શિવ પુરાણ · અધ્યાય 6.11

ઋષય ઊચુઃ ॥
સૂત સૂત મહાભાગસ્ત્વમસ્મદ્ગુરુરુત્તમઃ ॥
અતસ્ત્વાં પરિપૃચ્છામો ભવતોઽનુગ્રહો યદિ

શ્રદ્ધાલુષુ ચ શિષ્યેષુ ત્વાદૃશા ગુરવસ્સદા ॥
સ્નિગ્ધભાવા ઇતીદં નો દર્શિતમ્ભવતાધુના

વિરજાહોમસમયે વામદેવમતમ્પુરા ॥
સૂચિતમ્ભવતાસ્માભિર્ન શ્રુતં વિસ્તરાન્મુને

તદિદાનીં શ્રોતુકામાઃ શ્રદ્ધયા પરમાદરાત્ ॥
વયં સર્વ્વે કૃપાસિંધો પ્રીત્યા તદ્વક્તુમર્હસિ

ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા સૂતો હૃષ્ટતનૂરુહઃ ॥
નમસ્કૃત્ય મહાદેવં ગુરોઃ પરતરં ગુરુમ્

મહાદેવીં ત્રિજનનીં ગુરું વ્યાસશ્ચ ભક્તિતઃ ॥
પ્રાહ ગમ્ભીરયા વાચા મુનીનાહ્લાદયન્નિદમ્

સૂત ઉવાચ ॥
સ્વસ્ત્યસ્તુ મુનયસ્સર્વે સુખિન સ્સન્તુ સર્વ્વદા ॥
શિવભક્તા સ્થિરાત્માનશ્શિવે ભક્તિપ્રવર્તકાઃ

તદતીવ વિચિત્રં હિ શ્રુતં ગુરુમુખામ્બુજાત્ ॥
ઇતઃ પૂર્વમ્મયા નોક્તં ગુહ્યપ્રાકટ્યશંકયા

યૂયં ખલુ મહાભાગાશ્શિવભક્તા દૃઢવ્રતાઃ ॥
ઇતિ નિશ્ચિત્ય યુષ્માકં વક્ષ્યામિ શ્રૂયતામ્મુદા

પુરા રથન્તરે કલ્પે વામદેવો મહામુનિઃ ॥
ગર્ભમુક્તશ્શિવજ્ઞાનવિદાં ગુરુતમસ્સ્વયમ્

વેદાગમપુરાણાદિસર્વ્વશાસ્ત્રાર્થવત્ત્વવિત્॥
દેવાસુરમનુષ્યાદિજીવાનાં જન્મકર્મ્મવિત્

ભસ્માવદાતસર્વ્વાંગો જટામણ્ડલલમંડિતઃ ॥
નિરાશ્રયો નિઃસ્પૃહશ્ચ નિર્દ્વન્દ્વો નિરહંકૃતિઃ

દિગંબરો મહાજ્ઞાની મહેશ્વર ઇવાપરઃ ॥
શિષ્યભૂતૈર્મુનીન્દ્રૈશ્ચ તાદૃશૈઃ પરિવારિતઃ

પર્ય્યટન્પૃથિવીમેતાં સ્વપાદ સ્પર્શપુણ્યતઃ ॥
પવિત્રયન્પરે ધામ્નિ નિમગ્નહૃદયોન્વહમ્

કુમારશિખરમ્મેરોર્દ્દક્ષિણં પ્રાવિશન્મુદા॥
યત્રાસ્તે ભગવાનીશતનયશ્શિખિવાહનઃ

જ્ઞાનશક્તિધરો વીરસ્સર્વાસુરવિમર્દનઃ ॥
ગજાવલ્લીસમાયુક્તસ્સર્વ્વૈર્દેવૈર્નમસ્કૃતઃ

તત્ર સ્કન્દસરો નામ સરસ્સાગરસન્નિભમ્ ॥
શિશિરસ્વાદુપાનીયં સ્વચ્છાગાધબહૂદકમ્

સર્વ્વાશ્ચર્ય્યગુણોપેતં વિદ્યતે સ્વામિસન્નિધૌ ॥
તત્ર સ્નાત્વા વામદેવસ્સહશિષ્યૈર્મહામુનિઃ

