શિવ પુરાણ · અધ્યાય 3.41

તમાગતન્તતો દૃષ્ટ્વા ધ્યાનં કૃત્વા શિવસ્ય સઃ ॥
ગત્વા તત્રાર્જુનસ્તેન યુદ્ધં ચક્રે સુદારુણમ્

ગણૈશ્ચ વિવિધૈસ્તીક્ષ્ણૈરાયુધૈસ્તં ન્યપીડયત્ ॥
તૈસ્તદા પીડિતઃ પાર્થઃ સસ્માર સ્વામિનં શિવમ્

અર્જુનશ્ચ તદા તેષાં બાણાવલિમથાચ્છિનત્ ॥
યદાયુદ્ધં ચ તૈઃ ક્ષિપ્તં તતઃ શર્વં પરામૃશત્

પીડિતાસ્તે ગણાસ્તેન યયુશ્ચૈવ દિશો દશ ॥
ગણેશા વારિતાસ્તે ચ નાજગ્મુસ્સ્વામિનમ્પ્રતિ

શિવશ્ચૈવાર્જુનશ્ચૈવ યુયુધાતે પરસ્પરમ્ ॥
નાનાવિધૈશ્ચાયુધૈર્હિ મહાબલપરાક્રમૌ

શિવોઽપિ મનસા નૂનં દયાં કૃત્વાર્જુનં હ્યગાત્ ॥
અર્જુનશ્ચ દૃઢં તત્ર પ્રહારં કૃતવાંસ્તદા

આયુધાનિ શિવસ્સો વૈ હ્યર્જુનસ્યાચ્છિનત્તદા ॥
કવચાનિ ચ સર્વાણિ શરીરં કેવલં સ્થિતમ્

તદાર્જુનઃ શિવં સ્મૃત્વા મલ્લયુદ્ધં ચકાર સઃ ॥
વાહિનીપતિના તેન ભયાત્ક્લિષ્ટોપિ ધૈર્યવાન્

તદ્યુદ્ધેન મહી સર્વા ચકંપે સસમુદ્રકા ॥
દેવા દુઃખં સમાપન્નઃ કિં ભવિષ્યતિ વા પુનઃ

એતસ્મિત્રંતરે દેવઃ શિવો ગગનમાસ્થિતઃ ॥
યુદ્ધં ચકાર તત્રસ્થસ્સોર્જુનશ્ચ તથાઽકરોત્

ઉડ્ડીયોડ્ડીય તૌ યુદ્ધં ચક્રતુર્દેવપાર્થિવૌ॥
દેવાશ્ચ વિસ્મયં પ્રાપૂ રણં દૃષ્ટ્વા તદાદ્ભુતમ્

અથાર્જુનોત્તરે જ્ઞાત્વા સ્મૃત્વા શિવપદાંબુજમ્॥
દધાર પાદયોસ્તં વૈ તદ્ધ્યાનાદાપ્તસદ્બલઃ

ધૃત્વા પાદૌ તદા તસ્ય ભ્રામયામાસ સોર્જુનઃ ॥
વિજહાસ મહાદેવો ભક્તવત્સલ ઊતિકૃત્

દાતું સ્વદાસતાં તસ્મૈ ભક્તવશ્યતયા મુને ॥
શિવેનૈવ કૃતં હ્યેતચ્ચરિતન્નાન્યથા ભવેત્

પશ્ચાદ્વિહસ્ય તત્રૈવ શંકરો રૂપમ દ્ભુતમ્ ॥
દર્શયામાસ સહસા ભક્તવશ્યતયા શુભમ્

યથોક્તં વેદશાસ્ત્રેષુ પુરાણે પુરુષોત્તમમ્॥
વ્યાસોપદિષ્ટં ધ્યાનાય તસ્ય યત્સર્વસિદ્ધિદમ્

