શિવ પુરાણ · અધ્યાય 4.37

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥
સૂતસૂત મહાભાગ જ્ઞાનવાનસિ સુવ્રત ॥
પુનરેવ શિવસ્ય વૈ ચરિતં બ્રૂહિ વિસ્તરાત્

પુરાતનાશ્ચ રાજાન ઋષયો દેવતાસ્તથા॥
આરાધનઞ્ચ તસ્યૈવ ચકુર્દેવવરસ્ય હિ

સૂત ઉવાચ॥
સાધુ પૃષ્ટમૃષિશ્રેષ્ઠાઃ શ્રૂયતાં કથયામિ વઃ ॥ ।
ચરિત્રં શાંકરં રમ્યં શૃણ્વતાં ભુક્તિમુક્તિદમ્

એતદેવ પુરા પૃષ્ટો નારદેન પિતામહઃ ॥
પ્રત્યુવાચ પ્રસન્નાત્મા નારદં મુનિસત્તમમ્ ।

બ્રહ્મોવાચ ॥
શૃણુ નારદ સુપ્રીત્યા શાંકરં ચરિતં વરમ્॥
પ્રવક્ષ્યામિ ભવત્સ્નેહાન્મહાપાતકનાશનમ્

રમયા સહિતો વિષ્ણુશ્શિવપૂજાં ચકાર હ ॥
કૃપયા પરમેશસ્ય સર્વાન્કામાનવાપ હિ

અહં પિતામહશ્ચાપિ શિવપૂજનકારકઃ ॥
તસ્યૈવ કૃપયા તાત વિશ્વસૃષ્ટિકરસ્સદા

શિવપૂજાકરા નિત્યં મત્પુત્રાઃ પરમર્ષયઃ ॥
અન્યે ચ ઋષયો યે તે શિવપૂજનકારકાઃ

॥
નારદ ત્વં વિશેષેણ શિવપૂજનકારકઃ ॥
સપ્તર્ષયો વસિષ્ઠાદ્યાઃ શિવપૂજનકારકાઃ

અરુંધતી મદાસાધ્વી લોપામુદ્રા તથૈવ ચ ॥
અહલ્યા ગૌતમસ્ત્રી ચ શિવપૂજનકારિકાઃ

દુર્વાસાઃ કૌશિકશ્શક્તિર્દધીચો ગૌતમસ્તથા ॥
કણાદો ભાર્ગવો જીવો વૈશંપાયન એવ ચ

એતે ચ મુનયસ્સર્વે શિવપૂજાકરા મતાઃ॥
તથા પરાશરો વ્યાસશ્શિવપૂજારતસ્સદા

ઉપમન્યુર્મહાભક્તશ્શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
યાજ્ઞવલ્ક્યો મહાશૈવો જૈમિનિર્ગર્ગ એવ ચ

શુકશ્ચ શૌનકાદ્યાશ્ચ શઙ્કરસ્ય પ્રપૂજકાઃ ॥
અન્યેઽપિ બહવસ્સન્તિ મુનયો મુનિસત્તમાઃ

અદિતિર્દેવમાતા ચ નિત્યં પ્રીત્યા ચકાર હ ॥
પાર્થિવીં શૈવપૂજાં વૈ સવધૂઃ પ્રેમતત્પરા

શક્રાદયો લોકપાલા વસવશ્ચ સુરાસ્તથા ॥
મહારાજિકદેવાશ્ચ સાધ્યાશ્ચ શિવપૂજકાઃ

ગન્ધર્વા કિન્નરાદ્યાશ્ચોપસુરાશ્શિવપૂજકાઃ ॥
તથાઽસુરા મહાત્માનશ્શિવપૂજાકરા મતાઃ

હિરણ્યકશિપુર્દેત્યસ્સાનુજત્સસુતો મુને॥
શિવપૂજાકરો નિત્યં વિરોચનબલી તથા

મહાશૈવ સ્મૃતો બાણો હિરણ્યાક્ષસુતાસ્તથા॥
વૃષપર્વા દનુસ્તાત દાનવાઃ શિવપૂજકાઃ

શેષશ્ચ વાસુકિશ્ચૈવ તક્ષકશ્ચ તથા પરે ॥
શિવભક્તા મહાનાગા ગરુડાદ્યાશ્ચ પક્ષિણઃ

સૂર્યચન્દ્રાવુભૌ દેવૌ પૃથ્વ્યાં વંશપ્રવર્ત્તકૌ॥
શિવસેવારતૌ નિત્યં સવંશ્યૌ તૌ મુનીશ્વર

