શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 12

અગ્નિચયને ઉખાધારણાદિ મન્ત્રાઃ

દૃશાનો રુક્મ ઽ ઉર્વ્યા વ્યદ્યૌદ્ દુર્મર્ષમ્ આયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ ।
અગ્નિર્ અમૃતો ઽ અભવદ્ વયોભિર્ યદ્ એનં દ્યૌર્ જનયત્ સુરેતાઃ

નક્તોષાસા સમનસા વિરૂપે ધાપયેતે શિશુમ્ એકꣳ સમીચી ।
દ્યાવાક્ષામા રુક્મો ઽ અન્તર્ વિ ભાતિ દેવા ઽ અગ્નિં ધારયન્ દ્રવિણોદાઃ

વિશ્વા રૂપાણિ પ્રતિ મુઞ્ચતે કવિઃ પ્રાસાવીદ્ ભદ્રં દ્વિપદે ચતુષ્પદે ।
વિ નાકમ્ અખ્યત્ સવિતા વરેણ્યોઽનુ પ્રયાણમ્ ઉષસો વિ રાજતિ

સુપર્ણોઽસિ ગરુત્માꣳસ્ ત્રિવૃત્ તે શિરો ગાયત્રં ચક્ષુર્ બૃહદ્રથન્તરે પક્ષૌ ।
સ્તોમ ઽ આત્મા છન્દાꣳસ્ય્ અઙ્ગાનિ યજૂꣳષિ નામ ।
સામ તે તનૂર્ વામદેવ્યં યજ્ઞાયજ્ઞિયં પુચ્છં ધિષ્ણ્યાઃ શફાઃ ।
સુપર્ણો ઽસિ ગરુત્માન્ દિવં ગચ્છ સ્વઃ પત

વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસિ સપત્નહા ગાયત્રં છન્દ ઽ આ રોહ પૃથિવીમ્ અનુ વિ ક્રમસ્વ ।
વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસ્ય્ અભિમાતિહા ત્રૈષ્ટુભં છન્દ ઽ આ રોહાન્તરિક્ષમ્ અનુ વિ ક્રમસ્વ ।
વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસ્ય્ અરાતીયતો હન્તા જાગતં છન્દ ઽ આ રોહ દિવમ્ અનુ વિ ક્રમસ્વ ।
વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસિ શત્રૂયતો હન્તાઽઽનુષ્ટુભં છન્દ ઽ આ રોહ દિશોઽનુ વિ ક્રમસ્વ

અક્રન્દદ્ અગ્નિ સ્તનયન્ન્ ઇવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્ વીરુધઃ સમઞ્જન્ ।
સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમ્ ઇદ્ધોઽ અખ્યદ્ આ રોદસી ભાનુના ભાત્ય્ અન્તઃ

અગ્નેઽભ્યાવર્તિન્ન્ અભિ મા નિ વર્તસ્વાયુષા વર્ચસા પ્રજયા ધનેન ।
સન્યા મેધયા રય્યા પોષેણ

અગ્ને ઽ અઙ્ગિરઃ શતં તે સન્ત્વાવૃતઃ સહસ્રં ત ઽ ઉપાવૃતઃ ।
અધા પોષસ્ય પોષેણ પુનર્ નો નષ્ટમ્ આ કૃધિ પુનર્ નો રયિમ્ આ કૃધિ

પુનર્ ઊર્જા નિ વર્તસ્વ પુનર્ અગ્ન ઽ ઇષાયુષા ।
પુનર્ નઃ પાહ્ય્ અꣳહસઃ

સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા ।
વિશ્વપ્સ્ન્યા વિશ્વતસ્ પરિ

આ ત્વાહાર્ષમ્ અન્તર્ અભૂર્ ધ્રુવસ્ તિષ્ઠાવિચાચલિઃ ।
વિશસ્ ત્વા સર્વા વાઞ્છન્તુ મા ત્વદ્ રાષ્ટ્રમ્ અધિ ભ્રશત્