તદ્દૃષ્ટ્વા સુંદરં રૂપં ધ્યાનપ્રાપ્તં શિવસ્ય તુ ॥
બભૂવ વિસ્મિતોતીવ હ્યર્જુનો લજ્જિતઃ સ્વયમ્

અહો શિવશ્શિવસ્સોય યો મે પ્રભુતયા વૃતઃ ॥
ત્રિલોકેશઃ સ્વયં સાક્ષાદ્ધા કૃતં કિં મયાઽધુના

પ્રભોર્બલવતી માયા માયિનામપિ મોહિની ॥
કિં કૃતં રૂપમાચ્છાદ્ય પ્રભુણા છલિતો હ્યહમ્

ધિયેતિ સંવિચાર્ય્યૈવ સાઞ્જલિર્નતમસ્તકઃ ॥
પ્રણનામ પ્રભું પ્રીત્યા તદોવાચ સ ખિન્નધીઃ

અર્જુન ઉવાચ ॥ દેવદેવ મહાદેવ કરુણાકર શંકર॥
મમાપરાધઃ સર્વેશ ક્ષન્તવ્યશ્ચ ત્વયા પુનઃ

કિં કૃતં રૂપમાચ્છાદ્ય ચ્છલિતોઽસ્મિ ત્વયાધુના ॥
ધિઙ્ માં સમરકર્તારં સ્વામિના ભવતા પ્રભો

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
ઇત્યેવં પાણ્ડવસ્સોથ પશ્ચાત્તાપમવાપ સઃ ॥
પાદયોર્નિપપાતાશુ શંકરસ્ય મહાપ્રભોઃ

અથેશ્વરઃ પ્રસન્નાત્મા પ્રત્યુવાચાર્જુનં ચ તમ્ ॥
સમાશ્વાસ્યેતિ બહુશો મહેશો ભક્તવત્સલઃ

શંકર ઉવાચ ॥
ન ખિદ્ય પાર્થ ભક્તોસિ મમ ત્વં હિ વિશેષતઃ॥
પરીક્ષાર્થં મયા તેઽદ્ય કૃતમેવં શુચઞ્જહિ

નંદીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તં સ્વહસ્તાભ્યામુત્થાપ્ય પ્રભુરર્જુનમ્ ॥
વિલજ્જં કારયામાસ ગણૈશ્ચ સ્વામિનો ગણૈઃ

પુનશ્શિવોઽર્જુનમ્પ્રાહ પાણ્ડવં વીરસમ્મતમ્ ॥
હર્ષયન્ સર્વથા પ્રીત્યા શંકરો ભક્તવત્સલઃ

શિવ ઉવાચ ॥
હે પાર્થ પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ પ્રસન્નોસ્મિ વરં વૃણુ ॥
પ્રહારૈસ્તાડનૈસ્તેઽદ્ય પૂજનમ્માનિતમ્મયા

ઇચ્છયા ચ કૃતં મેઽદ્ય નાપરાધસ્તવાધુના ॥
નાદેયં વિદ્યતે તુભ્યં યદિચ્છસિ વૃણીષ્વ તત્

તે શત્રુષુ યશોરાજ્યસ્થાપનાય શુભં કૃતમ્ ॥
એતદ્દુઃખં ન કર્તવ્યં વૈક્લવ્યં ચ ત્યજાખિલમ્

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તસ્ત્વર્જુનસ્તેન પ્રભુણા શંકરેણ સઃ॥
ઉવાચ શંકરં ભક્ત્યા સાવધાનતયા સ્થિતઃ

અર્જુન ઉવાચ ॥
ભક્તપ્રિયસ્ય શમ્ભોસ્તે સુપ્રભો કિં સમીહિતમ્॥
વર્ણનીયં મયા દેવ કૃપાલુસ્ત્વં સદાશિવ

ઇત્યુક્ત્વા સંસ્તુતિં તસ્ય શંકરસ્ય મહાપ્રભોઃ ॥
ચકાર પાણ્ડવસ્સોથ સદ્ભક્તિં વેદસંમતામ્

