શિવ પુરાણ · અધ્યાય 5.32
સૂત ઉવાચ ॥
અદિતિર્દિતિશ્ચ સુરસારિષ્ટેલા દનુરેવ ચ ॥
સુરભિર્વિનતા ચેલા તામ્રા ક્રોધવશા તથા
કદૂર્મુનિશ્ચ વિપ્રેન્દ્ર તાસ્વપત્યાનિ મે શૃણુ ॥
પૂર્વમન્વંતરે શ્રેષ્ઠે દ્વાદશાસન્સુરોત્તમાઃ
તુષિતા નામ તેઽન્યોન્યમૂચુર્વૈવસ્વતેંતરે ॥
ઉપસ્થિતે સુયશસશ્ચાક્ષુષસ્યાંતરે મનોઃ
હિતાય સર્વલોકાનાં સમાગમ્ય પરસ્પરમ્ ॥
આગચ્છતસ્તુ તાનૂચુરદિતિં ચ પ્રવિશ્ય વૈ
મન્વંતરે પ્રસૂયામસ્સતાં શ્રેયો ભવિષ્યતિ ॥
એવમુક્તાસ્તુ તે સર્વે ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ
મારીચાત્કશ્યપાજ્જાતાસ્તેઽદિત્યાં દક્ષકન્યયા॥
તત્ર વિષ્ણુશ્ચ શક્રશ્ચ જજ્ઞાતે પુનરેવ હિ
અર્યમા ચૈવ ધાતા ચ ત્વષ્ટા પૂષા તથૈવ ચ ॥
વિવસ્વાન્સવિતા ચૈવ મિત્રાવરુણ એવ ચ
અંશો ભગશ્ચાતિતેજા આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ ॥
પૂર્વમાસન્યે તુષિતાસ્સુરાઃ
પુરૈવ તસ્યાંતરે તુ આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ ॥
ઇતિ પ્રોક્તાનિ ક્રમશોઽદિત્યપત્યાનિ શૌનક
સપ્તવિંશતિ યાઃ પ્રોક્તાસ્સોમપત્ન્યોઽથ સુવ્રતાઃ॥
તાસામપત્યાન્યભવન્દીપ્તયોઽમિતતેજસઃ
અરિષ્ટનેમિપત્નીનામપત્યાનીહ ષોડશ ॥
બહુપુત્રસ્ય વિદુષશ્ચતસ્રો યાસ્સુતાઃ સ્મૃતાઃ
કૃશાશ્વસ્ય તુ દેવર્ષે દેવપ્રહરણાઃ સ્મૃતાઃ ॥
ભાર્મ્યાયામર્ચિષિ મુને ધૂમ્રકેશસ્તથૈવ ચ
સ્વધા સતી ચ દ્વે પત્ન્યૌ સ્વધા જ્યેષ્ઠા સતી પરા ॥
સ્વધાસૂત પિતૄન્વેદમથર્વાઙ્ગિરસં સતી
એતે યુગસહસ્રાંતે જાયંતે પુનરેવ હિ॥
સર્વદેવનિકાયાશ્ચ ત્રયસ્ત્રિંશત્તુ કામજાઃ
યથા સૂર્ય્યસ્ય નિત્યં હિ ઉદયાસ્તમયાવિહ ॥
એવં દેવાનિકાસ્તે ચ સંભવંતિ યુગેયુગે
દિત્યાં બભૂવતુઃ પુત્રૌ કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્॥
હિરણ્યકશિપુશ્ચૈવ હિરણ્યાક્ષશ્ચ વીર્યવાન્
સિંહિકા હ્યભવત્કન્યા વિપ્રચિત્તેઃ પરિગ્રહઃ ॥
હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રાશ્ચત્વારઃ પ્રથિતૌજસઃ
અનુહ્રાદશ્ચ હ્રાદશ્ચ સંહ્રાદશ્ચૈવ વીર્યવાન્ ॥
પ્રહ્રાદશ્ચાનુજસ્તત્ર વિષ્ણુભક્તિવિચારધીઃ
