શિવ પુરાણ · અધ્યાય 3.10

નંદીશ્વર ઉવાચ ॥
વિધ્વંસી દક્ષયજ્ઞસ્ય વીરભદ્રાહ્વયઃ પ્રભો ॥
અવતારશ્ચ વિજ્ઞેયઃ શિવસ્ય પરમાત્મનઃ

સતીચરિત્રે કથિતં ચરિતં તસ્ય કૃત્સ્નશઃ ॥
શ્રુતં ત્વયાપિ બહુધા નાતઃ પ્રોક્તં સુવિસ્તરાત્

અતઃ પરં મુનિશ્રેષ્ઠ ભવત્સ્નેહાદ્બ્રવીમિ તત્॥
શાર્દૂલાખ્યાવતારં ચ શઙ્કરસ્ય પ્રભોઃ શૃણુ

સદાશિવેન દેવાનાં હિતાર્થં રૂપમદ્ભુતમ્॥
શારભં ચ ધૃતન્દિવ્યં જ્વલજ્જ્વાલાસમપ્રભમ્

શિવાવતારા અમિતા સદ્ભક્તહિતકારકાઃ ॥
સઙ્ખ્યા ન શક્યતે કર્તું તેષાં ચ મુનિસત્તમાઃ

આકાશસ્ય ચ તારાણાં રેણુકાનાં ક્ષિતેસ્તથા ॥
આસારાણાં ચ વૃદ્ધેન બહુકલ્પૈઃ કદાપિ હિ

સઙ્ખ્યા વિશક્યતે કર્તું સુપ્રાજ્ઞૈર્બહુજન્મભિઃ ॥
શિવાવતારાણાં નૈવ સત્યં જાનીહિ મદ્વચઃ

તથાપિ ચ યથાબુદ્ધ્યા કથયામિ કથાશ્રુતમ્॥
ચરિત્રં શારભં દિવ્યં પરમૈશ્વર્ય્યસૂચકમ્

જયશ્ચ વિજયશ્ચૈવ ભવદ્ભિઃ શાપિતૌ યદા ॥
તદા દિતિસુતૌ દ્વૌ તાવભૂતાં કશ્યપાન્મુને

હિરણ્યકશિપુશ્ચાદ્યો હિરણ્યાક્ષોઽનુજો બલી ॥
દેવર્ષિપાર્ષદૌ જાતૌ તૌ દ્વાવપિ દિતેસ્સુતૌ

પૃથ્વ્યુદ્ધારે વિધાત્રા વ પ્રાર્થિતો હિ પુરા પ્રભુઃ ॥
હિરણ્યાક્ષં જઘાનાસૌ વિષ્ણુર્વારાહરૂપધૃક્ ॥૧ ૧॥
તં શ્રુત્વા ભ્રાતરં વીરં નિહતં પ્રાણસન્નિભમ્ ॥
ચુકોપ હરયેઽતીવ હિરણ્યકશિપુર્મુને

વર્ષાણામયુતં તપ્ત્વા બ્રહ્મણો વરમાપ સઃ ॥
ન કશ્ચિન્મારયેન્માં વૈ ત્વત્સૃષ્ટાવિતિ તુષ્ટતઃ

શોણિતાખ્યપુરં ગત્વા દેવાનાહૂય સર્વતઃ ॥
ત્રિલોકીં સ્વવશે કૃત્વા ચક્રે રાજ્યમકણ્ટકમ્

દેવર્ષિકદનં ચક્રે સર્વધર્મ વિલોપકઃ ॥
દ્વિજપીડાકરઃ પાપી હિરણ્યકશિપુર્મુને

પ્રહ્લાદેન સ્વપુત્રેણ હરિભક્તેન દૈત્યરાટ્ ॥
યદા વિદ્વેષમકરોદ્ધરિર્વૈરં વિશેષતઃ

સભાસ્તમ્ભાત્તદા વિષ્ણુરભૂદાવિર્દ્રુતમ્મુને ॥
સન્ધ્યાયાં ક્રોધમાપન્નો નૃસિંહવપુષા તતઃ

સર્વથા મુનિશાર્દૂલ કરાલં નૃહરેર્વ્વપુઃ ॥
પ્રજજ્વાલાતિભયદં ત્રાસયન્દૈત્યસત્તમાન્

નૃસિંહેન તદા દૈત્યા નિહતાશ્ચૈવ તત્ક્ષણમ્ ॥
હિરણ્યકશિપુશ્ચાથ યુદ્ધઞ્ચક્રે સુદારુણમ્

મહાયુદ્ધં તયોરાસીન્મુહૂર્ત્તમ્મુનિસત્તમાઃ ॥
વિકરાલં ચ ભયદં સર્વેષાં રોમહર્ષણમ્

સાયં ચકર્ષ દેવેશો દેહલ્યાં દૈત્યપુઙ્ગવમ્ ॥
વ્યોમ્નિ દેવેષુ પશ્યત્સુ નૃસિંહશ્ચ રમેશ્વરઃ

