શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.59

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
શૃણુ વ્યાસ સુસંપ્રીત્યા ચરિતં પરમેશિતુઃ ॥
યથાવધીત્સ્વપ્રિયયા દૈત્યમુદ્દિશ્ય સંજ્ઞયા

આસ્તાં પુરા મહાદૈત્યો વિદલોત્પલસંજ્ઞકૌ ॥
અપુંવધ્યૌ મહાવીરૌ સુદૃપ્તૌ વરતો વિધેઃ

તૃણીકૃતત્રિજગતી પુરુષાભ્યાં સ્વદોર્બ લાત્ ॥
તાભ્યાં સર્વે સુરા બ્રહ્મન્ દૈત્યાભ્યાં નિર્જિતા રણે

તાભ્યાં પરાજિતા દેવા વિધેસ્તે શરણં ગતાઃ ॥
નત્વા તં વિધિવત્સર્વે કથયામાસુરાદરાત

ઇતિ બ્રહ્મા હ્યવોચત્તાન્ દેવ્યા વધ્યૌ ચ તૌ ધ્રુવમ્ ॥
ધૈર્ય્યં કુરુત સંસ્મૃત્ય સશિવં શિવમાદરાત્

ભક્તવત્સલનામાસૌ સશિવશ્શંકરશ્શિવઃ ॥
શં કરિષ્યત્યદીર્ઘેણ કાલેન પરમેશ્વરઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તાંસ્તતો બ્રહ્મા તૂષ્ણીમાસીચ્છિવં સ્મરન્ ॥
તેપિ દેવા મુદં પ્રાપ્ય સ્વંસ્વં ધામ યયુસ્તદા

અથ નારદદેવર્ષિશ્શિવપ્રેરણયા તદા ॥
ગત્વા તદીયભવનં શિવાસૌંદર્યમાજગૌ

શ્રુત્વા તદ્વચનં દૈત્યાવાસ્તાં માયાવિમોહિતૌ ॥
દેવીં પરિજિહીર્ષૂ તૌ વિષમેષુ પ્રપીડિતૌ

વિચારયામાસતુસ્તૌ કદા કુત્ર શિવા ચ સા ॥
ભવિષ્યતિ વિધેઃ પ્રાપ્તોદયાન્નાવિતિ સર્વદા

એકસ્મિન્સમયે શંભુર્વિજહાર સુલીલયા ॥
કૌતુકેનૈવ ચિક્રીડે શિવા કન્દુકલીલયા

સખીભિસ્સહ સુપ્રીત્યા કૌતુકાચ્છિવસન્નિધૌ

ઉદંચંત્યંચદંગાનાં લાઘવં પરિતન્વતી ॥
નિશ્વાસામોદમુદિતભ્રમરાકુલિતેક્ષણા

ભ્રશ્યદ્ધમ્મિલ્લસન્માલ્યસ્વપુરીકૃતભૂમિકા ॥
સ્વિદ્યત્કપોલપત્રાલીસ્રવદંબુકણોજ્જ્વલા

સ્ફુટચ્ચોલાંશુકપથતિર્યદંગપ્રભાવૃતા ॥
ઉલ્લસત્કંદુકાસ્ફાલાતિશ્રોણિતકરામ્બુજા

કંદુકાનુગસદ્દૃષ્ટિનર્તિતભ્રૂલતાંચલા ॥
મૃડાની કિલ ખેલંતી દદૃશે જગદમ્બિકા

અંતરિક્ષચરાભ્યાં ચ દિતિજાભ્યાં કટા ક્ષિતા ॥
ક્રોડીકૃતાભ્યામિવ વૈ સમુપસ્થિતમૃત્યુના

વિદલોત્પલસંજ્ઞાભ્યાં દૃપ્તાભ્યાં વરતો વિધેઃ ॥
તૃણીકૃતત્રિજગતી પુરુષાભ્યાં સ્વદોર્બલાત્

દેવીં તાં સંજિહીર્ષંતૌ વિષમેષુ પ્રપીડિતૌ ॥
દિવ ઉત્તેરતુઃ ક્ષિપ્રં માયાં સ્વીકૃત્ય શાંબરીમ્

ધૃત્વા પારિષદીં માયામાયાતાવંબિકાંતિકમ્ ॥
તાવત્યંતં સુદુર્વૃત્તાવતિચંચલમાનસૌ

અથ દુષ્ટનિહંત્રા વૈ સાવજ્ઞેન હરેણ તૌ ॥
વિજ્ઞાતૌ ચ ક્ષણાદાસ્તાં ચાંચલ્યાલ્લોચનોદ્ભવાત્

