શિવ પુરાણ · અધ્યાય 3.20

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
અતઃ પરં શ્રુણુ પ્રીત્યા હનુમચ્ચરિતમ્મુને॥
યથા ચકારાશુ હરો લીલાસ્તદ્રૂપતો વરાઃ

ચકાર સુહિતં પ્રીત્યા રામસ્ય પરમેશ્વરાઃ ॥
તત્સર્વં ચરિતં વિપ્ર શૃણુ સર્વસુખાવહમ્

।
એકસ્મિન્સમયે શમ્ભુરદ્ભુતોતિકરઃ પ્રભુઃ ॥
દદર્શ મોહિનીરૂપં વિષ્ણોસ્સ હિ વસદ્ગુણઃ?

ચક્રે સ્વં ક્ષુભિતં શમ્ભુઃ કામબાણહતો યથા ॥
સ્વમ્વીર્યમ્પાતયામાસ રામકાર્યાર્થમીશ્વરઃ

તદ્વીર્યં સ્થાપયામાસુઃ પત્રે સપ્તર્ષયશ્ચ તે ॥
પ્રેરિતા મનસા તેન રામકાર્યાર્થમાદરાત

તૈર્ગૌતમસુતાયાં તદ્વીર્યં શમ્ભોર્મહર્ષિભિઃ॥
કર્ણદ્વારા તથાંજન્યાં રામકાર્યાર્થમાહિતમ્

તતશ્ચ સમયે તસ્માદ્ધનૂમાનિતિ નામભાક્ ॥
શમ્ભુર્જજ્ઞે કપિતનુર્મહાબલપરાક્રમઃ

હનૂમાન્સ કપીશાનઃ શિશુરેવ મહાબલઃ ॥
રવિબિમ્બં બભક્ષાશુ જ્ઞાત્વા લઘુફલમ્પ્રગે

દેવપ્રાર્થનયા તં સોઽત્યજજ્જ્ઞાત્વા મહાબલમ્ ॥
શિવાવતારં ચ પ્રાપ વરાન્દત્તાન્સુરર્ષિભિઃ

સ્વજનન્યન્તિકમ્પ્રાગાદથ સોતિપ્રહર્ષિતઃ ॥
હનૂમાન્સર્વમાચખ્યૌ તસ્યૈ તદ્વૃત્તમાદરાત્

તદાજ્ઞયા તતો ધીરસ્સર્વવિદ્યામયત્નતઃ ॥
સૂર્યાત્પપાઠ સ કપિર્ગત્વા નિત્યં તદાન્તિકમ્

સૂર્યાજ્ઞયા તદંશત્ય સુગ્રીવસ્યાન્તિકં યયૌ॥
માતુરાજ્ઞામનુપ્રાપ્ય રુદ્રાંશઃ કપિસત્તમઃ

જ્યેષ્ઠભ્રાત્રા વાલિના હિ સ્વસ્ત્રીભોક્ત્રા તિરસ્કૃતઃ ॥
ઋષ્યમૃકગિરૌ તેન ન્યવસત્સ હનૂમતા

તતોઽભૂત્સ સુકણ્ઠસ્ય મન્ત્રી કપિવરસ્સુધીઃ ॥
સર્વથા સુહિતં ચક્રે સુગ્રીવસ્ય હરાંશજઃ

તત્રાગતેન સભ્રાત્રા હૃતભાર્યેણ દુઃખિના ॥
કારયામાસ રામેણ તસ્ય સખ્યં સુખાવહમ્

ઘાતયામાસ રામશ્ચ વાલિનં કપિકુઞ્જરમ્ ॥
ભ્રાતૃપત્ન્યાશ્ચ ભોક્તારં પાપિનમ્વીરમાનિનમ્

તતો રામાઽઽજ્ઞયા તાત હનૂમાન્વાનરેશ્વરઃ ॥
સ સીતાન્વેષણઞ્ચક્રે બહુભિર્વાનરૈસ્સુધીઃ

જ્ઞાત્વા લઙ્કાગતાં સીતાં ગતસ્તત્ર કપીશ્વરઃ ॥
દ્રુતમુલ્લંઘ્ય સિંધુન્તમનિસ્તીર્ય્યં પરૈસ્સ વૈ

ચક્રેઽદ્ભુતચરિત્રં સ તત્ર વિક્રમસંયુતમ્ ॥
અભિજ્ઞાનન્દદૌ પ્રીત્યા સીતાયૈ સ્વપ્રભોર્વરમ્

