શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 7

અગ્નિષ્ટોમે ઉપાંશુગ્રહાદિ સવનદ્વયગતા દક્ષિણાદાનાન્તા મન્ત્રાઃ

વાચસ્ પતયે પવસ્વ વૃષ્ણો અꣳશુભ્યાં ગભસ્તિપૂતઃ ।
દેવો દેવેભ્યઃ પવસ્વ યેષાં ભાગો ઽસિ

મધુમતીર્ ન ઽ ઇષસ્ કૃધિ ।
યત્ તે સોમાદાભ્યં નામ જાગૃવિ તસ્મૈ તે સોમ સોમાય સ્વાહા ।
સ્વાહા ।
ઉર્વ્ અન્તરિક્ષમ્ અન્વ્ એમિ

સ્વાંકૃતો ઽસિ વિશ્વેભ્ય ઇન્દ્રિયેભ્યો દિવ્યેભ્યઃ પાર્થિવેભ્યો મનસ્ ત્વાષ્ટુ સ્વાહા ત્વા સુભવ સૂર્યાય ।
દેવેભ્યસ્ ત્વા મરીચિપેભ્યઃ ।
દેવાશો યસ્મૈ ત્વેડે તત્ સત્યમ્ ઉપરિપ્રુતા ભઙ્ગેન હતો ઽસૌ ફટ્ ।
પ્રાણાય ત્વા ।
વ્યાનાય ત્વા

ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ અન્તર્યચ્છ મઘવન્ પાહિ સોમમ્ ।
ઉરુષ્ય રાય ઽએષો યજસ્વ

અન્તસ્ તે દ્યાવાપૃથિવી દધામ્ય્ અન્તર્દધામ્ય્ ઉર્વ્ અન્તરિક્ષમ્ ।
સજૂર્ દેવેભિર્ અવરૈઃ પરૈશ્ચાન્તર્યામે મઘવન્ માદયસ્વ

સ્વાંકૃતોઽસિ વિશ્વેભ્ય ઽ ઇન્દ્રિયેભ્યો દિવ્યેભ્યઃ પાર્થિવેભ્યો મનસ્ ત્વાષ્ટુ સ્વાહા ત્વા સુભવ સૂર્યાય ।
દેવેભ્યસ્ ત્વા મરીચિપેભ્યઃ ।
ઽ ઉદાનાય ત્વા

આ વાયો ભૂષ શુચિપા ઽ ઉપ નઃ સહસ્રં તે નિયુતો વિશ્વવાર ।
ઉપો તેઽઅન્ધો મદ્યમ્ અયામિ યસ્ય દેવ દધિષે પૂર્વપેયમ્ ।
વાયવે ત્વા

ઇન્દ્રવાયૂ ઽ ઇમે સુતા ઽ ઉપ પ્રયોભિર્ આગતમ્ ।
ઇન્દવો વામ્ ઉશન્તિ હિ ।
ઉપયામગૃહીતોઽસિ વાયવ ઽ ઇન્દ્રવાયુભ્યાં ત્વા ।
એષ તે યોનિઃ ।
સજોષોભ્યાં ત્વા

અયં વાં મિત્રાવરુણા સુતઃ સોમ ઽ ઋતાવૃધા ।
મમેદ્ ઇહ શ્રુતꣳ હવમ્ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ મિત્રાવરુણાભ્યાં ત્વા

રાયા વયꣳ સસવાꣷસો મદેમ હવ્યેન દેવા યવસેન ગાવઃ ।
તાં ધેનું મિત્રાવરુણા યુવં નો વિશ્વાહા ધત્તમ્ અનપસ્ફુરન્તીમ્ ।
એષ તે યોનિર્ ઋતાયુભ્યાં ત્વા

યા વાં કશા મધુમત્યાશ્વિના સૂનૃતાવતી ।
તયા યજ્ઞં મિમિક્ષતમ્ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ અશ્વિભ્યાં ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ માધ્વીભ્યાં ત્વા

તં પ્રત્નથા પૂર્વથા વિશ્વથેમથા જ્યેષ્ઠતાતિં બર્હિષદꣳ સ્વર્વિદમ્ ।
પ્રતીચીનં વૃજનં દોહસે ધુનિમ્ આશું જયન્તમ્ અનુ યાસુ વર્ધસે ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ શણ્ડાય ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ વીરતાં પાહિ ।
અપમૃષ્ટઃ શણ્ડઃ ।
દેવાસ્ ત્વા શુક્રપાઃ પ્રણયન્તુ ।
અનાધૃષ્ટાસિ

