શિવ પુરાણ · અધ્યાય 5.10

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
મિથ્યાગમં પ્રવૃત્તસ્તુ દ્વિજિહ્વાખ્યે ચ ગચ્છતિ ॥
જિહ્વાર્દ્ધકોશવિસ્તીર્ણહલૈસ્તીક્ષ્ણઃ પ્રપીડ્યતે

નિર્ભર્ત્સયતિ યઃ ક્રૂરો માતરં પિતરં ગુરુમ્ ॥
વિષ્ઠાભિઃ કૃમિમિશ્રાભિર્મુખમાપૂર્ય્ય હન્યતે

યે શિવાયતનારામવાપીકૂપતડાગકાન્॥
વિદ્રવંતિ દ્વિજસ્થાનં નરાસ્તત્ર રમંતિ ચ

કામાયોદ્વર્તનાભ્યંગ સ્નાનપાનામ્બુભોજનમ્ ॥
ક્રીડનં મૈથુનં દ્યૂતમાચરન્તિ મદોદ્ધતા

પેચિરે વિવિધૈર્ઘેરૈરિક્ષુયંત્રાદિપીડનૈઃ ॥
નિરયાગ્નિષુ પચ્યંતે યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

તેન તેનૈવ રૂપેણ તાડ્યતે પારદારિકાઃ ॥
ગાઢમાલિંગ્ય તે નારીં સુતપ્તાં લોહનિર્મિતામ્

પૂર્વાકારાશ્ચ પુરુષાઃ પ્રજ્વલન્તિ સમંતતઃ ॥
દુશ્ચારિણીં સ્ત્રિયં ગાઢમાલિંગંતિ રુદંતિ ચ

યે શૃણ્વંતિ સતાં નિંદાં તેષાં કર્ણપ્રપૂરણમ્ ॥
અગ્નિવર્ણૈરયઃકીલૈસ્તપ્તૈસ્તામ્રાદિનિર્મિતૈઃ

ત્રપુસીસારકૂટાદ્ભિઃ ક્ષીરેણ ચ પુનઃપુનઃ॥
સુતપ્તતીક્ષ્ણતૈલેન વજ્રલેપેન વા પુનઃ

ક્રમાદાપૂર્ય્યકર્ણાંસ્તુ નરકેષુ ચ યાતનાઃ ॥
અનુક્રમેણ સર્વેષુ ભવંત્યેતાઃ સમંતતઃ

સર્વેન્દ્રિયાણામપ્યેવં ક્રમાત્પાપેન યાતનાઃ ॥
ભવંતિ ઘોરાઃ પ્રત્યેકં શરીરેણ કૃતેન ચ

સ્પર્શદોષેણ યે મૂઢાસ્સ્પૃશંતિ ચ પરસ્ત્રિયમ્ ॥
તેષાં કરોઽગ્નિવર્ણાભિઃ પાંશુભિઃ પૂર્ય્યતે ભૃશમ્

તેષાં ક્ષારાદિભિસ્સર્વૈશ્શરીરમનુલિપ્યતે ॥
યાતનાશ્ચ મહાકષ્ટાસ્સર્વેષુ નરકેષુ ચ

કુર્વન્તિ પિત્રોર્ભૃકુટિં કરનેત્રાણિ યે નરા ॥
વક્ત્રાણિ તેષાં સાંતાનિ કીર્ય્યંતે શંકુભિર્દૃઢમ્

યૈરિન્દ્રિયૈર્નરા યે ચ કુર્વન્તિ પરસ્ત્રિયમ્ ॥
ઇન્દ્રિયાણિ ચ તેષાં વૈ વિકુર્વંતિ તથૈવ ચ

પરદારાંશ્ચ પશ્યન્તિ લુબ્ધાસ્સ્તબ્ધેન ચક્ષુષા ॥
સૂચીભિશ્ચાગ્નિવર્ણાભિસ્તેષાં નેત્રપ્રપૂરણમ્

ક્ષારાદ્યૈશ્ચ ક્રમાત્સર્વા ઇહૈવ યમયાતનાઃ ॥
ભવંતિ મુનિશાર્દૂલ સત્યંસત્યં ન સંશયઃ

દેવાગ્નિગુરુવિપ્રેભ્યશ્ચાનિવેદ્ય પ્રભુંજતે ॥
લોહકીલશતૈસ્તપ્તૈસ્તજ્જિહ્વાસ્યં ચ પૂર્ય્યતે