કુમારં શિખરાસીનં મુનિવૃન્દનિષેવિતમ્॥
ઉદ્યદાદિત્યસંકાશં મયૂરવરવાહનમ્

ચતુર્ભુજમુદારાંગં મુકુટાદિવિભૂષિતમ્॥
શક્તિરત્નદ્વયોપાસ્યં શક્તિકુક્કુટધારિણમ્

વરદાભયહસ્તઞ્ચ દૃષ્ટ્વા સ્કન્દં મુનીશ્વરઃ॥
સમ્પૂજ્ય પરયા ભક્ત્યા સ્તોતું સમુપચક્રમે

॥ વામદેવ ઉવાચ ॥
ૐ નમઃ પ્રણવાર્થાય પ્રણવાર્થવિધાયિને ॥
પ્રણવાક્ષરબીજાય પ્રણવાય નમોનમઃ

વેદાન્તાર્થસ્વરૂપાય વેદાન્તાર્થવિધાયિને ॥
વેદાન્તાર્થવિદે નિત્યં વિદિતાય નમોનમઃ

નમો ગુહાય ભૂતાનાં ગુહાસુ નિહિતાય ચ ॥
ગુહ્યાય ગુહ્યરૂપાય ગુહ્યાગમવિદે નમઃ

અણોરણીયસે તુભ્યં મહતોપિ મહીયસે ॥
નમઃ પરાવરજ્ઞાય પરમાત્મસ્વરૂપિણે

સ્કન્દાય સ્કન્દરૂપાય મિહિરારુણેતેજસે ॥
નમો મન્દારમાલોદ્યન્મુકુટાદિભૃતે સદા

શિવશિષ્યાય પુત્રાય શિવસ્ય શિવદાયિને ॥
શિવપ્રિયાય શિવયોરાનન્દનિધયે નમ

ગાંગેયાય નમસ્તુભ્યં કાર્તિકેયાય ધીમતે ॥
ઉમાપુત્રાય મહતે શરકાનનશાયિને

ષડક્ષરશરીરાય ષડ્વિધાર્થવિધાયિને ॥
ષડધ્વાતીતરૂપાય ષણ્મુખાય નમોનમઃ ॥

દ્વાદશાયતનેત્રાય દ્વાદશોદ્યતબાહવે ॥
દ્વાદશાયુધધારાય દ્વાદશાત્મન્નમોસ્તુ તે

ચતુર્ભુજાય શાન્તાય શક્તિકુક્કુટ ધારિણે ॥
વરદાય વિહસ્તાય નમોઽસુરવિદારિણે

ગજાવલ્લીકુચાલિપ્તકુંકુમાંકિતવક્ષસે ॥
નમો ગજાનનાનન્દમહિમાનંદિતાત્મને

બ્રહ્માદિદેવમુનિકિન્નરગીયમાનગાથાવિશેષશુચિચિંતિતકીર્ત્તિધામ્ને ॥
વૃન્દારકામલકિરીટવિભૂષણસ્રક્પૂજ્યાભિરામપદપંકજ તે નમોસ્તુ

ઇતિ સ્કન્દસ્તવન્દિવ્યં વામદેવેન ભાષિતમ્ ॥
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

મહાપ્રજ્ઞાકરં હ્યેતચ્છિવભક્તિવિવર્દ્ધનમ્ ॥
આયુરારોગ્યધનકૃત્સર્વ્વકામપ્રદં સદા

ઇતિ સ્તુત્વા વામદેવો દેવં સેનાપતિં પ્રભુમ્ ॥
પ્રદક્ષિણાત્રયં કૃત્વા પ્રણમ્ય ભુવિ દણ્ડવત્

સાષ્ટાંગં ચ પુનઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણનમસ્કૃતમ્ ॥
અભવત્પાર્શ્વતસ્તસ્ય વિનયાવનતો દ્વિજાઃ

વામદેવકૃતં સ્તોત્રમ્પરમાર્થવિજૃમ્ભિતમ્ ॥
શ્રુત્વાભવત્પ્રસન્નો હિ મહેશ્વરસુતઃ પ્રભુઃ