મનવશ્ચ તથા ચક્રુસ્સ્વાયંભુવપુરસ્સરાઃ ॥
શિવપૂજાં વિશેષેણ શિવવેષધરા મુને

પ્રિયવ્રતશ્ચ તત્પુત્રાસ્તથા ચોત્તાનપાત્સુતઃ ॥
તદ્વંશાશ્ચૈવ રાજાનશ્શિવપૂજનકારકાઃ

ધ્રુવશ્ચ ઋષભશ્ચૈવ ભરતો નવ યોગિનઃ ॥
તદ્ભ્રાતરઃ પરે ચાપિ શિવપૂજનકારકાઃ

વૈવસ્વતસુતાસ્તાર્ક્ષ્ય ઇક્ષ્વાકુપ્રમુખા નૃપાઃ॥
શિવપૂજારતાત્માનઃ સર્વદા સુખભોગિનઃ

કકુત્સ્થશ્ચાપિ માંધાતા સગરશ્શૈવસત્તમઃ॥
મુચુકુન્દો હરિશ્ચન્દ્રઃ કલ્માષાંઘ્રિસ્તથૈવ ચ

ભગીરથાદયો ભૂપા બહવો નૃપસત્તમાઃ॥
શિવપૂજાકરા જ્ઞેયાઃ શિવવેષવિધાયિનઃ

ખટ્વાંગશ્ચ મહારાજો દેવસાહાય્યકારકઃ ॥
વિધિતઃ પાર્થિવીમ્મૂર્તિં શિવસ્યાપૂજયત્સદા

તત્પુત્રો હિ દિલીપશ્ચ શિવપૂજનકૃત્સદા ॥
રઘુસ્તત્તનયઃ શૈવઃ સુપ્રીત્યાઃ શિવપૂજકઃ

અજશ્શિવાર્ચકસ્તસ્ય તનયો ધર્મયુદ્ધકૃત્ ॥
જાતો દશરથો ભૂયો મહારાજો વિશેષતઃ

પુત્રાર્થે પાર્થિવી મૂર્ત્તિ શૈવી દશરથો હિ સઃ ॥
સમાનર્ચ વિશેષેણ વસિ ષ્ઠસ્યાજ્ઞયા મુનેઃ

પુત્રેષ્ટિં ચ ચકારાસૌ પાર્થિવો ભવભક્તિમાન્॥
ઋષ્યશૃઙ્ગમુનેરાજ્ઞાં સંપ્રાપ્ય નૃપસત્તમઃ

કૌસલ્યા તત્પ્રિયા મૂર્ત્તિ પાર્થિવીં શાંકરીં મુદા ॥
ઋષ્યશૃંગસમાદિષ્ટા સમાનર્ચ સુતાપ્તયે

સુમિત્રા ચ શિવં પ્રીત્યા કૈકેયી નૃપવલ્લભા॥
પૂજયામાસ સત્પુત્રપ્રાપ્તયે મુનિસત્તમ

શિવપ્રસાદતસ્તા વૈ પુત્રાન્પ્રાપુશ્શુભંકરાન્ ॥
મહાપ્રતાપિનો વીરાન્સન્માર્ગનિરતાન્મુને

તતઃ શિવાજ્ઞયા તસ્માત્તાસુ રાજ્ઞસ્સ્વયં હરિઃ ॥
ચતુર્ભિશ્ચૈવ રૂપૈશ્ચાવિર્બભૂવ નૃપાત્મજઃ

કૌસલ્યાયાઃ સુતો રામ સુમિત્રાયાશ્ચ લક્ષ્મણ ॥
શત્રુઘ્નશ્ચૈવ કૈકેય્યા ભરતશ્ચેતિ સુવ્રતાઃ