ઉદ્ ઉત્તમં વરુણ પાશમ્ અસ્મદ્ અવાધમં વિ મધ્યમꣳ શ્રથાય ।
અથા વયમ્ આદિત્ય વ્રતે તવાનાગસો ઽ અદિતયે સ્યામ

અગ્રે બૃહન્ન્ ઉષસામૂર્ધ્વો ઽ અસ્થાન્ નિર્જગન્વાન્ તમસો જ્યોતિષાગાત્ ।
અગ્નિર્ ભાનુના રુશતા સ્વઙ્ગ ઽ આ જાતો વિશ્વા સદ્માન્ય્ અપ્રાઃ

હꣳસઃ શુચિષદ્ વસુર્ અન્તરિક્ષસદ્ હોતા વેદિષદ્ અતિથિર્ દુરોણસત્ ।
નૃષદ્ વરસદ્ ઋતસદ્ વ્યોમસદ્ અબ્જા ગોજા ઽ ઋતજા અદ્રિજા ઽ ઋતમ્ બૃહત્

સીદ ત્વં માતુર્ અસ્યા ઽ ઉપસ્થે વિશ્વાન્ય્ અગ્ને વયુનાનિ વિદ્વાન્ ।
મૈનાં તપસા માર્ચિષાઽભિશોચીર્ અન્તર્ અસ્યાꣳ શુક્રજ્યોતિર્ વિ ભાહિ

અન્તર્ અગ્ને રુચા ત્વમ્ ઉખાયાઃ સદને સ્વે ।
તસ્યાસ્ ત્વꣳ હરસા તપન્ જાતવેદઃ શિવો ભવ

શિવો ભૂત્વા મહ્યમ્ અગ્નેઽ અથો સીદ શિવસ્ ત્વમ્ ।
શિવઃ કૃત્વા દિશઃ સર્વાઃ સ્વં યોનિમ્ ઇહાસદઃ

દિવસ્ પરિ પ્રથમં જજ્ઞે ઽ અગ્નિર્ અસ્માદ્ દ્વિતીયં પરિ જાતવેદાઃ ।
તૃતીયમ્ અપ્સુ નૃમણા ઽ અજસ્રમ્ ઇન્ધાન ઽ એનં જરતે સ્વાધીઃ

વિદ્મા તે ઽ અગ્ને ત્રેધા ત્રયાણિ વિદ્મા તે ધામ વિભૃતા પુરુત્રા ।
વિદ્મા તે નામ પરમં ગુહા યદ્ વિદ્મા તમ્ ઉત્સં યત ઽ આજગન્થ

સમુદ્રે ત્વા નૃમણા ઽ અપ્સ્વ્ અન્તર્ નૃચક્ષા ઽ ઈધે દિવો અગ્ન ઽ ઊધન્ ।
તૃતીયે ત્વા રજસિ તસ્થિવાꣳસમ્ અપામ્ ઉપસ્થે મહિષા ઽ અવર્ધન્

અક્રન્દદ્ અગ્નિ સ્તનયન્ન્ ઇવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્ વીરુધઃ સમઞ્જન્ ।
સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમ્ ઇદ્ધો ઽ અખ્યદ્ આ રોદસી ભાનુના ભાત્ય્ અન્તઃ

શ્રીણામ્ ઉદારો ધરુણો રયીણાં મનીષાણાં પ્રાર્પણઃ સોમગોપાઃ ।
વસુઃ સૂનુઃ સહસો ઽ અપ્સુ રાજા વિ ભાત્ય્ અગ્ર ઽ ઉષસામ્ ઇધાનઃ

વિશ્વસ્ય કેતુર્ ભુવનસ્ય ગર્ભઽ આ રોદસી ઽ અપૃણાજ્ જાયમાનઃ ।
વીડું ચિદ્ અદ્રિમ્ અભિનત્ પરાયઞ્ જના યદ્ અગ્નિમ્ અયજન્ત પઞ્ચ

ઉશિક્ પાવકો અરતિઃ સુમેધા મર્ત્યેષ્વ્ અગ્નિર્ અમૃતો નિ ધાયિ ।
ઇયર્તિ ધૂમમ્ અરુષં ભરિભ્રદ્ ઉચ્ છુક્રેણ શોચિષા દ્યામ્ ઇનક્ષન્

