શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય p7
સર્વાનુક્રમસૂત્રમ્।
શ્રીવેદપુરુષાય નમઃ ॥ ૐમણ્ડલં દક્ષિણમક્ષિ હૃદયં ચાધિષ્ઠિતં યેન શુક્લાનિ યજૂ ᳪં᳭ષિ ભગવાન્યાજ્ઞવલ્ક્યો યતઃ પ્રાપ તં વિવસ્વન્તં ત્રયીમયમર્ચિષ્મન્તમભિધ્યાય માધ્યન્દિનીયે વાજસનેયકે યજુર્વેદામ્નાયે સર્વે સખિલે સશુક્રિયઋષિદૈવતચ્છન્દા ᳪં᳭સ્યનુક્રમિષ્યામો યજુષામનિયતાક્ષરત્વાદેકેષાં છન્દો ન વિદ્યતે દ્રષ્ટારો ઋષયઃ સ્મર્તારઃ પરમેષ્ઠ્યાદયો દેવતા મન્ત્રાન્તર્ભૂતાધ્યાદિકા હવિર્ભાજઃ સ્તુતિભાજો વાઽનઃશાખોખાશભ્યોપવેષકપાલેધ્મોલૂખલાદયશ્ચ પ્રતિમાભૂતાશ્છન્દા ᳪં᳭સિ ગાયત્ર્યાદીન્યેતાન્યવિદિત્વા યોઽધીતેઽનુબ્રૂતે જપતિ જુહોતિ યજતે યાજયતે તસ્ય બ્રહ્મ નિર્વીર્યં યાતયામં ભવત્યથાન્તરાશ્વગર્તે વા પદ્યતે સ્થાણું વર્ચ્છતિ પ્રમીયતે વા પાપીયાન્ભવત્યથ વિજ્ઞાયૈતાનિ યોઽધીતે તસ્ય વીર્યવદથ યોઽર્થવિત્તસ્ય વીર્યવત્તરં ભવતિ જપિત્વા હુત્વેષ્ટ્વા તત્ફલેન યુજ્યતે
ઇષેત્વાદિ ખંબ્રહ્માન્તં વિવસ્વાનપશ્યત્તતઃ પ્રતિકર્મવિભાગેન બ્રાહ્મણાનુસારેણ ઋષયો વેદિતવ્યાઃ પરમેષ્ઠી પ્રાજાપત્યો દર્શપૂર્ણમાસમન્ત્રાણામૃષિર્દેવા વા પ્રાજાપત્યા ઇષેત્વા શાખાનુષ્ટુબ્વિનિયોગઃ કલ્પકારોક્ત એવમૂર્જેત્વા વાયવે વાયવ્યં દેવોવ ઐન્દ્રં યજમાનસ્ય શાખા વસોર્વાયવ્યં દ્યૌર્માતરિશ્વન ઉખા વસોર્વાયવ્યં દેવસ્ત્વાપયઃ કામધુક્ષઃ પ્રશ્નઃ સા વિશ્વાયુસ્ત્રીણિ ગવ્યાનીન્દ્રસ્યૈન્દ્રં વિષ્ણોઃ પયઃ
યો અગ્ન ઇદમાગ્નેયે કસ્ત્વા પ્રાજાપત્યં કર્મણે સુક્શૂર્પં પ્રત્યુષ્ટં દ્વે રાક્ષસે ઉરુબ્રહ્મ રક્ષોઘ્ન ᳪં᳭ સર્વત્ર ધૂરસિ ધૂર્દૈવાનાં વિષ્ણુસ્ત્વાન ᳪં᳭ ઉરુ હવિષ્યા અપહત ᳪં᳭રક્ષો યચ્છન્તા ᳪં᳭હવિષ્યા દેવસ્ય ત્વા સાવિત્ર ᳪં᳭સર્બત્રાગ્નેયે લિઙ્ગોક્તે ભૂતાય ત્વા હવિઃ સ્વઃ સૂર્યો દૃ ᳪં᳭હન્તાં ગૃહાઃ પૃથિવ્યાસ્ત્વા હવ્યં પવિત્રે લિઙ્ગોક્ત ᳪં᳭સવિતુર્દેવીઃ પ્રોક્ષિતા આપાન્યગ્નયે લિઙ્ગોક્તે દૈવ્યાય પાત્રાણિ
શર્માસ્યદિત્યાઃ કૃષ્ણાજિનમવધૂત ᳪં᳭રાક્ષસમદ્રિર્ગ્રાવોલૂખલે અગ્નેર્હવિર્બૃહત્સ ઇમં મૌસલે હવિષ્કૃદધિદૈવતં વાગધિયજ્ઞં પત્ની કુક્કુટો વાગ્વર્ષવૃદ્ધ ᳪં᳭ શૂર્પં પ્રતિત્વાહવિઃ પરાપૂતમપહત ᳪં᳭ રાક્ષસે વાયુર્વો દેવો વસ્તણ્ડુલાધૃષ્ટિરુપવેષોઽપાગ્ન આદેવયજમાગ્નેયે ધ્રુવમસિષણ્ણાં કપાલાન્યગ્ને બ્રહ્માગ્નેયં ધિષણાસિ દાર્ષદં દિવઃ શમ્યાઽધિષવણૌપલં ધાન્યમસિ ષણ્ણા ᳪં᳭હવિર્મહીનામાજ્યમ્
સંવપામિ હવિઃ સમાપ આપં જનયત્ત્યૈ ત્વેદ ᳪં᳭હવિરિષેત્વાજ્યં ઘર્મોસિ ષણ્ણાં પુરોડાશસ્ત્રિતાય ત્રયાણાં ત્રિતો દ્વિતઃ ક્રમેણાદદ ઇન્દ્રસ્ય સ્ફ્યઃ પૃથિવી વેદિર્રિજં પુરીષં વર્ષતુ વેદિર્બધાન સાવિત્રમપારરુમરરો આસુરે દ્રપ્સસ્તે વેદિગાયત્રેણ ત્રીણિ વૈષ્ણવાનિ સૂક્ષ્મા ત્રયાણાંવેદિઃ પુરાઘશ ᳪં᳭ સોઽપશ્યચ્ચાન્દ્રમસી ત્રિષ્ટુભં પ્રોક્ષણીઃ પ્રૈષો દ્વિષતઃ આભિચારિકમનિશિતઃ સ્રુવો નિશિતા સ્રુગદિત્યૈ વિષ્ણોર્યોક્ત્રમૂર્જે ત્રયાણામાજ્ય ᳪં᳭ સવિતુરાપં તેજોસિ ધામાજ્યમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં પ્રથમોઽધ્યાયઃ ।
કૃષ્ણોસીધ્મો વેદિર્બર્હિર્લિઙ્ગોક્તે અદિત્યા આપં વિષ્ણોઃ પ્રાસ્તરમૂર્ણમ્રદસં વેદિર્ભુવપતયે ત્રીણ્યાગ્નેયાનિ ગન્ધર્વસ્ત્રયાણાં પરિધયો વીતિહોત્રં વિશ્વાવસુરાગ્નેયીં ગાયત્રી ᳪં᳭ સમિદાગ્નેય ᳪં᳭ સૂર્યસ્ત્વાલિઙ્ગોક્ત ᳪં᳭ સવિતુર્વિધૃતી ઊર્ણમ્રદસમાત્વાપ્રાસ્તરે ઘૃતાચ્યસિ ત્રયાણાં જુહૂપભૃદ્રુઆગવાઃ ક્રમેણ પ્રિયેણ હવિર્ધ્રુવા અસદન્પાહિ માં વૈષ્ણવે અગ્નેવાજજિદાગ્નેયં નમોદૈવ ᳪં᳭ સ્વધાપિત્ર્ય ᳪં᳭સુયમે સ્રુચાવઙ્ઘ્રિણા વૈષ્ણવં વસુમતીમાગ્નેયમિત ઐન્દ્ર ᳪં᳭ સંજ્યોતિષાજ્યં મયીદમાશીઃપ્રતિગ્રહણમુપહૂતા દ્યાવાપૃથિવ્યમ્
બ્રહ્મત્વં પ્રતિષ્ઠાન્તં બૃહસ્પતિરાઙ્ગિરસોઽપશ્યદગ્નેષ્ટ્વા પ્રાશિત્રમેતં તે વૈશ્વદેવમેષા તેનુષ્ટુબાગ્નેય્યગ્ને વાજજિદાગ્નેયમગ્નીષોમયોશ્ચત્વારિ લિઙ્ગોક્તાનિ વસુભ્યસ્ત્રયાણાં પરિધયઃ સંજાનાથા વ્યન્તુ પ્રાસ્તરે મરુતાં કપિર્બૃહતી પ્રાસ્તરીમન્ત્યઃ પાદ આગ્નેયો યં પરિધિં દેવલ આગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભં વિરાડ્રૂપા યજુરન્તામગ્નેઃ પ્રિયં યજુઃ સ ᳪં᳭સ્રવભાગાઃ સોમસૂક્ષ્મૌ વૈશ્વદેવીં ત્રિષ્ટુભં યજુરન્તા ᳪં᳭ સ્વાહા વાડ્યજુર્ઘૃતાચી સ્રુચૌ યજ્ઞનમઃ શૂર્પં યવમાન્કૃષિરુદ્વાલવાન્ધાનાન્તર્વાનિતિ પઞ્ચાર્ષેયો યજ્ઞો દેવતાગ્નેદબ્ધા યોગાર્હપત્યોઽગ્નયે દક્ષિણાગ્નિઃ સરસ્વત્યૈ લિઙ્ગોક્તં વેદોસિ વેદો દેવા મનસસ્પતિર્વાતદેવત્યા વિરાજ ᳪં᳭સંબર્હિર્લિઙ્ગોક્તા ત્રિષ્ટુબ્વિરાડ્રૂપા કસ્ત્વા પ્રાજાપત્ય ᳪં᳭ રક્ષસા ᳪં᳭ રાક્ષસમ્
અથ યાજમાન ᳪં᳭ સંવર્ચસા ત્વાષ્ટ્રી ત્રિષ્ટુબ્દિવિવિષ્ણુસ્ત્રીણિ વૈષ્ણવાન્યસ્માદ્ભાગોઽસ્યૈ ભૂમિરગન્મ દૈવ ᳪં᳭ સંજ્યોતિષાહવનીયઃ સ્વયંભૂઃ સૂર્યસ્ય સૌરે અગ્ને ગૃહપતેગાર્હપત્યઃ સૂર્યસ્ય સૌરમગ્ન ઇદમાગ્નેયે
પિતૃયજ્ઞઃ પ્રજાપતેરાર્ષમગ્નયે સોમાય દ્વે દૈવે સ્વાહાકારયશ્રુતેરપહતા અસુરં યે રૂપાણિ કવ્યવાહનોઽગ્નિસ્ત્રિષ્ટુબત્રામીમદન્ત પિત્ર્યૈ નમો વઃ ષડ્લિઙ્ગોક્તાનિ પરે પિત્ર્યે આધત્ત પિત્ર્યા ગાયત્ર્યૂર્જમાપિ વિરાટ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ
અગ્ન્યાધેયં પ્રજાપતેરાર્ષં દેવાનામગ્નેર્ગન્ધર્વાણાં વા સમિધાગ્નેય્યશ્ચતસ્રો ગાયત્ર્યઃ સમિધાવિરૂપ આઙ્ગિરસઃ સુસમિદ્ધાય વસુશ્રુતસ્તં ત્વા ભરદ્વાજો ભૂર્ભુવઃસ્વસ્તિસ્રો મહાવ્યાહૃતયોઽગ્નિવાયુસૂર્યદેવત્યાઃ ક્રમેણ દ્યૌરિવ યજમાનાશીર્લિઙ્ગોક્તદેવતાયં ગૌઃ સાર્પરાજ્ઞ્યસ્તૃચો ગાયત્રોઽગ્નિઃ પરાવરરૂપેણ દેવતા
અગ્નિહોત્રં પ્રજાપતેરાર્ષમગ્નિર્જ્યોતિઃ સપ્ત લિઙ્ગોક્તદેવતા ગાયત્ર્ય આદ્યાઃ પઞ્ચૈકપદા અગ્નિર્વર્ચો દ્વે તક્ષાપશ્યત્પરા જીવલશ્ચૈલકિઃ
યજમાનાગ્ન્યુપસ્થાનં બૃહદ્દેવાનામાર્ષં ઉપપ્રયન્ત ઇત્યનુવાક આદ્યે દ્વે આગ્નેય્યૌ ગાયત્ર્યાવુપવત્યા ગોતમો રાહૂગણો મૂર્ધન્વત્યા વિરૂપ ઉભા વાં ભરદ્વાજ ઐન્દ્રાગ્નીં ત્રિષ્ટુભમયં તે દેવશ્રવા દેવવાતશ્ચ ભારતાવાગ્નેયીમનુષ્ટુભમયમિહ વામદેવો જગતીમસ્ય પ્રત્નામવત્સારો ગવ્યા વાગ્નેયી વા પયોદેવત્યા વા ગાયત્રીં તનૂપા આગ્નેયાનીન્ધાના આગ્નેયીં મહાપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યવસાના
ચિત્રાવસોરાત્રિદેવત્યમૃષયોઽપશ્યન્ત્સંત્વમાગ્નેયમન્ધસ્થ રેવતીઃ સᳪં᳭હિતેતિ ત્રીણિ ગવ્યાન્યુપત્વાગ્નેયં તૃચં ગાયત્રં મધુચ્છન્દા વૈશ્વામિત્રોઽગ્ને ત્વં ચતસ્રો દ્વિપદા આગ્નેયીર્બન્ધુઃ સુબન્ધુઃ શ્રુતબન્ધુર્વિપ્રબન્ધુરેકૈકશ ઇડે કામ્યા ગવ્યે સોમાનં બ્રાહ્મણસ્પત્યં તૃચં ગાયત્રં બ્રહ્મણસ્પતિર્મેધાતિથિર્વા મહિત્રીણાᳪં᳭ સત્યધૃતિર્વારુણિરાદિત્યદૈવતં તૃચં ગાયત્રં પથિ સ્વસ્ત્યયનં કદાચનૈન્દ્રીં પથ્યાબૃહતીં મધુચ્છન્દાસ્તત્સવિતુર્વિશ્વામિત્રઃ સાવિત્રીં ગાયત્રી પરિતે વામદેવ આગ્નેયીમનિરુક્તાં ગાયત્રીમ્
ક્ષુલ્લકોપસ્થાનમાસુરેરાર્ષં ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ પ્રવત્સ્યદુપસ્થાનમાગતોપસ્થાનં ચાદિત્યસ્યાર્ષં નર્યગાર્હપત્યઃ શᳪં᳭સ્યાહવનીયોઽથર્વદક્ષિણાગ્નિરાગન્માહવનીયોઽનુષ્ટુબયમગ્નિર્ન્યઙ્કુસારિણીબૃહતી ગાર્હપત્યોઽયમગ્નિરન્વાહાર્યપચનોઽનુષ્ટુબ્ગૃહામા ત્રિષ્ટુબ્બિરાડ્રૂપા યેષામાનુષ્ટુબુપહૂતા મહાપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યવસાનાસ્તિસ્રોપિ વાસ્તવીઃ શંયુર્બાર્હસ્પત્યઃ
ચાતુર્માસ્યાનિ પ્રજાપતેરાર્ષં પ્રઘાસિનો મારુતી ગાયત્રી યદ્ગ્રામમારુત્યનુષ્ટુબનિરુક્તા મોષૂણોઽગસ્ત્ય ઐન્દ્રામારુતીં વિરાજમક્રં ન નિરુક્તાગ્નેય્યનુષ્ટુબવભૃથ યજ્ઞદૈવતં પૂર્ણાદર્વિ દ્વે ઔર્ણવાભ ઐન્દ્ર્યાવનુષ્ટુભાવક્ષં દ્વે ગોતમ ઐન્દ્ર્યૌ પઙ્ક્તી મનોનુમાનસં તૃચં બન્ધુર્ગાયત્રં વયᳪં᳭ સૌમીં ગાયત્રીં બન્ધુરેષ તે દ્વે રૌદ્રે અવરુદ્રᳪં᳭ રૌદ્ર્યાવેકાપઙ્ક્તિરપરા કકુપ્ ત્ર્યમ્બકં દ્વે અનુષ્ટુભૌ પૂર્વસ્યા વસિષ્ઠ આસ્તારપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યાયુષં નારાયણ ઉષ્ણિહં યજમાનાશીઃ શિવોનામ ક્ષૌરં નિવર્તયામિ લિઙ્ગોક્તદૈવતમાશીઃપ્રાયમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં તૃતીયોઽધ્યાયઃ
