શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 4

અગ્નિષ્ટોમે ઋત્વિગ્ યજમાનસ્ય શાલા પ્રવેશમારભ્ય ક્રીતસોમસ્ય શાલાપ્રવેશાન્ત મન્ત્રાઃ
4.1 એદમ્ અગન્મ દેવયજનં પૃથિવ્યા યત્ર દેવાસો ઽ અજુષન્ત વિશ્વે । ઇમા ઽ આપઃ શમ્ ઉ મે સન્તુ દેવીઃ । ઓષધે ત્રાયસ્વ ।
ઋક્ સામાભ્યા સંતરન્તો યજુર્ભી રાયસ્ પોષેણ સમ્ ઇષા મદેમ ।
સ્વધિતે મૈનꣳ હિꣳસીઃ

આપો ઽ અસ્માન્ માતરઃ શુન્ધયન્તુ ઘૃતેન નો ઘૃતપ્વઃ પુનન્તુ ।
વિશ્વꣳ હિ રિપ્રં પ્રવહન્તિ દેવીઃ ।
ઉદ્ ઇદાભ્યઃ શુચિર્ આ પૂત ઽ એમિ ।
દીક્ષાતપસોસ્ તનૂર્ અસિ તં ત્વા શિવાꣳ શગ્માં પરિ દધે ભદ્રં વર્ણં પુષ્યન્

મહીનાં પયો સિ વર્ચોદા ઽ અસિ વર્ચો મે દેહિ ।
વૃત્રસ્યાસિ કનીનકશ્ ચક્ષુર્દા ઽ અસિ ચક્ષુર્ મે દેહિ

ચિત્પતિર્ મા પુનાતુ ।
વાક્પતિર્ મા પુનાતુ ।
દેવો મા સવિતા પુનાત્વ્ અચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ ।
તસ્ય તે પવિત્રપતે પવિત્રપૂતસ્ય યત્કામઃ પુને તચ્ છકેયમ્

આ વો દેવાસ ઽ ઈમહે વામં પ્રયત્ય્ અધ્વરે ।
આ વો દેવાસ આશિષો ઽ યજ્ઞિયાસો હવામહે

સ્વાહા યજ્ઞં મનસઃ ।
સ્વાહોરોર્ અન્તરિક્ષાત્ ।
સ્વાહા દ્યાવાપૃથિવીભ્યામ્ ।
સ્વાહા વાતાદ્ આ રભે સ્વાહા

આકૂત્યૈ પ્રયુજે ઽગ્નયે સ્વાહા મેધાયૈ મનસે ઽગ્નયે સ્વાહા દીક્ષાયૈ તપસે ઽગ્નયે સ્વાહા સરસ્વત્યૈ પૂષ્ણે ઽગ્નયે સ્વાહા આપો દેવીર્ બૃહતીર્ વિશ્વશમ્ભુવો દ્યાવાપૃથિવી ઽ ઉરો ઽ અન્તરિક્ષ ।
બૃહસ્પતયે હવિષા વિધેમ સ્વાહા

વિશ્વો દેવસ્ય નેતુર્ મર્તો વુરીત સખ્યમ્ ।
વિશ્વો રાય ઽ ઇષુધ્યતિ દ્યુમ્નં વૃણીત પુષ્યસે સ્વાહા

ઋક્સામયોઃ શિલ્પે સ્થઃ તે વામ્ આ રભે તે મા પાતમાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચઃ ।
શર્માસિ શર્મ મે યચ્છ નમસ્ તે ઽ અસ્તુ મા મા હિꣳસીઃ

ઊર્ગ્ અસ્ય્ આઙ્ગિરસ્યૂર્ણમ્રદા ઽ ઊર્જં મયિ ધેહિ ।
સોમસ્ય નીવિર્ અસિ ।
વિષ્ણોઃ શર્માસિ શર્મ યજમાનસ્ય ।
ઇન્દ્રસ્ય યોનિર્ અસિ ।
સુસસ્યાઃ કૃષીસ્ કૃધિ ।
ઉચ્ છ્રયસ્વ વનસ્પત ઽઊર્ધ્વો મા પાહ્ય્ અꣳહસઽ આસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચઃ

વ્રતં કૃણુતાગ્નિર્ બ્રહ્માગ્નિર્ યજ્ઞો વનસ્પતિર્ યજ્ઞિયઃ ।
દૈવીં ધિયં મનામહે સુમૃડીકામ્ અભિષ્ટયે વર્ચોધાં યજ્ઞવાહસꣳ સુતીર્થા નો ઽઅસદ્ વશે ।
યે દેવા મનોજાતા મનોયુજો દક્ષક્રતવસ્ તે નો ઽવન્તુ તે નઃ પાન્તુ તેભ્યઃ સ્વાહા

