શિવ પુરાણ · અધ્યાય 5.2

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય મુનેર્વાક્યમુપમન્યોર્મહાત્મનઃ ॥
જાતભક્તિર્મહાદેવે કૃષ્ણઃ પ્રોવાચ તં મુનિમ્

॥ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
ઉપમન્યો મુને તાત કૃપાં કુરુ મમોપરિ ॥
યે યે શિવં સમારાધ્ય કામાનાપુશ્ચ તાન્વદ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્યોપમન્યુસ્સ મુનિશ્શૈવવરો મહાન્ ॥
કૃષ્ણવાક્યં સુપ્રશસ્ય પ્રત્યુવાચ કૃપાનિધિઃ

ઉપમન્યુરુવાચ॥
યૈર્યૈર્ભવારાધનતઃ પ્રાપ્તો હૃત્કામ એવ હિ ॥
તાંસ્તાન્ભક્તાન્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ ત્વં વૈ યદૂદ્વહ

શર્વાત્સર્વામરૈશ્વર્ય્યં હિરણ્યકશિપુઃ પુરા ॥
વર્ષાણાં દશલક્ષાણિ સોઽલભચ્ચન્દ્રશેખરાત્

તસ્યાઽથ પુત્રપ્રવરો નન્દનો નામ વિશ્રુતઃ ॥
સ ચ શર્વવરાદિન્દ્રં વર્ષાયુતમધોનયત્

વિષ્ણુચક્રં ચ તદ્ધોરં વજ્રમાખણ્ડલસ્ય ચ ॥
શીર્ણં પુરાઽભવત્કૃષ્ણ તદંગેષુ મહાહવે

ન શસ્ત્રાણિ વહંત્યંગે ધર્મતસ્તસ્ય ધીમતઃ ॥
ગ્રહસ્યાતિબલસ્યાજૌ ચક્રવજ્રમુખાન્યપિ

અર્દ્યમાનાશ્ચ વિબુધા ગ્રહેણ સુબલીયસા ॥
દેવદત્તવરા જઘ્નુરસુરેન્દ્રાસ્સુરાન્ભૃશમ્

તુષ્ટો વિદ્યુત્પ્રભસ્યાપિ ત્રૈલોક્યેશ્વરતા મદાત્ ॥
શતવર્ષસહસ્રાણિ સર્વલોકેશ્વરો ભવઃ

તથા પુત્રસહસ્રાણામયુતં ચ દદૌ શિવઃ ॥
મમ ચાનુચરો નિત્યં ભવિષ્યસ્યબ્રવીદિતિ

કુશદ્વીપે શુભં રાજ્યમદદાદ્ભગવાન્ભવઃ ॥
સ તસ્મૈ શઙ્કરઃ પ્રીત્યા વાસુદેવ પ્રહૃષ્ટધીઃ

ધાત્રા સૃષ્ટશ્શતમખો દૈત્યો વર્ષશતં પુરા ॥
તપઃ કૃત્વા સહસ્રં તુ પુત્રાણામલભદ્ભવાત્

યાજ્ઞવલ્ક્ય ઇતિ ખ્યાતો ગીતો વેદેષુ વૈ મુનિઃ॥
આરાધ્ય સ મહાદેવં પ્રાપ્તવાઞ્જ્ઞાનમુત્તમમ્

વેદવ્યાસસ્તુ યો નામ્ના પ્રાપ્તવાનતુલં યશઃ॥
સોઽપિ શંકરમારાધ્ય ત્રિકાલજ્ઞાનમાપ્તવાન્

ઇન્દ્રેણ વાલખિલ્યાસ્તે પરિભૂતાસ્તુ શઙ્કરાત્ ॥
લેભિરે સોમહર્તારં ગરુડં સર્વદુર્જયમ્

આપઃ પ્રનષ્ટાઃ સર્વાશ્ચ પૂર્વરોષાત્કપર્દ્દિનઃ ॥
શર્વં સમકપાલેન દેવૈરિષ્ટ્વા પ્રવર્તિતમ્

