છતિ પરિપ્રશ્નયતિ તેષાં શ્રોતવ્યં કર્તવ્યં મન્યતે ॥
પે ॥
કિયન્તં ભગવન્ પાપં ક્ષપયિષ્યતિ ॥
ભગવાન્ આહ ॥
તદ્ યથ્âપિ નામ કુલપુત્ર કશ્ચિત્ પુરુષ્ôત્પદ્યતે ।
યઃ સર્વં જમ્બૂદ્વીપં સપ્તરત્નપરિપૂર્ણં કૃત્વા
તિષ્ઠતાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં દાનં દદ્યાત્ તથ્âઇવ
મધ્ય્âહ્નસમયે તથ્âઇવ સાય્âહ્નસમયે દાનં દદ્યાદ્ અનેન
પર્યાયેણ વર્ષશતસહસ્રમ્ એવંરૂપં દાનં દદ્યાત્ ।
તત્ કિં મન્યસે કુલપુત્ર્âપિ નુ સ પુરુષો બહુ પુણ્યં પ્રસવેત્ ॥
આહ ॥
બહુ ભદન્ત ભગવન્ સ પુરુષઃ પુણ્યસ્કન્ધં પ્રસવેદ્ અપ્રમેયમ્
અસંખ્યેયં ।
ન તસ્ય પુણ્યસ્કન્ધસ્ય કેનચિચ્ છક્યં પ્રમાણમ્ ઉદ્ગ્રહીતું અન્યત્ર તથાગતેન ॥
ભગવાન્ આહ ॥
યસ્ તુ કુલપુત્ર ક્ષત્રિયકલ્યાણો વા યાવદ્ યથા પૂર્વ્ôક્તં ।
પે ।
સ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવતિ ।
યાવદ્ વિપુલતરમ્ અપ્રમાણતરમ્ અસંખ્યેયતરં પુણ્યસ્કન્ધં પ્રસવતિ ।
યો મમ પશ્ચિમાયાં પઞ્ચશત્યાં વર્તમાનાયાં સદ્ધર્મનેત્રી રક્ષતિ સ રક્ષત્ય્ આત્માનં ।
રક્ષતિ પરાંશ્ ચ રક્ષતિ પરલોકં રક્ષતિ મમ શાસનં શ્રાવકાન્ પાત્રભૂતાન્ અપાત્રભૂતાન્ વા યાવ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્89 ---> ]
ન્ મુણ્ડાન્
કાષાયવસ્ત્રપ્રાવૃતાન્ અપિ રક્ષતિ ।
ન વિહેઠયતિ ।
યાવત્ સ્વકં રાષ્ટ્રં પરરાષ્ટ્રં ચ વર્ધયતિ ।
અપાયાન્ ક્ષપયતિ ।
સુર્âલયં ચ પ્રાપયતિ ચિરં ચ્âયુઃ પાલયતિ ।
સ્વક્લેશાંશ્ ચ પરક્લેશાંશ્ ચ ઝાષયતિ ।
સંબોધિમાર્ગં ષટ્પારમિતા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f50અ ---> ]
શ્ ચ્ôપસ્તમ્ભયતિ ।
સર્વ્âપાયાઞ્ જહાતિ ।
ન ચિરં સંસારે સંસરતિ ।
નિત્યં કલ્યાણમિત્રૈર્ બુદ્ધૈશ્ ચ ભગવદ્ભિર્ બોધિસત્વૈશ્ ચ
મહાસત્વૈશ્ ચ સાર્દ્ધં સમવધાનગતો ભવતિ ।
સતતં કલ્યાણમિત્ર્âવિરહિતો ન ચિરેણ યથ્âભિપ્રાયેષુ
બુદ્ધક્ષેત્રેષ્વ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યતે ॥
અથ તાવદ્ એવ સર્વદેવ્êન્દ્રાઃ સપરિવારા ।