સુવીરો વીરાન્ પ્રજનયન્ પરીહ્ય્ અભિ રાયસ્પોષેણ યજમાનમ્ ।
સંજગ્માનો દિવા પૃથિવ્યા શુક્રઃ શુક્રશોચિષા ।
નિરસ્તઃ શણ્ડઃ ।
શુક્રસ્યાધિષ્ઠાનમ્ અસિ

અચ્છિન્નસ્ય તે દેવ સોમ સુવીર્યસ્ય રાયસ્પોષસ્ય દદિતારઃ સ્યામ ।
સા પ્રથમા સꣳસ્કૃતિર્ વિશ્વવારા સ પ્રથમો વરુણો મિત્રો ઽ અગ્નિઃ

સ પ્રથમો બૃહસ્પતિશ્ ચિકિત્વાꣳસ્ તસ્મા ઽ ઇન્દ્રાય સુતમ્ આ જુહોત સ્વાહા ।
તૃમ્પન્તુ હોત્રા મધ્વો યાઃ સ્વિષ્ટા યાઃ સુપ્રીતાઃ સુહુતા યત્ સ્વાહા ।
અયાડ્ અગ્નીત્

અયં વેનશ્ ચોદયત્ પૃશ્નિગર્ભા જ્યોતિર્જરાયૂ રજસો વિમાને ।
ઇમમ્ અપાꣳ સંગમે સૂર્યસ્ય શિશું ન વિપ્રા મતિભી રિહન્તિ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ મર્કાય ત્વા

મનો ન યેષુ હવનેષુ તિગ્મં વિપઃ શચ્યા વનુથો દ્રવન્તા ।
આ યઃ શર્યાભિસ્ તુવિનૃમ્ણો ઽ અસ્યાશ્રીણીતાદિશં ગભસ્તૌ ।
એષ તે યોનિઃ પ્રજાઃ પાહિ ।
અપમૃષ્ટો મર્કઃ ।
દેવાસ્ ત્વા મન્થિપાઃ પ્રણયન્તુ ।
અનાધૃષ્ટાસિ

સુપ્રજાઃ પ્રજાઃ પ્રજનયન્ પરીહ્ય્ અભિ રાયસ્પોષેણ યજમાનમ્ ।
સંજગ્માનો દિવા પૃથિવ્યા મન્થી મન્થિશોચિષા ।
નિરસ્તો મર્કઃ ।
મન્થિનો ઽધિષ્ઠાનમ્ અસિ

યે દેવાસો દિવ્ય્ એકાદશ સ્થ પૃથિવ્યામ્ અધ્ય્ એકાદશ સ્થ ।
અપ્સુક્ષિતો મહિનૈકાદશ સ્થ તે દેવાસો યજ્ઞમ્ ઇમં જુષધ્વમ્

ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ આગ્રયણો ઽસિ સ્વાગ્રયણઃ પાહિ યજ્ઞં પાહિ યજ્ઞપતિં વિષ્ણુસ્ ત્વામ્ ઇન્દ્રિયેણ પાતુ વિષ્ણું ત્વં પાહ્ય્ અભિ સવનાનિ પાહિ

સોમઃ પવતે સોમઃ પવતે ઽસ્મૈ બ્રહ્મણે ઽસ્મૈ ક્ષત્રાયાસ્મૈ સુન્વતે યજમાનાય પવત ઽ ઇષ ઽ ઊર્જે પવતે ઽ દ્ભ્ય ઽ ઓષધીભ્યઃ પવતે દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં પવતે સુભૂતાય પવતે વિશ્વેભ્યસ્ ત્વા દેવેભ્યઃ ઽ ।
એષ તે યોનિર્ વિશ્વેભ્યસ્ ત્વા દેવેભ્યઃ

ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાય ત્વા બૃહદ્વતે વયસ્વત ઽ ઉક્થાવ્યં ગૃહ્ણામિ ।
યત્ ત ઽ ઇન્દ્ર બૃહદ્ વયસ્ તસ્મૈ ત્વા વિષ્ણવે ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ ઉક્થેભ્યસ્ ત્વા ।
દેવેભ્યસ્ ત્વા દેવાવ્યં ગૃહ્ણામિ યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ

મિત્રાવરુણાભ્યાં ત્વા દેવાવ્યં યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ ।
ઇન્દ્રાય ત્વા દેવાવ્યં યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ ।
ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં ત્વા દેવાવ્યં યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ ।
ઇન્દ્રાવરુણાભ્યાં ત્વા દેવાવ્યં યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ ।
ઇન્દ્રાબૃહસ્પતિભ્યાં ત્વા દેવાવ્યં યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ ।
ઇન્દ્રાવિષ્ણુભ્યાં ત્વા દેવાવ્યં યજ્ઞસ્યાયુષે ગૃહ્ણામિ

