શિવ પુરાણ · અધ્યાય 5.13

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
તપસ્તપતિ યોઽરણ્યે વન્યમૂલફલાશનઃ ॥
યોઽધીતે ઋચમેકાં હિ ફલં સ્યાત્તત્સમં મુને

શ્રુતેરધ્યયનાત્પુણ્યં યદાપ્નોતિ દ્વિજોત્તમઃ ॥
તદધ્યાપનતશ્ચાપિ દ્વિગુણં ફલમશ્નુતે

જગદ્યથા નિરાલોકં જાયતેઽશશિભાસ્કરમ્ ॥
વિના તથા પુરાણં હ્યધ્યેયમસ્માન્મુને સદા

તપ્યમાનં સદાજ્ઞાનાન્નિરયે યોઽપિ શાસ્ત્રતઃ ॥
સમ્બોધયતિ લોકં તં તસ્માત્પૂજ્યઃ પુરાણગઃ

સર્વેષાં ચૈવ પાત્રાણાં મધ્યે શ્રેષ્ઠઃ પુરાણવિત્ ॥
પતનાત્ત્રાયતે યસ્માત્તસ્માત્પાત્રમુદાહૃતમ્

મર્ત્યબુદ્ધિર્ન કર્તવ્યા પુરાણજ્ઞે કદાચન ॥
પુરાણજ્ઞસ્સર્વવેત્તા બ્રહ્મા વિષ્ણુર્હરો ગુરુઃ

ધનં ધાન્યં હિરણ્યં ચ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥
દેયં પુરાણવિજ્ઞાય પરત્રેહ ચ શર્મ્મણે

યો દદાતિ મહાપ્રીત્યા પુરાણજ્ઞાય સજ્જનઃ ॥
પાત્રાય શુભવસ્તૂનિ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

મહીં ગાં વા સ્યંદનાંશ્ચ ગજાનશ્વાંશ્ચ શોભનાન્ ॥
યઃ પ્રયચ્છતિ પાત્રાય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

અક્ષયાન્સર્વકામાંશ્ચ પરત્રેહ ચ જન્મનિ ॥
અશ્વમેધમખસ્યાપિ સ ફલં લભતે પુમાન્

મહી દદાતિ યસ્તસ્મૈ કૃષ્ટાં ફલવતીં શુભામ્ ॥
સ તારયતિ વૈ વંશ્યાન્દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્

ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્કામાનંતે દિવ્યશરીરવાન્ ॥
વિમાનેન ચ દિવ્યેન શિવલોકં સ ગચ્છતિ

ન યજ્ઞૈસ્તુષ્ટિમાયાંતિ દેવાઃ પ્રોક્ષણકૈરપિ ॥
બલિભિઃ પુષ્પપૂજાભિર્યથા પુસ્તકવાચનૈઃ

શંભોરાયતને યસ્તુ કારયેદ્ધર્મપુસ્તકમ્ ॥
વિષ્ણોરર્કસ્ય કસ્યાપિ શૃણુ તસ્યાપિ તત્ફલમ્

રાજસૂયાશ્વમેધાનાં ફલમાપ્નોતિ માનવઃ ॥
સૂર્યલોકં ચ ભિત્ત્વાશુ બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ

સ્થિત્વા કલ્પશતાન્યત્ર રાજા ભવતિ ભૂતલે ॥
ભુંક્તે નિષ્કંટકં ભોગાન્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય યત્ફલં સમુદાહૃતમ્ ॥
તત્ફલં સમાવાપ્નોતિ દેવાગ્રે યો જપં ચરેત્

ઇતિહાસપુરાણાભ્યાં શમ્ભોરાયતને શુભે ॥
નાન્યત્પ્રીતિકરં શંભોસ્તથાન્યેષાં દિવૌકસામ્

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કાર્યં પુસ્તકવાચનમ્ ॥
તથાસ્ય શ્રવણં પ્રેમ્ણા સર્વકામફલપ્રદમ્

પુરાણશ્રવણાચ્છંભોર્નિષ્પાપો જાયતે નરઃ ॥
ભુક્ત્વા ભોગાન્સુવિપુલાઞ્છિવલોકમવાપ્નુયાત્

રાજસૂયેન યત્પુણ્યમગ્નિષ્ટોમશતેન ચ ॥
તત્પુણ્યં લભતે શંભોઃ કથાશ્રવણમાત્રતઃ

સર્વતીર્થાવગાહેન ગાં કોટિપ્રદાનતઃ ॥
તત્ ફલં લભતે શંભોઃ કથાશ્રવણતો મુને

યે શૃણ્વંતિ કથાં શંભોસ્સદા ભુવનપાવનીમ્ ॥
તે મનુષ્યા ન મંતવ્યા રુદ્રા એવ ન સંશયઃ

શૃણ્વતાં શિવસત્કીર્તિં સતાં કીર્તયતાં ચ તામ્ ॥
પદામ્બુજરજાંસ્યેવ તીર્થાનિ મુનયો વિદુઃ