કટાક્ષિતાથ દેવેન દુર્ગા દુર્ગતિઘાતિની ॥
દૈત્યાવિમામિતિ ગણૌ નેતિ સર્વસ્વરૂપિણા

અથ સા નેત્રસંજ્ઞાં સ્વસ્વામિનસ્તાં બુબોધ હ ॥
મહાકૌતુકિનસ્તાત શંકરસ્ય પરેશિતુઃ

તતો વિજ્ઞાય સંજ્ઞાં તાં સર્વજ્ઞાર્દ્ધશરીરિણી ॥
તેનૈવ કંદુકેનાથ યુગપન્નિર્જઘાન તૌ

મહાબલૌ મહાદેવ્યા કંદુકેન સમાહતૌ ॥
પરિભ્રમ્ય પરિભ્રમ્ય તૌ દુષ્ટૌ વિનિપેતતુઃ

વૃન્તાદિવ ફલે પક્વે તાલેનાનિલલોલિતે ॥
દંભોલિના પરિહતે શૃંગે ઇવ મહાગિરેઃ

તૌ નિપાત્ય મહાદૈત્યાવકાર્યકરણોદ્યતૌ ॥
તતઃ પરિણતિં યાતો લિંગરૂપેણ કંદુકઃ

કંદુકેશ્વરસંજ્ઞાં ચ તલ્લિંગમભવત્તદા॥
જ્યેષ્ઠેશ્વરસમીપે તુ સર્વદુષ્ટનિવારણમ્

એતસ્મિન્નેવ સમયે હરિબ્રહ્માદયસ્સુરાઃ ॥
શિવાવિર્ભાવમાજ્ઞાય ઋષયશ્ચ સમાયયુઃ

અથ સર્વે સુરાશ્શમ્ભોર્વરાન્પ્રાપ્ય તદાજ્ઞયા॥
સ્વધામાનિ યયુઃ પ્રીતાસ્તથા કાશીનિવાસિનઃ

સાંબિકં શંકરં દૃષ્ટ્વા કૃતાંજલિપુટાશ્ચ તે॥
પ્રણમ્ય તુષ્ટુવુર્ભક્ત્યા વાગ્ભિરિષ્ટાભિરાદરાત્

સાંબિકોઽપિ શિવો વ્યાસ ક્રીડિત્વા સુવિહારવિત્॥
જગામ સ્વાલયં પ્રીતસ્સગણો ભક્તવત્સલઃ

કંદુકેશ્વરલિંગં ચ કાશ્યાં દુષ્ટનિબર્હણમ્॥
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં સર્વકામદં સર્વદા સતામ્ ।

ઇદમાખ્યાનમતુલં શૃણુયાદ્યો મુદાન્વિતઃ ॥
શ્રાવયેદ્વા પઠેદ્યશ્ચ તસ્ય દુઃખભયં કુતઃ

ઇહ સર્વસુખં ભુક્ત્વા નાનાવિધમનુત્તમમ્ ॥
પરત્ર લભતે દિવ્યાં ગતિં વૈ દેવદુર્લભામ્

ઇતિ તં વર્ણિતં તાત ચરિતં પરમાદ્ભુતમ્ ॥
શિવયોર્ભક્તવાત્સલ્યસૂચકં શિવદં સતામ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વામંત્ર્ય તં વ્યાસં તન્નુતો મદ્વરાત્મજઃ ॥
યયૌ વિહાયસા કાશીં ચરિતં શશિમૌલિનઃ

યુદ્ધખંડમિદં પ્રોક્તં મયા તે મુનિસત્તમ ॥
રૌદ્રીયસંહિતામધ્યે સર્વકામફલપ્રદમ્

ઇયં હિ સંહિતા રૌદ્રી સમ્પૂર્ણા વર્ણિતા મયા ॥
સદાશિવપ્રિયતરા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદા

ઇમાં યશ્ચ પઠેન્નિત્યં શત્રુબાધાનિવારિકામ્ ॥
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ તતો મુક્તિં લભેત ના

સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ બ્રહ્મસુતશ્શ્રુત્વા પિત્રા શિવયશઃ પરમ્ ॥
શતનામાપ્ય શંભોશ્ચ કૃતાર્થોઽભૂચ્છિવાનુગઃ

બ્રહ્મનારદસમ્વાદઃ સમ્પૂર્ણઃ કથિતો મયા ॥
શિવસ્સર્વપ્રધાનો હિ કિં ભૂયશ્શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખંડે વિદલોત્પલદૈત્યવધવર્ણનં નામૈકોનષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

સમાપ્તોયં યુદ્ધખણ્ડઃ ॥
સમાપ્તેયં દ્વિતીયા રુદ્રસંહિતા