મૂર્ધાનં દિવો ઽ અરતિં પૃથિવ્યા વૈશ્વાનરમ્ ઋત ઽ આ જાતમ્ અગ્નિમ્ ।
કવિꣳ સમ્રાજમ્ અતિથિં જનાનામ્ આસન્ના પાત્રં જનયન્ત દેવાઃ

ઉપયામગૃહીતો ઽસિ ધ્રુવો ઽસિ ધ્રુવક્ષિતિર્ ધ્રુવાણાં ધ્રુવતમો ઽચ્યુતાનામ્ અચ્યુતક્ષિત્તમઃ ।
ઽ એષ તે યોનિર્ વૈશ્વાનરાય ત્વા ।
ધ્રુવં ધ્રુવેણ મનસા વાચા સોમમ્ અવ નયામિ ।
અથા ન ઽ ઇન્દ્ર ઽ ઇદ્ વિશો ઽસપત્નાઃ સમનસસ્ કરત્

યસ્ તે દ્રપ્સ સ્કન્દતિ યસ્ તે ઽ અꣳશુર્ ગ્રાવચ્યુતો ધિષણયોર્ ઉપસ્થાત્ ।
અધ્વર્યોર્ વા પરિ વા યઃ પવિત્રાત્ તં તે જુહોમિ મનસા વષટ્કૃતꣳ સ્વાહા ।
દેવાનામ્ ઉત્ક્રમણમ્ અસિ

પ્રાણાય મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
વ્યાનાય મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
ઉદાનાય મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
વાચે મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
ક્રતૂદક્ષાભ્યાં મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
શ્રોત્રાય મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
ચક્ષુર્ભ્યાં મે વર્ચોદસૌ વર્ચસે પવેથામ્

આત્મને મે મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
ઓજસે મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
આયુષે મે વર્ચોદા વર્ચસે પવસ્વ ।
વિશ્વાભ્યો મે પ્રજાભ્યો વર્ચોદસૌ વર્ચસે પવેથામ્

કો ઽસિ કતમો ઽસિ કસ્યાસિ કો નામાસિ ।
યસ્ય તે નામામન્મહિ યં ત્વા સોમેનાતીતૃપામ ।
ભૂર્ ભુવઃ સ્વઃ સુપ્રજાઃ પ્રજાભિઃ સ્યા સુવીરો વીરૈઃ સુપોષઃ પોષૈઃ

ઉપયામગૃહીતો ઽસિ મધવે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ માધવાય ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ શુક્રાય ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ શુચયે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ નભસે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ નભસ્યાય ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીષે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ ઊર્જે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ સહસે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ સહસ્યાય ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ તપસે ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ તપસ્યાય ત્વા ।
ઉપયામગૃહીતો સ્ય્ અꣳહસસ્પતયે ત્વા

ઇન્દ્રાગ્ની ઽ આ ગતꣳ સુતં ગીર્ભિર્ નભો વરેણ્યમ્ ।
અસ્ય પાતં ધિયેષિતા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાગ્નિભ્યાં ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં ત્વા

આ ઘા યે ઽ અગ્નિમ્ ઇન્ધતે સ્તૃણન્તિ બર્હિર્ આનુષક્ ।
યેષામ્ ઇન્દ્રો યુવા સખા ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ અગ્નીન્દ્રાભ્યાં ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ અગ્નીન્દ્રાભ્યાં ત્વા

ઓમાસશ્ ચર્ષણીધૃતો વિશ્વે દેવાસ ઽ આ ગત ।
દાશ્વાꣳસો દાશુષઃ સુતમ્ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ વિશ્વેભ્યસ્ ત્વા દેવેભ્યઃ ।
એષ તે યોનિર્ વિશ્વેભ્યસ્ ત્વા દેવેભ્યઃ

વિશ્વે દેવાસ ઽ આ ગત શૃણુતા મ ઇમꣳ હવમ્ ।
એદં બર્હિર્ નિ ષીદત ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ વિશ્વેભ્યસ્ ત્વા દેવેભ્યઃ ।
એષ તે યોનિર્ વિશ્વેભ્યસ્ ત્વા દેવેભ્યઃ

ઇન્દ્ર મરુત્વ ઽ ઇહ પાહિ સોમં યથા શાર્યાતે ઽ અપિબઃ સુતસ્ય ।
તવ પ્રણીતી તવ શૂર શર્મન્ન્ આ વિવાસન્તિ કવયઃ સુયજ્ઞાઃ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ।
ઽ એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે

મરુત્વન્તં વૃષભં વાવૃધાનમ્ અકવારિં દિવ્યꣳ શાસમ્ ઇન્દ્રમ્ ।
વિશ્વાસાહમ્ અવસે નૂતનાયોગ્રꣳ સહોદામ્ ઇહ તꣳ હુવેમ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ મરુતાં ત્વૌજસે