દૃશાનો રુક્મ ઽ ઉર્વ્યા વ્યદ્યૌદ્ દુર્મર્ષમ્ આયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ ।
અગ્નિર્ અમૃતો ઽ અભવદ્ વયોભિર્ યદ્ એનં દ્યૌર્ જનયત્ સુરેતાઃ

યસ્ તે અદ્ય કૃણવદ્ ભદ્રશોચેઽપૂપં દેવ ઘૃતવન્તમ્ અગ્ને ।
પ્ર તં નય પ્રતરં વસ્યો ઽ અચ્છાભિ સુમ્નં દેવભક્તં યવિષ્ઠ

આ તં ભજ સૌશ્રવસેષ્વ્ અગ્ન ઽ ઉક્થ ઽ ઉક્થ ઽ આ ભજ શસ્યમાને ।
પ્રિયઃ સૂર્યે પ્રિયો ઽ અગ્ના ભવાત્ય્ ઉજ્ જાતેન ભિનદદ્ ઉજ્ જનિત્વૈઃ

ત્વામ્ અગ્ને યજમાના ઽ અનુ દ્યૂન્ વિશ્વા વસુ દધિરે વાર્યાણિ ।
ત્વયા સહ દ્રવિણમ્ ઇચ્છમાના વ્રજં ગોમન્તમ્ ઉશિજો વિ વવ્રુઃ

અસ્તાવ્ય્ અગ્નિર્ નરાꣳ સુશેવો વૈશ્વાનર ઽ ઋષિભિઃ સોમગોપાઃ ।
અદ્વેષે દ્યાવાપૃથિવી હુવેમ દેવા ધત્ત રયિમ્ અસ્મે સુવીરમ્

સમિધાગ્નિં દુવસ્યત ઘૃતૈર્ બોધયતાતિથિમ્ ।
આસ્મિન્ હવ્યા જુહોતન

ઉદ્ ઉ ત્વા વિશ્વે દેવા ઽ અગ્ને ભરન્તુ ચિત્તિભિઃ ।
સ નો ભવ શિવસ્ ત્વꣳ સુપ્રતીકો વિભાવસુઃ

પ્રેદ્ અગ્ને જ્યોતિષ્માન્ યાહિ શિવેભિર્ અર્ચિભિષ્ ટ્વમ્ ।
બૃહદ્ભિર્ ભાનુભિર્ ભાસન્ મા હિꣳસીસ્ તન્વા પ્રજાઃ

અક્રન્દદ્ અગ્નિ સ્તનયન્ન્ ઇવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્ વીરુધઃ સમઞ્જન્ ।
સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમ્ ઇદ્ધો ઽ અખ્યદ્ આ રોદસી ભાનુના ભાત્ય્ અન્તઃ

પ્ર-પ્રાયમ્ અગ્નિર્ ભરતસ્ય શૃણ્વે વિ યત્ સૂર્યો ન રોચતે બૃહદ્ ભાઃ ।
અભિ યઃ પૂરું પૃતનાસુ તસ્થૌ દીદાય દૈવ્યો ઽ અતિથિઃ શિવો નઃ

આપો દેવીઃ પ્રતિ ગૃભ્ણીત ભસ્મૈતત્ સ્યોને કૃણુધ્વꣳ સુરભા ઽ ઉ લોકે ।
તસ્મૈ નમન્તાં જનયઃ સુપત્નીર્ માતેવ પુત્રં બિભૃતાપ્સ્વ્ એનત્

અપ્સ્વ્ અગ્ને સધિષ્ ટવ સૌષધીર્ અનુ રુધ્યસે ।
ગર્ભૈ સન્ જાયસે પુનઃ

ગર્ભોઽઅસ્ય્ ઓષધીનાં ગર્ભો વનસ્પતીનામ્ ।
ગર્ભો વિશ્વસ્ય ભૂતસ્યાગ્ને ગર્ભોઽઅપામ્ અસિ

