શિવ પુરાણ · અધ્યાય 3.33

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
સનત્કુમાર સુપ્રીત્યા શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
અવતારં શૃણુ વિભોર્જટિલાહ્વં સુપાવનમ્।

પુરા સતી દક્ષકન્યા ત્યક્ત્વા દેહં પિતુર્મખે ॥
સ્વપિત્રાઽનાદૃતા જજ્ઞે મેનાયાં હિમભૂધરાત્

સા ગત્વા ગહનેઽરણ્યે તેપે સુવિ મલં તપઃ ॥
શંકરમ્પતિમિચ્છન્તી સખીભ્યાં સંયુતા શિવા॥
તત્તપઃસુપરીક્ષાર્થં સપ્તર્ષીન્પ્રૈષયચ્છિવઃ॥
તપઃસ્થાનં તુ પાર્વત્યા નાનાલીલાવિશારદઃ

તે ગત્વા તત્ર મુનયઃ પરીક્ષાં ચક્રુરાદરાત્ ॥
તસ્યાઃ સુયત્નતો નૈવ સમર્થા હ્યભવંશ્ચ તે

।
તત્રાગત્ય શિવં નત્વા વૃત્તાન્તં ચ નિવેદ્ય તત્॥
તદાજ્ઞાં સમનુપ્રાપ્ય સ્વર્લોકં જગ્મુરાદરાત્

ગતેષુ મુનિષુ સ્વસ્થાનં શંકરઃ સ્વયમ્॥
પરીક્ષિતું શિવાવૃત્તમૈચ્છત્સૂતિકરઃ પ્રભુઃ

સુપ્રસન્નસ્તપસ્વીચ્છાશમનાદયમીશ્વરઃ॥
બ્રહ્મચર્ય્યસ્વરૂપોઽભૂત્તદાદ્ભુતતરઃ પ્રભુઃ॥૮।
અતીવ સ્થવિરો વિપ્રદેહધારી સ્વતેજસા॥
પ્રજ્વલન્મનસા હૃષ્ટો દણ્ડી છત્રી મહોજ્જલઃ।૯॥
ધૃત્વૈવં જટિલં રૂપં જગામ ગિરિજાવનમ્॥
અતિપ્રીતિયુતઃ શમ્ભુશ્શઙ્કરો ભક્તવત્સલઃ

તત્રાપશ્યસ્ત્થિતાન્દેવીં સખીભિઃ પરિવારિતામ્॥
વેદિકોપરિ શુદ્ધાન્તાં શિવામિવ વિધોઃ કલામ્

શંભુર્નિરીક્ષ્ય તાન્દેવીં બ્રહ્મચારિસ્વરૂપવાન્॥
ઉપકણ્ઠં યયૌ પ્રીત્યા ચોત્સુકી ભક્તવત્સલઃ

આગતં સા તદા દૃષ્ટ્વા બ્રાહ્મણં તેજસાદ્ભુતમ્॥
અંગેષુ લોમશં શાન્તં દણ્ડચર્મસમન્વિતમ્

બ્રહ્મચર્ય્યધરં વૃદ્ધં જટિલં સકમણ્ડલુમ્॥
અપૂજયત્પરપ્રીત્યા સર્વપૂજોપહારકૈઃ

તતસ્તા પાર્વતીદેવી પૂજિતં પરયા મુદા ॥
કુશલં પર્યપૃચ્છત્તં બ્રહ્મચારિણમાદરાત્

બ્રહ્મચારિસ્વરૂપેણ કસ્ત્વં હિ કુત આગતઃ॥
ઇદ્ં વનં ભાસયસિ વદ વેદવિદાં વર

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
ઇતિ પૃષ્ટસ્તુ પાર્વત્યા બ્રહ્મચારી સ વૈ દ્વિજઃ ॥
પ્રત્યુવાચ દ્રુતમ્પ્રીત્યા શિવાભાવપરીક્ષયા

બ્રહ્મચાર્ય્યુવાચ ॥
અહમિચ્છાભિગામી ચ બ્રહ્મચારી દ્વિજોસ્મિ વૈ ॥
તપસ્વી સુખદોઽન્યેષામુપકારી ન સંશયઃ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા બ્રહ્મચારી સ શંકરો ભક્તવત્સલઃ ॥ ।
તસ્થિવાનુપકણ્ઠં સ ગોપાયન્રૂપમાત્મનઃ

બ્રહ્મચાર્ય્યુવાચ ॥
કિમ્બ્રવીમિ મહાદેવિ કથનીયન્ન વિદ્યતે ॥
મહાનર્થકરં વૃત્તં દૃશ્યતે વિકૃતં મહત્

નવે વયસિ સદ્ભોગસાધને સુખકારણે ॥
મહોપચારસદ્ભોગૈર્વૃથૈવ ત્વં તપસ્યસિ

કા ત્વં કસ્યાસિ તનયા કિમર્થં વિજને વને ॥
તપશ્ચરસિ દુર્ધર્ષં મુનિભિઃ પ્રયતાત્મભિઃ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય પરમેશ્વરી ॥
ઉવાચ વચનં પ્રીત્યા બ્રહ્મચારિણમુત્તમમ્

