શિવ પુરાણ · અધ્યાય 5.4

મુનય ઊચુઃ ॥
તાતતાત મહાભાગ ધન્યસ્ત્વં હિ મહામતે ॥
અદ્ભુતેયં કથા શંભોઃ શ્રાવિતા પરભક્તિદા

પુનર્બ્રૂહિ કથાં શંભોર્વ્યાસ પ્રશ્નાનુસારતઃ ॥
સર્વજ્ઞસ્ત્વં વ્યાસશિષ્યઃ શિવતત્ત્વવિચક્ષણઃ

સૂત ઉવાચ ॥
એવમેવ ગુરુર્વ્યાસઃ પૃષ્ટવાન્મેઽજસંભવમ્ ॥
સનત્કુમારં સર્વજ્ઞં શિવભક્તં મુનીશ્વરમ્

વ્યાસ ઉવાચ ॥
સનત્કુમાર સર્વજ્ઞ શ્રાવિતેયં શુભા કધા ॥
શંકરસ્ય મહેશસ્ય નાનાલીલાવિહારિણઃ

પુનર્બ્રૂહિ મહાદેવ મહિમાનં વિશેષતઃ ॥
શ્રદ્ધા ચ મહતી શ્રોતું મમ તાત પ્રવર્દ્ધતે

મહિમ્ના યેન શંભોસ્તુ યેયે લોકે વિમોહિતાઃ ॥
માયયા જ્ઞાનમાહૃત્ય નાનાલીલાવિહારિણઃ

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
શૃણુ વ્યાસ મહાબુદ્ધે શાંકરીં સુખદાં કથામ્ ॥
તસ્યાઃ શ્રવણમાત્રેણ શિવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે

શિવસ્સર્વેશ્વરો દેવસ્સર્વાત્મા સર્વદર્શનઃ ॥
મહિમ્ના તસ્ય સર્વં હિ વ્યાપ્તં ચ સકલં જગત્

શિવસ્યૈવ પરા મૂર્તિર્બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશ્વરાત્મિકા ॥
સર્વભૂતાત્મભૂતાખ્યા ત્રિલિંગા લિંગરૂપિણી

દેવાનાં યોનયશ્ચાષ્ટૌ માનુષી નવમી ચ યા॥
તિરશ્ચાં યોનયઃ પંચ ભવંત્યેવં ચતુર્દ્દશ

ભૂતા વા વર્તમાના વા ભવિષ્યાશ્ચૈવ સર્વશ॥
શિવાત્સર્વે પ્રવર્તંતે લીયંતે વૃદ્ધિમાગતાઃ

બ્રહ્મેન્દ્રોપેન્દ્રચન્દ્રાણાં દેવદાનવભોગિનામ્॥
ગંધર્વાણાં મનુષ્યાણામન્યેષાં વાપિ સર્વશઃ

બંધુર્મિત્રમથાચાર્ય્યો રક્ષન્નેતાઽર્થવાન્ગુરુઃ॥
કલ્પદ્રુમોઽથ વા ભ્રાતા પિતા માતા શિવો મતઃ

શિવસ્સર્વમયઃ પુંસાં સ્વયં વેદ્યઃ પરાત્પરઃ॥
વક્તું ન શક્યતે યશ્ચ પરં ચાનુ પરં ચ યત્

તન્માયા પરમા દિવ્યા સર્વત્ર વ્યાપિની મુને॥
તદધીનં જગત્સર્વં સદેવાસુરમાનુષમ્

કામેન સ્વસહાયેન પ્રબલેન મનોભુવા॥
સર્વઃ પ્રધર્ષિતો વીરો વિષ્ણ્વાદિઃ પ્રબલોઽપિ હિ

શિવમાયાપ્રભાવેણાભૂદ્ધરિઃ કામમોહિતઃ ॥
પરસ્ત્રીધર્ષણં ચક્રે બહુવારં મુનીશ્વર

ઇન્દ્રસ્ત્રિદશપો ભૂત્વા ગૌતમસ્ત્રીવિમોહિતઃ ॥
પાપં ચકાર દુષ્ટાત્મા શાપં પ્રાપ મુનેસ્તદા

પાવકોઽપિ જગચ્છ્રેષ્ઠો મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
કામાધીનઃ કૃતો ગર્વાત્તતસ્તેનૈવ ચોદ્ધૃતઃ