સજોષા ઽ ઇન્દ્ર સગણો મરુદ્ભિઃ સોમં પિબ વૃત્રહા શૂર વિદ્વાન્ ।
જહિ શત્રૂꣳન્૨ ઽ અપ મૃધો નુદસ્વાથાભયં કૃણુહિ વિશ્વતો નઃ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે

મરુત્વાꣳ૨ ઽ ઇન્દ્ર વૃષભો રણાય પિબા સોમમ્ અનુષ્વધં મદાય ।
આસિઞ્ચસ્વ જઠરે મધ્વ ઽ ઊર્મિં ત્વꣳ રાજાસિ પ્રતિપત્સુતાનામ્ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે

મહાꣳ૨ ઽ ઇન્દ્રો નૃવદ્ આ ચર્ષણિપ્રા ઽ ઉત દ્વિબર્હા ઽ અમિનઃ સહોભિઃ ।
અસ્મદ્ર્યગ્ વાવૃધે વીર્યાયોરુઃ પૃથુઃ સુકૃતઃ કર્તૃભિર્ ભૂત્ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ મહેન્દ્રાય ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ મહેન્દ્રાય ત્વા

મહાꣳ૨ ઽ ઇન્દ્રો ય ઽ ઓજસા પર્જન્યો વૃષ્ટિમાઁ૨ ઽ ઇવ ।
સ્તોમૈર્ વત્સસ્ય વાવૃધે ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસિ મહેન્દ્રાય ત્વા ।
એષ તે યોનિર્ મહેન્દ્રાય ત્વા

ઉદ્ ઉ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ ।
દૃશે વિશ્વાય સૂર્યꣳ સ્વાહા

ચિત્રં દેવાનામ્ ઉદ્ અગાદ્ અનીકં ચક્ષુર્ મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ।
આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી ઽ અન્તરિક્ષꣳ સૂર્ય ઽ આત્મા જગતસ્ તસ્થુષશ્ ચ સ્વાહા

અગ્ને નય સુપથા રાયે ઽ અસ્માન્ વિશ્વાનિ દેવ વયુનાનિ વિદ્વાન્ ।
યુયોધ્ય્ અસ્મજ્ જુહુરાણમ્ એનો ભૂયિષ્ઠાં તે નમઽઉક્તિં વિધેમ સ્વાહા

અયં નો ઽ અગ્નિર્ વરિવસ્ કૃણોત્વ્ અયં મૃધઃ પુર ઽ એતુ પ્રભિન્દન્ ।
અયં વાજાન્ જયતુ વાજસાતાવ્ અયꣳ શત્રૂન્ જયતુ જર્હૃષાણઃ સ્વાહા

રૂપેણ વો રૂપમ્ અભ્યાગાં તુથો વો વિશ્વવેદા વિ ભજતુ ।
ઋતસ્ય પથા પ્રેત ચન્દ્રદક્ષિણાઃ ।
વિ સ્વઃ પશ્ય વ્યન્તરિક્ષમ્ ।
યતસ્વ સદસ્યૈઃ

બ્રાહ્મણમ્ અદ્ય વિદેયં પિતૃમન્તં પૈતૃમત્યમ્ ઋષિમ્ આર્ષેયꣳ સુધાતુદક્ષિણમ્ ।
અસ્મદ્રાતા દેવત્રા ગચ્છત પ્રદાતારમ્ આ વિશત

અગ્નયે ત્વા મહ્યં વરુણો દદાતુ સો ઽમૃતત્વમ્ અશીયાયુર્ દાત્ર ઽ એધિ મયો મહ્યં પ્રતિગ્રહીત્રે ।
રુદ્રાય ત્વા મહ્યં વરુણો દદાતુ સો ઽમૃતત્વમ્ અશીય પ્રાણો દાત્ર ઽ એધિ વયો મહ્યં પ્રતિગ્રહીત્રે ।
બૃહસ્પતયે ત્વા મહ્યં વરુણો દદાતુ સો ઽમૃતત્વમ્ અશીય ત્વગ્ દાત્ર ઽ એધિ મયો મહ્યં પ્રતિગ્રહીત્રે ।
યમાય ત્વા મહ્યં વરુણો દદાતુ સો ઽમૃતત્વમ્ અશીય હયો દાત્ર ઽ એધિ વયો મહ્યં પ્રતિગ્રહીત્રે

કો ઽદાત્ કસ્મા અદાત્ કામો ઽદાત્ કામાયાદાત્ ।
કામો દાતા કામઃ પ્રતિગ્રહીતા કામૈતત્ તે ॥