અનુહ્રાદસ્ય સૂર્યાયાં પુલોમા મહિષસ્તથા॥
હ્રાદસ્ય ધમનિર્ભાર્યાસૂત વાતાપિમિલ્વલમ્
સંહ્રાદસ્ય કૃતિર્ભાર્યાસૂતઃ પંચજનં તતઃ ॥
વિરોચનસ્તુ પ્રાહ્રાદિર્દેવ્યાસ્તસ્યાભવદ્બલિઃ ।
બલેઃ પુત્રશતં ત્વાસીદશનાયાં મુનીશ્વર॥
બલિરાસીન્મહાશૈવઃ શિવભક્તિપરાયણઃ
દાનશીલ ઉદારશ્ચ પુણ્યકીર્તિ તપાઃ સ્મૃતઃ॥
તત્પુત્રો બાણનામા યત્સોઽષિ શૈવવરસ્સુધીઃ ॥
યસ્સંતોષ્ય શિવં સમ્યગ્ગાણપત્યમવાપ હ
સા કથા શ્રુતપૂર્વા તે બાણસ્ય હિ મહાત્મનઃ ॥
કૃષ્ણં યસ્સમરે વીરસ્સુપ્રસન્નં ચકાર હ
હિરણ્યાક્ષસુતાઃ પંચ પંડિતાસ્તુ મહાબલાઃ ॥
કુકુરઃ શકુનિશ્ચૈવ ભૂતસંતાપનસ્તથા ॥ ૨૪
મહાનાદશ્ચ વિક્રાંતઃ કાલનાભસ્તથૈવ ચ ॥
ઇત્યુક્તા દિતિપુત્રાશ્ચ દનોઃ પુત્રાન્મુને શૃણુ
અભવન્દનુપુત્રાશ્ચ શતં તીવ્રપરાક્રમાઃ ॥
અયોમુખશ્શંબરશ્ચ કપોલો વામનસ્તથા
વૈશ્વાનરઃ પુલોમા ચ વિદ્રાવણમહાશિરૌ ॥
સ્વર્ભાનુર્વૃષપર્વા ચ વિપ્રચિત્તિશ્ચ વીર્યવાન્
એતે સર્વે દનોઃ પુત્રાઃ કશ્યપાદનુજજ્ઞિરે ॥
એષાં પુત્રાઞ્ચ્છૃણુ મુને પ્રસંગાદ્વચ્મિ તેઽનઘ
સ્વભાર્નોસ્તુ પ્રભા કન્યા પુલોમ્નસ્તુ શચી સુતા ॥
ઉપદાનવી હયશિરા શર્મ્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી
પુલોમા પુલોમિકા ચૈવ વૈશ્વાનરસુતે ઉભે ॥
બહ્વપત્યે મહાવીર્ય્યે મારીચેસ્તુ પરિગ્રહઃ
તયોઃ પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિર્દાનવનન્દનાઃ ॥
મરીચિર્જનયામાસ મહતા તપસાન્વિતઃ
પૌલોમાઃ કાલખંજાશ્ચ દાનવાનાં મહાબલા ॥
અવધ્યા દેવતાનાં ચ હિરણ્યપુરવાસિનઃ
પિતામહપ્રસાદેન યે હતાઃ સવ્યસાચિના ॥
સિંહિકાયામથોત્પન્ના વિપ્રચિત્તેસ્સુતાસ્તથા
દૈત્યદાનવસંયોગાજ્જાતાસ્તીવ્રપરાક્રમાઃ ॥
સૈંહિકેયા ઇતિ ખ્યાતાસ્ત્રયોદશ મહાબલાઃ
રાહુઃ શલ્યો સુબલિનો બલશ્ચૈવ મહાબલઃ ॥
વાતાપિર્નમુચિશ્ચૈવાથેલ્વલઃ સ્વસૃપસ્તથા
અજિકો નરકશ્ચૈવ કાલનાભસ્તથૈવ ચ ॥
શરમાણશ્શરકલ્પશ્ચ એતે વંશવિવર્દ્ધનાઃ
એષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ દનુવંશવિવર્દ્ધનાઃ ॥
બહવશ્ચ સમુદ્ભૂતા વિસ્તરત્વાન્ન વર્ણિતાઃ .