પ્રસદ્ય ભસ્મના યોનિમ્ અપશ્ ચ પૃથિવીમ્ અગ્ને ।
સꣳસૃજ્ય માતૃભિષ્ ટ્વં જ્યોતિષ્માન્ પુનર્ આસદઃ

પુનર્ આસદ્ય સદનમ્ અપશ્ ચ પૃથિવીમ્ અગ્ને ।
શેષે માતુર્ યથોપસ્થે ઽન્તર્ અસ્યાꣳ શિવતમઃ

પુનર્ ઊર્જા નિવર્તસ્વ પુનર્ અગ્ન ઽ ઇષાયુષા ।
પુનર્ નઃ પાહ્ય્ અꣳહસઃ

સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા ।
વિશ્વપ્સ્ન્યા વિશ્વતસ્ પરિ

બોધા મે ઽ અસ્ય વચસો યવિષ્ઠ મꣳહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવઃ ।
પીયતિ ત્વો ઽ અનુ ત્વો ગૃણાતિ વન્દારુષ્ ટે તન્વં વન્દે ઽ અગ્ને

સ બોધિ સૂરિર્ મઘવા વસુપતે વસુદાવન્ ।
યુયોધ્ય્ અસ્મદ્ દ્વેષાꣳસિ ।
વિશ્વકર્મણે સ્વાહા

પુનસ્ ત્વાઽઽદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સમ્ ઇન્ધતાં પુનર્ બ્રહ્માણો વસુનીથ યજ્ઞૈઃ ।
ઘૃતેન ત્વં તન્વં વર્ધયસ્વ સત્યાઃ સન્તુ યજમાનસ્ય કામાઃ

અપેત વીત વિ ચ સર્પતાતો યે ઽત્ર સ્થ પુરાણા યે ચ નૂતનાઃ ।
અદાદ્ યમો ઽવસાનં પૃથિવ્યા ઽ અક્રન્ન્ ઇમં પિતરો લોકમ્ અસ્મૈ

સંજ્ઞાનમ્ અસિ ।
કામધરણમ્ ।
મયિ તે કામધરણં ભૂયાત્ ।
અગ્નેર્ ભસ્માસ્ય્ અગ્નેઃ પુરીષમ્ અસિ ।
ચિત સ્થ પરિચિત ઽ ઊર્ધ્વચિતઃ શ્રયધ્વમ્

અયꣳ સો ઽ અગ્નિર્ યસ્મિન્ત્ સોમમ્ ઇન્દ્રઃ સુતં દધે જઠરે વાવશાનઃ ।
સહસ્રિણં વાજમ્ અત્યં ન સપ્તિꣳ સસવાન્ત્ સન્ત્ સ્તૂયસે જાતવેદઃ

અગ્ને યત્ તે દિવિ વર્ચઃ પૃથિવ્યાં યદ્ ઓષધીષ્વ્ અપ્સ્વ્ આ યજત્ર ।
યેનાન્તરિક્ષમ્ ઉર્વ્ આતતન્થ ત્વેષઃ સ ભાનુર્ અર્ણવો નૃચક્ષાઃ

અગ્ને દિવોઽ અર્ણમ્ અચ્છા જિગાસ્ય્ અચ્છા દેવાꣳ ઽ ઊચિષે ધિષ્ણ્યા યે ।
યા રોચને પરસ્તાત્ સૂર્યસ્ય યાશ્ ચાવસ્તાદ્ ઉપતિષ્ઠન્ત ઽ આપઃ

પુરીષ્યાસો ઽ અગ્નયઃ પ્રાવણેભિઃ સજોષસઃ ।
જુષન્તાં યજ્ઞમ્ અદ્રુહોઽનમીવા ઽઇષો મહીઃ

ઇડામ્ અગ્ને પુરુદꣳસꣳ સનિં ગોઃ શશ્વત્તમꣳ હવમાનાય સાધ ।
સ્યાન્ નઃ સૂનુસ્ તનયો વિજાવાગ્ને સા તે સુમતિર્ ભૂત્વ્ અસ્મે