શ્વાત્રાઃ પીતા ભવત યૂયમ્ આપો ઽઅસ્માકમ્ અન્તર્ ઉદરે સુશેવાઃ ।
તા ઽઅસ્મભ્યમ્ અયક્ષ્માઽ અનમીવા ઽઅનાગસઃ સ્વદન્તુ દેવીર્ અમૃતા ઽ ઋતાવૃધઃ

ઇયં તે યજ્ઞિયા તનૂઃ ।
અપો મુઞ્ચામિ ન પ્રજામ્ ।
અꣳહોમુચઃ સ્વાહાકૃતાઃ પૃથિવીમ્ આવિશત ।
પૃથિવ્યા સંભવ

અગ્ને ત્વꣳ સુ જાગૃહિ વયꣳ સુ મન્દિષીમહિ ।
રક્ષા ણો ઽ અપ્રયુચ્છન્ પ્રબુધે નઃ પુનસ્ કૃધિ

પુનર્ મનઃ પુનર્ આયુર્ મ ઽઆગન્ પુનઃ પ્રાણઃ પુનર્ આત્મા મઽ આગન્ પુનશ્ ચક્ષુઃ પુનઃ શ્રોત્રં મ ઽઆગન્ ।
વૈશ્વાનરોઽ અદબ્ધસ્ તનૂપા ઽઅગ્નિર્ નઃ પાતુ દુરિતાદ્ અવદ્યાત્

ત્વમ્ અગ્ને વ્રતપા ઽ અસિ દેવ ઽ આ મર્ત્યેષ્વ્ આ ત્વં યજ્ઞેષ્વ્ ઈડ્યઃ ।
રાસ્વેયત્સોમા ભૂયો ભર દેવો નઃ સવિતા વસોર્ દાતા વસ્વ્ અદાત્

એષા તે શુક્ર તનૂર્ એતદ્ વર્ચસ્ તયા સં ભવ ભ્રાજં ગચ્છ ।
જૂર્ અસિ ધૃતા મનસા જુષ્ટા વિષ્ણવે

તસ્યાસ્ તે સત્યસવસઃ પ્રસવે તન્વો યન્ત્રમ્ અશીય સ્વાહા ।
શુક્રમ્ અસિ ચન્દ્રમ્ અસ્ય્ અમૃતમ્ અસિ વૈશ્વદેવમ્ અસિ

ચિદ્ અસિ મનાસિ ધીર્ અસિ દક્ષિણાસિ ક્ષત્રિયાસિ યજ્ઞિયાસ્ય્ અદિતિર્ અસ્ય્ ઉભયતઃશીર્ષ્ણી ।
સા નઃ સુપ્રાચી સુપ્રતીચ્ય્ એધિ મિત્રસ્ ત્વા પદિ બધ્નીતાં પૂષાઽધ્વનસ્ પાત્વ્ ઇન્દ્રાયાધ્યક્ષાય

અનુ ત્વા માતા મન્યતામ્ અનુ પિતાઽનુ ભ્રાતા સગર્ભ્યો ઽનુ સખા સયૂથ્યઃ ।
સા દેવિ દેવમ્ અચ્છેહીન્દ્રાય સોમꣳ રુદ્રસ્ ત્વા વર્તયતુ સ્વસ્તિ સોમસખા પુનર્ એહિ

વસ્વ્ય્ અસ્ય્ અદિતિર્ અસ્યાદિત્યાસિ રુદ્રાસિ ચન્દ્રાસિ ।
બૃહસ્પતિષ્ ટ્વા સુમ્ને રમ્ણાતુ રુદ્રો વસુભિર્ આ ચકે

અદિત્યાસ્ ત્વા મૂર્ધન્ન્ આ જિઘર્મિ દેવયજને પૃથિવ્યાઽ ઇડાયાસ્ પદમ્ અસિ ઘૃતવત્ સ્વાહા ।
અસ્મે રમસ્વ ।
અસ્મે તે બન્ધુઃ ।
ત્વે રાયઃ ।
મે રાયઃ ।
મા વયꣳ રાયસ્પોષેણ વિ યૌષ્મ ।
તોતો રાયઃ

સમ્ અખ્યે દેવ્યા ધિયા સં દક્ષિણયોરુચક્ષસા ।
મા મઽ આયુઃ પ્ર મોષીર્ મો ઽઅહં તવ ।
વીરં વિદેય તવ દેવિ સંદૃશિ

એષ તે ગાયત્રો ભાગઽ ઇતિ મે સોમાય બ્રૂતાદ્ એષ તે ત્રૈષ્ટુભો ભાગઽ ઇતિ મે સોમાય બ્રૂતાદ્ એષ તે જાગતો ભાગઽ ઇતિ મે સોમાય બ્રૂતાચ્ છન્દોનામાનાꣳ સામ્રાજ્યં ગચ્છેતિ મે સોમાય બ્રૂતાત્ ।
આસ્માકોઽ સિ શુક્રસ્ તે ગ્રહ્યો વિચિતસ્ ત્વા વિ ચિન્વન્તુ

