શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.28

સનત્કુમાર ઉવાચ॥
તતશ્ચ શંખચૂડોઽસૌ જૈગીષવ્યોપદેશતઃ ॥
તપશ્ચકાર સુપ્રીત્યા બ્રહ્મણઃ પુષ્કરે ચિરમ્

ગુરુદત્તાં બ્રહ્મવિદ્યાં જજાપ નિયતેન્દ્રિયઃ॥
સ એકાગ્રમના ભૂત્વા કરણાનિ નિગૃહ્ય ચ

તપંતં પુષ્કરે તં વૈ શંખચૂડં ચ દાનવમ્ ॥
વરં દાતું જગામાશુ બ્રહ્માલોકગુરુર્વિભુઃ

વરં બ્રૂહીતિ પ્રોવાચ દાનવેન્દ્રં વિધિસ્તદા॥
સ દૃષ્ટ્વા તં નનામાતિ નમ્રસ્તુષ્ટાવ સદ્ગિરા

વરં યયાચે બ્રહ્માણમજેયત્વં દિવૌકસામ્॥
તથેત્યાહ વિધિસ્તં વૈ સુપ્રસન્નેન ચેતસા

શ્રીકૃષ્ણકવચં દિવ્યં જગન્મંગલમંગલમ્॥
દત્તવાઞ્શંખચૂડાય સર્વત્ર વિજયપ્રદમ્

બદરીં સંપ્રયાહિ ત્વં તુલસ્યા સહ તત્ર વૈ ॥
વિવાહં કુરુ તત્રૈવ સા તપસ્યતિ કામતઃ

ધર્મધ્વજસુતા સેતિ સંદિદેશ ચ તં વિધિઃ ॥
અન્તર્ધાનં જગામાશુ પશ્યતસ્તસ્ય તત્ક્ષણાત્

તતસ્સ શંખચૂડો હિ તપઃસિદ્ધોઽતિપુષ્કરે ॥
ગલે બબંધ કવચં જગન્મંગલમંગલમ્

આજ્ઞયા બ્રાહ્મણસ્સોઽપિ તપઃસિદ્ધમનોરથઃ॥
સમાયયૌ પ્રહૃષ્ટાસ્યસ્તૂર્ણં બદરિકાશ્રમમ્

યદૃચ્છયાઽઽગતસ્તત્ર શંખચૂડશ્ચ દાનવઃ॥
તપશ્ચરન્તી તુલસી યત્ર ધર્મધ્વજાત્મજા

સુરૂપા સુસ્મિતા તન્વી શુભભૂષણભૂષિતા॥
સકટાક્ષં દદર્શાસૌ તમેવ પુરુષં પરમ્

દૃષ્ટ્વા તાં લલિતા રમ્યાં સુશીલાં સુન્દરીં સતીમ્ ॥
ઉવાસ તત્સમીપે તુ મધુરં તામુવાચ સઃ

શંખચૂડ ઉવાચ ॥
કા ત્વં કસ્ય સુતા ત્વં હિ કિં કરોષિ સ્થિતાત્ર કિમ્ ॥
મૌનીભૂતા કિંકરં માં સંભાવિતુમિહાર્હસિ

સનત્કુમાર ઉવાચ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા સકામં તમુવાચ સા

તુલસ્યુવાચ ॥
ધર્મધ્વજસુતાહં ચ તપસ્યામિ તપસ્વિની॥
તપોવને ચ તિષ્ઠામિ કસ્ત્વં ગચ્છ યથાસુખમ્

નારીજાતિર્મોહિની ચ બ્રહ્માદીનાં વિષોપમા ॥
નિન્દ્યા દોષકરી માયા શૃંખલા હ્યનુશાયિનામ્

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તુલસી તં ચ સરસં વિરરામ હ ॥
દૃષ્ટ્વા તાં સસ્મિતાં સોપિ પ્રવક્તુમુપચક્રમે

શંખચૂડ ઉવાચ ॥
ત્વયા યત્કથિતં દેવિ ન ચ સર્વમલીકકમ્ ॥
કિઞ્ચિત્સત્યમલીકં ચ કિંચિન્મત્તો નિશામય

પતિવ્રતાઃ સ્ત્રિયો યાશ્ચ તાસાં મધ્યે ત્વમગ્રણીઃ ॥
ન ચાહં પાપદૃક્કામી તથા ત્વં નેતિ ધીર્મમ

આગચ્છામિ ત્વત્સમીપમાજ્ઞયા બ્રહ્મણોઽધુના॥
ગાંધર્વેણ વિવાહેન ત્વાં ગ્રહીષ્યામિ શોભને