અયં તે યોનિર્ ઋત્વિયો યતો જાતો ઽ અરોચથાઃ ।
તં જાનન્ન્ અગ્ન ઽ આ રોહાથા નો વર્ધયા રયિમ્

ચિદ્ અસિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ।
પરિચિદ્ અસિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ

લોકં પૃણ છિદ્રં પૃણાથો સીદ ધ્રુવા ત્વમ્ ।
ઇન્દ્રાગ્ની ત્વા બૃહસ્પતિર્ અસ્મિન્ યોનાવ્ અસીષદન્

તા અસ્ય સૂદદોહસઃ સોમꣳ શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ ।
જન્મન્ દેવાનાં વિશસ્ ત્રિષ્વ્ આ રોચને દિવઃ

ઇન્દ્રં વિશ્વા ઽ અવીવૃધન્ત્ સમુદ્રવ્યચસં ગિરઃ ।
રથીતમꣳ રથીનાં વાજાનાꣳ સત્પતિં પતિમ્

સમિતꣳ સં કલ્પેથાꣳ સમ્પ્રિયૌ રોચિષ્ણૂ સુમનસ્યમાનૌ ।
ઇષમૂર્જમ્ અભિ સંવસાનૌ

સં વાં મનાꣳસિ સં વ્રતા સમ્ ઉ ચિત્તાન્ય્ આકરમ્ ।
અગ્ને પુરીષ્યાધિપા ભવ ત્વં ન ઽ ઇષમૂર્જં યજમાનાય ધેહિ

અગ્ને ત્વં પુરીષ્યો રયિમાન્ પુષ્ટિમાꣳ૨ ઽ અસિ ।
શિવાઃ કૃત્વા દિશઃ સર્વાઃ સ્વં યોનિમ્ ઇહાસદઃ

ભવતં નઃ સમનસૌ સચેતસાવ્ અરેપસૌ ।
મા યજ્ઞꣳ હિꣳસિષ્ટં મા યજ્ઞપતિં જાતવેદસૌ શિવૌ ભવતમ્ અદ્ય નઃ

માતેવ પુત્રં પૃથિવી પુરીષ્યમ્ અગ્નિꣳ સ્વે યોનાવ્ અભાર્ ઉખા ।
તાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ ઋતુભિઃ સંવિદાનઃ પ્રજાપતિર્ વિશ્વકર્મા વિ મુઞ્ચતુ

અસુન્વન્તમ્ અયજમાનમ્ ઇચ્છ સ્તેનસ્યેત્યામ્ અન્વ્ ઇહિ તસ્કરસ્ય ।
અન્યમ્ અસ્મદ્ ઇચ્છ સા ત ઇત્યા નમો દેવિ નિરૃતે તુભ્યમ્ અસ્તુ

નમઃ સુ તે નિરૃતે તિગ્મતેજો ઽયસ્મયં વિ ચૃતા બન્ધમ્ એતમ્ ।
યમેન ત્વં યમ્યા સંવિદાનોત્તમે નાકે ઽ અધિ રોહયૈનમ્

યસ્યાસ્ તે ઘોર ઽ આસન્ જુહોમ્ય્ એષાં બન્ધાનામ્ અવસર્જનાય ।
યાં ત્વા જનો ભૂમિર્ ઇતિ પ્રમન્દતે નિરૃતિં ત્વાહં પરિ વેદ વિશ્વતઃ

યં તે દેવી નિરૃતિર્ આબબન્ધ પાશં ગ્રીવાસ્વ્ અવિચૃત્યમ્ ।
તં તે વિ ષ્યામ્ય્ આયુષો ન મધ્યાદ્ અથૈતં પિતુમ્ અદ્ધિ પ્રસૂતઃ ।
નમો ભૂત્યૈ યેદં ચકાર

નિવેશનઃ સંગમનો વસૂનાં વિશ્વા રૂપાઽભિ ચષ્ટે શચીભિઃ ।
દેવ ઽ ઇવ સવિતા સત્યધર્મેન્દ્રો ન તસ્થૌ સમરે પથીનામ્