યાવત્ પિશાચ્êન્દ્રાઃ સપરિવાર્ôત્થાય્âસનાદ્ યેન ભગવાન્

તેન્âઞ્જલિં પ્રણમ્ય્âઇવમ્ આહુઃ ।
યે તે ભદન્ત ભગવન્ એતર્હ્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ યાવત્ પશ્ચિમાયાં પઞ્ચશત્યાં ક્ષત્રિયકલ્યાણા ભવન્તિ યાવદ્ ગહપતિકલ્યાણાઃ ।
પે ।
એવં સદ્ધર્મરક્ષક્âઇવં ત્રિરત્નવંશજ્વાલયિતારઃ ।
પે ।
વયમ્ અપિ સર્વે સપરિવારાસ્ તં ક્ષત્રિયકલ્યાણં યાવદ્ ગહપતિકલ્યાણં દશભિર્ આકારૈ રક્ષિષ્યામઃ
પરિપાલયિષ્યામો વર્ધયિષ્યામઃ ॥
કતમૈર્ દશભિઃ ।
આયુશ્ ચ્âસ્ય વર્ધયિષ્યામઃ આયુરન્તરાયં ચ ધર્મેણ
નિવારયિષ્યામઃ ।
આરોગ્યં ચ પરિવારં ચ ધનસ્કન્ધં ચ્ôપભોગપરિભોગં ચ્âઇશ્વર્યં ચ યશઃ કલ્યાણમિત્રાણિ પ્રજ્ઞાસમ્પદં ચ
વર્ધાપયિષ્યામઃ ।
એભિર્ દશભિર્ ઇતિ વિસ્તરઃ ॥
એવમ્ અભૂમિપ્રવિષ્ટેષ્વ્ એવ્âયં વિપાકવિસ્તરો દ્રષ્ટવ્યઃ ॥
અવલોકનાસૂત્રે ઽપિ ।
સંબોધૌ ચિત્તમ્ ઉત્પાદ્ય હિત્âર્થં સર્વપ્રાણિનાં ।
યઃ સ્તૂપં લોકનાથસ્ય કરોત્îહ પ્રદક્ષિણં ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્90 ---> ]
ઇત્ય્ આદ્ય્ અનુશંસવિસ્તરમ્ ઉક્ત્વ્âહ ।
યસ્ ત્વ્ એષાં બુદ્ધપુત્રાણાં નરઃ કુર્વીત્âપ્રિયં ।
દેવાન્ મનુષ્યાન્ વર્જિત્વા નરકં તસ્ય ગોચરં ॥
ઇતિ વિસ્તરઃ પૂર્વવત્ ॥
ન ચ્âત્ર વિશેષહેતુઃ કશ્ચિદ્ ઉપદર્શયિતું શક્યતએ ઇત્ય્ અલં વિકલ્પેન ॥
કર્મ્âવરણવિશુદ્ધિસૂત્રે ઽપ્ય્ આવરણશબ્દેન્âન-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f50બ્ ---> ]
ર્થ્ôક્તઃ ।
આવરણં મઞ્જુશ્રીર્ ઉચ્યતે રાગ્âવરણં દ્વેષ્âવરણં મોહ્âવરણં દાનમ્ આવરણં શીલક્ષાન્તિવીર્યધ્યાનપ્રજ્ઞ્âવરણં ।
પે ।
તત્ કસ્ય હેતોઃ બાલપૃથગ્જના મઞ્જુશ્રીર્ દાનં દદાના મત્સરિણામ્ અન્તિકે ઽપ્રસાદં કુર્વન્તિ ।
તે તેન્âપ્રસાદેન પ્રતિઘચિત્તમ્ ઉત્પાદયન્તિ ।
પ્રતિઘખિલદોષેણ મહાનરકેષ્ûપપદ્યન્તે ।
શીલં રક્ષન્તો દુઃશીલાન્ કુત્સયન્તિ પરિભાષન્તિ ।
તે તેષામ્ અવર્ણં ચ ભાષન્તિ ।
તે તેષાં દોષં શ્રુત્વા બહુજનસ્ય્âપ્રસાદં કુર્વન્તિ ।
તે તેન્âપ્રસાદેન દુર્ગતિગામિનો ભવન્તિ ।