અગ્નિષ્ટોમઃ પ્રજાપતેરાર્ષભેદં દ્વે અત્યષ્ટી ત્ર્યવસાને આદ્યાવર્ધર્ચૌ દેવયજનદેવત્યાવિમા આપ ઓષધે કુશતરુણᳪં᳭ સ્વધિતે ક્ષૌરમાપો અસ્માનાપં દીક્ષાતપસોર્વાસો મહીનાં નવનીતં વૃત્રસ્યાજનં ચિત્પતિર્દ્વે પ્રાજાપત્યે દેવો મા સાવિત્રમાવોદૈવ્યનુષ્ટુબાશીઃસ્વાહાયજ્ઞં ચતુર્ણાં યજ્ઞ આકૂત્યૈ ચતુર્ણામૌદ્ગ્રભણાનામગ્નિરાપોદેવીર્લિઙ્ગોક્તદેવતા વિરાટ્
વિશ્વો દેવસ્ય સ્વસ્ત્યાત્રેયઃ સાવિત્રીમનુષ્ટુભમૃક્સામયોઃ કૃષ્ણાજિને શર્માસિ કૃષ્ણાજિનમૂર્ગસ્યાઙ્ગિરોભિર્દૃષ્ટં મૈખલᳪં᳭ સોમસ્ય નીવિર્વિષ્ણોર્વાસ ઇન્દ્રસ્ય સુસસ્યાઃ કૃષ્ણવિષાણોચ્છ્રયસ્વ દણ્ડો વ્રતં યજ્ઞો દૈવીં ધીર્યે દેવા વાક્પ્રાણોદાનૌ ચક્ષુઃશ્રોત્રમધ્યાત્મમગ્નિર્મિત્રાવરુણાવાદિત્યો વિશ્વેદેવા અધિદૈવતᳪં᳭ શ્વાત્રા આપો જગતીયં તે લોષ્ટમપો મૂત્રં પૃથિવ્યા લોષ્ટમગ્ને ત્વમાગ્નેય્યનુષ્ટુપ્પુનર્મન આગ્નેયં ત્વમગ્ને વત્સ આગ્નેયીં ગાયત્રીᳪં᳭ રાસ્વેયત્સૌમ્યમેષા તે હિરણ્યાજ્યદૈવતં જૂરસિ વાગ્દૈવતᳪં᳭ શુક્રમસિ હિરણ્યં ચિદસિ ગૌઃ સોમક્રયણી વાગ્રૂપાધ્યારોપકલ્પનયા
વસ્વ્યસ્યનુષ્ટુબ્બૃહતી સોમક્રયણ્યાઃ સ્તુતિરદિત્યા આજ્યમસ્મે ષણ્ણાં લિઙ્ગોક્તા દેવતાઃ સમખ્યે પત્ન્યાશીરાસ્તારપઙ્ક્તિરેષ તે લિઙ્ગોક્તદેવતમાસ્માકોઽસિ સૌમ્યમભિત્યᳪં᳭ સાવિત્ર્યષ્ટિઃ પ્રજાભ્યસ્ત્વા પ્રજાસ્ત્વા શુક્રં ત્વા સૌમ્યાનિ સગ્મેઽસ્મે લિઙ્ગોક્તે તપસોર્ધેજાર્ધે સોમો મિત્રો ન ઇન્દ્રસ્ય સૌમ્યે સ્વાનાદીનિ ધિષ્ણ્યાનામાનિ પરિમાગ્નેયી પુરસ્તાદ્બૃહતી પ્રતિપન્થામનુષ્ટુપ્પથિદેવત્યાદિત્યાઃ કૃષ્ણાજિનમદિત્યૈ સૌમ્યમસ્તભ્નાત્ત્રિષ્ટુભૌ વારુણ્યૌ સૂર્યસ્યાનુષ્ટુપ્ કૃષ્ણાજિનમુસ્રાવૂર્ધ્વબૃહત્યાનડુહી ભદ્રો મે સૌમ્યં નમો મિત્રસ્યાભિતપનઃ સૂર્યઃ સૌરીં જગતીં વરુણસ્ય પઞ્ચ વારુણાનિ યા તે સૌમીં ત્રિષ્ટુભં ગૌતમઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ચતુર્થોઽધ્યાયઃ
અગ્નેસ્તનૂરસિ પઞ્ચ વૈષ્ણવાન્યગ્નેઃ શકલં વૃષણા દર્ભતરુણૈકે ઉર્વશ્યસિ ત્રયાણાં લિઙ્ગોક્તા દેવતા ગાયત્રેણ ત્રીણ્યાગ્નેયાનિ ભવતં નઃ પઙ્ક્તીરગ્નાવગ્નિર્વિરાડેતયોર્નિર્મથ્યાહવનીયાવગ્ની દેવતે આપતયે વાયવ્યમનાધૃષ્ટમાજ્યમગ્નેવ્રતપા આગ્નેયમᳪં᳭શુરᳪં᳭શુઃ પ્રકૃતિશ્ચતુરવસાના સૌમ્યન્ત્યોર્ધર્ચો લિઙ્ગોક્તદૈવતો યાતે ત્રીણ્યાગ્નેયાનિ તપ્તાયની ચત્વારિ પાર્થિવાનિ વિદેદાગ્નેયમગ્ને અઙ્ગિરોઽસ્યામનુત્વા લિઙ્ગોક્તાનિ સિᳪં᳭હ્યસિ ત્રયાણાં વેદિરિન્દ્રઘોષશ્ચતુર્ણામુત્તરવેદિરિદમહમાપᳪં᳭ સિᳪં᳭હ્યસિ પઞ્ચાનાં વાગ્ભૂતેભ્યઃ સ્રુગ્ધ્રુવોઽસિ પરિધયસ્ત્રયાણામગ્નેઃ સંભારા ગુલ્ગુલ્વાદયઃ
યુઞ્જતે શ્યાવાશ્વઃ સાવિત્રીં જગતીમિદં વિષ્ણુર્મેધાતિથિર્વૈષ્ણવીં ગાયત્રીમિરાવતી વસિષ્ઠસ્ત્રિષ્ટુભં દેવશ્રુતાવક્ષધુરૌ પ્રાચીસ્વં ગોષ્ઠમત્ર હવિર્ધાને વિષ્ણોર્નુ તિસ્રો વૈષ્ણવ્યસ્ત્રિષ્ટુભ આદ્યે દ્વે યજુરન્તે વિષ્ણોર્નુ પ્રદીર્ઘતમા ઓતથ્યો વિષ્ણોરરાટં પઞ્ચ વૈષ્ણવાન્યાદદેઽભ્રિરિદમહᳪં᳭રક્ષોઘ્નં બૃહન્નૌ પર્વાણીદમહં પઞ્ચ લિઙ્ગોક્તાનિ સ્વરાડસ્યૌપર્વાણિ ચત્વારિ રક્ષોહણો વઃ સપ્ત વૈષ્ણવાનિ યવોઽસિ યવો દિવેત્વૌદુમ્બરી શુન્ધન્તાં પિત્ર્યે ઉદ્દિવં પઞ્ચાનામૌદુમ્બરી ઘૃતેન દ્યાવાપૃથિવ્યમિન્દ્રસ્યૈન્દ્રં પરિ ત્વા મધુચ્છન્દા અનિરુક્તામૈન્દ્રીમનુષ્ટુભમિન્દ્રસ્યૈન્દ્રાણિ ત્રીણિ ચતુર્થં વૈશ્વદેવમ્
વિભૂરત્યષ્ટાનાં ધિષ્ણ્યા અગ્નયઃ સમ્રાડાહવનીયઃ પરિષદ્યો બહિષ્પવમાનદેશો નભોઽસિ ચાત્વાલો મૃષ્ટોઽસિ શામિત્ર ઋતધામૌદુમ્બરી સમુદ્રોઽસિ બ્રહ્માસનમજોઽસિ શાલાદ્વાર્યોઽહિરસિ પ્રાજહિતો વાગસિ સદ ઋતસ્ય દ્વાર્યે અધ્વનાᳪં᳭ સૂર્યો મિત્રસ્યર્ત્વિજોઽગ્નયો ધિષ્ણ્યાઃ
જ્યોતિરસિ વૈશ્વદેવં ત્વᳪં᳭ સોમક્રતુર્ભાર્ગવઃ સૌમીં ગાયત્રીમનવસાનાં જુષાણો અપ્તુદેવત્યૈકપદા વિરાડ્યજુરન્તાગ્નેનયાઽગસ્ત્ય આગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભમયંનસ્ત્રિષ્ટુબ્યજુરન્તાગ્નેય્યુરુવિષ્ણો વૈષ્ણવ્યનુષ્ટુબ્યજુરન્તા દેવસવિતઃ સાવિત્રમેતત્વᳪં᳭ સૌમ્યᳪં᳭ સ્વાહા નિર્લિઙ્ગોક્તદેવતામગ્ને વ્રતપા આગ્નેયમત્યન્યાન્વનસ્પતિરોષધે કુશતરુણᳪં᳭ સ્વધિતે પરશુર્દ્યાં માતસ્ત્વં વનસ્પતિઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ
અગ્રેણીઃ શકલં દેવસ્ત્વા યૂપઃ સુપિપ્પલાભ્યશ્ચ બાલંદ્યામગ્રેણ યૂપો યાતે દીર્ઘતમા યૂપદેવત્યા ત્રિષ્ટુભં બ્રહ્મ દૃᳪં᳭હ યૂપદેવત્યે વિષ્ણોઃ કર્માણિ દ્વે મેધાતિથિર્વૈષ્ણવ્યૌ ગાયત્ર્યૌ પરિવીર્યૂપો દિવસ્વરુરેષ તે યૂપ ઉપાવીસ્તૃણમુપદેવા લિઙ્ગોક્તમૃતસ્ય ત્વા પશુરગ્નીષોમાભ્યાં લિઙ્ગોક્તમદ્ભ્યોઽપાં પશુરાપોદેવીરાપᳪં᳭સં તે પશુર્ઘૃતેન સ્વરુશાસૌ રેવતી વાગ્વર્ષો તૃણᳪં᳭ સ્વાહા દૈવે
માહિર્ભૂરજ્જુર્નમસ્તે યજ્ઞો દેવીરાપોર્ધમાપમર્ધમાશીર્વાચં તે મનસ્તે પશુશં લિઙ્ગોક્તમોષધે તૃણᳪં᳭ સ્વધિતેઽસી રક્ષસાં લિઙ્ગોક્તં નિરસ્તમિદમહᳪં᳭, રક્ષોહણી ઘૃતેન દ્યાવાપૃથિવ્યં વાયો વાયવ્યમગ્નિરાજ્યસ્યાગ્નેયᳪં᳭ સ્વાહાકૃતે વપાશ્રપણ્યાવિદમાપ આપી મહાપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યવસાના પાવમાનશ્ચાન્ત્યઃ પાદઃ સં તે હૃદયᳪં᳭ રેડસિ વસાપ્રયુતં લિઙ્ગોક્તં ઘૃતં વૈશ્વદેવં દિશઃ પઞ્ચદિશ્યાન્યૈન્દ્રઃ પ્રાણઃ પશ્વઙ્ગઃ પ્રાણદાનં લિઙ્ગોક્તં દેવત્વાષ્ટ્રી ત્રિષ્ટુપ્
સમુદ્રં લિઙ્ગોક્તાનિ દ્વાદશ દિવં તે સ્વરુર્માપો હૃદયશૂલં ધામ્નો વારુણં યદાહુર્વારુણી ગાયત્ર્યનવસાના સુમિત્રિયા ન આપᳪં᳭ હવિષ્મતીર્લિઙ્ગોક્તદેવતાનુષ્ટુબગ્નેર્વશ્ચત્વાર્યપાં ન્યમૂરાપીં ગાયત્રીં મેધાતિથિર્હૃદે ત્વા સૌમ્યનુષ્ટપ્ સોમરાજન્ત્સૌમ્યે શૃણોતુ લિઙ્ગોક્તદેવતા ત્રિષ્ટુબ્દેવીરાપ આપી પઙ્ક્તિઃ કાર્ષિરાજ્યમનુષ્ટુપ્સમુદ્રસ્ય સમાપ આપો યમગ્ને મધુચ્છન્દા આગ્નેયીં ગાયત્રીમાદદે ગ્રાવા નિગ્રાભ્યા આપમિન્દ્રાય ત્વા પઞ્ચ સૌમ્યાનિ યત્તે સૌમી વિપરીતા બૃહતી શ્વાત્રાઃ પથ્યાબૃહતી માભેઃ સૌમ્યમર્ધં દ્યાવાપૃથિવ્યમર્ધં પ્રાગપાક્સૌમ્યુષ્ણિક્ ત્વમઙ્ગ ગોતમ ઐન્દ્રીં પથ્યાબૃહતીમ્
ઇતિ સંહિતાયાં ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ
વાચસ્પતયે પ્રાણદેવત્યા વિરાટ્ મધુમતીર્લિઙ્ગોક્તં યત્તે સૌમ્યᳪં᳭ સ્વાહોરુયજુષી લિઙ્ગોક્તે સ્વાંકૃતોસ્યુપાᳪં᳭ શુર્દેવેભ્યસ્ત્વા દૈવં દેવાᳪં᳭શો લિઙ્ગોક્તમાભિચારિકં પ્રાણાયગ્રહો વ્યાનાય ઉપાᳪં᳭શુસવન ઉપયામગૃહીતોસ્યન્તરૈન્દ્રમન્તસ્તે મઘવદેવત્યા ત્રિષ્ટુબુદાનાય ગ્રહ આવાયો વસિષ્ઠો વાયવ્યાં ત્રિષ્ટુભમિન્દ્રવાયૂ મધુચ્છન્દા ઐન્દ્રવાયવીં ગાયત્રીમયં વા ગૃત્સમદો મૈત્રાવરુણીᳪં᳭ રાયાવયં ત્રસદસ્યુસ્ત્રિષ્ટુભં યાવાં મેધાતિથિરાશ્વિનીં ગાયત્રીં તં પ્રત્નથાવત્સારઃ કાશ્યપો વૈશ્વદેવીં જગતીમચ્છિન્નસ્ય સૌમ્યᳪં᳭ સા પ્રથમૈન્દ્રી ત્રિષ્ટુપ્તૃપં ત્વયાડગ્ની લિઙ્ગોક્તે
અયં વેનો વેનસ્ય ત્રિષ્ટુપ્ સોમસ્તુતિરધિદૈવતમધિયજ્ઞં ચ મનોન ત્રિષ્ટુપ્સોમસ્તુતિરધિયજ્ઞાનુવાદિન્યપમૃષ્ટઃ શણ્ડોઽપમૃષ્ટો મર્ક આભિચારિકે દેવાસ્ત્વા શુક્રામન્થિનાવનાધૃષ્ટાસિ દક્ષિણોત્તરવેદિશ્રોણ્યૌ સુવીરઃ સુપ્રજાઃ શુક્રામન્થિનૌ નિરસ્તો દ્વે આભિચારિકે શુક્રસ્ય મન્થિનઃ શકલં યે દેવાસઃ પરુચ્છેપો વૈશ્વદેવીં ત્રિષ્ટુભમાગ્રયણોસિ લિઙ્ગોક્તદૈવતમ્
સોમઃ પવતે વૈશ્વદેવમિન્દ્રાય ત્વા પઞ્ચ લિઙ્ગોક્તાનિ મૂર્ધાનં ભરદ્વાજો વૈશ્વાનરીં ત્રિષ્ટુભં ધ્રુવોસિ ધ્રુવો ધ્રુવં ધ્રુવેણ બૃહતી પૂર્વોઽર્ધર્ચો ધ્રૌવ ઉત્તર ઐન્દ્રો યસ્તે દેવશ્રવાઃ સૌમીં ત્રિષ્ટુભં યજુરન્તા દેવાનાં ચાત્વાલદૈવતં પ્રાણાય મે લિઙ્ગોક્તદેવતાન્યેકાદશ કોઽસિ પ્રાજાપત્યોષ્ણિગ્વર્ધમાના મધવે ત્વા લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ ત્રયોદશ