શંખચૂડોઽહમેવાસ્મિ દેવવિદ્રાવકારકઃ ॥
માં ન જાનાસિ કિં ભદ્રે ન શ્રુતોઽહં કદાચન

દનુવંશ્યો વિશેષેણ મન્દ પુત્રશ્ચ દાનવઃ ॥
સુદામા નામ ગોપોહં પાર્ષદશ્ચ હરેઃ પુરા

અધુના દાનવેન્દ્રોઽહં રાધિકાયાશ્ચ શાપતઃ ॥
જાતિસ્મરોઽહં જાનામિ સર્વં કૃષ્ણપ્રભાવતઃ

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા શંખચૂડો વિરરામ ચ તત્પુરઃ॥
દાનવેંદ્રેણ સેત્યુક્તા વચનં સત્યમાદરાત્ ॥
સસ્મિતં તુલસી તુષ્ટા પ્રવક્તુમુપચક્રમે

તુલસ્યુવાચ ॥
ત્વયાહમધુના ॥ સત્ત્વવિચારેણ પરાજિતા॥
સ ધન્યઃ પુરુષો લોકે ન સ્ત્રિયા યઃ પરાજિતઃ

સત્ક્રિયોપ્યશુચિર્નિત્યં સ પુમાન્યઃ સ્ત્રિયા જિતઃ ॥
નિન્દંતિ પિતરો દેવા માનવાસ્સકલાશ્ચ તમ્

શુધ્યેદ્વિપ્રો દશાહેન જાતકે મૃતસૂતકે ॥
ક્ષત્રિયો દ્વાદશાહેન વૈશ્યઃ પઞ્ચદશાહતઃ

શૂદ્રો માસેન શુધ્યેત્તુ હીતિ વેદાનુશાસનમ્ ॥
ન શુચિઃ સ્ત્રીજિતઃ ક્વાપિ ચિતાદાહં વિના પુમાન્

ન ગૃહ્ણતીચ્છયા તસ્માત્પિતરઃ પિણ્ડતર્પણમ્ ॥
ન ગૃહ્ણન્તિ સુરાસ્તેન દત્તં પુષ્પફલાદિકમ્

તસ્ય કિં જ્ઞાનસુતપો જપહોમ પ્રપૂજનૈઃ ॥
વિદ્યયા દાનતઃ કિં વા સ્ત્રીભિર્યસ્ય મનો હૃતમ્

વિદ્યાપ્રભાવજ્ઞાનાર્થં મયા ત્વં ચ પરીક્ષિતઃ ॥
કૃત્વા કાંતપરીક્ષાં વૈ વૃણુયાત્કામિની વરમ્

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યેવં પ્રવદંત્યાં તુ તુલસ્યાં તત્ક્ષણે વિધિઃ ॥
તત્રાજગામ સંસૃષ્ટા પ્રોવાચ વચનં તતઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
કિં કરોષિ શંખચૂડ સંવાદમનયા સહ ॥
ગાંધર્વેણ વિવાહેન ત્વમસ્યા ગ્રહણં કુરુ

ત્વં વૈ પુરુષરત્નં ચ સ્ત્રીરત્નં ચ ત્વિયં સતી ॥
વિદગ્ધાયા વિદગ્ધેન સંગમો ગુણવાન્ ભવેત્

નિર્વિરોધં સુખં રાજન્ કો વા ત્યજતિ દુર્લભમ્ ॥
યોઽવિરોધસુખત્યાગી સ પશુર્નાત્ર સંશયઃ

કિં ત્વં પરીક્ષસે કાંતમીદૃશં ગુણિનં સતિ ॥
દેવાનામસુરાણાં ચ દાનવાનાં વિમર્દકમ્

અનેન સાર્દ્ધં સુચિરં વિહારં કુરુ સર્વદા ॥
સ્થાનેસ્થાને યથેચ્છં ચ સર્વલોકેષુ સુન્દરિ

અંતે પ્રાપ્સ્યતિ ગોલોકે શ્રીકૃષ્ણં પુનરેવ સઃ ॥
ચતુર્ભુજં ચ વૈકુણ્ઠે મૃતે તસ્મિંસ્ત્વમાપ્સ્યસિ

સનત્કુમાર ઉવાચ॥
ઇત્યેવમાશિષં દત્ત્વા સ્વાલયં તુ યયૌ વિધિઃ॥
ગાંધર્વેણ વિવાહેન જગૃહે તાં ચ દાનવઃ

એવં વિવાહ્ય તુલસીં પિતુઃ સ્થાનં જગામ હ॥
સ રેમે રમયા સાર્દ્ધં વાસગેહે મનોરમે

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખણ્ડે શંખચૂડતપઃકરણવિવાહવર્ણનં નામાષ્ટવિંશોઽધ્યાયઃ