તે ક્ષાન્તિં ભાવયન્તઃ ક્ષાન્તિમદેન્âત્માનમ્ ઉત્કર્ષયન્તિ
પ્રમાદ્યન્તિ ।
વયં ક્ષાન્તિવાદિનઃ ।
ઇમે પુનર્ અન્યે વ્યાપન્નચિત્તાઃ ।
તેષાં ક્ષાન્તિમદનમત્તાનાં પ્રમાદમૂલકાનિ દુઃખાન્ય્ ઉત્પદ્યન્તે ।

તે વીર્યમ્ આરભમાણ્âત્માનમ્ ઉત્કર્ષયન્તિ પરાન્ પંસયન્તિ ।
કુસીદ્êમે ભિક્ષવો વિહરન્ત્ય્ અનભિયુક્તાઃ શ્રદ્ધાદેયં પરિભુઞ્જાનાઃ ।
ન્âઇતે ઽર્હન્તિ પાનીયસ્થાલકમ્ અપિ ।
તે તેન વીર્ય્âરમ્ભેણ્âત્માનમ્ ઉત્કર્ષયન્તિ પરં ચ પંસયન્તિ ।
તાન્ અહં બાલાન્ ઇતિ વદામિ ।
તે ધ્યાનં સમાપદ્યમાનાસ્ તત્ર ધ્યાનસમાપત્તૌ સ્પૃહામ્
ઉત્પાદયન્તિ ।
તેષામ્ એવં ભવતિ ।
વયં સમાધિવિહારિણ ।
ઇમે ઽન્યે ભિક્ષવો વિક્ષિપ્તચિત્તા વિહરન્તિ ।
કુતસ્ તે બુદ્ધા ભવિષ્યન્ત્îતિ વિસ્તરઃ ॥
સર્વધર્મ્âપ્રવૃત્તિનિર્દેશે ઽપ્ય્ આહ ।
બોધિસત્વ્âપત્ત્યા ચોદયતિ ।
દૂરીભવતિ બોધિઃ ।
ક-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્91 ---> ]
ર્મ્âવરણં ચ પરિગૃહ્ણાતિ ।
ઈર્યયા ચોદયતિ ।
દૂરીભવતિ બોધિઃ ।
ઈર્યાપથેન ચોદયતિ દૂરીભવતિ બોધિઃ ।
સચેદ્ બોધિસત્વસ્ય્âન્તિકે હીનસંજ્ઞામ્ ઉત્પાદયતિ આત્મનિ ચ્ôદારસંજ્ઞાં ક્ષિણોત્ય્ આત્માનં-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f51અ ---> ]
કર્મ્âવરણં ચ ગૃહ્ણાતિ ।
ઇહ બોધિસત્વેન બોધિસત્વમ્ અવવદત્âનુશાસતા વા
શાસ્તૃસંજ્ઞામ્ ઉપસ્થાપ્ય્âવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ ।
બોધિસત્વેન બોધિસત્વસ્ય્âન્તિકે ન પરિભવચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
સચેદ્ અસ્ય્âપરિત્યક્તા બોધિઃ ।
ન દેવપુત્ર બોધિસત્વઃ ક્વચિદ્ એવ કુશલમૂલાનિ સમુચ્છિનત્તિ ।
યથ્âદ્વિતીયબોધિસત્વમ્ આગમ્ય્êતિ ।
અનુત્પાદિતબોધિચિત્તે ઽપિ તાવદ્ બોધિર્ ભવ્યે સત્વે ઽવમન્યના
પ્રતિષિદ્ધા ।
કિં પુનર્ ઉદિતબોધિચિત્તે ॥
યથ્ôક્તં શૂરઙ્ગમસમાધિસૂત્રે ।
તત્ર દૃઢમતે કતમદ્ અનુત્પાદિતબોધિચિત્તવ્યાકરણં ॥
ઇહ દૃઢમતે સ પુદ્ગલઃ પાઞ્ચગતિકે સંસારે ઉપપન્નો ભવતિ ।
