શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.22

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
અથ વીરગણૈ રુદ્રો રૌદ્રરૂપો મહાપ્રભુઃ ॥
અભ્યગાદ્વૃષભારૂઢસ્સંગ્રામં પ્રહસન્નિવ

રુદ્રમાયાંતમાલોક્ય સિંહનાદૈર્ગણાઃ પુનઃ ॥
નિવૃત્તાઃ સંગરે રૌદ્રા યે હિ પૂર્વં પરાજિતાઃ

વીર શબ્દં ચ કુર્વન્તસ્તેઽપ્યન્યે શાંકરા ગણાઃ ॥
સોત્સવાસ્સાયુધા દૈત્યાન્નિજઘ્નુશ્શરવૃષ્ટિભિઃ

દૈત્યા હિ ભીષણં રુદ્રં સર્વે દૃષ્ટ્વા વિદુદ્રુવુઃ ॥
શાંકરં પુરુષં દૃષ્ટ્વા પાતકાનીવ તદ્ભયાત્

અથો જલંધરો દૈત્યાન્નિવૃત્તાન્પ્રેક્ષ્ય સંગરે ॥
અભ્યધાવત્સ ચંડીશં મુંચન્બાણાન્સહસ્રશઃ

નિશુંભશુંભપ્રમુખા દૈત્યેન્દ્રાશ્ચ સહસ્રશઃ ॥
અભિજગ્મુશ્શિવં વેગાદ્રોષાત્સંદષ્ટદચ્છદાઃ

કાલનેમિસ્તથા વીરઃ ખડ્ગરોમા બલાહકઃ ॥
ઘસ્મરશ્ચ પ્રચંડશ્ચાપરે ચાપિ શિવં યયુઃ

બાણૈસ્સંછાદયામાસુર્દ્રુતં રુદ્રગણાંશ્ચ તે ॥
અંગાનિ ચિચ્છિદુર્વીરાઃ શુંભાદ્યા નિખિલા મુને

બાણાંધકારસંછન્નં દૃષ્ટ્વા ગણબલં હરઃ ॥
તદ્બાણજાલમાચ્છિદ્ય બાણૈરાવવૃતે નભઃ

દૈત્યાંશ્ચ બાણવાત્યાભિઃ પીડિતાનકરોત્તદા ॥
પ્રચંડબાણજાલોઘૈરપાતયત ભૂતલે

ખડ્ગરોમશિરઃ કાયાત્તથા પરશુનાચ્છિનત્ ॥
બલાહકસ્ય ચ શિરઃ ખટ્વાંગેનાકરોદ્દ્વિધા

સ બદ્ધ્વા ઘસ્મરં દૈત્યં પાશેનાભ્યહનદ્ભુવિ ॥
મહાવીર પ્રચંડં ચ ચકર્ત્ત વિશિખેન હ

વૃષભેણ હતાઃ કેચિત્કેચિદ્બાણૈર્નિપાતિતા ॥
ન શેકુરસુરાઃ સ્થાતું ગજા સિંહાર્દિતા ઇવ

તતઃ ક્રોધપરીતાત્મા દૈત્યાન્ધિક્કૃતવાન્રણે ॥
શુંભાદિકાન્મહાદૈત્યઃ પ્રહસન્પ્રાહ ધૈર્યવાન્

જલંધર ઉવાચ ॥
કિં વ ઉચ્ચરિતૈર્માતુર્ધાવદ્ભિઃ પૃષ્ઠતો હતૈઃ ॥
ન હિ ભીતવધઃ શ્લાઘ્યઃ સ્વર્ગદઃ શૂરમાનિનામ્

યદિ વઃ પ્રધને શ્રદા સારો વા ક્ષુલ્લકા હૃદિ ॥
અગ્રે તિષ્ઠત માત્રં મે ન ચેદ્ગ્રામ્યસુખે સ્પૃહા

રણે મૃત્યુર્વરશ્ચાસ્તિ સર્વકામફલપ્રદઃ ॥
યશઃપ્રદો વિશેષેણ મોક્ષદોઽપિ પ્રકીર્ત્તિતઃ