પાર્વત્યુવાચ ॥
શૃણુ વિપ્ર બ્રહ્મચારિન્મદવૃત્તમખિલં મુને॥
જન્મ મે ભારતે વર્ષે સામ્પ્રતં હિમવદ્ગૃહે

પૂર્વં દક્ષગૃહે જન્મ સતી શઙ્કરકામિની ॥
યોગેન ત્યક્તદેહાહં તાતેન પતિનિન્દિના

અત્ર જન્મનિ સંપ્રાપ્ય સુપુણ્યેન શિવો દ્વિજ ॥
માં ત્યક્ત્વા ભસ્મસાત્કૃત્વા મન્મથં સ જગામ હ

પ્રયાતે શઙ્કરે તાપાદ્વ્રીડિતાહં પિતુર્ગૃહાત્ ॥
આગચ્છમત્ર તપસે ગુરુવાક્યેન સંયતા

મનસા વચસા સાક્ષાત્કર્મણા પતિભાવતઃ ॥
સત્યમ્બ્રવીમિ નોઽસત્યં સંવૃતઃ શઙ્કરો મયા

જાનામિ દુર્લભં વસ્તુ કથમ્પ્રાપ્યં મયા ભવેત્ ॥
તથાપિ મનસૌત્સુક્યાત્તપ્યતે મે તપોઽધુના

હિત્વેન્દ્રપ્રમુખાન્દેવાન્વિષ્ણુમ્બ્રહ્માણમપ્યહમ્॥
પતિમ્પિનાકપાણિં વૈ પ્રાપ્તુમિચ્છામિ સત્યતઃ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા પાર્વત્યા હિ સુનિશ્ચિતમ્॥
મુને સ જટિલો રુદ્રો વિહસન્વાક્યમબ્રવીત્

જટિલ ઉવાચ ॥
હિમાચલસુતે દેવિ કા બુદ્ધિઃ સ્વીકૃતા ત્વયા ॥
રુદ્રાર્થં વિબુધાન્હિત્વા કરોષિ વિપુલન્તપઃ

જાનામ્યહં ચ તં રુદ્રં શૃણુ ત્વમ્પ્રવદામિ તે॥
વૃષધ્વજસ્સ રુદ્રો હિ વિકૃતાત્મા જટાધરઃ

એકાકી ચ સદા નિત્યં વિરાગી ચ વિશેષતઃ ॥
તસ્માત્ત્વં તેન રુદ્રેણ મનો યોક્તું ન ચાર્હસિ

સર્વં વિરુદ્ધં રૂપાદિ તવ દેવિ હરસ્ય ચ।
મહ્યં ન રોચતે હ્યેતદ્યદીચ્છસિ તથા કુરુ

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
ઇત્યુક્ત્વા ચ પુના રુદ્રો બ્રહ્મચારિસ્વરૂપવાન્॥
નિનિન્દ બહુધાત્માનં તદગ્રે તાં પરીક્ષિતુમ્

તચ્છ્રુત્વા પાર્વતી દેવી વિપ્રવાક્યં દુરાસદમ્॥
પ્રત્યુવાચ મહાક્રુદ્ધા શિવનિન્દાપરં ચ તમ્

એતાવદ્ધિ મયા જ્ઞાતં કશ્ચિદ્ધન્યો ભવિષ્યતિ ॥
પરન્તુ સકલં જ્ઞાતમવધ્યો દૃશ્યતેઽધુના

બ્રહ્મચારિસ્વરૂપેણ કશ્ચિત્ત્વં ધૂર્ત આગતઃ ॥
શિવનિન્દા કૃતા મૂઢ ત્વયા મન્યુરભૂન્મમ

શિવં ત્વં ચ ન જાનાસિ શિવાત્ત્વં હિ બહિર્મુખઃ ॥
ત્વત્પૂજા ચ કૃતા યન્મે તસ્માત્તાપયુતાઽભવમ્

શિવનિન્દાં કરોતીહ તત્ત્વમજ્ઞાય યઃ પુમાન્॥
આજન્મસંચિતં પુણ્યં તસ્ય ભસ્મીભવત્યુત

શિવવિદ્વેષિણં સ્પૃષ્ટ્વા પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

રે રે દુષ્ટ ત્વયા પ્રોક્તમહં જાનામિ શંકરમ્॥
નિશ્ચયેન ન વિજ્ઞાતઃ શિવ એવ પરઃ પ્રભુઃ

યથા તથા ભવેદ્રુદ્રો માયયા બહુરૂપવાન્ ॥
મમાભીષ્ટપ્રદોઽત્યન્તં નિર્વિકારઃ સતામ્પ્રિયઃ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તં શિવા દેવી શિવતત્ત્વં જગાદ સા ॥
યત્ર બ્રહ્મતયા રુદ્રઃ કથ્યતે નિર્ગુણોઽવ્યયઃ