અર્જુન ઉવાચ॥
નમસ્તે દેવદેવાય નમઃ કૈલાસવાસિને ॥
સદાશિવ નમસ્તુભ્યં પઞ્ચવક્ત્રાય તે નમઃ

કપર્દિને નમસ્તુભ્યન્ત્રિનેત્રાય નમોઽસ્તુ તે॥
મનઃ પ્રસન્નરૂપાય સહસ્રવદનાય ચ

નીલકંઠ નમસ્તેસ્તુ સદ્યોજાતાય વૈ નમઃ ॥
વૃષધ્વજ નમસ્તેસ્તુ વામાંગગિરિજાય ચ

દશદોષ નમસ્તુભ્યન્નમસ્તે પરમાત્મને ॥
ડમરુકપાલહસ્તાય નમસ્તે મુણ્ડમાલિને

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશશુદ્ધકર્પૂરવર્ષ્મણે ॥
પિનાકપાણયે તુભ્યન્ત્રિશૂલવરધારિણે

વ્યાઘ્રચર્મોત્તરીયાય ગજામ્બરવિધારિણે ॥
નાગાંગાય નમસ્તુભ્યં ગંગાધર નમોસ્તુ તે

સુપાદાય નમસ્તેઽસ્તુ આરક્તચરણાય ચ ॥
નન્દ્યાદિગણસેવ્યાય ગણેશાય ચ તે નમઃ

નમો ગણેશરૂપાય કાર્તિકેયાનુગાય ચ ॥
ભક્તિદાય ચ ભક્તાનાં મુક્તિદાય નમોનમઃ

અગુણાય નમસ્તેસ્તુ સગુણાય નમોનમઃ ॥
અરૂપાય સરૂપાય સકલાયાકલાય ચ

નમઃ કિરાતરૂપાય મદનુગ્રહકારિણે ॥
યુદ્ધપ્રિયાય વીરાણાં નાનાલીલાનુકારિણે

યત્કિંચિદ્દૃશ્યતે રૂપન્તત્તેજસ્તાવકં સ્મૃતમ્ ॥
ચિદ્રૂપસ્ત્વં ત્રિલોકેષુ રમસેન્વયભેદતઃ

ગુણાનાન્તે ન સંખ્યાસ્તિ યથા ભૂરજસામિહ ॥
આકાશે તારકાણાં હિ કણાનાં વૃષ્ટ્યપામપિ

ન તે ગુણાસ્તુ સંખ્યાતું વેદા વૈ સમ્ભવન્તિ હિ ॥
મન્દબુદ્ધિરહં નાથ વર્ણયામિ કથમ્પુનઃ

સોસિ યોસિ નમસ્તેઽસ્તુ કૃપાં કર્તુમિહાર્હસિ॥
દાસોહં તે મહેશાન સ્વામી ત્વં મે મહેશ્વર

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય પુનઃ પ્રોવાચ શંકર ॥
સુપ્રસન્નતરો ભૂત્વા વિહસન્પ્રભુરર્જુનમ્

શંકર ઉવાચ॥
વચસા કિમ્બહૂક્તેન શૃણુષ્વ વચનમ્મમ ॥
શીઘ્રં વૃણુ વરમ્પુત્ર સર્વન્તચ્ચ દદામિ તે

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
ઇત્યુક્તશ્ચાર્જુનસ્તેન પ્રણિપત્ય સદાશિવમ્ ॥
સાઞ્જલિર્નતકઃ પ્રેમ્ણા પ્રોવાચ ગદ્ગદાક્ષરમ્

અર્જુન ઉવાચ ॥
કિં બ્રૂયાં ત્વં ચ સર્વેષામન્તર્યામિતયા સ્થિતઃ ॥
તથાપિ વર્ણિતં મેઽદ્ય શ્રૂયતાં ચ ત્વયા વિભો