અત્રેર્ભાર્ય્યા ચાનસૂયા ત્રીણિ વર્ષશતાનિ ચ ॥
મુશલેષુ નિરાહારા સુપ્ત્વા શર્વાત્તતસ્સુતાન્

દત્તાત્રેયં મુનિં લેભે ચન્દ્રં દુર્વાસસં તથા ॥
ગંગાં પ્રવર્તયામાસ ચિત્રકૂટે પતિવ્રતા

વિકર્ણશ્ચ મહાદેવં તથા ભક્તસુખાવહમ્ ॥
પ્રસાદ્ય મહતીં સિદ્ધિમાપ્તવાન્મધુસૂદન

ચિત્રસેનો નૃપશ્શંભું પ્રસાદ્ય દૃઢભક્તિમાન્ ॥
સમસ્તનૃપભીતિભ્યોઽભયં પ્રાપાતુલં ચ કમ્

શ્રીકરો ગોપિકાસૂનુર્નૃપપૂજાવિલોકનાત્ ॥
જાતભક્તિર્મહાદેવે પરમાં સિદ્ધિમાપ્તવાન્

ચિત્રાઙ્ગદો નૃપસુતસ્સીમન્તિન્યાઃ પતિર્હરે ॥
શિવાનુગ્રહતો મગ્નો યમુનાયાં મૃતો ન હિ

સ ચ તક્ષાલયં ગત્વા તન્મૈત્રીં પ્રાપ્ય સુવ્રતઃ ॥
આયાતઃ સ્વગૃહં પ્રીતો નાનાધનસમન્વિતઃ

સીમંતિની પ્રિયા તસ્ય સોમવ્રતપરાયણા॥
શિવાનુગ્રહતઃ કૃષ્ણ લેભે સૌભાગ્યમુત્તમમ્

તત્પ્રભાવાદ્વ્રતે તસ્મિન્નેકો દ્વિજસુતઃ પુરા ॥
કશ્ચિત્સ્ત્રીત્વં ગતો લોભાત્કૃતદારાકૃતિશ્છલાત્

ચંચુકા પુંશ્ચલી દુષ્ટા ગોકર્ણે દ્વિજતઃ પુરા ॥
શ્રુત્વા ધર્મકથાં શંભોર્ભક્ત્યા પ્રાપ પરાં ગતિમ્

સ્વસ્ત્ર્યનુગ્રહતઃ પાપી બિંદુગો ચંચુકાપતિઃ ॥
શ્રુત્વા શિવપુરાણં સ સદ્ગતિં પ્રાપ શાંકરીમ્

પિંગલા ગણિકા ખ્યાતા મદરાહ્વો દ્વિજાધમઃ ॥
શૈવમૃષભમભ્યર્ચ્ય લેભાતે સદ્ગતિં ચ તૌ

મહાનન્દાભિધા કશ્ચિદ્વેશ્યા શિવપદાદૃતા ॥
દૃઢાત્પણાત્સુપ્રસાદ્ય શિવં લેભે ચ સદ્ગતિમ્

કૈકેયી દ્વિજબાલાઃ ચ સાદરાહ્વા શિવવ્રતા ॥
પરમં હિ સુખં પ્રાપ શિવેશવ્રતધારણાત્

વિમર્ષણશ્ચ નૃપતિશ્શિવભક્તિં વિધાય વૈ ॥
ગતિં લેભે પરાં કૃષ્ણ શિવાનુગ્રહતઃ પુરા

દુર્જનશ્ચ નૃપઃ પાપી બહુસ્ત્રીલંપટઃ ખલઃ ॥
શિવભક્ત્યા શિવં પ્રાપ નિર્લિપ્તઃ સર્વકર્મસુ

સસ્ત્રીકશ્શબરો નામ્ના શંકરશ્ચ શિવવ્રતી ॥
ચિતાભસ્મરતો ભક્ત્યા લેભે તદ્ગતિમુત્તમામ્

સૌમિની નામ ચાણ્ડાલી સંપૂજ્યાજ્ઞાનતો હિ સા ॥
લેભે શૈવીં ગતિં કૃષ્ણ શંકરાનુગ્રહાત્પરાત્