યદિ વા નિરયેષુ યદિ વા તિર્યગ્યોનૌ યદિ વા યમલોકે યદિ વા દેવેષુ
યદિ વા મનુષ્યેષુ ।
સ ચ પુદ્ગલસ્ તીક્ષ્ણ્êન્દ્રિયો ભવતિ ।
ઉદાર્âધિમુક્તિકઃ ।
તમ્ એનં તથાગતઃ પ્રજાનાતિ ।

અયં પુરુષપુદ્ગલો યાવદ્ ઇયદ્ભિઃ
કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રૈર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિષ્યતિ ॥
પે ॥
ઇયદ્ભિશ્ ચ્âસંખ્યેયકલ્પશતસહસ્રૈર્ બોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યતે ॥
પે ॥
ઇદં દૃઢમતે ઉચ્યતે ।
બોધિસત્વસ્ય્âનુત્પાદિતબોધિચિત્તવ્યાકરણં ।
અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ ।
અદ્ય્âગ્રેણ્âસ્માભિર્ ભગવન્ સર્વસત્વાનામ્ અન્તિકે
શાસ્તૃસંજ્ઞ્ôત્પાદયિતવ્યા ।
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
ન હ્ય્ અસ્માકમ્ એતજ્ જ્ઞાનં પ્રવર્ત્તતે ।
કતમસ્ય બોધિસત્વસ્ય બોધિપરિપાચકાન્îન્દ્રિયાણિ સંવિદ્યન્તે ।
કતમસ્ય ન સંવિદ્યન્તે ।
તતો વયં ભગવન્ન્ અજાનાનાસ્ તથારૂપેષુ હીનસંજ્ઞામ્
ઉત્પાદયેમ ।
તેન
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્92 ---> ]
વયં ક્ષણ્યેમ ॥
ભગવાન્ આહ ।
સાધુ સાધુ કાશ્યપ સુભાષિતા તે ઇયં વાક્ ।
ઇદં ચ મયા કાશ્યપ્âર્થવશં સ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f51બ્ ---> ]
મ્પશ્યમાનેન યુષ્માકમ્
એવં ધર્મો દેશિતો ।
મા ભિક્ષવઃ પુદ્ગલેન પુદ્ગલં પ્રવિચેતવ્યં ।
યચ્ છીઘ્રં ક્ષણ્યતિ હિ ભિક્ષવઃ પુદ્ગલઃ પુદ્ગલં પ્રવિચિન્વન્ ।
અહં વા પુદ્ગલં પ્રમિણુયાં યો વા સ્યાન્ માદૃશઃ ।
એતેન કાશ્યપ નિર્દેશેન બોધિસત્વેન વા શ્રાવકેણ વા
સર્વસત્વાનામ્ અન્તિકે શાસ્તૃસંજ્ઞ્ôત્પાદયિતવ્યા ।
મ્âત્ર કશ્ચિદ્ બોધિસત્વયાનિકઃ પુદ્ગલો ભવેત્ તેન તત્ર્âત્મા રક્ષિતવ્ય્êતિ ।
યસ્ય તુ નિયતમ્ એવ બોધિપ્રાપ્તિચિહ્નમ્ અસ્તિ તત્ર સુતરામ્ અવમન્યના
રક્ષિતવ્યા ॥
યથ્ôક્તમ્ આર્યસદ્ધર્મપુણ્ડરીકસૂત્રે ।
ઇષ્ટામયાન્ મૃત્તિકસંચિતાન્ વા પ્રીતાશ્ ચ કુર્વન્તિ જિનસ્ય
સ્તૂપાન્ ।
