શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.4.9

બ્રહ્મોવાચ ॥
દેવદેવ ગુહ સ્વામિઞ્શાંકરે પાર્વતીસુત ॥
ન શોભતે રણો વિષ્ણુ તારકાસુરયોર્વૃથા

વિષ્ણુના ન હિ વધ્યોઽસૌ તારકો બલવાનતિ ॥
મયા દત્તવરસ્તસ્માત્સત્યં સત્યં વદામ્યહમ્

નાન્યો હંતાસ્ય પાપસ્ય ત્વાં વિના પાર્વતીસુત ॥
તસ્માત્ત્વયા હિ કર્તવ્યં વચનં મે મહાપ્રભો

સન્નદ્ધો ભવ દૈત્યસ્ય વધાયાશુ પરંતપ ॥
તદ્વધાર્થં સમુત્પન્નઃ શંકરાત્ત્વં શિવાસુત

રક્ષ રક્ષ મહાવીર ત્રિદશાન્વ્યથિતાન્રણે ॥
ન બાલસ્ત્વં યુવા નૈવ કિં તુ સર્વેશ્વરઃ પ્રભુઃ

શક્રં પશ્ય તથા વિષ્ણું વ્યાકુલં ચ સુરાન્ ગણાન્॥
એવં જહિ મહાદૈત્યં ત્રૈલોક્યં સુખિનં કુરુ

અનેન વિજિતશ્ચેન્દ્રો લોકપાલૈઃ પુરા સહ ॥
વિષ્ણુશ્ચાપિ મહાવીરો તર્જિતસ્તપસો બલાત્

ત્રૈલોક્યં નિર્જિતં સર્વમસુરેણ દુરાત્મના॥
ઇદાનીં તવ સાન્નિધ્યાત્પુનર્યુદ્ધં કૃતં ચ તૈઃ

તસ્માત્ત્વયા નિહંતવ્યસ્તારકઃ પાપપૂરુષઃ ॥
અન્યવધ્યો ન ચૈવાયં મદ્વરાચ્છંકરાત્મજ

॥બ્રહ્મોવાચ॥
ઇતિ શ્રુત્વા મમ વચઃ કુમારઃ શંકરાત્મજઃ ॥
વિજહાસ પ્રસન્નાત્મા તથાસ્ત્વિતિ વચોઽબ્રવીત્

વિનિશ્ચિત્યાસુરવધં શાંકરિસ્સ મહા પ્રભુઃ ॥
વિમાનાદવતીર્યાથ પદાતિરભવત્તદા

પદ્ભ્યાં તદાસૌ પરિધાવમાનો રેજેઽતિવીરઃ શિવજઃ કુમારઃ॥
કરે સમાદાય મહાપ્રભાં તાં શક્તિં મહોલ્કામિવ દીપ્તિદીપ્તામ્

દૃષ્ટ્વા તમાયાતમતિપ્રચંડમવ્યાકુલં ષણ્મુખમપ્રમેયમ્॥
દૈત્યો બભાષે સુરસત્તમાન્સ કુમાર એષ દ્વિષતાં પ્રહંતા

અનેન સાકં હ્યહમેકવીરો યોત્સ્યે ચ સર્વાનહમેવ વીરાન્॥
ગણાંશ્ચ સર્વાનપિ ઘાતયામિ સલોકપાલાન્હરિનાયકાંશ્ચ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સ તદા મહાબલઃ કુમારમુદ્દિશ્ય યયૌ ચ યોદ્ધુમ્ ॥
જગ્રાહ શક્તિં પરમાદ્ભુતાં ચ સ તારકો દેવવરાન્બભાષે

॥ તારક ઉવાચ ॥
કુમારો મેઽગ્રતશ્ચાદ્ય ભવદ્ભિશ્ચ કથં કૃતઃ ॥
યૂયં ગતત્રપા દેવા વિશેષાચ્છક્રમેશ્વરૌ

પુરૈતાભ્યાં કૃતં કર્મ વિરુદ્ધં વેદમાર્ગતઃ ॥
તચ્છૃણુધ્વં મયા પ્રોક્તં વર્ણયામિ વિશેષતઃ