તદાકર્ણ્ય વચો દેવ્યા બ્રહ્મચારી સ વૈ દ્વિજઃ॥
પુનર્વચનમાદાતું યાવદેવ પ્રચક્રમે

પ્રોવાચ ગિરિજા તાવત્સ્વસખીં વિજયાન્દ્રુતમ્ ॥
શિવાસક્તમનોવૃત્તિઃ શિવનિન્દાપરાઙ્મુખી

॥
ગિરિજોવાચ॥
વારણીયઃ પ્રયત્નેન સખ્યયં હિ દ્વિજાધમઃ ॥
પુનર્વક્તુમનાશ્ચાયં શિવનિન્દાં કરિષ્યતિ

ન કેવલં ભવેત્પાપં નિન્દાકર્તુઃ શિવસ્ય હિ ॥
યો વૈ શૃણોતિ તન્નિન્દાં પાપભાક્સ ભવેદિહ

શિવનિન્દાકરો વધ્યસ્સર્વથા શિવકિંકરૈઃ॥
બ્રાહ્મણશ્ચેત્સ વૈ ત્યાજ્યો ગન્તવ્યં તત્સ્થલાદ્દ્રુતમ્

અયન્દુષ્ટઃ પુનર્નિંદાં કરિષ્યતિ શિવસ્ય હિ ॥
બ્રાહ્મણત્વાદવધ્યશ્ચ ત્યાજ્યોઽદૃશ્યશ્ચ સર્વથા

સ્થલમેતદ્દ્રુતં હિત્વા યાસ્યામોઽન્યત્ર મા ચિરમ્ ॥
યથા સંભાષણં ન સ્યાદનેનાવિદુષા પુનઃ

॥ નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ચોમયા યાવત્પદમુત્ક્ષિપ્યતે મુને ॥
અસૌ તાવચ્છિવઃ સાક્ષાદાલલમ્બે પટં સ્વયમ્

કૃત્વા સ્વરૂપં દિવ્યં ચ શિવાધ્યાનં યથા તથા॥
દર્શયિત્વા શિવાયૈ તામુવાચાવાઙ્મુખી શિવઃ

શિવ ઉવાચ॥
કુત્ર ત્વં યાસિ માં હિત્વા ન ત્વન્ત્યાજ્યા મયા શિવે॥
મયા પરીક્ષિતાસિ ત્વં દૃઢભક્તાસિ મેઽનઘે

બ્રહ્મચારિસ્વરૂપેણ ભાવમિચ્છુસ્ત્વદીયકમ્॥
તવોપકણ્ઠમાગત્ય પ્રાવોચં વિવિધં વચઃ

પ્રસન્નોસ્મિ દૃઢં ભક્ત્યા શિવે તવ વિશેષતઃ॥
ચિત્તેપ્સિતં વરં બ્રૂહિ નાદેયં વિદ્યતે તવ

અદ્યપ્રભૃતિ તે દાસસ્તપોભિઃ પ્રેમનિર્ભરે॥
કૃતોઽસ્મિ તવ સૌન્દર્ય્યાત્ક્ષણ એકો યુગાયતે

ત્યજ્યતાં ચ ત્વયા લજ્જા મમ પત્ની સનાતની ॥
એહિ પ્રિયે ત્વયા સાકં દ્રુતં યામિ સ્વકં ગિરિમ્

ઇત્યુક્તવતિ દેવેશે શિવાતિ મુદમાપ સા ॥
તપોદુઃખન્તુ યત્સર્વં તજ્જહૌ દ્રુતમેવ હિ ॥3.33.૬ ૦॥
તતઃ પ્રહૃષ્ટા સા દૃષ્ટ્વા દિવ્યરૂપં શિવસ્ય તત્॥
પ્રત્યુવાચ પ્રભું પ્રીત્યા લજ્જયાધો મુખી શિવા

શિવોવાચ ॥
યદિ પ્રસન્નો દેવેશ કરોષિ ચ કૃપાં મયિ ॥
પતિર્મે ભવ દેવેશ ઇત્યુક્તશ્શિવયા શિવઃ । । ૬૨ ॥
ગૃહીત્વા વિધિવત્પાણિં કૈલાસં સ તયા યયૌ ॥
પતિં તં ગિરિજા પ્રાપ્ય દેવકાર્યં ચકાર સા । ।૬૩। ।
ઇતિ પ્રોક્તસ્તુ તે તાત બ્રહ્મચારિ સ્વરૂપકઃ । ।
શિવાવતારો હિ મયા શિવાભાવપરીક્ષકઃ । । ૬૪ । ।
ઇદમાખ્યાનમનઘં પરમં વ્યાહૃતં મયા । ।
ય એતચ્છૃણુયાત્પ્રીત્યા સુખી ગતિમાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે તૃતીયાયાં શતરુદ્રસંહિતાયાં બ્રહ્મચારિશિવાવતારવર્ણનં નામ ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ । ।૩૩। । ઇતિ ચતુરશીતિરવતારાઃ ( ૮૪)