યે દેવારામપુષ્પાણિ લોભાત્સંગૃહ્ય પાણિના ॥
જિઘ્રંતિ ચ નરા ભૂયઃ શિરસા ધારયંતિ ચ

આપૂર્ય્યતે શિરસ્તેષાં તપ્તૈર્લોહસ્ય શંકુભિઃ ॥
નાસિકા વાતિબહુલૈસ્તતઃ ક્ષારાદિભિર્ભૃશમ્

યે નિંદન્તિ મહાત્માનં વાચકં ધર્મ્મદેશિકમ્ ॥
દેવાગ્નિગુરુભક્તાંશ્ચ ધર્મશાસ્ત્રં ચ શાશ્વતમ્

તેષામુરસિ કણ્ઠે ચ જિહ્વાયાં દંતસન્ધિષુ ॥
તાલુન્યોષ્ઠે નાસિકાયાં મૂર્ધ્નિ સર્વાઙ્ગસન્ધિષુ

અગ્નિવર્ણાસ્તુ તપ્તાશ્ચ ત્રિશાખા લોહશંકવઃ ॥
આખિદ્યંતે ચ બહુશઃ સ્થાનેષ્વેતેષુ મુદ્ગરૈઃ

તતઃ ક્ષારેણ દીપ્તેન પૂર્યતે હિ સમં તતઃ ॥
યાતનાશ્ચ મહત્યો વૈ શરીરસ્યાતિ સર્વતઃ

અશેષનરકેષ્વેવ ક્રમંતિ ક્રમશઃ પુનઃ ॥
યે ગૃહ્ણન્તિ પરદ્રવ્યં પદ્ભ્યાં વિપ્રં સ્પૃશંતિ ચ

શિવોપકરણં ગાં ચ જ્ઞાનાદિલિખિતં ચ યત્ ॥
હસ્તપાદાદિભિસ્તેષામાપૂર્ય્યંતે સમંતતઃ

નરકેષુ ચ સર્વેષુ વિચિત્રા દેહયાતનાઃ ॥
ભવંતિ બહુશઃ કષ્ટાઃ પાણિપાદસમુદ્ભવાઃ

શિવાયતનપર્ય્યંતે દેવારામેષુ કુત્રચિત્॥
સમુત્સૃજંતિ યે પાપાઃ પુરીષં મૂત્રમેવ ચ

તેષાં શિશ્નં સવૃષણં ચૂર્ણ્યતે લોહમુદ્ગરૈઃ॥
સૂચીભિરગ્નિવર્ણાભિસ્કથા ત્વાપૂર્ય્યતે પુનઃ

તતઃ ક્ષારેણ મહતા તીવ્રેણ ચ પુનઃ પુનઃ ॥
દ્રુતેન પૂર્યતે ગાઢં ગુદે શિશ્ને ચ દેહિનઃ

મનસ્સર્વેન્દ્રિયાણાં ચ યસ્મા દ્દુઃખં પ્રજાયતે ॥
ધને સત્યપિ યે દાનં ન પ્રયચ્છંતિ તૃષ્ણયા

અતિથિં ચાવમન્યતે કાલે પ્રાપ્તે ગૃહાશ્રમે ॥
તસ્માત્તે દુષ્કૃતં પ્રાપ્ય ગચ્છંતિ નિરયેઽશુચૌ

યેઽન્નં દત્ત્વા હિ ભુંજંતિ ન શ્વભ્યસ્સહ વાયસૈઃ ॥
તેષાં ચ વિવૃતં વક્ત્રં કીલકદ્વયતાડિતમ્

કૃમિભિઃ પ્રાણિભિશ્ચોગ્રૈર્લોહતુણ્ડૈશ્ચ વાયસૈઃ ॥
ઉપદ્રવૈર્બહુવિધૈરુગ્રૈરંતઃ પ્રપીડ્યતે

શ્યામશ્ચ શબલશ્ચૈવ યમમાર્ગાનુરોધકૌ ॥
યૌ સ્તસ્તાભ્યાં પ્રયચ્છામિ તૌ ગૃહ્ણીતામિમં બલિમ્

યે વા વરુણવાયવ્યા યામ્યા નૈરૃત્યવાયસાઃ ॥
વાયસા પુણ્યકર્માણસ્તે પ્રગૃહ્ણંતુ મે બલિમ્

શિવામભ્યર્ચ્ય યત્નેન હુત્વાગ્નૌ વિધિપૂર્વકમ્ ॥
શૈવૈર્મન્ત્રૈર્બલિં યે ચ દદંતે ન ચ તે યમમ્

પશ્યંતિ ત્રિદિવં યાંતિ તસ્માદ્દદ્યાદ્દિનેદિને॥
મણ્ડલં ચતુરસ્રં તુ કૃત્વા ગંધાદિવાસિતમ્

