શિવ પુરાણ · અધ્યાય 4.2

સૂત ઉવાચ ॥
ગંગાતીરે સુપ્રસિદ્ધા કાશી ખલુ વિમુક્તિદા ॥
સા હિ લિંગમયી જ્ઞેયા શિવવાસસ્થલી સ્મૃતા

લિંગં તત્રૈવ મુખ્યં ચ સમ્પ્રોક્તમવિમુક્તકમ્ ॥
કૃત્તિવાસેશ્વરઃ સાક્ષાત્તત્તુલ્યો વૃદ્ધબાલકઃ

તિલભાણ્ડેશ્વરશ્ચૈવ દશાશ્વમેધ એવ ચ ॥
ગંગા સાગરસંયોગે સંગમેશ ઇતિ સ્મૃતઃ

ભૂતેશ્વરો યઃ સંપ્રોક્તો ભક્તસર્વાર્થદઃ સદા॥
નારીશ્વર ઇતિ ખ્યાતઃ કૌશિક્યાઃ સ સમીપગઃ

વર્તતે ગણ્ડકીતીરે બટુકેશ્વર એવ સઃ॥
પૂરેશ્વર ઇતિ ખ્યાતઃ ફલ્ગુતીરે સુખપ્રદઃ

સિદ્ધનાથેશ્વરશ્ચૈવ દર્શનાત્સિદ્ધિદો નૃણામ્ ॥
દૂરેશ્વર ઇતિ ખ્યાતઃ પત્તને ચોત્તરે તથા

શૃંગેશ્વરશ્ચ નામ્ના વૈ વૈદ્યનાથસ્તથૈવ ચ ॥
જપ્યેશ્વરસ્તથા ખ્યાતો યો દધી ચિરણસ્થલે

ગોપેશ્વરઃ સમાખ્યાતઃ રંગેશ્વર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
વામેશ્વરશ્ચ નાગેશઃ કાજેશો વિમલેશ્વરઃ

વ્યાસેશ્વરશ્ચ વિખ્યાતઃ સુકેશશ્ચ તથૈવ હિ ॥
ભાણ્ડેશ્વરાશ્ચ વિખ્યાતો હુંકારેશસ્તથૈવ ચ

સુરોચનશ્ચ વિખ્યાતો ભૂતેશ્વર ઇતિ સ્વયમ્॥
સંગમેશસ્તથા પ્રોક્તો મહાપાતકનાશનઃ

તતશ્ચ તપ્તકાતીરે કુમારેશ્વર એવ ચ॥
સિદ્ધેશ્વરશ્ચ વિખ્યાતઃ સેનેશશ્ચ તથા સ્મૃતઃ ॥
રામેશ્વર ઇતિ પ્રોક્તઃ કુંભેશશ્ચ પરો મતઃ ॥
નન્દીશ્વરશ્ચ પુંજેશઃ પૂર્ણાયાં પૂર્ણકસ્તથા

બ્રહ્મેશ્વરઃ પ્રયોગે ચ બ્રહ્મણા સ્થાપિતઃ પુરા॥
દશાશ્વમેધતીર્થે હિ ચતુર્વર્ગફલપ્રદઃ

તથા સોમેશ્વરસ્તત્ર સર્બ્વાપદ્વિનિવારકઃ ॥
ભારદ્વાજેશ્વરશ્ચૈવ બ્રહ્મવર્ચઃપ્રવર્દ્ધકઃ

શૂલટંકેશ્વરઃ સાક્ષાત્કામનાપ્રદ ઈરિતઃ ॥
માધવેશશ્ચ તત્રૈવ ભક્તરક્ષાવિધાયકઃ

નાગેશાખ્યઃ પ્રસિદ્ધો હિ સાકેતનગરે દ્વિજા ॥
સૂર્ય્યવંશોદ્ભવાનાં ચ વિશેષેણ સુખપ્રદઃ

પુરુષોત્તમપુર્યાં તુ ભુવનેશસ્તુ સિદ્ધિદઃ ॥
લોકેશશ્ચ મહાલિંગઃ સર્વાનન્દપ્રદાયકઃ

કામેશ્વરઃ શંભુલિંગો ગંગેશઃ પરશુદ્ધિકૃત્ ॥
શક્રેશ્વરઃ શુક્રસિદ્ધો લોકાનાં હિતકામ્યયા

તથા વટેશ્વરઃ ખ્યાતઃ સર્વકામફલપ્રદઃ ॥
સિન્ધુતીરે કપાલેશો વક્ત્રેશઃ સર્વપાપહા

ધૌતપાપેશ્વરઃ સાક્ષાદંશેન પરમેશ્વર.॥
ભીમેશ્વર ઇતિ પ્રોક્તઃ સૂર્યેશ્વર ઇતિ સ્મૃતઃ

નન્દેશ્વરશ્ચ વિજ્ઞેયો જ્ઞાનદો લોકપૂજિતઃ॥
નાકેશ્વરો મહાપુણ્યસ્તથા રામેશ્વરઃ સ્મૃતઃ

વિમલેશ્વરનામા વૈ કંટકેશ્વર એવ ચ॥
પૂર્ણસાગરસંયોગે ધર્તુકેશસ્તથૈવ ચ

ચન્દ્રેશ્વરશ્ચ વિજ્ઞેયશ્ચન્દ્રકાન્તિફલપ્રદઃ॥
સર્વકામ પ્રદશ્ચૈવ સિદ્ધેશ્વર ઇતિ સ્મૃતઃ

બિલ્વેશ્વરશ્ચ વિખ્યાતશ્ચાન્ધકેશસ્તથૈવ ચ ॥
યત્ર વા હ્યન્ધકો દૈત્યઃ શંકરેણ હતઃ પુરા

અયં સ્વરૂપમંશેન ધૃત્વા શંભુઃ પુનઃ સ્થિતઃ ॥
શરણેશ્વરવિખ્યાતો લોકાનાં સુખદઃ સદા

કર્દમેશઃ પરઃ પ્રોક્ત કોટીશશ્ચાર્બુદાચલે ॥
અચલેશશ્ચ વિખ્યાતો લોકાનાં સુખદઃ સદા

નાગેશ્વરસ્તુ કૌશિક્યાસ્તીરે તિષ્ઠતિ નિત્યશઃ॥
અનન્તેશ્વરસંજ્ઞશ્ચ કલ્યાણશુભભાજનઃ

યોગેશ્વરશ્ચ વિખ્યાતો વૈદ્યનાથેશ્વરસ્તથા ॥
કોટીશ્વરશ્ચ વિજ્ઞેયઃ સપ્તેશ્વર ઇતિ સ્મૃતઃ

ભદ્રેશ્વરશ્ચ વિખ્યાતો ભદ્રનામા હરઃ સ્વયમ્॥
ચણ્ડીશ્વરસ્તથા પ્રોક્તઃ સંગમેશ્વર એવ ચ

પૂર્વસ્યાં દિશિ જાતાનિ શિવલિંગાનિ યાનિ ચ॥
સામાન્યાન્યપિ ચાન્યાનિ તાનીહ કથિતાનિ તે

દક્ષિણસ્યાં દિશિ તથા શિવલિંગાનિ યાનિ ચ॥
સંજાતાનિ મુનિશ્રેષ્ઠ તાનિ તે કથયામ્યહમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે ચતુર્થ્યાં કોટિરુદ્રસંહિતાયાં શિવલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