સીતાશોકં જહારાશુ સ વીરઃ કપિનાયકઃ ॥
શ્રાવયિત્વા રામવૃત્તં તત્પ્રાણાવનકારકમ્

તદભિજ્ઞાનમાદાય નિવૃત્તો રામસન્નિધિમ્॥
રાવણાઽઽરામમાહત્ય જઘાન બહુરાક્ષસાન્

તદેવ રાવણસુતં હત્વા સબહુરાક્ષસમ્ ॥
સ મહોપદ્રવં ચક્રે મહોતિસ્તત્ર નિર્ભયઃ

યદા દગ્ધો રાવણેનાવગુંઠ્ય વસનાનિ ચ ॥
તૈલાભ્યક્તાનિ સુદૃઢં મહાબલવતા મુને

॥
ઉત્પ્લુત્યોત્પ્લુત્ય ચ તદા મહાદેવાંશજઃ કપિઃ ॥
દદાહ લંકાં નિખિલાં કૃત્વા વ્યાજન્તમેવ હિ

દગ્ધ્વા લંકાં વંચયિત્વા વિભીષણગૃહં તતઃ ॥
અપતદ્વારિધૌ વીરસ્તતસ્સ કપિકુઞ્જરઃ

સ્વપુચ્છં તત્ર નિર્વાપ્ય પ્રાપ તસ્ય પરન્તટમ્ ॥
અખિન્નસ્સ યયૌ રામસન્નિધિં ગિરિશાંશજઃ

અવિલંબેન સુજવો હનૂમાન્ કપિસત્તમઃ ॥
રામોપકણ્ઠમાગત્ય દદૌ સીતાશિરોમણિમ્

તતસ્તદાજ્ઞયા વીરસ્સિન્ધૌ સેતુમબન્ધયત્ ॥
વાનરસ્સ સમાનીય બહૂન્ગિરિવરાન્બલી

ગત્વા તત્ર તતો રામસ્તર્તુકામો યથા તતઃ ॥
શિવલિંગં સમાનર્ચ પ્રતિષ્ઠાપ્ય જયેપ્સયા

તદ્વરાત્સ જયં પ્રાપ્ય વરં તીર્ત્વોદધિં તતઃ ॥
લંકામાવૃત્ય કપિભી રણં ચક્રે સ રાક્ષસૈઃ

જઘાનાથાસુરાન્વીરો રામસૈન્યં રરક્ષ સઃ ॥
શક્તિક્ષતં લક્ષ્મણં ચ સંજીવિન્યા હ્યજીવયત્

સર્વથા સુખિનં ચક્રે સરામં લક્ષ્મણં હિ સઃ ॥
સર્વસૈન્યં રરક્ષાસૌ મહાદેવાત્મજઃ પ્રભુઃ

રાવણં પરિવારાઢ્યં નાશયામાસ વિશ્રમઃ ॥
સુખીચકાર દેવાન્સ મહાબલગ્રહઃ કપિ

મહીરાવણસંજ્ઞં સ હત્વા રામં સલક્ષ્મણમ્ ॥
તત્સ્થાનાદાનયામાસ સ્વસ્થાનમ્પરિપાલ્ય ચ

રામકાર્યં ચકારાશુ સર્વથા કપિપુંગવઃ ॥
અસુરાન્નમયામાસ નાનાલીલાં ચકાર ચ

સ્થાપયામાસ ભૂલોકે રામભક્તિં કપીશ્વરઃ॥
સ્વયં ભક્તવરો ભૂત્વા સીતારામસુખપ્રદઃ

લક્ષ્મણપ્રાણદાતા ચ સર્વદેવમદાપહઃ ॥
રુદ્રાવતારો ભગવાન્ભક્તોદ્ધારકરસ્સ વૈ

હનુમાન્સ મહાવીરો રામકાર્યકરસ્સદા॥
રામદૂતાભિધો લોકે દૈત્યઘ્નો ભક્તવત્સલઃ

ઇતિ તે કથિતં તાત હનુમચ્ચરિતમ્વરમ્॥
ધન્યં યશસ્યમાયુષ્યં સર્વકામફલપ્રદમ્

ય ઇદં શૃણુયાદ્ભક્ત્યા શ્રાવયેદ્વા સમાહિતઃ॥
સ ભુક્ત્વેહાખિલાન્કામાનન્તે મોક્ષં લભેત્પરમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે તૃતીયાયાં શતરુદ્રસંહિતાયાં હનુમદવતારચરિત્રવર્ણનં નામ વિંશોઽધ્યાયઃ