સૂર્યસ્ય મંડલં ભિત્ત્વા યાયાદ્વૈ પરમં પદમ્ ॥
પરિવ્રાટ્ પરમજ્ઞાની રણે યત્સંમુખે હતઃ

મૃત્યોર્ભયં ન કર્તવ્યં કદાચિત્કુત્રચિદ્બુધૈઃ॥
અનિર્વાર્યો યતો હ્યેષ ઉપાયૈર્નિખિલૈરપિ

મૃત્યુર્જન્મવતાં વીરા દેહેન સહ જાયતે॥
અદ્ય વાબ્દશતાત્ વા મૃત્યુર્વૈ પ્રાણિનાં ધ્રુવઃ

તન્મૃત્યુભયમુત્સાર્ય યુધ્યધ્વં સમરે મુદા ॥
સર્વથા પરમાનન્દ ઇહામુત્રાપ્યસંશયઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા બોધયામાસ સ્વવીરાન્બહુશસ્સ હિ॥
ધૈર્યં દધુર્ન તે ભીતા પલાયંત રણાદ્દ્રુતમ્

અથ દૃષ્ટ્વા સ્વસૈન્યં તત્પલાયનપરાયણમ્ ॥
ચુક્રોધાતિ મહાવીરસ્સિંધુપુત્રો જલંધરઃ

તતઃ ક્રોધપરીતાત્મા ક્રોધાદ્રુદ્રં જલંધરઃ॥
આહ્વાપયામાસ રણે તીવ્રાશનિસમસ્વનઃ

॥ જલંધર ઉવાચ ॥
યુદ્ધ્યસ્વાદ્ય મયા સાર્દ્ધં કિમેભિર્નિહતૈસ્તવ ॥
યચ્ચ કિઞ્ચિદ્બલં તેઽસ્તિ તદ્દર્શય જટાધર

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા બાણ સપ્તત્યા જઘાન વૃષભધ્વજમ્ ॥
જલંધરો મહાદૈત્યશ્શંભુમક્લિષ્ટકારિણમ્

તાનપ્રાપ્તાન્મહાદેવો જલંધરશરાન્દ્રુતમ્॥
નિજૈર્હિ નિશિતૈર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ પ્રહસન્નિવ

તતો હયાન્ધ્વજં છત્રં ધનુશ્ચિચ્છેદ સપ્તભિઃ ॥
જલંધરસ્ય દૈત્યસ્ય ન તચ્ચિત્રં હરે મુને

સ ચ્છિન્નધન્વા વિરથઃ પાથોધિતનયોઽસુરઃ ॥
અભ્યધાવચ્છિવં ક્રુદ્ધો ગદામુદ્યમ્ય વેગવાન્

પ્રભુર્ગદાં ચ તત્ક્ષિપ્તાં સહસૈવ મહેશ્વરઃ ॥
પારાશર્યં મહાલીલો દ્રુતં બાણૈર્દ્વિધાકરોત્

તથાપિ મુષ્ટિમુદ્યમ્ય મહાક્રુદ્ધો મહાસુરઃ ॥
અભ્યુદ્યયૌ મહાવેગાદ્દ્રુતં તં તજ્જિઘાંસયા

તાવદેવેશ્વરેણાશુ બાણોઘૈસ્સ જલંધરઃ ॥
અક્લિષ્ટકર્મકારેણ ક્રોશમાત્રમપાકૃતઃ

તતો જલંધરો દૈત્યો રુદ્રં મત્વા બલાધિકમ્ ॥
સસર્જ માયાં ગાંધર્વીમદ્ભુતાં રુદ્રમોહિનીમ્

તસ્ય માયાપ્રભાવાત્તુ ગંધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ ॥
આવિર્ભૂતા અનેકે ચ રુદ્રમોહનહેતવે

તતો જગુશ્ચ નનૃતુર્ગંધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ॥
તાલવેણુમૃદંગાંશ્ચ વાદયન્તિસ્મ ચાપરે