જગત્પ્રાણોઽપિ ગર્વેણ મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
કામેન નિર્જિતો વ્યાસશ્ચક્રેઽન્યસ્ત્રીરતિં પુરા

ચણ્ડરશ્મિસ્તુ માર્તણ્ડો મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
કામાકુલો બભૂવાશુ દૃષ્ટ્વાશ્વીં હયરૂપધૃક્

ચન્દ્રશ્ચ મોહિતશ્શમ્ભોર્માયયા કામસંકુલઃ ॥
ગુરુપત્નીં જહારાથ યુતસ્તેનૈવ ચોદ્ધૃતઃ

પૂર્વં તુ મિત્રાવરુણૌ ઘોરે તપસિ સંસ્થિતૌ ॥
મોહિતૌ તાવપિ મુની શિવમાયાવિમોહિતૌ

ઉર્વશીં તરુણીં દૃષ્ટ્વા કામુકો સંબભૂવતુઃ ।
મિત્રઃ કુમ્ભે જહૌ રેતો વરુણોઽપિ તથા જલે

તતઃ કુમ્ભાત્સમુત્પન્નો વસિષ્ઠો મિત્રસંભવઃ ॥
અગસ્ત્યો વરુણાજ્જાતો વડવાગ્નિસમદ્યુતિઃ

દક્ષશ્ચ મોહિતશ્શંભોર્માયયા બ્રહ્મણસ્સુતઃ ॥
ભ્રાતૃભિસ્સ ભગિન્યાં વૈ ભોક્તુકામોઽભવત્પુરા

બ્રહ્મા ચ બહુવારં હિ મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
અભવદ્ભોક્તુકામશ્ચ સ્વસુતાયાં પરાસુ ચ

ચ્યવનોઽપિ મહાયોગી મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
સુકન્યયા વિજહ્રે સ કામાસક્તો બભૂવ હ

કશ્યપઃ શિવમાયાતો મોહિતઃ કામસંકુલઃ ॥
યયાચે કન્યકાં મોહાદ્ધન્વનો નૃપતેઃ પુરા

ગરુડઃ શાંડિલીં કન્યાં નેતુકામસ્સુમોહિતઃ ॥
વિજ્ઞાતસ્તુ તયા સદ્યો દગ્ધપક્ષો બભૂવ હ

વિભાંડકો મુનિર્નારીં દૃષ્ટ્વા કામવશં ગતઃ॥
ઋષ્યશૃઙ્ગઃ સુતસ્તસ્ય મૃગ્યાં જાતશ્શિવાજ્ઞયા

ગૌતમશ્ચ મુનિશ્શંભોર્માયામોહિતમાનસઃ॥
દૃષ્ટ્વા શારદ્વતીં નગ્નાં રરામ ક્ષુભિતસ્તયા

રેતઃ સ્કન્નં દધાર સ્વં દ્રોણ્યાં ચૈવ સ તાપસઃ ॥
તસ્માચ્ચ કલશાજ્જાતો દ્રોણશ્શસ્ત્રભૃતાં વરઃ

પરાશરો મહાયોગી મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
મત્સ્યોદર્યા ચ ચિક્રીડે કુમાર્યા દાશકન્યયા

વિશ્વમિત્રો બભૂવાથ મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
રેમે મેનકયા વ્યાસ વને કામવશં ગતઃ

વસિષ્ઠેન વિરોધં તુ કૃતવાન્નષ્ટચેતનઃ ॥
પુનઃ શિવપ્રાસાદાચ્ચ બ્રાહ્મણોઽભૂત્સ એવ વૈ

રાવણો વૈશ્રવાઃ કામી બભૂવ શિવમાયયા ॥
સીતાં જહ્રે કુબુદ્ધિસ્તુ મોહિતો મૃત્યુમાપ ચ

બૃહસ્પતિર્મુનિવરો મોહિતશ્શિવમાયયા ॥
ભ્રાતૃપત્ન્યા વશી રેમે ભરદ્વાજસ્તતોઽભવત્

ઇતિ માયાપ્રભાવો હિ શંકરસ્ય મહાત્મનઃ ॥
વર્ણિતસ્તે મયા વ્યાસ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પંચમ્યામુમાસંહિતાયાં શિવમાયાપ્રભાવવર્ણનં નામ ચતુર્થો ઽધ્યાયઃ