ગંતું નિઃશ્રેયસં સ્થાનં યેઽભિવાંછન્તિ દેહિનઃ ॥
કથાં પૌરાણિકીં શૈવીં ભક્ત્યા શૃણ્વંતુ તે સદા

કથાં પૌરાણિકીં શ્રોતું યદ્યશક્તસ્સદા ભવેત્ ॥
નિયતાત્મા પ્રતિદિનં શૃણુયાદ્વા મુહૂર્તકમ્

યદિ પ્રતિદિનં શ્રોતુમશક્તો માનવો ભવેત્ ॥
પુણ્યમાસાદિષુ મુને શૃણુયાચ્છાંકરીં કથામ્

શૈવીં કથાં હિ શૃણ્વાનઃ પુરુષો હિ મુનીશ્વર ॥
સ નિસ્તરતિ સંસારં દગ્ધ્વા કર્મમહાટવીમ્

કથાં શૈવીં મુહૂર્તં વા તદર્દ્ધં ક્ષણં ચ વા ॥
યે શૃણ્વxતિ નરા ભક્ત્યા ન તેષાં દુર્ગતિર્ભવેત્

યત્પુણ્યં સર્વદાનેષુ સર્વયજ્ઞેષુ વા મુને ॥
શંભોઃ પુરાણશ્રવણાત્તત્ફલં નિશ્ચલં ભવેત્

વિશેષતઃ કલૌ વ્યાસ પુરાણશ્રવણાદૃતે ॥
પરો ધર્મો ન પુંસાં હિ મુક્તિધ્યાનપરઃ સ્મૃતઃ

પુરાણશ્રવણં શમ્ભોર્નામસંકીર્તનં તથા ॥
કલ્પદ્રુમફલં રમ્યં મનુષ્યાણાં ન સંશયઃ

કલૌ દુર્મેધસાં પુંસાં ધર્માચારોઝ્ઝિતાત્મનામ્ ॥
હિતાય વિદધે શમ્ભુઃ પુરાણાખ્યં સુધારસમ્

એકોઽજરામરસ્યાદ્વૈ પિબન્નેવામૃતં પુમાન્ ॥
શમ્ભોઃ કથામૃતાપાનાત્કુલમેવાજરામરમ્

યા ગતિઃ પુણ્યશીલાનાં યજ્વનાં ચ તપસ્વિનામ્ ॥
સા ગતિસ્સહસા તાત પુરાણશ્રવણાત્ખલુ

જ્ઞાનવાપ્તિર્યદા ન સ્યાદ્યોગશાસ્ત્રાણિ યત્નતઃ ॥
અધ્યેતવ્યાનિ પૌરાણં શાસ્ત્રં શ્રોતવ્યમેવ ચ

પાપં સંક્ષીયતે નિત્યં ધર્મ્મશ્ચૈવ વિવર્દ્ધતે॥
પુરાણશ્રવણાજ્જ્ઞાની ન સંસારં પ્રપદ્યતે

અતએવ પુરાણાનિ શ્રોતવ્યાનિ પ્રયત્નતઃ ॥
ધર્માર્થકામલાભાય મોક્ષમાર્ગાપ્તયે તથા

યજ્ઞૈર્દાનૈસ્તપોભિસ્તુ યત્ફલં તીર્થસેવયા ॥
તત્ફલમ સમવાપ્નોતિ પુરાણશ્રવણાન્નરઃ

ન ભવેયુઃ પુરાણાનિ ધર્મમાર્ગે ક્ષણાનિ તુ ॥
યદ્યત્ર યદ્વ્રતી સ્થાતા ચાત્ર પારત્રકી કથામ્

ષડ્વિંશતિપુરાણાનાં મધ્યેઽપ્યેકં શૃણોતિ યઃ ॥
પઠેદ્વા ભક્તિયુક્તસ્તુ સ મુક્તો નાત્ર સંશયઃ

અન્યો ન દૃષ્ટસ્સુખદો હિ માર્ગઃ પુરાણમાર્ગો હિ સદા વરિષ્ઠઃ ॥
શાસ્ત્રં વિના સર્વમિદં ન ભાતિ સૂર્ય્યેણ હીના ઇવ જીવલોકાઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પઞ્ચમ્યામુમાસંહિતાયાં પુરાણમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