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં ગણૈ રુદ્રો વિમોહિતઃ ॥
પતિતાન્યપિ શસ્ત્રાણિ કરેભ્યો ન વિવેદ સઃ

એકાગ્રીભૂતમાલોક્ય રુદ્રં દૈત્યો જલંધરઃ॥
કામતસ્સ જગામાશુ યત્ર ગૌરી સ્થિતાઽભવત્

યુદ્ધે શુંભનિશુંભાખ્યૌ સ્થાપયિત્વા મહાબલૌ ॥
દશદોર્દણ્ડપંચાસ્યસ્ત્રિનેત્રશ્ચ જટાધરઃ

મહાવૃષભમારૂઢસ્સર્વથા રુદ્રસંનિભઃ ॥
આસુર્ય્યા માયયા વ્યાસ સ બભૂવ જલંધરઃ

અથ રુદ્રં સમાયાતમાલોક્ય ભવવલ્લભા ॥
અભ્યાયયૌ સખીમધ્યાત્તદ્દર્શનપથેઽભવત્

યાવદ્દદર્શ ચાર્વંગી પાર્વતીં દનુજેશ્વરઃ ॥
તાવત્સ વીર્યં મુમુચે જડાંગશ્ચાભવત્તદા

અથ જ્ઞાત્વા તદા ગૌરી દાનવં ભયવિહ્વલા ॥
જગામાંતર્હિતા વેગાત્સા તદોત્તરમાનસમ્

તામદૃશ્ય તતો દૈત્યઃ ક્ષણાદ્વિદ્યુલ્લતામિવ॥
જવેનાગાત્પુનર્યોદ્ધું યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ

પાર્વત્યપિ મહાવિષ્ણું સસ્માર મનસા તદા ॥
તાવદ્દદર્શ તં દેવં સોપવિષ્ટં સમીપગમ્

તં દૃષ્ટ્વા પાર્વતી વિષ્ણું જગન્માતા શિવપ્રિયા ॥
પ્રસન્નમનસોવાચ પ્રણમંતં કૃતાંજલિમ્

પાર્વત્યુવાચ ॥
વિષ્ણો જલંધરો દૈત્યઃ કૃતવાન્પરમાદ્ભુતમ્ ॥
તત્કિં ન વિદિતં તેઽસ્તિ ચેષ્ટિતં તસ્ય દુર્મતેઃ

તચ્છ્રુત્વા જગદમ્બાયા વચનં ગરુડધ્વજઃ ॥
પ્રત્યુવાચ શિવાં નત્વા સાંજલિર્નમ્રકંધરઃ

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥
ભવત્યાઃ કૃપયા દેવિ તદ્વૃત્તં વિદિતં મયા ॥
યદાજ્ઞાપય માં માતસ્તત્કુર્ય્યાં ત્વદનુજ્ઞયા

સનત્કુમાર ઉચાચ ॥
તચ્છ્રુત્વા વિષ્ણુવચન્ં પુનરપ્યાહ પાર્વતી ॥
હૃષીકેશં જગન્માતા ધર્મનીતિં સુશિક્ષયન્

પાર્વત્યુવાચ ॥
તેનૈવ દર્શિતઃ પન્થા બુધ્યસ્વ ત્વં તથૈવ હિ ॥
તત્સ્ત્રીપાતિવ્રતં ધર્મં ભ્રષ્ટં કુરુ મદાજ્ઞયા

નાન્યથા સ મહાદૈત્યો ભવેદ્વધ્યો રમેશ્વર॥
પાતિવ્રતસમો નાન્યો ધર્મોઽસ્તિ પૃથિવીતલે

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યનુજ્ઞાં સમાકર્ણ્ય શિરસાધાય તાં હરિઃ ॥
છલ કર્ત્તું જગામાશુ પુનર્જાલંધરં પુરમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાંપઞ્ચમે યુદ્ધખંડે જલંધરવધોપાખ્યાને જલંધરયુદ્ધવર્ણનંનામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