અભિ ત્યં દેવꣳ સવિતારમ્ ઓણ્યોઃ કવિક્રતુમ્ અર્ચામિ સત્યસવꣳ રત્નધામ્ અભિ પ્રિયં મતિં કવિમ્ ।
ઊર્ધ્વા યસ્યામતિર્ ભા અદિદ્યુતત્ સવીમનિ હિરણ્યપાણિર્ અમિમીત સુક્રતુઃ કૃપા સ્વઃ ।
પ્રજાભ્યસ્ ત્વા ।
પ્રજાસ્ ત્વાઽનુપ્રાણન્તુ પ્રજાસ્ ત્વમ્ અનુપ્રાણિહિ

શુક્રં ત્વા શુક્રેણ ક્રીણામિ ચન્દ્રં ચન્દ્રેણામૃતમ્ અમૃતેન ।
સગ્મે તે ગોઃ ।
અસ્મે તે ચન્દ્રાણિ ।
તપસસ્ તનૂર્ અસિ પ્રજાપતેર્ વર્ણઃ પરમેણ પશુના ક્રીયસે સહસ્રપોષં પુષેયમ્

મિત્રો નઽ એહિ સુમિત્રધઃ ।
ઽ ઇન્દ્રસ્યોરુમ્ આ વિશ દક્ષિણમ્ ઉશન્ન્ ઉશન્તꣳ સ્યોનઃ સ્યોનમ્ ।
સ્વાન ભ્રાજાઙ્ઘારે બમ્ભારે હસ્ત સુહસ્ત કૃશાનો ।
એતે વઃ સોમક્રયણાસ્ તાન્ રક્ષધ્વં મા વો દભન્

પરિ માગ્ને દુશ્ચરિતાદ્ બાધસ્વા મા સુચરિતે ભજ ।
ઉદ્ આયુષા સ્વાયુષોદસ્થામ્ અમૃતાꣳ ઽઅનુ

પ્રતિ પન્થામ્ અપદ્મહિ સ્વસ્તિગામ્ અનેહસમ્ ।
યેન વિશ્વાઃ પરિ દ્વિષો વૃણક્તિ વિન્દતે વસુ

અદિત્યાસ્ ત્વગ્ અસિ ।
અદિત્યૈ સદ ઽઆ સીદ ।
અસ્તભ્નાદ્ દ્યાં વૃષભો ઽ અન્તરિક્ષમ્ અમિમીત વરિમાણં પૃથિવ્યાઃ ।
આસીદદ્ વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાડ્ વિશ્વેત્ તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ

વનેષુ વ્યન્તરિક્ષં તતાન વાજમ્ અર્વત્સુ પય ઽઉસ્રિયાસુ ।
હૃત્સુ ક્રતું વરુણો વિક્ષ્વ્ અગ્નિં દિવિ સૂર્યમ્ અદધાત્ સોમમ્ અદ્રૌ

સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્ આરોહાગ્નેર્ અક્ષ્ણઃ કનીનકમ્ ।
યત્રૈતશેભિર્ ઈયસે ભ્રાજમાનો વિપશ્ચિતા

ઉસ્રાવ્ એતં ધૂર્ષાહૌ યુજ્યેથામ્ અનશ્રૂઽ અવીરહણૌ બ્રહ્મચોદનૌ ।
સ્વસ્તિ યજમાનસ્ય ગૃહાન્ ગચ્છતમ્

ભદ્રો મેઽ સિ પ્રચ્યવસ્વ ભુવસ્પતે વિશ્વાન્ય્ અભિ ધામાનિ ।
મા ત્વા પરિપરિણો વિદન્ મા ત્વા પરિપન્થિનો વિદન્ મા વૃકાઽ અઘાયવો વિદન્ ।
શ્યેનો ભૂત્વા પરા પત યજમાનસ્ય ગૃહાન્ ગચ્છ તન્ નૌ સઁ̐સ્કૃતમ્

નમો મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચક્ષસે મહો દેવાય તદ્ ઋતꣳ સપર્યત ।
દૂરેદૃશે દેવજાતાય કેતવે દિવસ્ પુત્રાય સૂર્યાય શꣳસત

વરુણસ્યોત્તમ્ભનમ્ અસિ ।
વરુણસ્ય સ્કમ્ભસર્જની સ્થઃ ।
વરુણસ્યઽ ઋતસદન્ય્ અસિ વરુણસ્યઽ ઋતસદનમ્ અસિ ।
વરુણસ્ય ઽઋતસદનમ્ આ સીદ

યા તે ધામાનિ હવિષા યજન્તિ તા તે વિશ્વા પરિભૂર્ અસ્તુ યજ્ઞમ્ ।
ગયસ્ફાનઃ પ્રતરણઃ સુવીરો ઽવીરહા પ્રચરા સોમ દુર્યાન્ ॥