તત્ર વિષ્ણુશ્છલી દોષી હ્યવિવેકી વિશે ષતઃ ॥
બલિર્યેન પુરા બદ્ધશ્છલમાશ્રિત્ય પાપતઃ

તેનૈવ યત્નતઃ પૂર્વમસુરૌ મધુકૈટભૌ ॥
શિરૌહીનૌ કૃતૌ ધૌર્ત્યાદ્વેદમાર્ગો વિવર્જિતઃ

મોહિનીરૂપતોઽનેન પંક્તિભેદઃ કૃતો હિ વૈ ॥
દેવાસુરસુધાપાને વેદમાર્ગો વિગર્હિતઃ

રામો ભૂત્વા હતા નારી વાલી વિધ્વંસિતો હિ સઃ ॥
પુનર્વૈશ્રવણો વિપ્રૌ હતો નીતિર્હતા શ્રુતેઃ

પાપં વિના સ્વકીયા સ્ત્રી ત્યક્તા પાપરતેન યત્ ॥
તત્રાપિ શ્રુતિમાર્ગશ્ચ ધ્વંસિતસ્સ્વાર્થહેતવે

સ્વજનન્યાશ્શિરશ્છિન્નમવતારે રસાખ્યકે॥
ગુરુપુત્રાપમાનશ્ચ કૃતોઽનેન દુરાત્મના

કૃષ્ણો ભૂત્વાન્યનાર્યશ્ચ દૂષિતાઃ કુલધર્મતઃ ॥
શ્રુતિમાર્ગં પરિત્યજ્ય સ્વવિવાહાઃ કૃતાસ્તથા

પુનશ્ચ વેદમાર્ગો હિ નિંદિતો નવમે ભવે॥
સ્થાપિતં નાસ્તિકમતં વેદમાર્ગવિરોધકૃત્

એવં યેન કૃતં પાપં વેદમાર્ગં વિસૃજ્ય વૈ ॥
સ કથં વિજયેદ્યુદ્ધે ભવેદ્ધર્મવતાંવરઃ

ભ્રાતા જ્યેષ્ઠશ્ચ યસ્તસ્ય શક્રઃ પાપી મહાન્મતઃ ॥
તેન પાપાન્યનેકાનિ કૃતાનિ નિજહેતુતઃ

નિકૃત્તો હિ દિતેર્ગર્ભસ્સ્વાર્થ હેતોર્વિશેષતઃ ॥
ધર્ષિતા ગૌતમસ્ત્રી વૈ હતો વૃત્રશ્ચ વિપ્રજઃ

વિશ્વરૂપદ્વિજાતેર્વૈ ભાગિનેયસ્ય યદ્ગુરોઃ ॥
નિકૃત્તાનિ ચ શીર્ષાણિ તદધ્વાધ્વંસિતશ્શ્રુતેઃ

કૃત્વા બહૂનિ પાપાનિ હરિશ્શક્રઃ પુનઃપુનઃ ॥
તેજોભિર્વિહતાવેવ નષ્ટવીર્યૌ વિશેષતઃ

તયોર્બલેન નો યૂયં સંગ્રામે જયમાપ્સ્યથ ॥
કિમર્થં મૂઢતાં પ્રાપ્ય પ્રાણાંસ્ત્યક્તુમિહાગતાઃ

જાનન્તૌ ધર્મમેતૌ ન સ્વાર્થલંપટમાનસૌ ॥
ધર્મં વિનાઽમરાઃ કૃત્યં નિષ્ફલં સકલં ભવેત્

મહાધૃષ્ટાવિમૌ મેદ્ય કૃતવંતૌ પુરશ્શિશુમ્ ॥
અહં બાલં વધિષ્યામિ તયોસ્સોઽપિ ભવિષ્યતિ

કિં બાલ ઇતો યાયાદ્દૂરં પ્રાણપરીપ્સયા ॥
ઇત્યુક્તોદ્દિશ્ય ચ હરી વીરભદ્રમુવાચ સઃ

પુરા હતાસ્ત્વયા વિપ્રા દક્ષયજ્ઞે હ્યનેકશઃ ॥
તત્કર્મણઃ ફલં ચાદ્ય દર્શયિષ્યામિ તેઽનઘ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા તુ વિધૂય પુણ્યં નિજં સ તન્નિંદનકર્મણા વૈ ॥
જગ્રાહ શક્તિં પરમાદ્ભુતાં ચ સ તારકો યુદ્ધવતાં વરિષ્ઠઃ