ઇન્દ્રાગ્નીં વિશ્વામિત્ર ઐન્દ્રાગ્ની ગાયત્રીમાઘાત્રિશોક આગ્નૈન્દ્રીમોમાસો મધુચ્છન્દા વૈશ્વદેવીં વિશ્વેદેવાસો ગૃત્સમદ ઇન્દ્રમરુત્વશ્ચતસ્રો । વિશ્વામિત્ર ઐન્દ્રામારુતીસ્ત્રિષ્ટ્રભો મરુતાત્વા યજુર્મરુત્વતીયં મહાઁઇન્દ્રો ભરદ્વાજો માહેન્દ્રી ત્રિષ્ટુભમોજસા વત્સો ગાયત્રીમુદુત્યં પ્રસ્કણ્વઃ સૌરીં ગાયત્રી ચિત્રં કુત્સ આઙ્ગિરસસ્ત્રિષ્ટુભᳪં᳭રૂપેણ વો દક્ષિણાશ્ચતુર્ણાં બ્રાહ્મણમદ્ય લિઙ્ગોક્તદેવતાન્યષ્ટૌ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં સપ્તમોઽધ્યાયઃ
વિષ્ણો વૈષ્ણવં કદાચનાદિત્યદેવત્યે બૃહત્યૌ યજ્ઞો દેવાનાં કુત્સસ્ત્રિષ્ટુભં વિવસ્વન્યજુઃ શ્રદસ્મૈ જગત્યાશીર્વામમદ્ય ભરદ્વાજો બાર્હસ્પત્યઃ સાવિત્રીં ત્રિષ્ટુભᳪં᳭ સાવિત્રોઽસિ સાવિત્રᳪં᳭ સુશર્માસિ વૈશ્વદેવં બૃહસ્પતિસુતસ્ય લિઙ્ગોક્તમહં પ્રજાપતિરૂપેણાત્માદેવતાત્રિષ્ટુબગ્નાઁ ૩ ઇ પત્નીવન્નાગ્નેયં પ્રજાપતિઃ પ્રાજાપત્યᳪં᳭ હરિરસ્યૃક્સામે હર્યોર્યસ્તે લિઙ્ગોક્તે દેવકૃતસ્યાગ્નેયાનિ ષટ્
સમિન્દ્રાત્રિર્વૈશ્વદેવીં ત્રિષ્ટુભં ધાતા લિઙ્ગોક્તબહુદેવત્યા સુગાવો દેવીયાઁ ૨ આવહો વયમાગ્નેય્યૌ યજ્ઞાયજ્ઞમેષ તે લિઙ્ગોક્તે યજુષી ઉરુᳪં᳭ હિ શુનઃશેપો વારુણીં ત્રિષ્ટુભં નમો વારુણમગ્નેરનીકમાગ્નેયી ત્રિષ્ટુપ્ સમુદ્રે તે સૌમી વિરાડ્દેવીરાપઃ પઙ્ક્તિર્બૃહતી વા પૂર્વોઽર્ધર્ચ આપ ઉત્તરઃ સૌમ્યો દેવાનામાગ્નેયમેજતુ ત્ર્યવસાના મહાપઙ્ક્તિર્યસ્યૈ તે વશા પુરુદસ્મોગર્ભો મરુતો યસ્ય ગોતમો મારુતીં ગાયત્રીં મહીદ્યૌર્મેધાતિથિર્દ્યાવાપૃથિવ્યામિત્યગ્નિષ્ટોમઃ
અથ ષોડશ્યાતિષ્ઠ ગોતમ ઐન્દ્રીમનુષ્ટુભં યુક્ષ્વાહિ મધુચ્છન્દા ઇન્દ્રમિદ્ગોતમો યસ્માન્નૈન્દ્રી ત્રિષ્ટુપ્પરબ્રહ્મરૂપેણ ષોડશિનસ્તુરિન્દ્રશ્ચૈન્દ્રાવારુણી ષોડશિદેવત્યા વા યજુરન્તાગ્નેપવસ્વ વૈખાનસ આગ્નેયીં ગાયત્રીમુત્તિષ્ઠન્કુરુસ્તુતિરૈન્દ્રીમદૃશ્રં પ્રસ્કણ્વઃ સૌરીં તિસ્રોઽપિ યજુરન્તા ઉદુત્યં દેવાનામાર્ષમાજિઘ્રેડે કુસુરુબિન્દુર્ગવ્યે મહાપઙ્ક્તિપ્રસ્તારપઙ્ક્તી વિનઃ શાસો ભારદ્વાજ ઐન્દ્રીમનુષ્ટુભં વાચસ્પતિં વૈશ્વકર્મણીં ત્રિષ્ટુભં વિશ્વકર્મન્નૈન્દ્રી વૈશ્વકર્મણ્યગ્નયે ત્વા દેવાર્ષાણ્યદાભ્યદેવત્યાનિ વ્રેશીનાં ત્વા સૌમ્યાનિ
સત્રોત્થાનં દેવાનામાર્ષમિહ રતિઃ પશુદૈવતમુપસૃજન્નુષ્ણિગાગ્નેયી સત્રસ્ય બૃહતી યજમાનાનામાત્મસ્તુતિર્યુવન્તં પરુચ્છેપ ઐન્દ્રીમત્યષ્ટિં ત્ર્યવસાનામાદ્યોઽર્ધર્ચ ઐન્દ્રાપાર્વતઃ પરમેષ્ઠી નૈમિત્તિકાન્યાધ્યાયાદ્વસિષ્ઠસ્યાર્ષં લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ ચતુસ્ત્રિᳪં᳭શદ્યયોર્વૈષ્ણવવારુણીં ત્રિષ્ટુબ્દેવા દિવમાશીર્લિઙ્ગોક્તદેવતાશ્ચતુસ્ત્રિᳪં᳭શદ્વર્મદેવત્યા પઙ્ક્તિસ્ત્રિષ્ટુબ્વા યજ્ઞસ્ય યજ્ઞદેવત્યા ત્રિષ્ટુબાપવસ્વ સૌમીં ગાયત્રીં નૈધ્રુવિઃ કશ્યપઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયામષ્ટમોઽધ્યાયઃ
અથ વાજપેયો બૃહસ્પતેરાર્ષમિન્દ્રસ્ય ચ દેવસવિતઃ સાવિત્રી ત્રિષ્ટુપ્ ધ્રુવસદમૈન્દ્રાણિ ત્રીણ્યપાᳪં᳭રસદેવત્યાનુષ્ટબ્ ગ્રહા લિઙ્ગોક્તદેવતાનુષ્ટુપ્સંપૃચૌ યજુષીન્દ્રસ્ય રથો વાજસ્ય પાર્થિવ્યતિજગત્યન્ત્યઃ પાદઃ સાવિત્રોઽપ્સ્વન્તરશ્વદેવત્યાનવસાના પુરૌષ્ણિગ્વાતો વા તિસ્રોઽશ્વસ્તુતય ઉષ્ણિક્ત્રિષ્ટુબ્જગત્યો વાજિનોઽશ્વા દેવસ્યાહં લિઙ્ગોક્તાનિ વાજિનોઽશ્વા એષસ્ય દ્વે દધિક્રાવાવામદેવ્યોક્તદેવત્યે જગત્યૌ શંનો વસિષ્ઠો વિરાજં તેનો નાભાનેદિષ્ઠો જગતીં વાજેવાજે વસિષ્ઠસ્ત્રિષ્ટુભમામા પ્રાજાપત્યાં વાજિનોક્તાઃ
આપય આયુર્યજ્ઞેન પ્રાજાપત્યાનિ પ્રજાપતેઃ સ્વરમૃતા યજમાનોસ્મે દિશો નમઃ પૃથિવીયમાસંદીયં તાસુન્વન્વાજસ્ય પ્રાજાપત્યં તૃચં ત્રૈષ્ટુભᳪં᳭ સોમં તૃચં તાપસ આદ્યા વૈશ્વદેવ્યનિરુક્તાનુષ્ટુબ્દ્વિતીયા લિઙ્ગોક્તદેવતા તૃતીયાગ્નેયી પ્રનો લિઙ્ગોક્તા ગાયત્રી સરસ્વત્યૈ સુન્વન્નગ્નિઃ સપ્તદશ લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ
અથ રાજસૂયો વરુણસ્યાર્ષમેષ તે પાર્થિવમગ્નિનેત્રેભ્યો દેવાર્ષાણ્યાધ્યાયાદ્દશાદ્યાનિ દૈવાન્યગ્ને સહસ્વ દેવશ્રવા દેવવાતશ્ચ ભારતાવાગ્નેયીમનુષ્ટુભમુપાᳪં᳭શોસ્ત્રીણિ રક્ષોઘ્નાનિ સવિતા દ્વે યજમાનઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં નવમોધ્યાયઃ
અપોદેવા આપત્રિષ્ટુપ્ વૃષ્ણ ઊર્મિર્લિઙ્ગોક્તાનિ મધુમતીરનાધૃષ્ટા આપઃ સોમસ્ય ચર્માગ્નયે લિઙ્ગોક્તાન્યનિભૃષ્ટમાપસધમાદો વારુણી ત્રિષ્ટુપ્ ક્ષરસ્ય ચતુર્ણાં તાર્પ્યપાણ્ડ્વાધીવાસોષ્ણીષાણીન્દ્રસ્ય ધનુર્મિત્રસ્ય બાહૂ ત્વયાયં ધનુર્દ્વાતિસૃણામિષવ આવિઃ પ્રાજાપત્યં પરાણિ લિઙ્ગોક્તાનિ
અવેષ્ટા મૃત્યુનાશનં પ્રાચીં પઞ્ચાનાં યજમાનઃ પ્રત્યસ્તમાસુરં મૃત્યોરોજોઽસિ રુક્મો હિરણ્યરૂપૌ મૈત્રાવારુણી ત્રિષ્ટુબ્યજુરન્તા સોમસ્ય સુન્વન્પ્રપર્વતસ્યાપી ત્રિષ્ટુબ્ વિષ્ણોસ્ત્રીણિ લિઙ્ગોક્તાનિ સુન્વન્પ્રજાપતેન પ્રાજાપત્યા ત્રિષ્ટુબ્યજુર્મધ્યોયમમુષ્યજૂ રુદ્રયદ્રૌદ્રમ્
ઇન્દ્રસ્ય લિઙ્ગોક્તાનિ મા તે સંવરણઃ પ્રાજાપત્ય ઐન્દ્રીં ત્રિષ્ટુભમગ્નયે લિઙ્ગોક્તાનિ પૃથિવિ માતર્ભૂમિર્હᳪં᳭સો વામદેવઃ સૌરીᳪં᳭ સપ્રપઞ્ચપરબ્રહ્માભિધાયિનીમતિજગતીમિયચ્છતમાનાવૂર્ગસિ શાખેન્દ્રસ્ય બાહૂ સ્યોનાસ્યાસંદી ક્ષત્રસ્યાધીવાસᳪં᳭ સ્યોનાᳪં᳭, સુન્વન્નિષસાદ શુનઃશેપો વારુણીં ગાયત્રીમભિભૂરસ્યક્ષા યજમાનો વા બ્રહ્મᳪં᳭સ્ત્વમામન્ત્રણાનિ પઞ્ચ લિઙ્ગોક્તાનીન્દ્રસ્ય સ્ફ્યોઽગ્નિઃ પૃથુરાગ્નેયᳪં᳭ સ્વાહાકૃતા અક્ષાઃ સવિત્રા લિઙ્ગોક્તદૈવતમ્
અથ ચરકસૌત્રામણ્યશ્વિનોરાર્ષમશ્વિભ્યાં ત્રીણિ લિઙ્ગોક્તાનિ વાયુઃ સૌમી ગાયત્રી કુવિત્તૃચᳪં᳭ સુકીર્તિઃ કાક્ષીવત આદ્યા સૌમ્યનિરુક્તા ત્રિષ્ટુબ્યુવમનુષ્ટુપ્ પુત્રમિવ ત્રિષ્ટુબશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યે અશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યે
ઇતિ૦ સંહિતાયાં દશમોઽધ્યાયઃ
ઇતિ સર્વાનુક્રમણિકાયાં પ્રથમોઽધ્યાયઃ
અથાગ્નિં પ્રજાપતિરપશ્યત્સાધ્યા વાપશ્યન્સોઽગ્નિઃ પઞ્ચચિતિકઃ પ્રથમા ચિતિઃ પ્રજાપતેર્દ્વિતીયા દેવાનાં તૃતીયેન્દ્રાગ્ન્યોવિશ્વકર્મણશ્ચતુર્થ્યૃષીણાં પઞ્ચમી પરમેષ્ઠિનોઽથ પ્રતિકર્મદર્શિનો યુઞ્જાનોષ્ટૌ સાવિત્રાણિ સવિતાપશ્યદાદ્યા તૃતીયા ચાનુષ્ટુપ્ ચતુર્થીષષ્ઠ્યૌ જગત્યૌ દ્વિતીયા ગાયત્રી પઞ્ચમી ત્રિષ્ટુબિમં નો યજુરન્તા ગાયત્ર્યનવસાનાદદેઽભ્રિર્હસ્તેઽનુષ્ટુબ્યજુરન્તા
પ્રતૂર્તં નાભાનેદિષ્ઠ આશ્વીમાસ્તારપઙ્ક્તિર્યુઞ્જાથાં કુશ્રિર્ગાર્દભીં ગાયત્રીં યોગેયોગે શુનઃશેપ આજીં પ્રતૂર્વસ્ત્રિષ્ટુબ્વિરાડ્રૂપા યજુર્ગર્ભોરુયજુઃ પૃથિવ્યાસ્ત્રીણ્યાગ્નેયાન્યન્વગ્નિરાગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભં પુરોધસ આગત્ય મયોભુવ આશ્વીનમનુષ્ટુભમાક્રમ્યાનુષ્ટુપ્ દ્યૌસ્તે બૃહત્યુત્ક્રામ વિરાડુદક્રમીત્ત્રિષ્ટુબાત્વા દ્વે ગૃત્સમદ આગ્નેય્યૌ પરિસોમકો ગાયત્રીં પરિત્વા પાયુરાનુષ્ટુભં ત્વમગ્ને ગૃત્સમદો જગતીમ્
પૃથિવ્યા આગ્નેયમપાં પુષ્કરપર્ણᳪં᳭ સ્વરાટ્પઙ્ક્તિઃ શર્મ દ્વે અનુષ્ટુભૌ કૃષ્ણાજિનપુષ્કરપર્ણે પુરીષ્યોઽગ્નિસ્ત્વામગ્ને તૃચં ભારદ્વાજ આગ્નેયં ગાયત્રᳪં᳭ સીદ હોતર્દેવશ્રવા દેવવાતશ્ચ ત્રિષ્ટુભં નિહોતા ગૃત્સમદઃ સᳪં᳭સીદસ્વ પ્રસ્કણ્વો બૃહતીમ્
અપોદેવીઃ સિન્ધુદ્વીપ આપીં ન્યઙ્કુસારિણીᳪં᳭સંતે ત્રિષ્ટુપ્પાર્થિવોઽર્ધો વાયવ્યોઽર્ધઃ સુજાતોઽનુષ્ટુબાગ્નેય્યુદુતિષ્ઠ વિશ્વમનાઃ પથ્યાબૃહતીમૂર્ધ્વઃ કણ્વ ઉપરિષ્ટાદ્બૃહતીᳪં᳭, સજાતસ્ત્રિતસ્ત્રિષ્ટુભᳪં᳭, સ્થિરો રાસભેય્યનુષ્ટુબુષ્ણિગ્વા શિવોભવાજી પથ્યાબૃહતી પ્રૈતુ લિઙ્ગોક્તમહાપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યવસાનાગ્નેગાયવ્યેકપદાગ્નેય્યં તમગ્નિમાગ્નેયે ઓષધયસ્ત્રિષ્ટુબનુષ્ટુભાવોષધિદેવત્યે વ્યસ્યન્નાગ્નેયોઽર્ધર્ચો વિપાજસોત્કીલઃ કાત્ય આગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભમ્
આપો હ્યાપᳪં᳭, સિન્ધુદ્વીપસ્તૃચં ગાયત્રં મિત્ર ઉપરિષ્ટાદ્બૃહતી મૈત્રી રુદ્રા અનુષ્ટુબ્ રૌદ્રી સᳪં᳭સૃષ્ટાં દ્વે સિનીવાલીદેવત્યે ઉખામાદિત્યા મખસ્ય મૃત્પિણ્ડો વસવસ્ત્વા લિઙ્ગોક્તાનિ સર્વત્રાદિત્યૈ રાસ્નાદિતિરૌષં કૃત્વાયાદિત્યોષ્ણિગદિતિરાવટં દેવાનાં પઞ્ચૌખાનિ મિત્રસ્ય વિશ્વામિત્રો મૈત્રીં દેવસ્ત્વા સાવિત્રી બૃહત્યુત્થાય પૂર્વોર્ધર્ચ ઔષ ઉત્તરો મૈત્રઃ