સીરા યુઞ્જન્તિ કવયો યુગા વિ તન્વતે પૃથક્ ।
ધીરા દેવેષુ સુમ્નયા

યુનક્ત સીરા વિ યુગા તનુધ્વં કૃતે યોનૌ વપતેહ બીજમ્ ।
ગિરા ચ શ્રુષ્ટિઃ સભરા અસન્ નો નેદીયઽ ઇત્ સૃણ્યઃ પક્વમ્ એયાત્

શુનꣳ સુ ફાલા વિ કૃષન્તુ ભૂમિꣳ શુનં કીનાશા ઽ અભિ યન્તુ વાહૈઃ ।
શુનાસીરા હવિષા તોશમાના સુપિપ્પલા ઽ ઓષધીઃ કર્તનાસ્મે

ઘૃતેન સીતા મધુના સમ્ અજ્યતાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ અનુમતા મરુદ્ભિઃ ।
ઊર્જસ્વતી પયસા પિન્વમાનાસ્માન્ત્ સીતે પયસાભ્યા વવૃત્સ્વ

લાઙ્ગલં પવીરવત્ સુશેવꣳ સોમપિત્સરુ ।
તદ્ ઉદ્ વપતિ ગામ્ અવિં પ્રફર્વ્યં ચ પીવરીં પ્રસ્થાવદ્ રથવાહનમ્

કામં કામદુઘે ધુક્ષ્વ મિત્રાય વરુણાય ચ ।
ઇન્દ્રાયાશ્વિભ્યાં પૂષ્ણે પ્રજાભ્ય ઽ ઓષધીભ્યઃ

વિ મુચ્યધ્વમ્ અઘ્ન્યા દેવયાના ઽ અગન્મ તમસસ્ પારમ્ અસ્ય જ્યોતિર્ આપામ

સજૂર્ અબ્દો ઽ અયવોભિઃ સજૂર્ ઉષા ઽ અરુણીભિઃ સજોષસાવ્ અશ્વિના દꣳસોભિઃ સજૂઃ સૂર ઽ એતશેન સજૂર્ વૈશ્વાનર ઽ ઇડયા ઘૃતેન સ્વાહા

યા ઓષધીઃ પૂર્વા જાતા દેવેભ્યસ્ ત્રિયુગં પુરા ।
મનૈ નુ બભ્રૂણામ્ અહꣳ શતં ધામાનિ સપ્ત ચ

શતં વો ઽ અમ્બ ધામાનિ સહસ્રમ્ ઉત વો રુહઃ ।
અધા શતક્રત્વો યૂયમ્ ઇમં મે ઽ અગદં કૃત

ઓષધીઃ પ્રતિ મોદધ્વં પુષ્પવતીઃ પ્રસૂવરીઃ ।
અશ્વા ઽ ઇવ સજિત્વરીર્ વીરુધઃ પારયિષ્ણ્વઃ

ઓષધીર્ ઇતિ માતરસ્ તદ્ વો દેવીર્ ઉપ બ્રુવે ।
સનેયમ્ અશ્વં ગાં વાસ ઽ આત્માનં તવ પૂરુષ

અશ્વત્થે વો નિષદનં પર્ણે વો વસતિષ્ કૃતા ।
ગોભાજ ઽ ઇત્ કિલાસથ યત્ સનવથ પૂરુષમ્

યત્રૌષધીઃ સમગ્મત રાજાનઃ સમિતાવ્ ઇવ ।
વિપ્રઃ સ ઽ ઉચ્યતે ભિષગ્ રક્ષોહામીવચાતનઃ

અશ્વાવતીꣳ સોમાવતીમૂર્જયન્તીમ્ ઉદોજસમ્ ।
આવિત્સિ સર્વા ઽ ઓષધીર્ અસ્મા અરિષ્ટતાતયે

ઉચ્ છુષ્મા ઽ ઓષધીનાં ગાવો ગોષ્ઠાદ્ ઇવેરતે ।
ધનꣳ સનિષ્યન્તીનામ્ આત્માનં તવ પૂરુષ ॥
12.