ધન્વન્તર્યર્થમીશાન્યાં પ્રાચ્યામિન્દ્રાય નિઃક્ષિપેત્ ॥
યામ્યાં યમાય વારુણ્યાં સુદક્ષોમાય દક્ષિણે

પિતૃભ્યસ્તુ વિનિક્ષિપ્ય પ્રાચ્યામર્યમણે તતઃ ॥
ધાતુશ્ચૈવ વિધાતુશ્ચ દ્વારદેશે વિનિઃક્ષિપેત્

શ્વભ્યશ્ચ શ્વપતિભ્યશ્ચ વયોભ્યો વિક્ષિપેદ્ભુવિ ॥
દેવૈઃ પિતૃમનુષ્યૈશ્ચ પ્રેતૈર્ભૂતૈસ્સગુહ્યકૈ

વયોભિઃ કૃમિકીટૈશ્ચ ગૃહસ્થશ્ચોપજીવ્યતે ॥
સ્વાહાકારઃ સ્વધાકારો વષટ્કારસ્તૃતીયકઃ

હંતકારસ્તથૈવાન્યો ધેન્વા સ્તનચતુષ્ટયમ્॥
સ્વાહાકારં સ્તનં દેવાસ્સ્વધાં ચ પિતરસ્તથા

વષટ્કારં તથૈવાન્યે દેવા ભૂતેશ્વરાસ્તથા ॥
હંતકારં મનુષ્યાશ્ચ પિબંતિ સતતં સ્ત નમ્

યસ્ત્વેતાં માનવો ધેનું શ્રદ્ધયા હ્યનુપૂર્વિકામ્ ॥
કરોતિ સતતં કાલે સાગ્નિત્વાયોપકલ્પ્યતે

યસ્તાં જહાતિ વા સ્વસ્થસ્તામિસ્રે સ તુ મજ્જતિ ॥
તસ્માદ્દત્ત્વા બલિં તેભ્યો દ્વારસ્થશ્ચિંતયેત્ક્ષણમ્

ક્ષુધાર્તમતિથિં સમ્યગેકગ્રામનિવાસિનમ્ ॥
ભોજયેત્તં શુભાન્નેન યથાશક્ત્યાત્મભોજનાત્

અતિથિર્યસ્ય ભગ્નાશો ગૃહાત્પ્રતિનિવર્તતે ॥
સ તસ્મૈ દુષ્કૃતં દત્ત્વા પુણ્યમા દાય ગચ્છતિ

તતોઽન્નં પ્રિયમેવાશ્નન્નરઃ શૃંખલવાન્પુનઃ ॥
જિહ્વાવેગેન વિદ્ધોત્ર ચિરં કાલં સ તિષ્ઠતિ

યતસ્તં માંસમુદ્ધત્ય તિલમાત્રપ્રમાણતઃ ॥
ખાદિતું દીયતે તેષાં ભિત્ત્વા ચૈવ તુ શોણિતમ્

નિશ્શેષતઃ કશાભિસ્તુ પીડ્યતે ક્રમશઃ પુનઃ ॥
બુભુક્ષયાતિકષ્ટં હિ તથાયાતિ પિપાસયા

એવમાદ્યા મહાઘોરા યાતનાઃ પાપકર્મણામ્ ॥
અંતે યત્પ્રતિપન્નં હિ તત્સંક્ષેપેણ સંશૃણુ

યઃ કરોતિ મહાપાપં ધર્મ્મં ચરતિ વૈ લઘુ ॥
ધર્મ્મં ગુરુતરં વાપિ તથાવસ્થે તયોઃ શૃણુ

સુકૃતસ્ય ફલં નોક્તં ગુરુપા પપ્રભાવતઃ ॥
ન મિનોતિ સુખં તત્ર ભોગૈર્બહુભિરન્વિતઃ

તથોદ્વિગ્નોતિસંતપ્તો ન ભક્ષ્યૈર્મન્યતે સુખમ્ ॥
અભાવાદગ્રતોઽન્યસ્ય પ્રતિકલ્પં દિનેદિને

પુમાન્યો ગુરુધર્મ્માઽપિ સોપવાસો યથા ગૃહી ॥
વિત્તવાન્ન વિજાનાતિ પીડાં નિયમસંસ્થિતઃ

તાનિ પાપાનિ ઘોરાણિ સંતિ યૈશ્ચ નરો ભુવિ ॥
શતધા ભેદમાપ્નોતિ ગિરિર્વજ્રહતો યથા

॥
ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પઞ્ચમ્યામુમાસંહિતાયાં નરકગતિભોગવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