રામસ્સસહજો નિત્યં પાર્થિવં સમપૂજયત્ ॥
ભસ્મ રુદ્રાક્ષધારી ચ વિરજાગમમાસ્થિતઃ

તદ્વંશે યે સમુત્પન્ના રાજાનઃ સાનુગા મુને ॥
તે સર્વે પાર્થિવં લિંગં શિવસ્ય સમપૂજયન્

સુદ્યુમ્નશ્ચ મહારાજશ્શૈવો મુનિસુતો મુને ॥
શિવશાપાત્પ્રિયાહેતોરભૂન્નારી સસેવકઃ

પાર્થિવેશસમર્ચાતઃ પુનસ્સોઽભૂત્પુમાન્વરઃ ॥
માસં સ્ત્રી પુરુષો માસમેવં સ્ત્રીત્વં ન્યવર્ત્તત

તતો રાજ્યં પરિત્યજ્ય શિવધર્મપરાયણઃ ॥
શિવવેષધરો ભક્ત્યા દુર્લભં મોક્ષમાપ્તવાન્

પુરૂરવાશ્ચ તત્પુત્રો મહારાજસ્તુ પૂજક ॥
શિવસ્ય દેવદેવસ્ય તત્સુતઃ શિવપૂજકઃ

ભરતસ્તુ મહાપૂજાં શિવસ્યૈવ સદાકરોત્ ॥
નહુષશ્ચ મહા શૈવઃ શિવપૂજારતો હ્યભૂત્

યયાતિઃ શિવપૂજાતઃ સર્વાન્કામાનવાપ્તવાન્ ॥
અજીજનત્સુતાન્પંચ શિવધર્મપરાયણાન્

તત્સુતા યદુમુખ્યાશ્ચ પંચાપિ શિવપૂજકાઃ ॥
શિવપૂજાપ્રભાવેણ સર્વાન્કામાંશ્ચ લેભિરે

અન્યેઽપિ યે મહાભાગાઃ સમાનર્ચુશ્શિવં હિ તે ॥
તદ્વંશ્યા અન્યવંશ્યાશ્ચ ભુક્તિમુક્તિપ્રદં મુને

કૃષ્ણેન ચ કૃતં નિત્યં બદરીપર્વતોત્તમે ॥
પૂજનં તુ શિવસ્યૈવ સપ્તમાસાવધિ સ્વયમ્

પ્રસન્નાદ્ભગવાંસ્તસ્માદ્વરાન્દિવ્યાનને કશઃ॥
સમ્પ્રાપ્ય ચ જગત્સર્વં વશેઽનયત શઙ્કરાત્

પ્રદ્યુમ્નઃ તત્સુતસ્તાત શિવપૂજાકરસ્સદા ॥
અન્યે ચ કાર્ષ્ણિપ્રવરાસ્સામ્બાદ્યાશ્શિવપૂજકાઃ ॥ 4.37.૫૦
જરાસંધો મહાશૈવસ્તદ્વંશ્યાશ્ચ નૃપાસ્તથા ॥
નિમિશ્શૈવશ્ચ જનકસ્તત્પુત્રાશ્શિવપૂજકાઃ

નલેન ચ કૃતા પૂજા વીરસેનસુતેન વૈ ॥
પૂર્વજન્મનિ યો ભિલ્લો વને પાન્થસુરક્ષકઃ

યતિશ્ચ રક્ષિતસ્તેન પુરા હરસમીપતઃ ॥
સ્વયંવ્યાઘ્રાદિભી રાત્રૌ ભક્ષિતશ્ચ મૃતો વૃષાત્

તેન પુણ્યપ્રભાવેણ સ ભિલ્લો હિ નલોઽભવત્ ॥
ચક્રવર્તી મહારાજો દમયન્તી પ્રિયોઽભવત્

ઇતિ તે કથિતં તાત યત્પૃષ્ટં ભવતાનઘ ॥
શાઙ્કરં ચરિતં દિવ્યં કિમન્યત્પ્રષ્ટુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે ચતુર્થ્યાં કોટિરુદ્રસહિતાયાં દેવર્ષિનૃપશૈવત્વવર્ણનં નામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