ઇષ્કૃતિર્ નામ વો માતાથો યૂયꣳ સ્થ નિષ્કૃતીઃ ।
સીરાઃ પતત્રિણી સ્થન યદ્ આમયતિ નિષ્કૃથ

અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા સ્તેન ઇવ ઽ વ્રજમ્ અક્રમુઃ ।
ઓષધીઃ પ્રાચુચ્યવુર્ યત્ કિં ચ તન્વો રપઃ

યદ્ ઇમા વાજયન્ન્ અહમ્ ઓષધીર્ હસ્ત ઽ આદધે ।
આત્મા યક્ષ્મસ્ય નશ્યતિ પુરા જીવગૃભો યથા

યસ્યૌષધીઃ પ્રસર્પથાઙ્ગમ્-અઙ્ગં પરુષ્-પરુઃ ।
તતો યક્ષ્મં વિ બાધધ્વ ઽ ઉગ્રો મધ્યમશીર્ ઇવ

સાકં યક્ષ્મ પ્રપત ચાષેણ કિકિદીવિના ।
સાકં વાતસ્ય ધ્રાજ્યા સાકં નશ્ય નિહાકયા

અન્યા વો ઽ અન્યામ્ અવત્વ્ અન્યાન્યસ્યા ઽ ઉપાવત ।
તાઃ સર્વાઃ સંવિદાના ઽ ઇદં મે પ્રાવતા વચઃ

યાઃ ફલિનીર્ યા ઽ અફલા ઽ અપુષ્પા યાશ્ ચ પુષ્પિણીઃ ।
બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્ તા નો મુઞ્ચન્ત્વ્ અꣳહસઃ

મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદ્ અથો વરુણ્યાદ્ ઉત ।
અથો યમસ્ય પડ્વીશાત્ સર્વસ્માદ્ દેવકિલ્વિષાત્

અવપતન્તીર્ અવદન્ દિવ ઽ ઓષધયસ્ પરિ ।
યં જીવમ્ અશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ

યા ઽ ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્ બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ ।
તાસામ્ અસિ ત્વમ્ ઉત્તમારં કામાય શꣳ હૃદે

યા ઽ ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્ વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમ્ અનુ ।
બૃહસ્પતિપ્રસૂતા ઽ અસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્

યાશ્ ચેદમ્ ઉપશૃણ્વન્તિ યાશ્ ચ દૂરં પરાગતાઃ ।
સર્વાઃ સંગત્ય વીરુધો ઽસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્

મા વો રિષત્ ખનિતા યસ્મૈ ચાહં ખનામિ વઃ ।
દ્વિપાચ્ ચતુષ્પાદ્ અસ્માકꣳ સર્વમ્ અસ્ત્વ્ અનાતુરમ્

ઓષધયઃ સમ્ અવદન્ત સોમેન સહ રાજ્ઞા ।
યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્ તꣳ રાજન્ પારયામસિ

નાશયિત્રી બલાસસ્યાર્શસ ઽઉપચિતામ્ અસિ ।
અથો શતસ્ય યક્ષ્માણાં પાકારોર્ અસિ નાશની

ત્વાં ગન્ધર્વા ઽઅખનꣳસ્ ત્વામ્ ઇન્દ્રસ્ ત્વાં બૃહસ્પતિઃ ।
ત્વામ્ ઓષધે સોમો રાજા વિદ્વાન્ યક્ષ્માદ્ અમુચ્યત

સહસ્વ મે ઽ અરાતીઃ સહસ્વ પૃતનાયતઃ ।
સહસ્વ સર્વં પાપ્માનꣳ સહમાનાસ્ય્ ઓષધે

દીર્ઘાયુસ્ત ઽ ઓષધે ખનિતા યસ્મૈ ચ ત્વા ખનામ્ય્ અહમ્ ।
અથો ત્વં દીર્ઘાયુર્ ભૂત્વા શતવલ્શા વિ રોહતાત્

ત્વમ્ ઉત્તમાસ્ય્ ઓષધે તવ વૃક્ષા ઽ ઉપસ્તયઃ ।
ઉપસ્તિર્ અસ્તુ સો સ્માકં યોઽઅસ્માꣳ૨ઽ અભિદાસતિ