તં બાલાન્તિકમાયાતં તારકાસુરમોજસા ॥
આજઘાન ચ વજ્રેણ શક્રો ગુહપુરસ્સરઃ

તેન વજ્રપ્રહારેણ તારકો જર્જરીકૃતઃ॥
ભૂમૌ પપાત સહસા નિંદાહતબલઃ ક્ષણમ્

પતિતોઽપિ સમુત્થાય શક્ત્યા તં પ્રાહરદ્રુષા ॥
પુરંદરં ગજસ્થં હિ પાતયામાસ ભૂતલે

હાહાકારો મહાનાસીત્પતિતે ચ પુરંદરે ॥
સેનાયાં નિર્જરાણાં હિ તદ્દૃષ્ટ્વા ક્લેશ આવિશત્

તારકેણાઽપિ તત્રૈવ યત્કૃતં કર્મ દુઃખદમ્ ॥
સ્વનાશકારણં ધર્મવિરુદં તન્નિબોધ મે

પતિતં ચ પદાક્રમ્ય હસ્તાદ્વજ્રં પ્રગૃહ્ય વૈ।
પુનરુદ્વજ્રઘાતેન શક્રમાતાડયદ્ભૃશમ્

એવં તિરસ્કૃતં દૃષ્ટ્વા શક્રવિષ્ણુપ્રતાપવાન્ ॥
ચક્રમુદ્યસ્ય ભગવાંસ્તારકં સ જઘાન હ

ચક્રપ્રહારાભિતો નિપપાત ક્ષિતૌ હિ સઃ ॥
પુનરુત્થાય દૈત્યેન્દ્રશક્ત્યા વિષ્ણું જઘાન તમ્

તેન શક્તિપ્રહારેણ પતિતો ભુવિ ચાચ્યુતઃ॥
કરો મહાનાસીચ્ચુક્રુશુશ્ચાઽતિનિર્જરાઃ

નિમેષેણ પુનર્વિષ્ણુર્યાવદુત્તિષ્ઠતે સ્વયમ્॥
તાવત્સ વીરભદ્રો હિ તત્ક્ષણાદાગતોઽસુરમ્

ત્રિશૂલં ચ સમુદ્યમ્ય વીરભદ્રઃ પ્રતાપવાન્ ॥
તારકં દિતિજાધીશં જઘાન પ્રસભં બલી

તત્ત્રિશૂલપ્રહારેણ સ પપાત ક્ષિતૌ તદા ॥
પતિતોઽપિ મહાતેજાસ્તારકઃ પુનરુત્થિતઃ

કૃત્વા ક્રોધં મહાવીરસ્સકલાસુરનાયકઃ ॥
જઘાન પરયા શક્ત્યા વીરભદ્રં તદોરસિ

વીરભદ્રોઽપિ પતિતો ભૂતલે મૂર્છિતઃ ક્ષણમ્ ॥
તચ્છક્ત્યા પરયા ક્રોધાન્નિહતો વક્ષસિ ધુવમ્

સગણશ્ચૈવ દેવાસ્તે ગંધર્વોરગરાક્ષસાઃ ॥
હાહાકારેણ મહતા ચુક્રુશુશ્ચ મુહુર્મુહુઃ

નિમેષમાત્રાત્સહસા મહૌજાસ્સ વીરભદ્રો દ્વિષતાં નિહંતા॥
ત્રિશૂલમુદ્યમ્ય તડિત્પ્રકાશં જાજ્વલ્યમાનં પ્રભયા વિરેજે

સ્વરોચિષા ભાસિતદિગ્વિતાનં સૂર્યેન્દુબિમ્બાગ્નિસમાનમંડલમ્ ॥
મહાપ્રભં વીરભયાવહં પરં કાલાખ્યમત્યંતકરં મહોજ્જ્વલમ્

યાવત્ત્રિશૂલેન તદા હંતુકામો મહાબલઃ ॥
વીરભદ્રોઽસુરં યાવત્કુમારેણ નિવારિતઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં ચતુર્થે કુમારખંડે તારકવાક્યશક્રવિષ્ણુવી રભદ્રયુદ્ધવર્ણનં નામ નવમોઽધ્યાયઃ