શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.4.3

નારદ ઉવાચ ॥
દેવદેવ પ્રજાનાથ બ્રહ્મન્ સૃષ્ટિકર પ્રભો ॥
તતઃ કિમભવત્તત્ર તદ્વદાઽદ્ય કૃપાં કુરુ

બ્રહ્મોવાચ ॥
તસ્મિન્નવસરે તાત વિશ્વામિત્રઃ પ્રતાપવાન્ ॥
પ્રેરિતો વિધિના તત્રાગચ્છત્પ્રીતો યદૃચ્છયા

સ દૃષ્ટ્વાઽલૌકિકં ધામ તત્સુતસ્ય સુતેજસઃ ॥
અભવત્પૂર્ણકામસ્તુ સુપ્રસન્નો નનામ ચ

અકરોત્સુનુતિં તસ્ય સુપ્રસન્નેન ચેતસા ॥
વિધિપ્રેરિતવાગ્ભિશ્ચ વિશ્વામિત્રઃ પ્રભાવવિત્

તતસ્સોઽભૂત્સુતસ્તત્ર સુપ્રસન્નો મહોતિ કૃત્ ॥
સુપ્રહસ્યાદ્ભુતમહો વિશ્વામિત્રમુવાચ ચ

શિવસુત ઉવાચ ॥
શિવેચ્છયા મહાજ્ઞાનિન્નકસ્માત્ત્વમિહાગતઃ ॥
સંસ્કારં કુરુ મે તાત યથાવદ્વેદસંમિતમ્

અદ્યારભ્ય પુરોધાસ્ત્વં ભવ મે પ્રીતિમાવહન્ ॥
ભવિષ્યસિ સદા પૂજ્યસ્સર્વેષાં નાત્ર સંશયઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય સુપ્રસન્નો હિ ગાધિજઃ ॥
તમુવાચાનુદાત્તેન સ્વરેણ ચ સુવિસ્મિતઃ

વિશ્વામિત્ર ઉવાચ ॥
શૃણુ તાત ન વિપ્રોઽહં ગાધિક્ષત્રિયબાલકઃ ॥
વિશ્વામિત્રેતિ વિખ્યાતઃ ક્ષત્રિયો વિપ્રસેવકઃ

ઇતિ સ્વચરિતં ખ્યાતં મયા તે વરબાલક ॥
કસ્ત્વં સ્વચરિતં બ્રૂહિ વિસ્મિતાયાખિલં હિ મે

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચ સ્તસ્ય તત્સ્વવૃત્તં જગાદ હ ॥
તતશ્ચોવાચ સુપ્રીત્યા ગાધિજં તં મહોતિકૃત્

॥ શિવસુત ઉવાચ ॥
વિશ્વામિત્ર વરાન્મે ત્વં બ્રહ્મર્ષિર્નાઽત્ર સંશયઃ ॥
વશિષ્ઠાદ્યાશ્ચ નિત્યં ત્વાં પ્રશંસિષ્યંતિ ચાદરાત્

અતસ્ત્વમાજ્ઞયા મે હિ સંસ્કારં કર્તુમર્હસિ ॥
ઇદં સર્વં સુગોપ્યં તે કથનીયં ન કુત્રચિત્

બ્રહ્મોવાચ ॥
તતોકાર્ષીત્સ સંસ્કારં તસ્ય પ્રીત્યાઽખિલં યથા ॥
શિવબાલસ્ય દેવર્ષે વેદોક્તવિધિના પરમ્

શિવબાલોપિ સુપ્રીતો દિવ્યજ્ઞાનમદાત્પરમ્ ॥
વિશ્વામિત્રાય મુનયે મહોતિકારકઃ પ્રભુઃ

પુરોહિતં ચકારાસૌ વિશ્વામિત્રં શુચેસ્સુત ॥
તદારભ્ય દ્વિજવરો નાનાલીલાવિશારદઃ

ઇત્થં લીલા કૃતા તેન કથિતા સા મયા મુને ॥
તલ્લીલામપરાં તાત શૃણુ પ્રીત્યા વદામ્યહમ્

તસ્મિન્નવસરે તાત શ્વેતનામા ચ સંપ્રતિ ॥
તત્રાઽપશ્યત્સુતં દિવ્યં નિજં પરમ પાવનમ્

તતસ્તં પાવકો ગત્વા દૃષ્ટ્વાલિંગ્ય ચુચુમ્બ ચ ॥
પુત્રેતિ ચોક્ત્વા તસ્મૈ સ શસ્ત્રં શક્તિન્દદૌ ચ સઃ