ઉદ્દિશ્ય વા પાંશુકર્âશયો ઽપિ અટવીષુ દુર્ગેષુ ચ
કારયન્તિ ॥
સિક્તામયા વા પુન કૂટ કૃત્વા યે કેચિદ્ ઉદ્દિશ્ય જિનાન સ્તૂપાન્ ।
કુમારકાઃ ક્રીડિષુ તત્ર તત્ર ।

તે સર્વિ બોધાય્âભૂષિ લાભિનઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્93 ---> ]
યાવત્ ॥
યે ચિત્રભિત્તીષુ કરોન્તિ વિગ્રહં ।
પરિપૂર્ણગાત્રાંશ્ છતપુણ્યલક્ષણાન્ ॥
લિખેત્ સ્વયં ચ્âપિ લિખાપયેદ્ વા ।
તે સર્વિ બોધાય્âભૂષિ લાભિનઃ ॥
યે ચ્âપિ કેચિત્ તર્હિ શિક્ષમાણાઃ ।
ક્રીડારતિં ચ્âપિ વિનોદયન્તઃ ॥
નખેન કાષ્ઠેન કૃતાસિ વિગ્રહાન્ ।
ભિત્તીષુ પુરુષ્âથ કુમારકા વા ॥
સર્વે ચ તે બોધિ અભૂષિ લાભિનઃ ॥
પે ॥
વાદાપિતા ઝલ્લરિયો ઽપિ યે હી ।
જલમણ્ડકા વ્âપ્ય્ અથ મણ્ડકા વા ।
સુગતાનમ્ ઉદ્દિશ્યથ પૂજન્âર્થં ગીતં ચ ગીતં મધુરં મનોજ્ઞં ।
સર્વે ચ તે બુદ્ધ્âભૂષિ લોકે ॥
કૃત્વા ચ યાં બહુવિધધાતુપૂજાં ।
કિમ્ અલ્પકમ્પી સુગતાન ધાતુષુ ।
એકં પિ વાદાયિય વાદ્યભાણ્ડમ્ ।
પુષ્પેણ ચ્âઇકેન હિ પૂજયિત્વા ।
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્94 ---> ]
અનુપૂર્વ દ્રક્ષ્યન્તિ હિ બુદ્ધકોટ્યઃ ।
યૈશ્ ચ
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f52અ ---> ]
અઞ્જલિસ્ તત્ર કૃત્âપિ સ્તૂપે ।
પરિપૂર્ણ્âઇકાતલશક્તિકા વા ।
ઓનામિતં શીર્ષ ભવેન્ મુહૂર્ત્તં ।
ઓનામિતં કાય તથ્âઇકવારં ।
નમો ઽસ્તુ બુદ્ધાય કૃત્âઇકવારં ।
યે હી તદા ધાતુધારેષુ તેષુ ।
વિક્ષિપ્તચિત્તૈર્ અપિ યથ્âઇકવારં ।
તે સર્વિ પ્રાપ્ત્êમમ્ અગ્રબોધિમ્ ।
સુગતાન તેષાં તદ તસ્મિ કાલે ।
પરિનિર્વૃતાનામ્ અથ તિષ્ઠતાં વા ।
યે ધર્મનામ્âપિ શૃણૂષુ સત્વાસ્ ।
તે સર્વિ બોધાય્âભૂષિ લાભિન ।
ઇતિ ॥
મહાકરુણાસૂત્રે ઽપ્ય્ ઉક્તં ॥
તદ્ યથા વાડિશિકેન મહત્ય્ ઉદકસરસિ મત્સ્ય્âકર્ષણ્âર્થં સ્âમિષં વડિશં પ્રક્ષિપ્તં ભવેત્ સમનન્તરપ્રક્ષિપ્તં ચ

મત્સ્યેન નિગીર્ણં ભવેત્ ।
કિં ચ્âપિ સ મત્સ્ય્ôદકસરસિ ભ્રમત્ય્ અથ ચ પુનર્ વદ્ધ્âઇવ
સ વક્તવ્યો દૃઢેન સૂત્રેણ સ્થલગતદણ્ડસુનિબદ્ધેન ।
