શિવ પુરાણ · અધ્યાય 4.7

ઋષય ઊચુઃ ॥
કથં ગંગા સમાયાતા વૈશાખે સપ્તમીદિને ॥
નર્મદાયાં વિશેષેણ સૂતૈતદ્વર્ણય પ્રભો

ઈશ્વરશ્ચ કથં જાતો નન્દિકેશો હિ નામતઃ ॥
વૃત્તં તદપિ સુપ્રીત્યા કથય ત્વં મહામતે

સૂત ઉવાચ ॥
સાધુ પૃષ્ટમૃષિશ્રેષ્ઠા નન્દિકેશાશ્રિતં વચઃ ॥
તદહં કથયામ્યદ્ય શ્રવણાત્પુણ્યવર્દ્ધનમ્

બ્રાહ્મણી ઋષિકા નામ્ના કસ્યચિચ્ચ દ્વિજન્મનઃ ॥
સુતા વિવાહિતા કસ્મૈચિદ્દ્વિજાય વિધાનતઃ

પૂર્વકર્મપ્રભાવેન પત્ની સા હિ દ્વિજન્મનઃ ॥
સુવ્રતાપિ ચ વિપ્રેન્દ્રા બાલવૈધવ્યમાગતા

અથ સા દ્વિજપત્ની હિ બ્રહ્મચર્ય્યવ્રતાન્વિતા ॥
પાર્થિવાર્ચનપૂર્વં હિ તપસ્તેપે સુદારુણમ્

તસ્મિન્નવસરે દુષ્ટો મૂઢનામાઽસુરો બલી ॥
યયૌ તત્ર મહામાયી કામબાણેન તાડિતઃ

તપન્તીં તાં સમાલોક્ય સુન્દરીમતિકામિનીમ્ ॥
તયા ભોગં યયાચે સ નાનાલોભં પ્રદર્શયન્

અથ સા સુવ્રતા નારી શિવધ્યાનપરાયણા ॥
તસ્મિન્દૃષ્ટિં દધૌ નૈવ કામદૃષ્ટ્યા મુનીશ્વરાઃ

ન માનિતવતી તં ચ બ્રાહ્મણી સા તપોરતા ॥
અતીવ હિ તપોનિષ્ઠાસીચ્છિવધ્યાનમાશ્રિતા

અથ મૂઢઃ સ દૈત્યેન્દ્રઃ તયા તન્વ્યા તિરસ્કૃતઃ ॥
ચુક્રોધ વિકટં તસ્યૈ પશ્ચાદ્રૂપમદર્શયત્

અથ પ્રોવાચ દુષ્ટાત્મા દુર્વચો ભયકારકમ્ ॥
ત્રાસયામાસ બહુશસ્તાં ચ પત્નીં દ્વિજન્મનઃ

તદા સા ભયસંત્રસ્તા બહુવારં શિવેતિ ચ ॥
બભાષે સ્નેહતસ્તન્વી દ્વિજપત્ની શિવાશ્રયા

વિહ્વલાતીવ સા નારી શિવનામપ્રભાષિણી ॥
જગામ શરણં શમ્ભોઃ સ્વધર્માવનહેતવે

શરણાગતરક્ષાર્થં કર્તું સદ્વૃત્તમાહિતમ્ ॥
આનન્દાર્થં હિ તસ્યાસ્તુ શિવ આવિર્બભૂવ હ

અથ તં મૂઢનામાનં દૈત્યેન્દ્રં કામ વિહ્વલમ્ ॥
ચકાર ભસ્મસાત્સદ્યઃ શંકરો ભક્તવત્સલઃ

તતશ્ચ પરમેશાનો કૃપાદૃષ્ટ્યા વિલોક્ય તામ્ ॥
વરં બ્રૂહીતિ ચોવાચ ભક્તરક્ષણદક્ષધીઃ

શ્રુત્વા મહેશવચનં સા સાધ્વી દ્વિજકામિની ॥
દદર્શ શાંકરં રૂપમાનન્દજનકં શુભમ્

તતઃ પ્રણમ્ય તં શંભું પરમેશસુખાવહમ્ ॥
તુષ્ટાવ સાઞ્જલિઃ સાધ્વી નતસ્કન્ધા શુભાશયા

ઋષિકોવાચ ॥
દેવદેવ મહાદેવ શરણાગતવત્સલ ॥
દીનબન્ધુસ્ત્વમીશાનો ભક્તરક્ષાકરઃ સદા

ત્વયા મે રક્ષિતો ધર્મો મૂઢનામ્નોઽસુરાદિહ ॥
યદયં નિહતો દુષ્ટો જગદ્રક્ષા કૃતા ત્વયા