ગુહસ્તાં શક્તિમાદાય તચ્છૃંગં ચારુરોહ હ ॥
તં જઘાન તયા શક્ત્યા શૃંગો ભુવિ પપાત સઃ

દશપદ્મમિતા વીરા રાક્ષસાઃ પૂર્વમાગતાઃ॥
તદ્વધાર્થં દ્રુતં નષ્ટા બભૂવુસ્તત્પ્રહારતઃ

હાહાકારો મહાનાસીચ્ચકંપે સાચલા મહી॥
ત્રૈલોક્યં ચ સુરેશાનસ્સદેવસ્તત્ર ચાગમત્

દક્ષિણે તસ્ય પાર્શ્વે ચ વજ્રેણ સ જઘાન ચ ॥
શાખનામા તતો જાતઃ પુમાંશ્ચૈકો મહાબલઃ

પુનશ્શક્રો જઘાનાઽઽશુ વામપાર્શ્વે હિ તં તદા ॥
વજ્રેણાઽન્યઃ પુમાઞ્જાતો વિશાખાખ્યોઽપરો બલી

તતસ્તદ્ધૃદયં શક્રો જઘાન પવિના તદા ॥
પરોઽભૂન્નૈગમોપાખ્યઃ પુમાંસ્તદ્વન્મહાબલઃ

તદા સ્કંદાદિચત્વારો મહાવીરા મહાબલાઃ ॥
ઇન્દ્રં હંતું દ્રુતં જગ્મુસ્સોયં તચ્છરણં યયૌ

શક્રસ્સ સામરગણો ભયં પ્રાપ્ય ગુહાત્તતઃ ॥
યયૌ સ્વલોકં ચકિતો ન ભેદં જ્ઞાતવાન્મુને

સ બાલકસ્તુ તત્રૈવ તસ્થાઽઽવાનંદસંયુતઃ ॥
પૂર્વવન્નિર્ભયસ્તાત નાનાલીલાકરઃ પ્રભુઃ

તસ્મિન્નવસરે તત્ર કૃત્તિકાખ્યાશ્ચ ષટ્ સ્ત્રિયઃ ॥
સ્નાતું સમાગતા બાલં દદૃશુસ્તં મહાપ્રભુમ્

ગ્રહીતું તં મનશ્ચક્રુસ્સર્વાસ્તા કૃત્તિકાઃ સ્ત્રિયઃ ॥
વાદો બભૂવ તાસાં તદ્ગ્રહણેચ્છાપરો મુને

તદ્વાદશમનાર્થં સ ષણ્મુખાનિ ચકાર હ ॥
પપૌ દુગ્ધં ચ સર્વાસાં તુષ્ટાસ્તા અભવન્મુને ॥ ૩૧ ।
તન્મનોગતિમાજ્ઞાય સર્વાસ્તાઃ કૃત્તિકાસ્તદા ॥
તમાદાય યયુર્લોકં સ્વકીયં મુદિતા મુને

તં બાલકં કુમારાખ્યં સ્તનં દત્ત્વા સ્તનાર્થિને ॥
વર્દ્ધયામાસુરીશસ્ય સુતં સૂર્યાધિકપ્રભમ્

ન ચક્રુર્બાલકં યાશ્ચ લોચનાનામગોચરમ્ ॥
પ્રાણેભ્યોપિ પ્રેમપાત્રં યઃ પોષ્ટા તસ્ય પુત્રક

યાનિ યાનિ ચ વસ્ત્રાણિ ત્રૈલોક્યે દુર્લભાનિ ચ ॥
દદુસ્તસ્મૈ ચ તાઃ પ્રેમ્ણા ભૂષણાનિ વરાણિ વૈ

દિનેદિને તાઃ પુપુષુર્બાલકં તં મહાપ્રભુમ્ ॥
પ્રસંસિતાનિ સ્વાદૂનિ ભોજયિત્વા વિશેષતઃ

અથૈકસ્મિન્ દિને તાત સ બાલઃ કૃત્તિકાત્મજઃ ॥
ગત્વા દેવસભાં દિવ્યાં સુચરિત્રં ચકાર હ

સ્વમહો દર્શયામાસ દેવેભ્યો હિ મહાદ્ભુતમ્ ॥
સવિષ્ણુભ્યોઽખિલેભ્યશ્ચ મહોતિકરબાલકઃ

તં દૃષ્ટ્વા સકલાસ્તે વૈ સાચ્યુતાસ્સર્ષયસ્સુરાઃ ॥
વિસ્મયં પ્રાપુરત્યન્તં પપ્રચ્છુસ્તં ચ બાલકમ્

કો ભવાનિતિ તચ્છ્રુત્વા ન કિંચિત્સ જગાદ હ ॥
સ્વાલયં સ જગામાઽશુ ગુપ્તસ્તસ્થૌ હિ પૂર્વવત્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં ચતુર્થે કુમારખણ્ડે કાર્તિકેયલીલાવર્ણનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