સંહ્રાદસ્ય તુ દૈતેયા નિવાતકવચાઃ કુલે ॥
ઉત્પન્ના મરુતસ્તસ્મિંસ્તપસા ભાવિતાત્મનઃ
ષણ્મુખાદ્યા મહાસત્ત્વાસ્તામ્રાયાઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥
કાકી શ્યેની ચ ભાસી ચ સુગ્રીવી ચ શુકી તથા
ગૃદ્ધ્રિકાશ્વી હ્યુલૂકી ચ તામ્રા કન્યાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
કાકી કાકાનજનયદુલૂકી પ્રત્યુલૂકકાન્
શ્યેની શ્યેનાંસ્તથા ભાસી ભાસા ન્ગૃદ્ધી તુ ગૃધ્રકાન્ ॥
શુકી શુકાનજનયત્સુગ્રીવી શુભપક્ષિણઃ
અશ્વાનુષ્ટ્રાન્ગર્દભાંશ્ચ તામ્રા ચ કશ્યપપ્રિયા ॥
જનયામાસ ચેત્યેવં તામ્રાવંશાઃ પ્રકીર્તિતાઃ
વિનતાયાશ્ચ પુત્રૌ દ્વાવરુણો ગરુડસ્તથા ॥
સુપર્ણઃ પતતાં શ્રેષ્ઠો નારુણસ્સ્વેન કર્મણા
સુરસાયાસ્સહસ્રં તુ સર્પાણામમિતૌજસામ્ ॥
અનેકશિરસાં તેષાં ખેચરાણાં મહાત્મનામ્
યેષાં પ્રધાના રાજાનઃ શેષવાસુકિતક્ષકાઃ ॥
ઐરાવતો મહાપદ્મઃ કંબલાશ્વતરાવુભૌ
ઐલાપુત્રસ્તથા પદ્મઃ કર્કોટકધનંજયૌ॥
મહાનીલમહાકર્ણૌ ધૃતરાષ્ટ્રો બલાહકઃ
કુહરઃ પુષ્પદન્તશ્ચ દુર્મુખાસ્સુમુખસ્તથા ॥
બહુશઃ ખરરોમા ચ પાણિરિત્યેવમાદયઃ
ગણાઃ ક્રોધવશાયાશ્ચ તસ્યાસ્સર્વે ચ દંષ્ટ્રિણઃ ॥
અંડજાઃ પક્ષિણોઽબ્જાશ્ચ વરાહ્યાઃ પશવો મતાઃ
અનાયુષાયાઃ પુત્રાશ્ચ પંચાશચ્ચ મહાબલાઃ ॥
અભવન્બલવૃક્ષૌ ચ વિક્ષરોઽથ બૃહંસ્તથા
શશાંસ્તુ જનયામાસ સુરભિર્મહિષાંસ્તથા॥
ઇલા વૃક્ષાઁલ્લતા વલ્લીસ્તૃણજાતીસ્તુ સર્વશઃ
ખશા તુ યક્ષરક્ષાંસિ મુનિરપ્સરસસ્તથા ॥
અરિષ્ટાસૂત સર્પાંશ્ચ પ્રભાવૈર્માનવોત્તમાન્
એતે કશ્યપદાયાદાઃ કીર્તિતાસ્તે મુનીશ્વર ॥
યેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પઞ્ચમ્યા મુમાસંહિતાયાં કશ્યપવંશવર્ણનં નામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0