મા મા હિꣳસીજ્ જનિતા યઃ પૃથિવ્યા યો વા દિવꣳ સત્યધર્મા વ્યાનટ્ ।
યશ્ ચાપશ્ ચન્દ્રાઃ પ્રથમો જજાન કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

અભ્યા વર્તસ્વ પૃથિવિ યજ્ઞેન પયસા સહ ।
વપાં તે અગ્નિર્ ઽ ઇષિતો ઽ અરોહત્

અગ્ને યત્ તે શુક્રં યચ્ ચન્દ્રં યત્ પૂતં યચ્ ચ યજ્ઞિયમ્ ।
તદ્ દેવેભ્યો ભરામસિ

ઇષમૂર્જમ્ અહમ્ ઇત ઽ આદમ્ ઋતસ્ય યોનિં મહિષસ્ય ધારામ્ ।
આ મા ગોષુ વિશત્વા તનૂષુ જહામિ સેદિમ્ અનિરામ્ અમીવામ્

અગ્ને તવ શ્રવો વયો મહિ ભ્રાજન્તે ઽ અર્ચયો વિભાવસો ।
બૃહદ્ભાનો શવસા વાજમ્ ઉક્થ્યં દધાસિ દાશુષે કવે

પાવકવર્ચાઃ શુક્રવર્ચા ઽ અનૂનવર્ચા ઽ ઉદ્ ઇયર્ષિ ભાનુના ।
પુત્રો માતરા વિચરન્ન્ ઉપાવસિ પૃણક્ષિ રોદસી ઽ ઉભે

ઊર્જો નપાજ્ જાતવેદઃ સુશસ્તિભિર્ મન્દસ્વ ધીતિભિર્ હિતઃ ।
ત્વે ઽ ઇષઃ સં દધુર્ ભૂરિવર્પસશ્ ચિત્રોતયો વામજાતાઃ

ઇરજ્યન્ન્ અગ્ને પ્રથયસ્વ જન્તુભિર્ અસ્મે રાયો ઽ અમર્ત્ય ।
સ દર્શતસ્ય વપુષો વિ રાજસિ પૃણક્ષિ સાનસિં ક્રતુમ્

ઇષ્કર્તારમ્ અધ્વરસ્ય પ્રચેતસં ક્ષયન્તꣳ રાધસો મહઃ ।
રાતિં વામસ્ય સુભગાં મહીમ્ ઇષં દધાસિ સાનસિꣳ રયિમ્

ઋતાવાનં મહિષં વિશ્વદર્શતમ્ અગ્નિꣳ સુમ્નાય દધિરે પુરો જનાઃ ।
શ્રુત્કર્ણꣳ સપ્રથસ્તમં ત્વા ગિરા દૈવ્યં માનુષા યુગા

આ પ્યાયસ્વ સમ્ એતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણ્યમ્ ।
ભવા વાજસ્ય સંગથે

સં તે પયાꣳસિ સમ્ ઉ યન્તુ વાજાઃ સં વૃષ્ણ્યાન્ય્ અભિમાતિષાહઃ ।
આપ્યાયમાનો ઽ અમૃતાય સોમ દિવિ શ્રવાꣳસ્ય્ ઉત્તમાનિ ધિષ્વ

આ પ્યાયસ્વ મદિન્તમ સોમ વિશ્વેભિર્ અꣳશુભિઃ ।
ભવા નઃ સુશ્રવસ્તમઃ સખા વૃધે

આ તે વત્સો મનો યમત્ પરમાચ્ ચિત્ સધસ્થાત્ ।
અગ્ને ત્વાં કામયા ગિરા

તુભ્યં તા ઽ અઙ્ગિરસ્તમ વિશ્વાઃ સુક્ષિતયઃ પૃથક્ ।
અગ્ને કામાય યેમિરે

અગ્નિઃ પ્રિયેષુ ધામસુ કામો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય ।
સમ્રાડ્ એકો વિ રાજતિ ॥