આકૂતિં લિઙ્ગોક્તાન્યૌદ્ગ્રભણાનિ માસ્વૌખ્યૌ ગાયત્રીત્રિષ્ટુભાવગ્નિશ્ચ પાદ આગ્નેયો દ્ર્વંનઃ સોમાહુતિરાગ્નેયીં ગાયત્રીં પરસ્યા વિરૂપ આઙ્ગિરસઃ પરમસ્યા આરુણિરનુષ્ટુભં યદગ્ને દ્વે જમદગ્નિરહરહર્નાભાનેદિષ્ઠસ્ત્રિષ્ટુભૌ યાઃ સેના અનુષ્ટુભઃ સર્વા આગ્નેય્યોઽન્ત્યોપરિષ્ટાદ્બૃહતી ॥ ઇતિ૦ સંહિતાયાં એકાદશોઽધ્યાયઃ
દૃશાનો વત્સપ્રી ત્રિષ્ટુભᳪં᳭ રૌક્મીં નક્તોષાસા કુત્સ આગ્નેયીં વિશ્વા શ્યાવાશ્વઃ સાવિત્રીં જગતીᳪં᳭, સુપર્ણઃ કૃતિશ્ચતુરવસાના ગારુત્મતી વિષઘ્ની વિષ્ણોર્લિઙ્ગોક્તા ન્યક્રન્દદ્વત્સપ્રીરાગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભમગ્ન ઊર્ધ્વબૃહતી પુનર્ગાયત્ર્યાવાત્વાધ્રુવોઽનુષ્ટુભમુદુત્તમᳪં᳭ શુનઃશેપો વારુણીં ત્રિષ્ટુભમગ્રે ત્રિત આગ્નેયીᳪં᳭ હᳪં᳭સ ઉક્તા જગતીહ યજુરન્તાન્તે બૃહદ્યજુઃ સીદત્વમાગ્નેયી ત્રિષ્ટુભમન્તરગ્નેઽનુષ્ટુભૌ
દિવસ્પર્યાગ્નેયં ત્રૈષ્ટુભં દ્વાદશર્ચં વત્સપ્રીર્ભાલન્દનઃ સમિધાગ્નિં વિરૂપાક્ષ આઙ્ગિરસ આગ્નેયં ગાયત્રમુદુત્વા તાપસોઽનુષ્ટુભં પ્રેદનુષ્ટુપ્પ્રપ્રાયમાગ્નેયીં વસિષ્ઠસ્ય ત્રિષ્ટુભમાપોદેવીરાપ્યસ્વગ્ને વિરૂપ આગ્નેયીં ગાયત્રી ગર્ભો અસિ તિસ્રોઽનુષ્ટુભો બોધા મે દીર્ઘતમાસ્ત્રિષ્ટુભᳪં᳭ સબોધિ સોમાહુતિરાગ્નેયીં યજુરન્તા ગાયત્રી યજુર્વૈશ્વકર્મણં પુનસ્ત્વા ત્રિષ્ટુબાગ્નેયી
અપેત લિઙ્ગોક્તબહુદેવત્યા સંજ્ઞાનમૂષદેવત્યમગ્નેઃ સિકતાશ્ચિતઃ પરિશ્રિતોઽયᳪં᳭સઃ પઞ્ચર્ચમાગ્નેયં ત્રૈષ્ટુભં વિશ્વામિત્રશ્ચતુર્થ્યનુષ્ટુબયં તેઽનુષ્ટુપ્ચિદૈષ્ટકે લોકં લિઙ્ગોતાનુષ્ટુપ્ તા અસ્યાપીન્દ્રિયમેધ ઐન્દ્ર ઇન્દ્રં જેતામાધુચ્છન્દસ ઐન્દ્રીᳪં᳭ સમિતંચતસ્રો દ્વ્યગ્નિદેવત્યા ઉષ્ણિગુપરિષ્ટાદ્બૃહત્યુષ્ણિક્પઙ્ક્તયો માતેવોખાસ્તુતિસ્ત્રિષ્ટુપ્
અસુન્વન્તં નૈરૃતં તૃચં ત્રૈષ્ટુભં યં તે યજમાનદેવત્યા નમોવિરાડ્ભૂતિદેવત્યેકપદા નિવેશન આગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભં વિશ્વાવસુર્દેવગન્ધર્વઃ સીરા દ્વે સીરદેવત્યે બુધઃ સૌમ્યો ગાયત્રીત્રિષ્ટુભૌ શુનં ચતસ્રઃ સીતાદેવત્યાઃ કુમારહરિતો દ્વે ત્રિષ્ટુભૌ તૃતીયાપઙ્ક્તિશ્ચતુર્થ્યનુષ્ટુબ્વિમુચ્યધ્વમાનડુહી ગાયત્રી સજૂર્લિઙ્ગોક્તદેવતમ્
યા ઓષધીઃ સપ્તવિᳪં᳭શતિરનુષ્ટુભ ઓષધિસ્તુતિમાથર્વણો ભિષઙ્મુઞ્ચન્તુ બન્ધુર્દ્વાદશાનારભ્યાધીતામામાહિરણ્યગર્ભઃ કાયીં ત્રિષ્ટુભમભ્યાવર્તસ્વોષ્ણિગાગ્નેય્યગ્નેયદ્ગાયત્રીયં ત્રિષ્ટુબગ્ન્નેતવ પાવકોઽગ્નિરાગ્નેયᳪં᳭ ષડૃચં પ્રથમે વિષ્ટારપઙ્ક્તી તિસ્રઃ સતોબૃહત્ય ઉપરિષ્ટાજ્જ્યોતિઃ ષષ્ઠ્યાપ્યાયસ્વગોતમઃ સોમો ગાયત્રી ત્રિષ્ટુબુષ્ણિહ આતેઽવત્સારસ્તુભ્યંતા દ્વે વિરૂપસ્તિસ્રો ગાયત્ર્ય આગ્નેય્યઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં દ્વાદશોઽધ્યાયઃ
મયિકકુબાગ્નેયી બ્રહ્માદિત્યદેવત્યા ત્રિષ્ટુબ્ભિરણ્યગર્ભઃ કાયીં ત્રિષ્ટુભં દ્રપ્સો દેવશ્રવા આદિત્યો નમોસ્તુ સાર્પં તૃચમાનુષ્ટુભં કૃણુષ્વપઞ્ચપ્રતિસરા રાક્ષોઘ્ના દેવાનામાર્ષᳪં᳭ સર્વાસ્ત્રિષ્ટુભ આગ્નેયીર્વામદેવશ્ચાપશ્યદગ્નેષ્ટ્વા યજુરાગ્નેયમિન્દ્રસ્યૈન્દ્રં ભુવસ્ત્રિશિરા આગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભમ્
ધ્રુવાસ્યૂર્ધ્વબૃહતી પ્રજાપતિરનુષ્ટુપ્ ભૂરસિ પ્રસ્તારપઙ્ક્તિરસાᳪં᳭ સ્વયમાતૃણ્ણાદેવતા વિશ્વસ્મા ઇત્યેતસ્ય ચ યજુષઃ કાણ્ડાત્કાણ્ડાદાનુષ્ટુભં દ્વ્યૃચમગ્નિના દૃષ્ટં દૂર્વેષ્ટુકાદેવતં યાસ્ત આગ્નેયં દ્વ્યૃચમાનુષ્ટુભમિન્દ્રાગ્નિભ્યાં દૃષ્ટં વિરાડયં લોકઃ સ્વરાડસૌ લોકઃ પ્રજાપતિષ્ટ્વા વિશ્વજ્યોતિષં મધુશ્ચતુર્દૈવતમષાઢાસિ સવિતાપશ્યદ્દેવાવાપશ્યન્નિષ્ટકાદૈવતમ્
મધુવાતા વૈશ્વદેવં તૃચં ગાયત્રં ગોતમોપાં ગમ્ભન્પઙ્ક્તિસ્ત્રીન્સમુદ્રાંસ્ત્રિષ્ટુપ્કૌર્મ્યં દ્વ્યૃચં ધ્રુવાસિ ત્રિષ્ટુબિપેબૃહત્યૌરવં દ્વ્યૃચમગ્ને યુક્ષ્વાગ્નેયં દ્વ્યૃચં ગાયત્રમાદ્યાયાં ભરદ્વાજો દ્વિતીયસ્યાં વિરૂપઃ સમ્યક્ત્રિષ્ટુબ્લિઙ્ગોક્તદેવતર્ચેત્વાબૃહત્યગ્નિર્જ્યોતિષોષ્ણિગાદિત્યં ગર્ભં પઞ્ચર્ચમાગ્નેયં ત્રૈષ્ટુભમિમંમા પઞ્ચર્ચમાગ્નેયં ત્રૈષ્ટુભમેવ દ્વેદ્વેચાતે યજુષી ત્વંયવિષ્ઠોશનાઃ કાવ્ય આગ્નેયીમનિરુક્તાં ગાયત્રીમપાત્વા વિᳪં᳭શતિરૈષ્ટકાન્યયં પુરઃ પઞ્ચાશત્પ્રાણભૃદ્દેવત્યાનિ લોકં તા ઇન્દ્રં તિસ્રઃ પ્રતીકોક્તા એવᳪં᳭ સર્વત્ર
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ
અથ દ્વિતીયાચિતિઃ । ધ્રુવક્ષિતિઃ પઞ્ચાશ્વિન્યસ્તાસાં પ્રથમા વિરાટ્ચતસ્રસ્ત્રિષ્ટુભો યજુરન્તાઃ શુક્રશ્ચર્તવ્યᳪં᳭, સજૂઃ પઞ્ચ વિશ્વેષાં દેવાનામાર્ષં તા એવ દેવતાઃ પ્રાણં મે પઞ્ચ વાયવ્યાન્યપઃ પઞ્ચાપાનિ મૂર્ધાવય એકોનવિᳪં᳭શતિર્લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ
અથ તૃતીયેન્દ્રાગ્ની અનુષ્ટુપ્ પૂર્વોર્ધર્ચ ઐન્દ્રાગ્ન ઉત્તરઃ , સ્વયમાતૃણ્ણાદેવતો વિશ્વકર્મા વાયવ્યᳪં᳭ રાજ્ઞ્યસિ પઞ્ચ દિગ્દેવત્યાનિ વિશ્વકર્મા વાયવ્યં નભશ્ચેષશ્ચર્તવ્યે આયુર્મે દશ લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ માચ્છન્દશ્ચ ષટ્ત્રિᳪં᳭શન્મૂર્ધાનુષ્ટુબ્યત્ત્રી પરોષ્ણિક્ચતુર્દશ યજૂᳪં᳭ષિ પ્રાણદેવત્યાનિ
અથ ચતુર્થ્યાશુરષ્ટાદશાગ્નેર્દશૈકયા સપ્તદશ સર્વાણિ લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ સહશ્ચર્તવ્યમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ
અથ પઞ્ચમ્યગ્નેજાતાનાગ્નેય્યૌ ત્રિષ્ટુભૌ ષોડશીચતુશ્ચત્વારિᳪં᳭શલ્લિઙ્ગોક્તે અગ્નેસ્ત્રિષ્ટુપ્ એવશ્ચત્વારિᳪં᳭શદ્રશ્મિનૈકાન્નત્રિᳪં᳭શદ્રાજ્ઞ્યસિ પઞ્ચાયંપુરઃ પઞ્ચૈતાનિ સર્વાણિ લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ
અગ્નિર્મૂર્ધાગ્નેયોઽનુવાકઃ પ્રથમસ્તૃચો ગાયત્રો દ્વિતીયસ્ત્રૈષ્ટુભો ભુવસ્તૃતીયો જાગતોઽયમિહ ચતુર્થ આનુષ્ટુભઃ સખાયઃ સં પઞ્ચમઃ પ્રગાથ એનાવસ્તત્ર પૂર્વા બૃહતી સતોબૃહત્યુત્તરા તાભ્યાં તિસ્રો બૃહત્યઃ સંપાદિતાઃ ષષ્ઠ ઔષ્ણિહોઽગ્નેવાજસ્ય ગોતમઃ સપ્તમઃ પુનઃ કકુભઃ પ્રગાથો ભદ્રો નસ્તત્ર પૂર્વા કકુપ્સતોબૃહત્યુત્તરાભ્યાં તિસ્રઃ કકુભઃ સંપાદિતા અષ્ટમઃ પાઙ્ક્તોઽગ્નિં તં પદપાઙ્ક્તો નવમોઽગ્ને તમગ્નિᳪં᳭ હોતારતિછન્દા સ્ત્ર્યવસાનાગ્નેત્વં દ્વૈપદસ્તૃચઃ
અયમગ્નિર્વિરૂપોઽબોધિબુધગવિષ્ઠિરો જનસ્ય સુતંભરઃ સખાય ઇષઃ સᳪં᳭સમિત્સંવનનસ્ત્વાં પ્રસ્કણ્વ એનાવો વસિષ્ઠોઽગ્નેવાજસ્ય ગોતમો ભદ્રો નઃ સૌભરિરગ્નિં તં કુમારવૃષૌ યેનાષ્ટાવાગ્નેય્યઃ ષટ્ત્રિષ્ટુભો દ્વે અનુષ્ટુભૌ તદશ્ચર્તવ્યં પરમેષ્ઠી સૌરં પ્રોથદશ્વી વસિષ્ઠસ્ત્રિષ્ટુભમાગ્નેયીમાયોર્દ્વે સ્વયમાતૃણ્ણદેવત્યે સહસ્રસ્ય પઞ્ચાગ્નેયાનિ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ
રૌદ્રોધ્યાયઃ । પરમેષ્ઠિન આપ દેવાનાં વા પ્રજાપતેર્વાદ્યોઽનુવાકઃ ષોડશર્ચ એકરુદ્રદેવત્યઃ પ્રથમા ગાયત્રી તિસ્રોઽનુષ્ટુભસ્તિસ્રઃ પઙ્ક્તયઃ સપ્તાનુષ્ટુભો દ્વે જગત્યૌ માનો દ્વે કુત્સઃ
અન્ત્યાનુવાકે સપ્તૈકરુદ્રસ્તુતિરાદ્યોપરિષ્ટાદ્બૃહતી દ્વિતીયા જગતી કુત્સસ્ય તૃતીયાનુષ્ટુબ્દ્વે ત્રિષ્ટુભૌ દ્વે અનુષ્ટુભાવસંખ્યાતા બહુરુદ્રદેવત્યા દશાનુષ્ટુભો મન્ત્રા અવતાનસંજ્ઞકાસ્તતોઽન્ત્યાનિ ત્રીણિ યજૂᳪં᳭ષિ બહુરુદ્રદેવત્યાનિ પ્રત્યવરોહસંજ્ઞકા મન્ત્રાઃ
મધ્યે સર્વાણિ યજૂᳪં᳭ષિ હિરણ્યબાહવ ઇતિ તિસ્રોઽશીતયો રુદ્રાણાં તેષામુભયતોનમસ્કારા અન્યેઽન્યતરતોનમસ્કારા અપરે જાતાનામરુદ્રાઃ સભાભ્ય ઇત્યાદયો નમો વઃ કિરિકેભ્ય ઇત્યગ્નિવાયુસૂર્યહૃદયભૂતાઃ પઞ્ચ વ્યાહૃતયો બહુરુદ્રદેવત્યાઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ષોડશોઽધ્યાયઃ
અશ્મન્મારુતમશ્મᳪં᳭સ્તેઽશ્મા મય્યાશીર્યં દ્વિષ્મ આભિચારિકમિમામ આગ્નેયમૃતવો બૃહતી પઙ્ક્તિર્વા સમુદ્રસ્ય દ્વે ગાયત્ર્યાવુપજ્મં જગતી ત્રિષ્ટુબ્વાપામિદં બૃહત્યગ્ને પાવક વ સૂયવઃ સ નો મેધાતિથિરાગ્નેય્યૌ ગાયત્ર્યૌ પાવકયા જગતીં ભરદ્વાજો નમસ્તે બૃહતીમાગ્નેયીમૃષિસુતા લોપામુદ્રા