તમુવાચ મહાસેનઃ પ્રીતોસ્મિ તવ પૂજયા ॥
ભક્ત્યા સ્તુત્યા ચ ભદ્રન્તે કિમદ્યકરવાણ્યહમ્

મુને ત્વં યોગિનાન્મુખ્યઃ પરિપૂર્ણશ્ચ નિસ્પૃહઃ ॥
ભવાદૃશાં હિ લોકેસ્મિપ્રાર્થનીયં ન વિદ્યતે

તથાપિ ધર્મ્મરક્ષાયૈ લોકાનુગ્રહકાંક્ષયા॥
ત્વાદૃશા સાધવસ્સન્તો વિચરન્તિ મહીતલે

શ્રોતવ્યમસ્તિ ચેદ્બ્રહ્મન્વક્તુમર્હસિ સામ્પ્રતમ્॥
તદિદાનીમહં વક્ષ્યે લોકાનુગ્રહહે તવે

ઇતિ સ્કન્દવચઃ શ્રુત્વા વામદેવો મહામુનિઃ॥
પ્રશ્રયાવનતઃ પ્રાહ મેઘગમ્ભીરયા ગિરા

વામદેવ ઉવાચ ॥।
ભગવન્પરમેશસ્ત્વં પરાપરવિભૂતિદઃ ॥
સર્વ્વજ્ઞસર્વકર્ત્તા ચ સર્વ્વશક્તિધરઃ પ્રભુઃ

જીવા વયં તુ તે વક્તું સન્નિધૌ પરમેશિતુઃ ॥
તથાપ્યનુગ્રહો યન્તે યત્ત્વં વદસિ માં પ્રતિ

કૃતાર્થોહં મહાપ્રાજ્ઞ વિજ્ઞાનકણમાત્રતઃ ॥
પ્રેરિતઃ પરિપૃચ્છામિ ક્ષન્તવ્યોતિક્રમો મમ

પ્રણવો હિ પરઃ સાક્ષાત્પરમેશ્વરવાચકઃ ॥
વાચ્યઃ પશુપતિર્દેવઃ પશૂનાં પાશમોચકઃ

વાચકેન સમાહૂતઃ પશૂન્મોચયતે ક્ષણાત્ ॥
તસ્માદ્વાચકતાસિદ્ધિઃ પ્રણવેન શિવમ્પ્રતિ

ૐ મિતીદં સર્વમિતિ શ્રુતિરાહ સનાતની ॥
ઓમિતિ બ્રહ્મ સર્વ્વં હિ બ્રહ્મેતિ ચ સમબ્રવીત્

દેવસેનાપતે તુભ્યન્દેવાનામ્પતયે નમઃ ॥
નમો યતીનામ્પતયે પરિપૂર્ણાય તે નમઃ

એવં સ્થિતે જગત્યસ્મિઞ્છિવાદન્યન્ન વિદ્યતે ॥
સર્વ્વરૂપધરઃ સ્વામી શિવો વ્યાપી મહેશ્વરઃ

સમષ્ટિવ્યષ્ટિભાવેન પ્રણવાર્થઃ શ્રુતો મયા ॥
ન જાતુચિન્મહાસેન સંપ્રાપ્તસ્ત્વાદૃશો ગુરુઃ

અતઃ કૃત્વાનુકંપાં વૈ તમર્થં વક્તુમર્હસિ॥
ઉપદેશવિધાનેન સદાચારક્રમેણ ચ

સ્વામ્યેકઃ સર્બ્વજન્તૂનાં પાશચ્છેદકરો ગુરુઃ ॥
અતસ્ત્વત્કૃપયા સોઽર્થઃ શ્રોતવ્યો હિ મયા ગુરો

ઇતિ સ મુનિના પૃષ્ટઃ સ્કન્દઃ પ્રણમ્ય સદાશિવં પ્રણવવપુષં સાષ્ટત્રિંશત્કલાવરલક્ષિતમ્॥
સહિતમુમયા શશ્વત્પાર્શ્વે મુનિપ્રવરાન્વિતં ગદિતુમુપચક્રામ શ્રેયઃ શ્રુતિષ્વપિ ગોપિતમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે ષષ્ઠ્યાં કૈલાસસંહિતાયાં વામદેવબ્રહ્મવર્ણનન્નામૈકાદશોઽયાય