યત્ સ વાડિશિક્âગત્ય તેન સૂત્રલાઘવેન જાનાતિ ।
ગૃહીતો મત્સ્ય્êતિ ।
તમ્ એનં સૂત્રાદ્ ગૃહીત્વા સ્થલગતં ક-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્95 ---> ]
રોતિ
યથાકામકરણાય પરિભોગાય ।
એવમ્ એવ યે સત્વા બુદ્ધેષુ ભગવત્સુ ચિત્તં પ્રસાદ્ય કુશલમૂલમ્
અવરોપયન્તિ ।
અન્તશ્âઇકચિત્તપ્રસાદમ્ અપિ ।
કિં ચ્âપિ તે સત્વા દુષ્કૃતેન કર્મ્âવરણેન્âક્ષણેષ્ûપપન્ના ભવન્ત્ય્ અથ ચ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તાન્ સત્વાન્ બૌદ્ધેન
જ્ઞાનેન સંગ્રહવસ્તુસૂત્રેણ ગૃહીત્વા સંસાર્ôદકસરસ્ôદ્ધૃત્ય નિર્વાણસ્થલે સ્થાપયન્ત્îતિ ॥
તસ્માદ્ એષુ શાસ્તૃસંજ્ઞા કાર્યા ।
વન્દમાનાશ્ ચ મનસા વન્દિતવ્યાઃ ।
ભવતિ હિ નવકો ઽપિ બોધિચિત્તબલાદ્ વન્દ્યો ।
યથા મેઘેન દ્રમિડેન મહાબોધિસત્વેન્âપિ સતા નવક્âર્યસુધનઃ સર્વશરીરેણ પ્રણિપત્ય વન્દિતઃ ।
નિયત્âર્થં ચ્êદં ।
યથ્âધ્યાશયસંચોદન્âદિષુ
સર્વબોધિસત્વયાનિકપુદ્ગલનમસ્કારો ઽનુજ્ઞાતવ્યઃ ।
સર્વશબ્દેન્âત્મનો ઽપિ ગ્રહણાત્ ।
કથમ્ એકત્ર વન્દ્ય
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f52બ્ ---> ]
વન્દકત્વં ન વિરુધ્યતે ।
પરસ્પરં વન્દ્યત્વેન્âઇવ્âલમ્બનાત્ ।
અત્âઇવ્âનાસ્વાદનાદ્ અપુણ્યભાવઃ ।
કિં ચ બુદ્ધાનામ્ અપ્ય્ એવમ્ ઇષ્યતે ।
મા ભૂદ્ અનવસ્થા ।
એકસ્ય ચ્âન્યૂનત્êતિ ॥
આર્યસર્વધર્મવૈપુલ્યસંગ્રહસૂત્રે ઽપ્ય્ અનર્થ્ôક્તઃ ।
સૂક્ષ્મં હિ મઞ્જુશ્રીઃ સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપકર્મ્âવારણં ।
યો હિ કશ્ચિન્ મઞ્જુશ્રીસ્ તથાગતભાષિતધર્મે કસ્મિંશ્ચિચ્ છોભનસંજ્ઞાં કરોતિ ।
ક્વચિદ્ અશોભનસંજ્ઞાં સ સદ્ધર્મં પ્રતિક્ષિપતિ ।
તેન સદ્ધર્મં પ્રતિક્ષિપતા તથાગતો ઽભ્યાખ્યાતો ભવતિ ।
ધર્મઃ પ્રતિક્ષિપ્તો ભવતિ ।
સંઘો ઽપવાદિતો ભવતિ ।
ય્âઇવં વદત્îદં યુક્તમ્ ઇદમ્ અયુક્તમ્ ઇતિ સ સદ્ધર્મં પ્રતિક્ષિપતિ ।
ન મયા પૃથક્ કશ્ચિદ્ ધર્મઃ શ્રાવકયાનસંપ્રયુક્તઃ
પ્રત્યેકબુદ્ધયાનસંપ્રયુક્તો મહાયાનસંપ્રયુક્તો દેશિતઃ ।