નૃષદે પઞ્ચાગ્નેયાનિ યે દેવા જગત્યૌ પ્રાણદેવત્યે પ્રાણદા બૃહતી પઙ્ક્તિર્વાગ્નેય્યાગ્નિસ્તિગ્મેનાગ્નેયીં ગાયત્રીં ભરદ્વાજો ય ઇમા વૈશ્વકર્મણીસ્ત્રિષ્ટુભો વિશ્વકર્મા ભૌવનઃ
આશુરૈન્દ્રીર્દ્વાદશ ત્રિષ્ટુભોઽપ્રતિરથોઽવસૃષ્ટાનુષ્ટુબિષુદેવત્યા પ્રેતાયોદ્ધૃન્ત્સ્તૌત્યનુષ્ટુબસૌ યા મારુતી ત્રિષ્ટુબ્યત્ર લિઙ્ગોક્તદેવતા પઙ્ક્તિર્મર્માણિ લિઙ્ગોક્તૈવ ત્રિષ્ટુબુદેનં તિસ્રોઽનુષ્ટુભ આદ્યાગ્નેયી દ્વિતીયૈન્દ્રી તૃતીયા લિઙ્ગોક્તદેવતા પઞ્ચદિશઃ પઞ્ચયજ્ઞાગ્નિસાધનવાદિન્ય આદ્યે દ્વે ત્રિષ્ટુભૌ તૃતીયા પઙ્ક્તિર્બૃહતી વા ચતુર્થી બૃહત્યેવાન્ત્યાત્રિષ્ટુબ્વિમાનો દ્વે આદિત્યદેવત્યે આદ્યા વિશ્વાવસોર્દ્વિતીયાઽપ્રતિરથસ્ય દેવહૂર્વિધૃતિરનુષ્ટુબ્યજ્ઞદેવત્યા વાજસ્યૈન્દ્ર્યનુષ્ટુબુદ્ગ્રાભમૈન્દ્રાગ્ન્યનુષ્ટુબેવ
ક્રમધ્વં પઞ્ચાગ્નેય્ય આદ્યાનુષ્ટુપ્ તતસ્ત્રિષ્ટુપ્ તતો બૃહતીપિપીલિકમધ્યા તતોઽનુષ્ટુપ્ત્રિષ્ટુબન્ત્યાગ્નેસહસ્રાક્ષ વિરાડાગ્નેયી સુપર્ણો દ્વે પઙ્ક્તિત્રિષ્ટુભૌ તાᳪં᳭સવિતુઃ સાવિત્રીં ત્રિષ્ટુભં પુરસ્તાજ્જ્યોતિષં કણ્વો દદર્શ વિધેમાગ્નેયીં ગૃત્સમદસ્ત્રિષ્ટુભમસ્યાસ્ત્રિસ્થાનોઽગ્નિર્દેવતા પ્રેદ્ધો વિરાડાગ્નેયી વસિષ્ઠસ્ય ચિત્તિં વૈશ્વકર્મણ્યતિજગતી સપ્તત આગ્નેયીત્રિષ્ટુપ્સપ્તઋષીણામ્
શુક્રજ્યોતિઃ ષણ્મારુત્ય આદ્યા ચતુર્થી ચોષ્ણિગ્દ્વિતીયા તૃતીયા ચ ગાયત્રી પઞ્ચમી જગતી ષષ્ઠી ગાયત્ર્યુષ્ણિગ્વેન્દ્રં દૈવીર્મારુતમિમં ત્રયોદશર્ચ આગ્નેયસ્ત્રૈષ્ટુભોઽનુવાકો યજ્ઞસ્તુતિર્ઘૃતસ્તુતિર્વા વસોર્ધારાભિવાદિની વા ઘૃતં મિમિક્ષે ગૃત્સમદઃ સમુદ્રાદ્વામદેવશ્ચત્વારિશૃઙ્ગાઃ યજ્ઞપુરુષદેવત્ય ઋષભો મન્ત્રઃ
ઇતિ સંહિતાયાં સપ્તદશોઽધ્યાયઃ
વાજશ્ચમે દેવાનામાર્ષમેતૈર્યજુર્ભિર્યજમાનોઽગ્નેઃ કામાન્યાચતે વાજપ્રસવીયᳪં᳭ સપ્તર્ચં વિશ્વેત્રૈષ્ટુભં વૈશ્વદેવં લુશોધાનાકો વાજોનસ્તિસ્રોઽન્નદેવત્યા આદ્યાનુષ્ટુબ્દ્વે ત્રિષ્ટુભૌ સંમા વિરાજાવાગ્નેય્યો સરસ્વત્યૈ લિઙ્ગોક્તદેવતમ્
ઋતાષાઙ્ગન્ધર્વાપ્સરસઃ સનઃ પ્રાજાપત્યા પ્રસ્તારપઙ્ક્તિઃ સમુદ્રોઽસિ વાયવ્યાનિ ત્રીણિ રુચમાગ્નેય્યનુષ્ટુપ્તત્ત્વા વારુણીં ત્રિષ્ટુભᳪં᳭ શુનઃશેપઃ સ્વર્ણાગ્નેયાનિ પઞ્ચાગ્નિં યુનજ્મ્યાગ્નેય્યસ્તિસ્ર આદ્યે દ્વે ત્રિષ્ટુભૌ પઙ્ક્તિસ્તૃતીયા દિવો દ્વે આગ્નેય્યૌ પરોષ્ણિઙ્મહાપદપઙ્ક્તી ઇષ્ટો યજ્ઞો દ્વ્યૃચં યજમાનાગ્નિદેવત્યં ગાલવ આદ્યોષ્ણિગ્દ્વિતીયા ગાયત્રી
યદાકૂતાદષ્ટર્ચમાગ્નેયં વિશ્વકર્મણસ્તૃતીયા દૈવી વાદ્યા જગતી તિસ્રસ્ત્રિષ્ટુભશ્ચતસ્રોઽનુષ્ટુભોઽગ્નિરસ્મ્યદ્વૈતવાદિનીં ત્રિષ્ટુભં દેવશ્રવા દેવવાતશ્ચ ભારતાવૃચો યજુર્યે અગ્નયોઽનુષ્ટુબાગ્નેયી
વાર્ત્રહત્યાય સપ્તમિન્દ્રોઽપશ્યદાદ્યે દ્વે વાર્ત્રઘ્ન્યૌ ગાયત્રીત્રિષ્ટુભૌ વિશ્વામિત્રસ્ય ચ વિનોઽનુષ્ટુમ્મૃગો ન ત્રિષ્ટુપ્પ્રથમાᳪં᳭શાસો ભારદ્વાજો દ્વિતીયાં જય ઐન્દ્રો દ્વે વૈશ્વાનર્યૌ ગાયત્રીત્રિષ્ટુભૌ પૃષ્ઠોદિવિ કુત્સસ્ય ચાશ્યામ દ્વે ત્રિષ્ટુભાવાગ્નેય્યૌ કામવત્યાવશ્યામ ભરદ્વાજસ્ય ચ વયં તે કાત્યસ્યોત્કીલસ્ય ચ ધામચ્છદનુષ્ટુબ્ વૈશ્વદેવી
ઇતિ૦ સંહિતાયામષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ
અથ સૌત્રામણી પ્રજાપતેરાર્ષમશ્વિનોઃ સરસ્વત્યાશ્ચ સ્વાદ્વીંત્વાનુષ્ટુપ્સુરાસોમદેવત્યા સોમોઽસિ ચત્વારિ સૌરાણિ પરિતો ભારદ્વાજઃ સૌમીં બૃહતીં વાયોસ્તૃચો ગાયત્રઃ સૌમ્ય આભૂતેર્બ્રહ્મ ક્ષત્રં ત્રિષ્ટુપ્સુરાસોમદેવત્યા નાના હિ જગતી સુરાસોમદેવત્યા તેજોસિ પયોદેવત્યાન્યોજોસિ સુરાદેવત્યાનિ યાવ્યાઘ્રᳪં᳭ હૈમવર્ચેરનુષ્ટુબ્વિષૂચિકાસ્તુતિર્યદા પિપેષાગ્નેયી બૃહતી સંપૃચસ્થ પયોગ્રહા વિપ્રચસ્થ સુરાગ્રહા દેવા યજ્ઞં બ્રાહ્મણાનુવાકો વિᳪં᳭શતિરનુષ્ટુભઃ સોમસંપત્
સુરાવન્તં ચતુરૃચં ત્રૈષ્ટુભમશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યં પિતૃભ્યઃ સપ્ત પિત્ર્યાણિ પુનન્તુમા નવર્ચં પવમાનમાદ્યે દ્વે પિત્ર્યે અનુષ્ટુભૌ પ્રજાપતિસ્તૃતીયા વૈખાનસ આગ્નેયીં ગાયત્રીં ચતુર્થી લિઙ્ગોક્તદેવતાનુષ્ટુપ્પઞ્ચમ્યાગ્નેયી ગાયત્રી ષષ્ઠ્યાગ્નેયી બ્રાહ્મી ચ ગાયત્રી બ્રાહ્મસ્તૃતીયઃ પાદઃ સૌમી સાવિત્ર્યષ્ટમી નવમી ત્રિષ્ટુબ્વૈશ્વદેવી યે સમાના અનુષ્ટુભૌ પિત્ર્યાદ્યા દ્વિતીયા યજમાનાશીર્દ્વે સૃતી ત્રિષ્ટુબ્દેવયાનપિતૃયાણૌ પન્થાનૌ બ્રવીતીદᳪં᳭હવિસ્ત્ર્યવસાનાષ્ટિર્યજમાનાશીઃ
ઉદીરતાં ત્રયોદશર્ચં પૈત્ર્યં ત્રૈષ્ટુભᳪં᳭, શઙ્ખ એકાદશી તુ જગત્યાચ્યાજાનુ દશર્ચોઽનુવાકો નવ પિત્ર્યો દશમ્યૈન્દ્રી ગાયત્રી તૃતીયાચતુર્થીનવમ્યોઽનુષ્ટુભસ્ત્રિષ્ટુભ ઇતરાઃ સોમો રાજાષ્ટર્ચમશ્વિસરસ્વતીન્દ્રા અપશ્યન્નાદ્યાસ્તિસ્રો મહાબૃહત્ય ઉપાન્ત્યા ચ ચતુર્થ્યન્તે અતિજગત્યૌ શેષે અતિશક્વર્યૌ ત્ર્યવસાને સીસેન તન્ત્રમશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યાઃ ષોડશ જગત્યઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયામેકોનવિંશોઽધ્યાયઃ
ક્ષત્રસ્ય યોનિર્દ્વિપદા ગાયત્રી આસન્દીદેવતકા માત્વા કૃષ્ણાજિનં મૃત્યોરુક્માવશ્વિનોર્ભૈષજ્યેન લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ ત્રીણિ કોઽસિ પ્રાજાપત્યા ગાયત્રી શિરો મે પઞ્ચર્ચમિન્દ્રશરીરાવયવદેવતાકં તૃતીયા ગાયત્ર્યન્ત્યા મહાપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યવસાનાનુષ્ટુભોન્ત્યાઃ પ્રતિક્ષત્રે વૈશ્વદેવં ત્રયા દેવા દૈવીપઙ્ક્તિસ્ત્ર્યવસાના પ્રથમા દ્વિતીયૈર્વૈશ્વદેવમાશીર્લિઙ્ગં લોમાન્યનુષ્ટુબ્લિઙ્ગોક્તદેવતા
યદ્દેવાસ્તિસ્રોઽગ્નિવાયુસૂર્યદેવત્યા અનુષ્ટુભઃ કૂષ્માણ્ડીર્યદ્ગ્રામે લિઙ્ગોક્તદેવતᳪં᳭ સમુદ્રેતે દ્વિપદા વિરાડાપી દ્રુપદાદિવાનુષ્ટુબાપ્યુદ્વયᳪં᳭ સૌર્યનુષ્ટપ્પ્રસ્કણ્વસ્યાપ આદ્યાગ્નેયી પઙ્ક્તિરેધોસિ સમિદ્દેવત્યે યજુષી સમાવવર્ત્યનિરુક્તા ગાયત્રી વૈશ્વાનરજ્યોતિર્યજુરભ્યાદધ્યાગ્નેયં તૃચમાનુષ્ટુભમાશ્વતરાશ્વિરᳪં᳭શુના સૌર્યનુષ્ટુપ્ સિઞ્ચન્તિ પરિ સૌર્યૈન્દ્રી ચાનુષ્ટુબ્ધાનાવન્તમૈન્દ્રી ગાયત્રી વિશ્વામિત્રસ્ય ચ બૃહદિન્દ્રાય બૃહતી નૃમેધપુરુમેધયોરધ્વર્યો ગાયત્રી
યો ભૂતાનામાત્મપ્રવાદા પઙ્ક્તિર્નારાયણીયા કૌણ્ડિન્યસ્ય પ્રાણપા મે દ્વે અનુષ્ટુબુપરિષ્ટાદ્બૃહત્યૌ લિઙ્ગોક્તદેવતે સમિદ્ધ ઇન્દ્ર એકાદશાપ્રીત્રિષ્ટુભ આઙ્ગિરસ ઇધ્મસ્તનૂનપાન્નરાશᳪં᳭સ ઇડો બર્હિર્દ્વાર ઉષાસાનક્તા દૈવ્યા હોતારા તિસ્રો દેવીસ્ત્વષ્ટા વનસ્પતિઃ સ્વાહાકૃતય ઇત્યેતા આપ્રીદેવતા આયાતુ સપ્ત ત્રિષ્ટુભ ઐન્દ્ર્ય આમન્દ્રૈર્બૃહત્યાયાતુ વામદેવસ્ત્રાતારં ગર્ગ આમન્દ્રૈર્વિશ્વામિત્ર એવેદ્વસિષ્ઠઃ
અથ હોત્રં ત્રિપશોઃ સમિદ્ધો અગ્નિરાપ્રીર્દ્વાદશ વિદર્ભિરશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યા અનુષ્ટુભોઽશ્વિના હવિસ્તિસ્રોઽનુષ્ટભ એકૈકાશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યા ય ઇન્દ્ર સવિતૃવરુણદેવત્યાસ્તિસ્રોઽનુષ્ટુભોઽવિશ્વના ગોભિસ્તિસ્રોઽનુષ્ટુભો યુવં પુત્રમિવાનુષ્ટુપ્ત્રિષ્ટુભૌ યસ્મિન્નશ્વાસ આગ્નેય્યૌ જગતીત્રિષ્ટુભાવશ્વિનાતેજસૈકાદર્ચᳪં᳭ શસ્ત્રં ગોમદ્ગૃત્સમદસ્તૃચમાશ્વિનં ગાયત્રં પાવકા નો મધુચ્છન્દાઃ સારસ્વતમિન્દ્રાયાહ્યૈન્દ્રં મધુચ્છન્દા એવાનુક્તતમાનુષ્ટુભમશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં વિંશોઽધ્યાયઃ
ઇમંમે ગાયત્રીત્રિષ્ટુભૌ વારુણ્યૌ શુનઃશેપસ્ત્વંનસ્ત્રિષ્ટુભાવાગ્નિવારુણ્યૌ વામદેવો મહીમૂષુ ત્રિષ્ટુબાદિત્યા સુત્રામાણં ગયઃપ્લાતઃ સુનાવત્રૈસ્વર્ગ્યા ગાયત્ર્યાનો મૈત્રાવરુણીં ગાયત્રીં વિશ્વામિત્રઃ પ્રબાહવા વસિષ્ઠસ્ત્રિષ્ટુભᳪં᳭ સમિદ્ધો અગ્નિરેકાદશાપ્રમાનુષ્ટુભᳪં᳭ સ્વસ્ત્યાત્રેયસ્યાર્ષં વયોધા ઇન્દ્રો દેવતા વસન્તેન ઋતુના ષડૃચમાનુષ્ટુભં લિઙ્ગોક્તદેવતᳪં᳭ હોતા યક્ષદ્દ્વાદશાપ્રીઃ પ્રૈષા અશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યા અશ્વિનૌ છાગસ્ય સપ્ત લિઙ્ગોક્તદેવતાઃ પ્રૈષા વનસ્પતિમભિયૂપોઽગ્નિᳪં᳭સ્વિષ્ટકૃદગ્નિર્દેવં બર્હિરેકાદશાનુયાજપ્રૈષા અશ્વિસરસ્વતીન્દ્રદેવત્યા અગ્નિમદ્ય સૂક્તવાકપ્રૈષો લિઙ્ગોક્તદેવતો લિઙ્ગોક્તદેવતઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયામેકવિંશોઽધ્યાયઃ
ઇતિ સર્વાનુક્રમણિકાયાં દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ
ૐ અથાશ્વમેધશ્ચતુરોઽધ્યાયાન્પ્રજાપતિરપશ્યત્તેજોસિ સૌવર્ણં નિષ્કમિમામગૃભ્ણન્સંવત્સરો યજ્ઞપુરુષસ્ત્રિષ્ટુભમભિધા લિઙ્ગોક્તાનિ યો અર્વન્તં ગાયત્ર્યર્ધેનાશ્વસ્તુતિઃ પરોર્ધે લિઙ્ગોક્તોઽગ્નયે લિઙ્ગોક્તાન્યેવ હિંકારાયેત્યશ્વસ્યૈકાન્નપઞ્ચાશઞ્ચેષ્ટિતાનિ હિરણ્યપાણિં પઞ્ચર્ચᳪં᳭ સાવિત્રં ગાયત્રમાદ્યા મેધાતિથિરગ્નિᳪં᳭સ્તોમેનાગ્નેયં તૃચં ગાયત્રᳪં᳭ સુતંભરો વિશ્વામિત્રો વિરૂપો યથાસંખ્યમજીજનો હિ પાવમાની કૃતિં પિપીલિકમધ્યામનુષ્ટુભં ત્ર્યરુણત્રસદસ્યૂ વિભૂરશ્વદેવતં દેવા દૈવમિહરન્તિરાગ્નેયાનિ ચત્વારિ કાયૌદ્ગ્રભણાનિ લિઙ્ગોક્તાન્યાબ્રહ્મ લિઙ્ગોક્તાન્યેવાધ્યાયાત્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ
પ્રજાપતયે પ્રાજાપત્યં યસ્તે દેવં યઃ પ્રાણતસ્ત્રિષ્ટુપ્ કાયી હિરણ્યગર્ભસ્ય યુઞ્જન્તિ મધુચ્છન્દા આદિત્યદેવત્યાં ગાયત્રીં યુઞ્જન્ત્યસ્યાશ્વસ્તુતિર્યદ્વાતો બૃહતીમૌ વસવસ્ત્વા લિઙ્ગોક્તાનિ લાજી ૨ નશ્વદેવત્યં કઃસ્વિચ્ચતસ્રોઽનુષ્ટુભઃ પ્રશ્નપ્રતિપ્રશ્નભૂતબ્રહ્મોદ્યે હોતુર્બ્રહ્મણશ્ચ વાયુષ્ટ્વા લિઙ્ગોક્તાનિ સᳪં᳭શિતસ્તિસ્રોઽશ્વદેવત્યા અનુષ્ટુબ્વિરાટ્ત્રિષ્ટુભોઽગ્નિઃ પશુરાશ્વાનિ ત્રીણ્યમ્બેનુષ્ટુબશ્વસ્તુતિર્ગણાનાં ત્વા ચત્વારિ લિઙ્ગોક્તાનિ
ઉત્સક્થ્યા ગાયત્ર્યાશ્વી એકાદશર્ચમાનુષ્ટુભં દ્વિતીયા તૂપરિષ્ટાદ્બૃહત્યધ્વર્ય્વાદીનાં કુમાર્યાદિભિરશ્લીલભાષણં તા એવ દેવતા દધિક્રાવ્ણો દધિક્રાવા વામદેવ્યઃ સુરભિમતીમનુષ્ટુભમાશ્વીં ગાયત્રીᳪં᳭ષડૃચમાશ્વમુષ્ણિગાદ્યાશ્ચતસ્રોઽનુષ્ટુભોન્ત્યાત્રિષ્ટુપ્ કસ્ત્વા ષડૃચમાશ્વમાદ્યા ગાયત્રી પઞ્ચાનુષ્ટુભઃ કઃસ્વિદષ્ટાદશર્ચં બ્રહ્મોદ્યᳪં᳭ હોત્રાદીનાં પ્રશ્નપ્રતિપ્રશ્નભૂતમાદ્યાશ્ચતસ્રોઽનુષ્ટુભઃ કાસ્વિદાદ્યાશ્ચતસ્રશ્ચાન્ત્યા દશ ત્રિષ્ટુભઃ સુભૂરનુષ્ટુબ્લિઙ્ગોક્તદેવતા હોતાયક્ષત્પ્રાજાપત્યઃ પ્રૈષઃ પ્રજાપતેર્હિરણ્યગર્ભઃ પ્રાજાપત્યા ત્રૈષ્ટુભમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ
અશ્વસ્તૂપર ઇત્યાદયઃ પશવોઽધ્યાયે નોક્તા દેવતા વા પર્યઙ્ગ્યાસ્તથા રોહિતાદયો ગુણયુક્તા આરણ્યાશ્ચ કપિઞ્જલાદય આધ્યાયાચ્છાદં દદ્ભિરિત્યાદિત્વગિત્યેતદન્તં દ્રવ્યદૈવતમુક્તમશ્વસ્તૂપરો બ્રાહ્મણોઽધ્યાયઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ચતુર્વિંશોઽધ્યાયઃ
શાદં દદ્ભિસ્ત્વચાન્તશ્ચ જુમ્બકાય વારુણીં દ્વિપદાં મુણ્ડિભ ઓદન્ય એષા ચાઘનાશન્યન્તર્જલે યસ્યેમે કાવ્યૌ ત્રિષ્ટુભૌ હિરણ્યગર્ભઃ પ્રાજાપત્ય આનો દશર્ચં જાગતં વૈશ્વદેવં ગોતમઃ સ્વસ્તિનો વિરાટ્સ્થાના ભદ્રંકર્ણેભિસ્તૃચં ત્રૈષ્ટુભં માનોઽશ્વસ્તોમીયં દીર્ઘતમાસ્ત્રૈષ્ટુભં દ્વાવિᳪં᳭શત્યૃચમશ્વસ્તુતિસ્તૃતીયાષષ્ઠ્યૌ જગત્યાવિમાનુ દ્વૈપદં વૈશ્વદેવં તૃચં ભૌવન આપ્ત્યો વા સાધનભૌવનો વા
ઇતિ૦ સંહિતાયાં પઞ્ચવિંશોઽધ્યાયઃ
અગ્નિશ્ચ સપ્ત લિઙ્ગોક્તાનિ પ્રિયો દેવાનાં લૌગાક્ષિરનુષ્ટુભમનવસાનાં બૃહસ્પતે ગૃત્સમદો બ્રાહ્મીં ત્રિષ્ટુભમિન્દ્રગોમન્નૈન્દ્ર્યૌ ગાયત્ર્યૌ રમ્યાક્ષિરૃતાવાનં પ્રાદુરાક્ષિર્વૈશ્વાનરીયાં વૈશ્વાનરસ્ય ત્રિષ્ટુભં કુત્સોઽગ્નિરૃષિરાગ્નેયીં ગાયત્રીં વસિષ્ઠભરદ્વાજૌ મહાં૨ઽઇન્દ્રો માહેન્દ્રી વસિષ્ઠસ્તંવ ઐન્દ્રીં પથ્યા
બૃહતીં નોધા ગોતમો યદ્વાહિષ્ઠં વસૂયવ આગ્નેયીમનુષ્ટુભમેહિ ભરદ્વાજો ગાયત્રીમૃતવસ્તે બૃહત્યુપહ્વરે વત્સો ગાયત્રીમ્
ઉચ્ચા તે ગાયત્રં તૃચᳪં᳭ સૌમ્યમામહીયવોઽનુવીરૈર્મુદ્ગલો યજ્ઞપુરુષસ્ત્રિષ્ટુભમગ્નેપત્નીર્મેધાતિથિરાગ્નેયીં ગાયત્રીમભિયજ્ઞં દ્વ્યૃચમૃતુદૈવતં મેધાતિથિસ્તવાયમૈન્દ્રી ત્રિષ્ટુભં વિશ્વામિત્રોઽમેવનો જગતીં ગૃત્સમદઃ સ્વાદિષ્ઠયા મધુચ્છન્દાઃ સૌમ્યાવનુક્તાનાં ગાયત્રમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ષડ્વિંશોઽધ્યાયઃ
સમાસ્ત્વાગ્નિકોઽધ્યાયઃ પ્રજાપતેરાર્ષᳪં᳭, સામિધેન્યો નવાગ્નેય્યસ્ત્રિષ્ટુભોઽગ્નિના દૃષ્ટા અગ્નિરૃષિઃ કર્માઙ્ગભૂતમગ્નિᳪં᳭ સ્તૌત્યૂર્ધ્વા દ્વાદશર્ચમાપ્રિયમૌષ્ણિહં વિષમપદં પ્રાજાપત્યમાગ્નેયમગ્નિરપશ્યદગ્નિર્હિ પ્રજાપતિત્વેન સંસ્તૂયતે તેન પ્રાજાપત્યમ્
પીવો અન્નાં દ્વે વાયવ્યે ત્રિષ્ટુભૌ વસિષ્ઠ આપોહ દ્વે પ્રાજાપત્યે હિરણ્યગર્ભઃ પ્રાજાપત્યઃ પ્રયાભિર્દ્વે વાયવ્યે વસિષ્ઠો નિયુત્વાન્વાયવ્યાઃ ષડ્વાયોશુક્રોઽનુષ્ટુબેકયા ચ ત્રિષ્ટુબન્ત્યા ગાયત્ર્યો નિયુત્વાન્વાયો ગૃત્સમદો વાયો શુક્રઃ પુરુમીઢાજમીઢૌ તવવાયો વ્યશ્વ આઙ્ગિરસોઽભિત્વા વસિષ્ઠ ઐન્દ્રં પ્રગાથં પ્રથમા બૃહતી દ્વિતીયા સતોબૃહતી ત્વામિદેવᳪં᳭ શંયુર્બાર્હસ્પત્યઃ કયાન ઐન્દ્રં તૃચં ગાયત્રં વામદેવોઽન્ત્યા તુ પાદનિચૃદ્યજ્ઞા ઊર્જોનપાતᳪં᳭ શંયુઃ પાહિ નો ગર્ભઃ પ્રાગાથ એતં તૃચં પ્રાગાથમાગ્નેયં દ્વે બૃહત્યૌ તૃતીયા સતોબૃહતી સંવત્સરોઽસ્યાગ્નેયમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ
ઇન્દ્રમિડઃ સૌત્રામણિકોઽધ્યાય એકાદશ પ્રયાજપ્રૈષા ઐન્દ્રા આપ્રીદેવત્યા આદ્યેઽનુવાકે દેવંબર્હિરનુયાજપ્રૈષા ઐન્દ્રા એકાદશૈવાગ્નિમદ્યેન્દ્રઃ સૂક્તવાકપ્રૈષસ્ત્વામદ્ય પ્રતીક ઉભયત્રાપિ સમિધાનં મહદ્વાયોધસ આપ્રિય એકાદશ પ્રયાજપ્રૈષાસ્તથૈવ દેવંબર્હિરનુયાજપ્રૈષા અગ્નિમદ્ય વાયોધસઃ સૂક્તવાકપ્રૈષઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયામષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ
સમિદ્ધો અઞ્જનાશ્વમેધિકોઽધ્યાય આદ્યા આપ્રીસ્ત્રિષ્ટુભ એકાદશાશ્વસ્તુતિર્બૃહદુક્થો વામદેવ્યો દદર્શાશ્વો વા સામુદ્રિર્યદક્રન્દસ્ત્રયોદશાશ્વસ્તુતિસ્ત્રિષ્ટુભો ભાર્ગવો જમદગ્નિર્દદર્શ દીર્ઘતમાશ્ચ સમિદ્ધો અદ્ય દ્વાદશાપ્રીસ્ત્રિષ્ટુભો જમદગ્નિઃ
કેતું કૃણ્વન્નાગ્નેયીમનિરુક્તાં ગાયત્રીં મધુચ્છન્દા જીમૂતસ્યેવ પાયુર્ભારદ્વાજઃ સંગ્રામાઙ્ગાન્યૃક્ષોસ્તૌષીત્સન્નાહં કાર્મુકં ગુણમાર્ત્નીતૂણં જગત્યર્ધેન સારથિમર્ધેન રશ્મીન્હરીન્રથગોપાયિતૄન્જગત્યા લિઙ્ગોક્તદેવતા દ્વાભ્યાં ત્રિષ્ટુબનુષ્ટુબ્ભ્યામિષુમનુષ્ટુભા કશાં તતો હસ્તઘ્નં તતસ્તૃચૌ રથદુન્દુભિદેવત્યાવૈન્દ્રોઽર્ધર્ચોન્ત્યાઃ સર્વાસ્ત્રિષ્ટુભોઽનુક્તા આગ્નેય્યઃ કૃષ્ણગ્રીવ ઇત્યાદ્યા એકાદશિન્યોર્દ્વયોઃ પશુદેવતા અગ્નયે ગાયત્રાયેતિ દશ હવિષોવેષ્ટેર્દૈવતા
ઇતિ૦ સંહિતાયામેકોનત્રિંશોઽધ્યાયઃ
દેવસવિતર્દ્વાવધ્યાયૌ પુરુષમેધો નારાયણઃ પુરુષો દદર્શ વિશ્વાનિ દેવગાયત્રીᳪં᳭ સાવિત્રીᳪં᳭ શ્યાવાશ્વો વિભક્તારં મેધાતિથિર્બ્રહ્મણે બ્રાહ્મણમિતિ દ્વે કણ્ડિકે તપસેઽનુવાકશ્ચ બ્રાહ્મણમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
સહસ્રશીર્ષા ષોડશર્ચમાનુષ્ટુભં ત્રિષ્ટુબન્તં પુરુષો જગદ્બીજમન્ત્રદેવતાદ્ભ્યઃ ષડૃચ ઉત્તરનારાયણો મન્ત્ર આદ્યાસ્તિસ્રસ્ત્રિષ્ટુભો દ્વે અનુષ્ટુભાવન્ત્યા ત્રિષ્ટુપ્
ઇતિ૦ સંહિતાયામેકત્રિમશોઽધ્યાયઃ
તદેવ સર્વમેધોઽધ્યાય આત્મદૈવતઃ સપ્તમેહનિ સર્વહોમે વિનિયુક્તઃ સર્વમેધં બ્રહ્મ સ્વયંભ્વૈક્ષત તદીયં મન્ત્રગણં પ્રવાયુમચ્છેત્યેતસ્માદાદ્યે દ્વે અનુષ્ટુભૌ નતસ્ય દ્વિપદાગાયત્રી હિરણ્યગર્ભશ્ચતસ્રો મામાહિᳪં᳭સીદ્યસ્માન્નદ્વે એતાઃ પ્રતીકચોદિતા બ્રહ્મયજ્ઞે ધ્યેયાઃ સર્વત્રૈવમેપોહ ચતસ્રસ્ત્રિષ્ટુભ આપોહ યશ્ચિત્પ્રતીકચોદિતે
વેનસ્તત્પઞ્ચ ત્રિષ્ટુભઃ સદસસ્પતિં તૃચેન મેધાકામો મેધાં યાચતે પ્રથમા ગાયત્રી લિઙ્ગોક્તદેવતા દ્વિતીયાગ્નેય્યનુષ્ટુપ્ તૃતીયા લિઙ્ગોક્તદેવતાનુષ્ટુબિદં મે માન્ત્રવર્ણિક્યનુષ્ટબેતયા દેવેભ્યઃ શ્રીકામો યાચતે શ્રિયમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ
અસ્યાજરાસઃ સપ્તદશાગ્નિષ્ટુત્યાગ્નિષ્ટોમિકે પ્રથમેહનિ પુરોરુચ આગ્નેય્ય આદ્યે દ્વે ઐન્દ્રવાયવસ્યાસ્યાજરાસો વત્સપ્રીર્હરયો ધૂમકેતવો વિરૂપો યજમાનો દ્વે મૈત્રાવરુણસ્ય યજમાનો ગોતમો દ્વે વિરૂપે શુક્રસ્ય કુત્સોઽયમિહ મન્થિનો વૈશ્વદેવગ્રહગ્રહણે ત્રીણિ શતા વિશ્વામિત્ર ઐન્દ્રાગ્નસ્યાગ્નિર્વૃત્રાણિ ભરદ્વાજો વૈશ્વદેવસ્ય વિશ્વેભિઃ સોમ્યં મેધાતિથિરાયન્મરુત્વતીયયોર્દ્વે આયત્પરાશરઃ શાક્ત્યોઽગ્નેશર્ધાઽત્રિદુહિતા વિશ્વવારા ત્વાᳪં᳭હિ ભરદ્વાજસ્ત્વે અગ્ને દ્વે બૃહત્યાવાદિત્યસ્ય ત્વે અગ્ને વસિષ્ઠઃ શ્રુધિ પ્રસ્કણ્વ આદિત્યગ્રહગ્રહણે વિશ્વેષામદિતિર્વામદેવો ગોતમો મહો અગ્નેઃ સાવિત્રસ્ય લુશો ધાનાકોઽનુક્તં ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભમ્
ઇન્દ્રસ્તુત્યુક્થ્યે દ્વિતીયેહનિ ઐન્દ્ર્યઃ પુરોરુચો દ્વાદશ પ્રતીકચોદિતે ચ દ્વે તિસ્રશ્ચાપશ્ચિદ્વસિષ્ઠો ગાવ ઉપ પુરુમીઢાજમીઢૌ યદદ્ય વસિષ્ઠ આસુતે સુનીતિરાતિષ્ઠતં વિશ્વામિત્રઃ પ્રવઃ સુચીકો બૃહન્નિત્રિશોક ઇન્દ્રેહિ મધુચ્છન્દા ઇન્દ્રો વૃત્રવિશ્વામિત્રઃ કુતસ્ત્વમગસ્ત્ય આતદ્ગૌરિવીતિઃ શાક્ત્ય ઇમાંતે કુત્સો જગતીમનુક્તં ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભમ્
સૂર્યસ્તુત્યુક્થ્યે તૃતીયેહનિ સૌર્યશ્ચતુર્દશ પુરોરુચસ્તિસ્રશ્ચ પ્રતીકોક્તા વિભ્રાડ્બૃહજ્જગતીં વિભ્રાટ્સૌર્ય ઉદુત્યં તિસ્રઃ પ્રસ્કણ્વ આનોઽગસ્ત્યો યદદ્ય શ્રુતકક્ષઃ સુતકક્ષૌ તરણિઃ પ્રસ્કણ્વસ્તત્સૂર્યસ્ય દ્વે કુત્સો બણ્મહાઁ૨ઽદ્વે જમદગ્નિર્બૃતીસતોબૃહત્યૌ શ્રાયન્ત ઇવ નૃમેધો બૃહતી મત્યાદ્યા (૧) દેવાઃ કુત્સ આકૃષ્ણેન હિરણ્યસ્તૂપ આઙ્ગિરસોઽનાખ્યાતᳪં᳭ સૌર્યં ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભમ્
વૈશ્વદેવસ્તુતિશ્ચતુર્થેહનિ વૈશ્વદેવ્યઃ પુરોરુચ એકાદશ ષટ્ ચ પ્રતીકોક્તાઃ પ્રવાવૃજે વસિષ્ઠસ્ત્રિષ્ટુભમિન્દ્રવાયૂ બૃહસ્પતિં દ્વે મેધાતિથિરધિનઃ કુસીદીકાણ્વોઽગ્નૈન્દ્રપ્રતિક્ષત્ર ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણા જગતીં કાશ્યપોઽવત્સારોઽસ્મેરુદ્રાઃ પ્રગાથોઽર્વાંચો અદ્ય કૂર્મો ગાર્ત્સમદો વિશ્વે અદ્ય લુશો ધાનાકો વિશ્વેદેવાઃ સુહોત્રો દેવેભ્યો હિ વામદેવો જગતીમનુક્તં ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભમ્
અથાનારભ્યાધીતં મન્ત્રગણમર્વાક્ પિતૃમેધાદાદિત્યયાજ્ઞવલ્ક્યૌ દદૃશતુઃ પ્રવાયું પઞ્ચદશર્ચઃ પુરોરુગ્ગણો દ્વે ચ પ્રતીકોક્તે પ્રવાયુમૃજિશ્વો મિત્રᳪં᳭ હુવે દ્વે મધુચ્છન્દા મિત્રં લિઙ્ગોક્તા દસ્રાયુવાકવ આશ્વિનીં વિદદ્યદ્યૈન્દ્રીં કુશિકો નહિસ્પશં વિશ્વામિત્રો વૈશ્વાનરીમુગ્રાવિધનિ ઐન્દ્રાગ્નીં ભરદ્વાજ ઉપાસ્મૈ સૌમીં દેવલોસિતો વા યે ત્વા વિશ્વામિત્રો જનિષ્ઠા ઉગ્રો ગૌરિવીતિરાતુ વામદેવસ્તૃચમૈન્દ્રં ત્વમિન્દૈન્દ્ર્યૌ નૃમેધઃ પથ્યાબૃહતીસતોબૃહત્યૌ યજ્ઞો દેવાનાં કુત્સોઽદબ્ધેભિઃ સાવિત્રીં જગતીં ભરદ્વાજઃ
પ્રવીરયા પઞ્ચદશર્ચઃ પુરોરુગ્ગણો દ્વેચ પ્રતીકોક્તે પ્રવીરયા વસિષ્ઠો વાયવ્યાકાવ્યયોરાજાનેષુ દક્ષસ્તિરશ્ચીનઃ પરમેષ્ઠીં પ્રજાપતિર્ભાવવૃત્તં તૃચમારોદસીં જગતીં વિશ્વામિત્ર ઉક્થેભિર્વૃત્રહન્તમા વસિષ્ઠ ઉપનઃ સુહોત્રો વૈશ્વદેવીં બ્રહ્માણિ મેઽગસ્ત્યો દ્વે ઇન્દ્રમરુત્સંવાદે તદિદાથર્વણો બૃહદ્દિવ ઇમાઉત્વા દ્વે બૃહત્યૌ મેધાતિથિરયᳪં᳭ સહસ્રં મેધાતિથિઃ સતોબૃહતીમ્
આનસ્ત્રયોદશર્ચઃ પુરોરુગ્ગણશ્ચતુરૃચં પ્રતીકચોદિતં ચાનો વાયવ્યાં જમદગ્નિરિન્દ્રવાયૂ સુસંદૃશૈન્દ્રવાયવ્યા તાપસ ઋધગિત્થા મૈત્રાવરુણીં જમદગ્નિરાયાતમાશ્વિનીં વસિષ્ઠઃ પ્રૈતુ વૈશ્વદેવીં કણ્વશ્ચન્દ્રમા અપસ્વૈન્દ્રીમારુતી પરિણામવાદિનીં ત્રિતઆપ્ત્યો દેવંદેવં વો મનુર્વૈવસ્વતો વૈશ્વદેવીં દિવિપૃષ્ઠો મૃધ ઐન્દ્ર ઇન્દ્રાગ્ની અપાત્સુહોત્રો દેવાસો હિ મનુરપાધમ દ્વે નૃમેધોઽસ્યેન્મેધાતિથિર્દશમ્યેકાદશ્યન્ત્યા ચ સતોબૃહત્યઃ શેષા બૃહત્યઃ શેષા બૃહત્યઃ
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
ઇતિ૦સર્વાનુક્રમણિકાયાં તૃતીયોઽધ્યાયઃ
યજ્જાગ્રતઃ ષડૃચં માનસં ત્રૈષ્ટુભᳪં᳭ શિવસંકલ્પઃ પિતું નૂષ્ણિહમગસ્ત્યોઽન્નસ્તુતિમન્વિઞ્ચતુરૃચમાનુષ્ટુભં દ્વયોરનુમિતિર્દ્વયોઃ સિનીવાલીસરસ્વત્યૌ સિનીવાલિપૃથુષ્ટુકે દ્વે ગૃત્સમદસ્ત્વમગ્ને દ્વે આગ્નેય્યૌ જગત્યૌ હિરણ્યસ્તૂપ આઙ્ગિરસ ઉત્તાનાયાં દ્વે દેવશ્રવા દેવવાતશ્ચ ભારતાવાદ્યા ત્રિષ્ટુબ્દ્વિતીયાનુષ્ટુપ્પ્રમન્મહે નોધા દ્વ્યૃચમૈન્દ્રં ત્રૈષ્ટુભમિચ્છન્તિત્વા દ્વ્યૃચમૈન્દ્રં ત્રૈષ્ટુભમેવ દેવશ્રવા દેવવાતશ્ચ ભારતૌ
અષાઢં યુત્સુ ગોતમશ્ચતુરૃચં ત્રૈષ્ટુભᳪં᳭ સૌમ્યમષ્ટૌવ્યખ્યચ્ચતુરૃચં ત્રૈષ્ટુભᳪં᳭ સાવિત્રમાઙ્ગિરસો હિરણ્યસ્તૂપો દ્વિતીયા જગત્યુભાપિબતમાશ્વિનં તૃચમુભાપિબતં પ્રસ્કણ્વો ગાયત્રીમપ્નસ્વતીમશ્વિનાત્રિષ્ટુભૌ કુત્સ આરાત્રિ પથ્યાબૃહતીᳪં᳭ રાત્રિદેવત્યા કશિપા ભરદ્વાજદુહિતોષસ્તદુષસ્યા પરોષ્ણિહં ગોતમઃ પ્રાતરગ્નિં વસિષ્ઠઃ સપ્તર્ચમાદ્યા જગતી બહુદેવત્યા પઞ્ચ ભગદેવત્યાસ્ત્રિષ્ટુભોઽન્ત્યોષસ્યાઃ
પૂષન્તવ સુહોત્રઃ પથસ્પથઃ પરિપતિમૃજિશ્વૈતે પૌષ્ણ્યૌ ગાયત્રીત્રિષ્ટુભૌ ત્રીણિપદા વૈષ્ણવ્યૌ ગાયત્ર્યૌ મેધાતિથિર્ઘૃતવતી ભુવનાનાં ભરદ્વાજો દ્યાવાપૃથિવ્યાં જગતીં યેનો લિઙ્ગોક્તદેવતાં ત્રિષ્ટુભં વિહવ્ય આનાસત્યા હિરણ્યસ્તૂપ આશ્વિનીમેષ વો મારુતીં ત્રિષ્ટુભમગસ્ત્યઃ સહસ્તોમા ઋષિસૃષ્ટિપ્રતિપાદિકા ત્રિષ્ટુભં યજ્ઞઃ પ્રાજાપત્ય આયુષ્યં વર્ચસ્યં તૃચં દક્ષ ઉષ્ણિક્શક્કરીત્રિષ્ટુભો હિરણ્યસ્તુતિરુતન ઋત્વિજો બહુદેવત્યા ત્રિષ્ટુભમિમાગિરઃ કૂર્મો ગાર્ત્સમદ આદિત્યદેવત્યાં ત્રિષ્ટુભᳪં᳭ સપ્તઋષયોઽધ્યાત્મવાદિની જગત્યુત્તિષ્ઠં તૃચો બ્રાહ્મણસ્પત્ય આદ્યે બૃહત્યૌ કણ્વો ઘૌરોઽન્ત્યાં ત્રિષ્ટુભં ગૃત્સમદો યૈમા ચતુરૃચં પ્રતીકોક્તમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
અપેતોઽધ્યાયઃ પિત્ર્ય આદિત્યસ્ય દેવાનાં વાદ્યાગાયત્રી પરં યજુઃ સવિતાતે ગાયત્રી વાયુઃ પુનાતુ ચત્વારિ લિઙ્ગોક્તાનિ સવિતાતે ગાયત્રી પરંમૃત્યો સંકસુકસ્ત્રિષ્ટુભં મૃત્યુદેવત્યાᳪં᳭, શંવાતોઽનુષ્ટુબ્બૃહત્યૌ વૈશ્વદેવ્યાવશ્મન્વતીં સુચીકસ્ત્રિષ્ટુભં વૈશ્વદેવીમપાઘં, લિઙ્ગોક્તદેવતામનુષ્ટુભᳪં᳭ શુનઃશેપો દુઃસ્વપ્નનાશનીમનડ્વાહમાનડુહ્યનુષ્ટુબિમં જીવેભ્યઃ સંકસુકો મૃત્યુદેવત્યાં ત્રિષ્ટુભમાયુષ્માનગ્ન આગ્નેયીં ત્રિષ્ટુભં વૈખાનસઃ પરીમેઽનુષ્ટુભમૈન્દ્રીં ભારદ્વાજઃ શિરિંબિઠઃ ક્રવ્યાદમગ્નિં ત્રિષ્ટુભમાગ્નેયીં દમનો વહવપાંજાતવેદસી ત્રિષ્ટુપ્ સ્યોનાપૃથિવી મેધાતિથિઃ પાર્થિવીં ગાયત્રીમસ્માત્ત્વમાગ્નેયી ગાયત્ર્યનિરુક્તા
ઇતિ૦ સંહિતાયાં પઞ્ચત્રિંશોઽધ્યાયઃ
ઋચંવાચં પઞ્ચાધ્યાયીં દધ્યાઙ્ઙાથર્વણો દદર્શાગ્નિકાશ્વમેધિકવર્જમાદ્યોઽધ્યાયઃ શાન્ત્યર્થો વૈશ્વદેવ આદ્યાનિ યજૂᳪં᳭ષિ યન્મે બાર્હસ્પત્યા પઙ્ક્તિઃ કયાત્વમૈન્દ્ર્યનિરુક્તા ગાયત્રીન્દ્રોવિશ્વસ્ય વિરાડ્ દ્વિપદા શંનો દ્વે અનુષ્ટુભાવહાનિ દ્વિપદાગાયત્રી શંનૈન્દ્રાગ્ની ત્રિષ્ટુબ્ગાયત્ર્યાવન્ત્યાશીર્દ્યૌઃ શાન્તિર્યજૂᳪં᳭ષિ નમસ્તે અસ્ત્વનુષ્ટભૌ તચ્ચક્ષુઃ પુરૌષ્ણિક્સૌરી
ઇતિ૦ ષટ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આદદે નારિરસ્યભ્રિદૈવતં દેવી દ્યાવાપૃથિવ્યં દેવ્યો વશ્યો વલ્મીકવપેયત્યગ્નેવરાહવિહતમિન્દ્રસ્યૌજ આદારાઃ પ્રૈતુ મખસ્યાશ્વસ્યર્જવે યમાય દેવસ્ત્વાર્ચિરસિ ઘર્મદેવત્યાનિ યો ઘર્મઃ સ આદિત્યો ય એષ તપત્યનાધૃષ્ટા પુરસ્તાત્સપ્ત પાર્થિવાનિ યજમાનાશીર્મધુપ્રાણદેવત્યાનિ ગર્ભો દેવાનામવકાશા મામાહિᳪં᳭સીરિત્યેતદન્તા ઘર્મદેવત્યા ધર્તાદિવ ઊર્ધ્વબૃહત્યપશ્યંગોપાં ત્રિષ્ટુભં દીર્ઘતમા હૃદેત્વા પરોષ્ણિક્ત્વષ્ટ્રમન્તઃ પત્ન્યાશીરહઃકેતુના યજુષી ઘર્મદેવત્યે
ઇતિ૦ સંહિતાયાં સપ્તત્રિંશોધ્યાયઃ
આદદેઽદિત્યૈ રજ્જુરિડએહિ ગૌર્યસ્તે ત્રિષ્ટુભં દીર્ઘતમા ઇન્દ્રાશ્વિના વૈશ્વદેવાનિ સમુદ્રાયત્વા વાતનામાનિ સ્વાહાઘર્માય ઘર્મદેવત્યે વિશ્વાઆશા આશ્વિન્યનુષ્ટુબ્ દિવિધા ઘર્મદેવત્યમશ્વિના ઘર્મમુષ્ણિગપાતાં કકુબમેન્યસ્મે ખરઃ સ્વાહાપૂષ્ણે સપ્ત લિઙ્ગોક્તદેવતાનિ સ્વાહાસં પયોદેવત્યં મધુહુતં ઘર્મો ભીમં ગાયત્રીબૃહત્યાવનવસાને અતિશક્વરી વાગ્નેયી સમસ્તા ત્ર્યવસાના યા તે ઘર્મ ક્ષત્રસ્ય બૃહતી ચતુઃસ્રક્તિર્મહાબૃહતી ઘર્મૈતદનુષ્ટબચિક્રદત્પરોષ્ણિગ્યાવતી દ્યાવાપૃથિવી દધિઘર્મો મયિત્યત્પઙ્ક્તિર્યજમાનાશીઃ પયસોરેતો ગાયત્ર્યનવસાના ત્વિષઃ સંવૃગ્દધિઘર્મોઽનુક્તં ઘર્મદૈવતમ્