મહાકાલાભિધો વ્યાધો કિરાતઃ પરહિંસકઃ ॥
સમભ્યર્ચ્ય શિવં ભક્ત્યા લેભે સદ્ગતિમુત્તમામ્

દુર્વાસા મુનિશાર્દૂલશ્શિવાનુગ્રહતઃ પુરા ॥
તસ્તાર સ્વમતં લોકે શિવભક્તિં વિમુક્તિદામ્

કૌશિકશ્ચ સમારાધ્ય શંકરં લોક શંકરમ્ ॥
બ્રાહ્મણોઽભૂત્ક્ષત્રિયશ્ચ દ્વિતીય ઇવ પદ્મભૂઃ

શિવમભ્યર્ચ્ય સદ્ભક્ત્યા વિરંચિશ્શૈવસત્તમઃ ॥
અભૂત્સર્ગકરઃ કૃષ્ણ સર્વલોકપિતામહઃ

માર્કણ્ડેયો મુનિવરશ્ચિરંજીવી મહાપ્રભુઃ॥
શિવભક્તવરઃ શ્રીમાઞ્શિવાનુગ્રહતો હરે

દેવેન્દ્રો હિ મહાશૈવસ્ત્રૈલોક્યં બુભુજે પુરા॥
શિવાનુગ્રહતઃ કૃષ્ણ સર્વદેવાધિપઃ પ્રભુઃ

બલિપુત્રો મહાશૈવશ્શિવાનુગ્રહતો વશી॥
બાણો બભૂવ બ્રહ્માણ્ડનાયકસ્સકલેશ્વરઃ

હરિશ્શક્તિશ્ચ સદ્ભક્ત્યા દધીચશ્ચ મહેશ્વરઃ ॥
શિવાનુગ્રહતોઽભૂવંસ્તથા રામો હિ શાંકરઃ

કણાદો ભાર્ગવશ્ચૈવ ગુરુર્ગૌતમ એવ ચ ॥
શિવભક્ત્યા બભૂવુસ્તે મહાપ્રભવ ઈશ્વરા

શાકલ્યશ્શંસિતાત્મા ચ નવવર્ષશાતાન્યપિ ॥
ભવમારાધયામાસ મનોયજ્ઞેન માધવ

તુતોષ ભગવાનાહ ગ્રંથકર્તા ભવિષ્યસિ॥
વત્સાક્ષય્યા ચ તે કીર્તિસ્ત્રૈલોક્યે પ્રભવિષ્યતિ

અક્ષયં ચ કુલં તેઽસ્તુ મહર્ષિભિરલંકૃતમ્ ॥
ભવિષ્યસિ ઋષિશ્રેષ્ઠ સૂત્રકર્તા તતસ્તતઃ

ઇત્યેવં શંકરાત્પ્રાપ વરં મુનિવરસ્સ વૈ ॥
ત્રૈલોક્યે વિતતશ્ચાસીત્પૂજ્યશ્ચ યદુનન્દન

સાવર્ણિરિતિ વિખ્યાત ઋષિરાસીત્કૃતે યુગે ॥
ઇહ તેન તપસ્તપ્તં ષષ્ટિવર્ષશતાનિ ચ

તમાહ ભગવાન્રુદ્રસ્સાક્ષાત્તુષ્ટોસ્મિ તેઽનઘ ॥
ગ્રંથકૃલ્લોકવિખ્યાતો ભવિતાસ્યજરામરઃ

એવંવિધો મહાદેવઃ પુણ્યપૂર્વતરૈસ્તતઃ ॥
સમર્ચ્ચિતશ્શુભાન્કામાન્પ્રદદાતિ યથેપ્સિતાન્

એકેનૈવ મુખેનાહં વક્તું ભગવતો ગુણાઃ ॥
યે સંતિ તાન્ન શક્નોમિ હ્યપિ વર્ષશતૈરપિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પંચમ્યામુમાસંહિતાયાં સનત્કુમારવ્યાસસંવાદે ઉપમન્યૂપદેશો નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