અથોત્સંગે ચ તં કૃત્વા નખૈસ્તદુદરન્દ્રુતમ્ ॥
વિદાર્ય મારયામાસ પશ્યતાં ત્રિદિવૌકસામ્

હતે હિરણ્યકશિપૌ નૃસિંહે નૈવ વિષ્ણુના॥
જગત્સ્વાસ્થ્યન્તદા લેભે ન વૈ દેવાવિશેષતઃ

દેવદુન્દુભયો નેદુઃ પ્રહ્લાદો વિસ્મયં ગતઃ॥
લક્ષ્મીશ્ચ વિસ્મયં પ્રાપ્તા રૂપં દૃષ્ટ્વાઽદ્ભુતં હરેઃ

હતો યદ્યપિ દૈત્યેન્દ્રસ્તથાપિ ન પુરં સુખમ્ ॥
યયુર્દેવા નૃસિંહસ્ય જ્વાલા સા ન નિવર્તિતા

તયા ચ વ્યાકુલં જાતં સર્વં ચૈવ જગત્પુનઃ ॥
દેવાશ્ચ દુઃખમાપન્નાઃ કિમ્ભવિષ્યતિ વા પુનઃ

ઇત્યેવં ચ વદન્તસ્તે ભયાદૂદૂરમુપસ્થિ તાઃ ॥
નૃસિંહક્રોધજજ્વાલાવ્યાકુલાઃ પદ્મભૂમુખાઃ

પ્રહ્રાદં પ્રેષયામાસુસ્તચ્છાન્ત્યૈ નિકટં હરેઃ ॥
સર્વાન્મિલિત્વા પ્રહ્લાદઃ પ્રાર્થિતો ગતવાંસ્તદા

ઉરસાઽઽલિંગયામાસ તં નૃસિંહઃ કૃપાનિધિઃ ॥
હૃદયં શીતલં જાતં રુડ્જ્વાલા ન નિવર્ત્તિતા

તથાપિ ન નિવૃતા રુડ્જ્વાલા નરહરેર્યદા ॥
ઇષ્ટં પ્રાપ્તાસ્તતો દેવાશ્શંકર શરણં યયુઃ

તત્ર ગત્વા સુરાસ્સર્વે બ્રહ્માદ્યા મુનય સ્તથા ॥
શંકરં સ્તવયામાસુર્લોકાનાં સુખહેતવે

દેવા ઊચુઃ ॥
દેવદેવ મહાદેવ શરણાગતવત્સલ ॥
પાહિ નઃ શરણાપન્ના ન્સર્વાન્દેવાઞ્જગન્તિ ચ

નમસ્તેઽસ્તુ નમસ્તેઽસ્તુ નમસ્તેઽસ્તુ સદાશિવ ॥
પૂર્વં દુઃખં યદા જાતં તદા તે રક્ષિતા વયમ્

સમુદ્રો મથિતશ્ચૈવ રત્નાનાં ચ વિભાગશઃ ॥
કૃતે દેવૈસ્તદા શંભો ગૃહીતં ગરલન્ત્વયા

રક્ષિતાઃ સ્મ તદા નાથ નીલકણ્ઠ ઇતિ શ્રુતઃ ॥
વિષં પાસ્યસિ નો ચેત્ત્વં ભસ્મીભૂતાસ્તદાખિલાઃ

પ્રસિદ્ધં ચ યદા યસ્ય દુઃખં ચ જાયતે પ્રભો ॥
તદા ત્વન્નામમાત્રેણ સર્વદુઃખં વિલીયતે

ઇદાનીં નૃહરિજ્વાલાપીડિતાન્નસ્સદાશિવ ॥
તાં ત્વં શમયિતું દેવ શક્તોઽસીતિ સુનિશ્ચિતમ્

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇતિ સ્તુતસ્તદા દેવૈશ્શંકરો ભક્તવત્સલઃ ॥
પ્રત્યુવાચ પ્રસન્નાત્માઽભયન્દત્ત્વા પરપ્રભુઃ

શંકર ઉવાચ ॥
સ્વસ્થાનં ગચ્છત સુરાસ્સર્વ્વે બ્રહ્માદયોઽભયાઃ ॥
શમયિષ્યામિ યદ્દુઃખં સર્વથા હિ વ્રતમ્મમ

ગતો મચ્છરણં યસ્તુ તસ્ય દુઃખં ક્ષયં ગતમ્ ॥
મત્પ્રિયઃ શરણાપન્નઃ પ્રાણેભ્યોઽપિ ન સંશયઃ

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
ઇતિ શ્રુત્વા તદા દેવા હ્યાનન્દમ્પરમં ગતાઃ ॥
યથાગતં તથા જગ્મુસ્સ્મરન્તશ્શંકરં મુદા

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે તૃતીયાયાં શતરુદ્રસંહિતાયાં શાર્દૂલાવતારે નૃસિંહચરિતવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