શત્રૂણાં સંકટં યચ્ચ તદ્ગતન્દર્શનાત્તવ॥
ઐહિકીં ચ પરાં સિદ્ધિમ્પ્રાપ્નુયાં વૈ તથા કુરુ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તં નમસ્કૃત્ય શંકરમ્ભક્તવત્સલમ્ ॥
નતસ્કન્ધોઽર્જુનસ્તત્ર બદ્ધાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ

શિવોપિ ચ તથાભૂતઞ્જ્ઞાત્વા પાણ્ડવમર્જુનમ્ ॥
નિજભક્તવરં સ્વામી મહાતુષ્ટો બભૂવ હ

અસ્ત્રમ્પાશુપતં સ્વીયન્દુર્જયં સર્વદાખિલૈઃ ॥
દદૌ તસ્મૈ મહેશાનો વચનશ્ચેદમબ્રવીત્

શિવ ઉવાચ ॥
સ્વં મહાસ્ત્રમ્મયા દત્તન્દુર્જયસ્ત્વમ્ભવિષ્યતિ ॥
અનેન સર્વશત્રૂણાં જયકૃત્યમવાપ્નુહિ

કૃષ્ણં ચ કથયિષ્યામિ સાહાય્યન્તે કરિષ્યતિ ॥
સ વૈ મમાત્મભૂતશ્ચ મદ્ભક્તઃ કાર્ય્યકારકઃ

મત્પ્રભાવાન્ભારત ત્વં રાજ્યન્નિકણ્ટકં કુરુ ॥
ધર્મ્યાન્નાનાવિધાન્ભ્રાત્રા કારય ત્વં ચ સર્વદા

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા નિજહસ્તં ચ ધૃત્વા શિરસિ તસ્ય સઃ ॥
પૂજિતો હ્યર્જુનેનાશુ શંકરોન્તરધીયત

અથાર્જુનઃ પ્રસન્નાત્મા પ્રાપ્યાસ્ત્રં ચ વરં પ્રભોઃ ॥
જગામ સ્વાશ્રમે મુખ્યં સ્મરન્ભક્ત્યા ગુરું શિવમ્

સર્વ્વે તે ભ્રાતરઃ પ્રીતાસ્તન્વઃ પ્રાણમિવાગતમ્ ॥
મિલિત્વા તં સુખં પ્રાપુર્દ્રૌપદી ચાતિ સુવ્રતા

શિવં પરં ચ સન્તુષ્ટમ્પાણ્ડવાઃ સર્વ એવ હિ ॥
નાતૃપ્યન્સર્વવૃત્તાન્તં શ્રુત્વા હર્ષમુપાગતાઃ

આશ્રમે પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ ચન્દનેન સમન્વિતા ॥
પપાત સુકરાર્થં ચ તેષાઞ્ચૈવ મહાત્મનામ્

ધન્યં ચ શંકરં ચૈવ નમસ્કૃત્ય શિવમ્મુદા ॥
અવધિં ચાગતં જ્ઞાત્વા જયશ્ચૈવ ભવિષ્યતિ

એતસ્મિન્નન્તરે કૃષ્ણશ્શ્રુત્વાર્જુનમથાગતમ્॥
મેલનાય સમાયાતશ્શ્રુત્વા સુખમુપાગતઃ

અતશ્ચૈવ મયાખ્યાતઃ શંકરઃ સર્વદુઃખહા ॥
સ સેવ્યતે મયા નિત્યં ભવદ્ભિરપિ સેવ્યતામ્

ઇત્યુક્તસ્તે કિરાતાહ્વોવતારશ્શંકસ્ય વૈ ॥
તં શ્રુત્વા શ્રાવયન્વાપિ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

ઇત્યષ્ટાશીત્યવતારાઃ (૮૮)
ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે તૃતીયાયાં શતરુદ્રસંહિતાયાં કિરાતેશ્વરાવતારવર્ણનં નામૈકચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