ઇતિ૦ સંહિતાયાં અષ્ટત્રિંશોધ્યાયઃ
સ્વાહા પ્રાણેભ્યો માન્ત્રવર્ણિક્યો દેવતા મનસઃકામમનુષ્ટુબ્યજમાનાશીઃ શ્રીર્દેવતા પ્રજાપતિઃ સંભ્રિયમાણો યથાકાલં પ્રાયશ્ચિત્તદેવતાઃ સવિતા પ્રથમેઽહન્ત્યહં ક્રમેણોગ્રશ્ચ મારુતી ગાયત્રી વિમુખાખ્યો મનોઽગ્નૌ વિનિયુક્તસ્તસ્માદાગ્નિક એવાસ્ય ઋષિઃ પરમેષ્ઠી પ્રાજાપત્યો વાગ્નિᳪં᳭ હૃદયેનાશ્વમેધિકાનિ ત્રીણિ તત્રોક્ત એવ ઋષિર્લોમભ્યઃ સ્વાહેતિ પ્રાયશ્ચિત્તાહુતયો દ્વિચત્વારિᳪં᳭શત્
ઇતિ૦ એકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
ઈશાવાસ્યમાત્મદેવત્ય આનુષ્ટુભોઽધ્યાય અનેજદેકં ત્રિષ્ટુપ્ સપરિ જગતી વાયુરનિલં યજુષી ૐ૩મિતિ પરમાક્ષરસ્ય યોગિનામાલમ્બભૂતસ્ય પરસ્ય બ્રહ્મણઃ પ્રણવાખ્યસ્યાસ્થૂલાદિગુણયુક્તસ્ય બ્રહ્મઋષિશ્છન્દોગાયત્રં પરમાત્મા દેવતા બ્રહ્મારમ્ભે વિરામે ચ યાગહોમાદિષુ શાન્તિપુષ્ટિકર્મસુ ચાન્યેષ્વપિ કામ્યનૈમિત્તિકાદિષુ સર્વેષુ વિનિયોગોઽસ્ય ક્રતો ત્રિભિર્યજુર્ભિરન્તે યજ્ઞાન્યોગી સ્મારયત્યનેનયાન્તનમસ્કારોક્તિર્હિરણ્મયેનાદિત્યોપાસનમો ૩ મિતિ નામનિર્દેશો બ્રહ્મણઃ ખંબ્રહ્મેત્યાકાશરૂપમન્તે બ્રહ્મ ધ્યાયેત્
ઇતિ ચત્વારિંશોસ્ધ્યાયઃ
અથાતશ્છન્દોદેવતા ગાયચ્યા અગ્નિરુષ્ણિહઃ સવિતાનુષ્ટુભઃ સોમો બૃહત્યા બૃહસ્પતિઃ પઙ્ક્તેર્વરુણસ્ત્રિષ્ટુભ ઇન્દ્રો જગત્યા વિશ્વેદેવા વિરાજો મિત્રઃ સ્વરાજોઽરુણોઽતિચ્છન્દસઃ પ્રજાપતિર્વિચ્છન્દસો વાયુર્દ્વિપદાયાઃ પુરુષ એકપદાયા બ્રહ્મા સર્વા ચ આગ્નેય્યઃ સર્વાણિ યજૂᳪં᳭ષિ વાયવ્યાનિ સર્વાણિ સામાનિ સૌરાણિ સર્વાણિ બ્રાહ્મણાનિ ચ સ્વાહાકારસ્યાગ્નિર્વષટ્કારસ્ય વિશ્વેદેવાઃ કર્મારમ્ભે મન્ત્રાણાં દેવતા વેદિતવ્યાઃ સંન્યસ્તમનસિ દેવતાં તતો હવિર્હૂયતે દેવતામવિજ્ઞાય યો જુહોતિ દેવાસ્તસ્ય હવિર્ન જુષન્તે સ્વાધ્યાયમપિ યોઽધીતે મન્ત્રદેવતજ્ઞઃ; સોમુષ્મિંલ્લોકે દેવૈરપીડ્યતે તસ્માચ્ચ દેવતા વેદ્યા મન્ત્રે મન્ત્રે પ્રયત્નતો મન્ત્રાણાં દેવતાજ્ઞાનાન્મન્ત્રાર્થમધિગચ્છતિ મન્ત્રાર્થજ્ઞાનાત્તુ વિધૂતપાપ્મા નાકમભ્યેતિ નહિ કશ્ચિદવિજ્ઞાય યાથાતથ્યેન દેવતાઃ શ્રૌતાનાં કર્મણાં વિપ્રઃ સ્માર્તાનાં ચાશ્નુતે ફલમ્
અનાદિષ્ટમધ્વરાદૌ સર્વાન્તકર્મણિ પરિભાષિતં મન્ત્રગણં વક્ષ્યામઃ સર્વમાગ્નેયં ગાયત્રં ગૌતમીયᳪં᳭ સર્વᳪં᳭ સાવિત્રમૌષ્ણિહં ભારદ્વાજીયᳪં᳭ સર્વᳪં᳭ સૌમ્યમાનુષ્ટુભમાથર્વણિકᳪં᳭ સર્વં બાર્હસ્પત્યં બાર્હતમાઙ્ગિરસᳪં᳭ સર્વં વારુણં પાઙ્ક્તમાલમ્બાયનીયᳪં᳭ સર્વમૈન્દ્રં ત્રૈષ્ટુભં યાજ્ઞવલ્કીયᳪં᳭ સર્વમાદિત્યદૈવતં જાગતં કૌત્સમ્
જ્યોતિષ્ટોમે દીક્ષાપ્રભૃતિ વક્ષ્યામો દીક્ષાયાં ભૃગુરગ્નાવિષ્ણૂ ગાયત્રી પ્રાયણીય આઙ્ગિરસોઽદિતિરુષ્ણિક્ત્રયે વિશ્વામિત્રઃ સોમોઽનુષ્ટુબાતિથ્યે વસિષ્ઠો વિષ્ણુર્બૃહતી પ્રવર્ગ્યે કશ્યપ આદિત્યપઙ્ક્તિરુપસત્સ્વાત્રેય ઉપસદ્દેવતા ત્રિષ્ટુબગ્નીષોમીયેઽગસ્ત્યોઽગ્નીષોમૌ જગતી પ્રાયણીયેઽતિરાત્ર આગ્નિવેશ્યોઽહોરાત્રે અતિજગતી ચતુર્વિᳪં᳭શત્યહે સૌકરાયણઃ સંવત્સરઃ શક્વર્યભિપ્લવે ષડહે સૌપર્ણોર્ધમાસા માસાશ્ચાતિશક્વરી પૃષ્ઠ્યે ષડહે સાંયકાયન ઋતવોષ્ટિરભિજિતિપ્રિયઘૃતોઽગ્નિરત્યષ્ટિઃ સ્વરસામસુ સરસ્વત્યાપોધૃતિર્વિષુવતિ રૌહિણાયન આદિત્યોઽતિધૃતિર્વિશ્વજિતિ સૌભર ઇન્દ્રઃ કૃતિર્ગો આયુષો બાષ્કલિર્મિત્રાવરુણૌ પ્રકૃતિર્દશરાત્ર આચાર્યો વિશ્વેદેવા આકૃતિર્દ્વાદશરાત્રિકે પૃષ્ઠ્યે ષડહે ભાલ્લવેયો દિશો વિકૃતિશ્છન્દોમેષુ શૌલ્વાયન ઇમે લોકાઃ સંકૃતિર્દશમેઽહનિ પરાશરઃ સંવત્સરોઽભિકૃતિર્મહાવ્રતે શૈલિનઃ પ્રજાપતિરુત્કૃતિરુદયનીયેઽતિરાત્રે ભૌવાયનો વાયુશ્છન્દાᳪં᳭સિ સર્વાણિ
ઋષિભિરુપલક્ષિતં વાક્યં ઋષયશ્છન્દોભિરુપલક્ષિતા દેવતા મન્ત્રવર્ણાદૃગ્યજુષોર્વિનિયોગતશ્વ વિજ્ઞેયા સર્વમેતચ્છન્દોદેવતમાર્ષં ચ વિજ્ઞાય યત્કિંચિજ્જપહોમાદિ કરોતિ તસ્ય ફલમશ્નુતે બ્રહ્મયજ્ઞારમ્ભે યથાવિધિ સ્નાત્વા છન્દઃપુરુષમેનોનિર્ણોદનᳪં᳭ શરીરં ન્યસેત્તિર્યગ્બિલશ્ચમસ ઊર્ધ્વબુધ્નસ્તસ્યાક્ષિણી ગોતમભરદ્વાજૌ શ્રોત્રે વિશ્વામિત્રજમદગ્ની નાસિકે વસિષ્ઠકશ્યપૌ વાગત્રિર્ગાયત્રીં છન્દોઽગ્નિર્દેવતાᳪં᳭ શિરસિ વિન્યસેદેવમેવોષ્ણિહᳪં᳭ સવિતારં ગ્રીવાસ્વનૂકે બૃહતીં બૃહસ્પતિં બાહ્વોર્બૃહદ્રથન્તરે દ્યાવાપૃથિવીમધ્યે ત્રિષ્ટુભમિન્દ્રᳪં᳭ શ્રોણ્યોર્જગતીમાદિત્યં મેઢ્રેઽતિચ્છન્દસં પ્રજાપતિં પાયૌ યજ્ઞાયજ્ઞિયં વૈશ્વાનરમૂર્વોરનુષ્ટુભં વિશ્વાન્દેવાનષ્ઠીવતોઃ પઙ્ક્તિં મરુતઃ પાદયોર્દ્વિપદાવિષ્ણું પ્રાણેષુ વિચ્છન્દસં વાયું ન્યૂનાતિરિક્તેષ્વઙ્ગેષુ ન્યૂનાક્ષરં છન્દ આપોદેવતેત્યેવᳪં᳭ સર્વાઙ્ગેષુ યોજયિત્વા વેદમયઃ સંપદ્યતે શાપાનુગ્રહસમર્થો ભવતિ બ્રાહ્મં તેજશ્વ વર્ધતે ન કુતશ્ચિદ્ભયં વિન્દતે ઋઙ્મયો યજુર્મયઃ સામમયસ્તેજોમયો બ્રહ્મમયોઽમૃતમયઃ સંભૂય બ્રહ્મૈવાભ્યેતિ તસ્માદેતન્નાબ્રહ્મચારિણે નાતપસ્વિને નાસંવત્સરોષિતાય નાપ્રવક્ત્રેઽનુબ્રૂયાદનેનાધીતેન ચાન્દ્રાયણાબ્દફલમવાપ્નોત્યનેન ચ સમ્યગ્જ્ઞાતેન બ્રહ્મણઃ સાયુજ્યᳪં᳭ સલોકતામાપ્નોત્યાપ્નોતિ
ઇતિ૦ સર્વાનુક્રમણિકાયાં ચતુર્થોઽધ્યાયઃ
અથ છન્દાᳪં᳭સિ ગાયત્ર્યુષ્ણિગનુષ્ટુબ્બૃહતીપઙ્ક્તિત્રિષ્ટુબ્જગત્યતિજગતીશક્વર્યતિશક્વર્યષ્ટ્યત્યષ્ટી ધૃત્યતિધૃતયઃ કૃતિપ્રકૃત્યાકૃતિવિકૃતિસંકૃત્યભિકૃત્યુત્કૃતયશ્ચતુર્વિᳪં᳭શત્યક્ષરાદીનિ ચતુરુત્તરાણ્યૂનાધિકેનૈકેનનિચૃદ્ભુરિજૌ દ્વાભ્યાં વિરાટ્સ્વરાજૌ પાદપૂરણાર્થં તુ ક્ષૈપ્રસંયોગૈકાક્ષરીભાવાન્વ્યૂહેદાદ્યે તુ સપ્તવર્ગે પાદવિશેષાત્સંજ્ઞાવિશેષાસ્તાનનુક્રામન્ત એવોદાહરિષ્યામો વિરાડ્રૂપા વિરાટ્સ્થાનાશ્ચ બહૂનામપિ ત્રિષ્ટુભ એવેત્યુદ્દેશસ્તત્ર દશૈકાદશદ્વાદશાક્ષરાણાં વૈરાજત્રૈષ્ટુભજાગતા ઇતિ સંજ્ઞા અનાદેશેઽષ્ટાક્ષરાઃ પાદાશ્ચતુષ્પદાશ્ચર્ચઃ
પ્રથમં છન્દસ્ત્રિપદાગાયત્રી પઞ્ચકાશ્ચત્વારઃ ષટ્કશ્ચૈકશ્ચતુર્થશ્ચતુષ્કો વા પદપઙ્ક્તિઃ ષટ્સપ્તૈકાદશા ઉષ્ણિગ્ગર્ભાસ્ત્રયઃ સપ્તકાઃ પાદનિચૃન્મધ્યમઃ ષટ્કશ્ચેદતિનિચૃદ્દશકશ્ચેદ્યવમધ્યા યસ્યાસ્તુ ષટ્કસપ્તકાષ્ટકાઃ સા વર્ધમાના વિપરીતા પ્રતિષ્ઠા દ્વૌષટ્કૌ સપ્તકશ્ચેતિ હ્રસીયસી
દ્વિતીયમુષ્ણિક્ત્રિપદાન્ત્યો દ્વાદશક આદ્યશ્ચેત્પુરૌષ્ણિઙ્મધ્યમશ્ચેત્કકુપ્ત્રૈષ્ટુભજાગતચતુષ્કાઃ કકુમ્ન્યઙ્કુશિરૈકાદશિનોઃ પરઃ ષટ્કસ્તનુશિરા મધ્યે ચેત્પિપીલિકમધ્યાદ્યઃ પઞ્ચકસ્ત્રયોઽષ્ટકા અનુષ્ટુબ્ગર્ભા ચતુઃસપ્તકોષ્ણિગેવ
તૃતીયમનુષ્ટુપ્ચતુષ્પદાથ પઞ્ચપઞ્ચકાઃ ષટ્કશ્ચૈકો મહાપદપઙ્ક્તિર્જાગતાવષ્ટકશ્ચ કૃતિર્મધ્યે ચેદષ્ટકઃ પિપીલિકમધ્યા નવકયોર્મધ્યે જાગતઃ કાવિરાણ્નવવૈરાજત્રયોદશૈર્નષ્ટરૂપાદેકાસ્ત્રયોવિરાડેકાદશકા વા
ચતુર્થં બૃહતી તૃતીયો દ્વાદશક આદ્યશ્ચેત્પુરસ્તાદ્બૃહતી દ્વિતીયશ્ચેન્ન્યઙ્કુસારિણ્યુરોબૃહતી સ્કન્ધોગ્રીવી વાન્ત્યશ્ચેદુપરિષ્ટાદ્બૃહત્યષ્ટિનોર્મધ્યે દશકૌ વિષ્ટારબૃહતી ત્રિજાગતોર્ધ્વબૃહતી ત્રયોદશિનોર્મધ્યેઽષ્ટકઃ પિપીલિકમધ્યા નવકાષ્ટકૈકાદશાષ્ટિનો વિષમપદા ચતુર્નવકા બૃહત્યેવ
પઞ્ચમં પઙ્ક્તિઃ પઞ્ચપદાથ ચતુષ્પદા વિરાટ્દશકા અયુજૌ જાગતૌ સતોબૃહતી યુજૌ ચેદ્વિપરીતાદ્યૌ ચેત્પ્રસ્તારપઙ્ક્તિરન્ત્યૌ ચેદાસ્તારપઙ્ક્તિરાદ્યાન્ત્યૌ ચેત્સંસ્તારપઙ્ક્તિર્મધ્યમૌ ચેદ્વિષ્ટારપઙ્ક્તિઃ
ષષ્ઠં ત્રિષ્ટુપ્ ત્રૈષ્ટુભપદા દ્વૌ તુ જાગતૌ યસ્યાઃ સા જાગતે જગતી ત્રિષ્ટુભેત્રિષ્ટુબ્વૈરાજૌ જાગતૌ ચાભિસારિણી નવકૌ વૈરાજસ્ત્રિષ્ટુભશ્ચ દ્વૌ વા વૈરાજૌ નવકસ્ત્રૈષ્ટુભશ્ચ વિરાટ્સ્થાનૈકાદશિનસ્ત્રયોઽષ્ટકશ્ચ વિરાડ્રૂપા દ્વાદશિનસ્ત્રયોઽષ્ટકશ્ચ જ્યોતિષ્મતી યતોઽષ્ટકસ્તતો જ્યોતિશ્ચત્વારોઽષ્ટકા જાગતશ્ચ મહાબૃહતી મધ્યે જાગતશ્ચેદ્યવમધ્યાદ્યૌ દશકાવષ્ટકાસ્ત્રયઃ પઙ્ક્યુવત્તરા વિરાટ્પૂર્વા વા
સપ્તમં જગતી જાગતપદાષ્ટિનસ્ત્રયઃ સ્વૌ ચ દ્વૌ મહાસતોબૃહત્યષ્ટકો સપ્તકઃ ષટ્કો દશકો નવકશ્ચ ષડષ્ટકા વા મહાપઙ્ક્તિર્માધ્યંદિનીયે વાજસનેયકે સર્વાનુક્રમણિકૈષા કૃતિર્ભગવતઃ કાત્યાયનસ્યૈષા કૃતિર્ભગવતઃ કાત્યાયનસ્ય
ઇતિ સર્વાનુક્રમણિકાયાં પઞ્ચમોઽધ્યાય
કણ્ડિકાસંખ્યા
મૂળ પાઠ: śuklayajurvedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0