સ્વપાદયોઃ પરાં ભક્તિં દેહિ મે હ્યનપાયિનીમ્ ॥
અયમેવ વરો નાથ કિમન્યદધિકં હ્યતઃ

અન્યદાકર્ણય વિભો પ્રાર્થનાં મે મહેશ્વર ॥
લોકાનામુપકારાર્થમિહ ત્વં સંસ્થિતો ભવ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ સ્તુત્વા મહાદેવમૃષિકા સા શુભવ્રતા ॥
તૂષ્ણીમાસાથ ગિરિશઃ પ્રોવાચ કરુણાકરઃ

ગિરિશ ઉવાચ ॥
ઋષિકે સુચરિત્રા ત્વં મમ ભક્તા વિશેષતઃ ॥
દત્તા વરાશ્ચ તે સર્વે તુભ્યં યેયે હિ યાચિતાઃ

એતસ્મિન્નંતરે તત્ર હરિબ્રહ્માદયઃ સુરાઃ ॥
શિવાવિર્ભાવમાજ્ઞાય યયુર્હર્ષસમન્વિતાઃ

શિવં પ્રણમ્ય સુપ્રીત્યા સમાનર્ચુશ્ચ તેઽખિલાઃ ॥
તુષ્ટુવુર્નતકા વિપ્રાઃ કરૌ બદ્ધ્વા સુચેતસઃ

એતસ્મિન્સમયે ગંગા સાધ્વી તાં સ્વર્ધુની જગૌ॥
ઋષિકાં સુપ્રસન્નાત્મા પ્રશંસન્તો ચ તીદ્વિધિમ્

ગંગોવાચ॥
મમાર્થે ચૈવ વૈશાખે માસિ દેયં ત્વયા વચઃ ॥
સ્થિત્યર્થં દિનમેકં મે સામીપ્યં કાર્ય્યમેવ હિ

સૂત ઉવાચ॥
ગંગાવચનમાકર્ણ્ય સા સાધ્વી પ્રાહ સુવ્રતા॥
તથાસ્ત્વિતિ વચઃ પ્રીત્યા લોકાનાં હિતહેતવે

આનન્દાર્થં શિવસ્તસ્યાઃ સુપ્રસન્નશ્ચ પાર્થિવે ॥
તસ્મિઁલ્લિંગે લયં યાતઃ પૂર્ણાંશેન તયા હરઃ

દેવઃ સર્વે સુપ્રસન્નાઃ પ્રશંસંતિ શિવં ચ તામ્॥
સ્વંસ્વં ધામ યયુર્વિષ્ણુબ્રહ્માદ્યા અપિ સ્વર્ણદી

તદ્દિનાત્પાવનં તીર્થમાસીદીદૃશમુત્તમમ્॥
નન્દિકેશઃ શિવઃ ખ્યાતઃ સર્વપાપવિનાશનઃ

ગંગાપિ પ્રતિવર્ષં તદ્દિને યાતિ શુભેચ્છયા।
ક્ષાલનાર્થં સ્વપાપસ્ય યદ્ગ્રહીતં નૃણાં દ્વિજાઃ

તત્ર સ્નાતો નરઃ સમ્યઙ્ નંદિકેશં સમર્ચ્ય ચ ॥
બ્રહ્મહત્યાદિભિઃ પાપૈર્મુચ્યતે હ્યખિલૈરપિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે ચતુર્થ્યાં કોટિરુદ્રસંહિતાયાં નન્દિકેશ્વરશિવલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