શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.8

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
એકદા તુ શિવજ્ઞાની શિવલીલાવિદાંવરઃ ॥
હિમાચલગૃહં પ્રીત્યાગમસ્ત્વં શિવપ્રેરિતઃ

દૃષ્ટ્વા મુને ગિરીશસ્ત્વાં નત્વાનર્ચ સ નારદ ॥
આહૂય ચ સ્વતનયાં ત્વદઙ્ઘ્ર્યોસ્તામપાતયત્

પુનર્નત્વા મુનીશ ત્વામુવાચ હિમભૂધરઃ ॥
સાઞ્જલિઃ સ્વવિધિં મત્વા બહુસન્નતમસ્તકઃ

હિમાલય ઉવાચ ॥
હે મુને નારદ જ્ઞાનિન્બ્રહ્મપુત્રવર પ્રભો ॥
સર્વજ્ઞસ્ત્વં સકરુણઃ પરોપકરણે રતઃ

મત્સુતાજાતકં બ્રૂહિ ગુણદોષસમુદ્ભવમ્ ॥
કસ્ય પ્રિયા ભાગ્યવતી ભવિષ્યતિ સુતા મમ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્તો મુનિવર્ય ત્વં ગિરીશેન હિમાદ્રિણા ॥
વિલોક્ય કાલિકાહસ્તં સર્વાંગં ચ વિશેષતઃ

અવોચસ્ત્વં ગિરિં તાત કૌતુકી વાગ્વિશારદ્ઃ ॥
જ્ઞાની વિદિતવૃત્તાન્તો નારદઃ પ્રીતમાનસઃ

નારદ ઉવાચ ॥
એષા તે તનયા મેને સુધાંશોરિવ વર્દ્ધિતા ॥
આદ્યા કલા શૈલરાજ સર્વલક્ષણશાલિની

સ્વપતેસ્સુખદાત્યન્તં પિત્રોઃ કીર્તિવિવર્દ્ધિની ॥
મહાસાધ્વી ચ સર્વાસુ મહાનન્દકરી સદા

સુલક્ષણાનિ સર્વાણિ ત્વત્સુતાયાઃ કરે ગિરે ॥
એકા વિલક્ષણા રેખા તત્ફલં શૃણુ તત્ત્વતઃ

યોગી નગ્નોઽગુણોઽકામી માતૃતાતવિવર્જિતઃ ॥
અમાનોઽશિવવેષશ્ચ પતિરસ્યાઃ કિલેદૃશઃ

।
॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તે હિ સત્યં મત્ત્વા ચ દમ્પતી ॥
મેના હિમાચલશ્ચાપિ દુઃખિતૌ તૌ બભૂવતુઃ

શિવાકર્ણ્યવચસ્તે હિ તાદૃશં જગદમ્બિકા ॥।
લક્ષણૈસ્તં શિવં મત્ત્વા જહર્ષાતિ મુને હૃદિ ॥ ૧ ૩॥
ન મૃષા નારદવચસ્ત્વિતિ સંચિન્ત્ય સા શિવા ॥
સ્નેહં શિવપદદ્વન્દ્વે ચકારાતિ હૃદા તદા

ઉવાચ દુઃખિતઃ શૈલસ્ત્વાન્તદા હૃદિ નારદ ॥
કમુપાયં મુને કુર્યામતિદુઃખમભૂદિતિ

તચ્છુત્વા ત્વં મુને પ્રાત્થ મહાકૌતુકકારકઃ ॥
હિમાચલં શુભૈર્વાક્યૈર્હર્ષયન્વાગ્વિશારદઃ

નારદ ઉવાચ ॥
સ્નેહાચ્છૃણુ ગિરે વાક્યં મમ સત્યં મૃષા ન હિ ॥
કરરેખા બ્રહ્મલિપિર્ન મૃષા ભવતિ ધુવમ્

તાદૃશોઽસ્યાઃ પતિઃ શૈલ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥
તત્રોપાયં શૃણુ પ્રીત્યા યં કૃત્વા લપ્સ્યસે સુખમ્

તાદૃશોઽસ્તિ વરઃ શમ્ભુલીલારૂપધરઃ પ્રભુઃ ॥
કુલક્ષણાનિ સર્વાણિ તત્ર તુલ્યાનિ સદ્ગુણૈઃ

પ્રભૌ દોષો ન દુઃખાય દુઃખદોઽત્યપ્રભૌ હિ સઃ ॥
રવિપાવકગંગાનાં તત્ર જ્ઞેયા નિદર્શના

તસ્માચ્છિવાય કન્યા સ્વાં શિવાં દેહિ વિવેકતઃ॥
શિવસ્સર્વેશ્વરસ્સેવ્યોઽવિકારી પ્રભુરવ્યયઃ

શીઘ્રપ્રસાદઃ સ શિવસ્તાં ગ્રહીષ્યત્યસંશયમ્ ॥
તપઃસાધ્યો વિશેષેણ યદિ કુર્યાચ્છિવા તપઃ

સર્વથા સુસમર્થો હિ સ શિવસ્સકલેશ્વરઃ ॥
કુલિપેરપિ વિધ્વંસી બ્રહ્માધીનસ્ત્વકપ્રદઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ત્વં પુનસ્તાત કૌતુકી બ્રહ્મવિન્મુને ॥
શૈલરાજમવોચો હિ હર્ષયન્વચનૈશ્શુભૈઃ

ભાવિની દયિતા શમ્ભોસ્સાનુકૂલા સદા હરે ॥
મહાસાધ્વી સુવ્રતા ચ પિત્રોસ્સુખવિવર્દ્ધિની

શમ્ભોશ્ચિત્તં વશે ચૈષા કરિષ્યતિ તપસ્વિની ॥
સ ચાપ્યેનામૃતે યોષાં ન હ્યન્યામુદ્વહિષ્યતિ

એતયોસ્સદૃશં પ્રેમ ન કસ્યાપ્યેવ તાદૃશમ્ ॥
ભૂતં વા ભવિતા વાપિ નાધુના ચ પ્રવર્તતે

અનયોસ્સુરકાર્ય્યાણિ કર્તવ્યાનિ મૃતાનિ ચ॥
યાનિ યાનિ નગશ્રેષ્ઠ જીવિતાનિ પુનઃ પુનઃ

અનયા કન્યયા તેઽદ્રે અર્ધનારીશ્વરો હરઃ ॥
ભવિષ્યતિ તથા હર્ષદિનયોર્મિલિતમ્પુનઃ

શરીરાર્ધં હરસ્યૈષા હરિષ્યતિ સુતા તવ॥
તપઃ પ્રભાવાત્સંતોષ્ય મહેશં સકલેશ્વરમ્

સ્વર્ણગૌરી સુવર્ણાભા તપસા તોષ્ય તં હરમ્ ॥
વિદ્યુદ્ગૌરતમા ચેયં તવ પુત્રી ભવિષ્યતિ

ગૌરીતિ નામ્ના કન્યા તુ ખ્યાતિમેષા ગમિષ્યતિ ॥
સર્વદેવગણૈઃ પૂજ્યા હરિબ્રહ્માદિભિસ્તથા

નાન્યસ્મૈ ત્વમિમાં દાતુમિહાર્હસિ નગોત્તમ॥
ઇદં ચોપાંશુ દેવાનાં ન પ્રકાશ્યં કદાચન

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દેવર્ષે તવ નારદ ॥
ઉવાચ હિમવાન્વાક્યં મુને ત્વામ્વાગ્વિશારદઃ

હિમાલય ઉવાચા॥
હે મુને નારદ પ્રાજ્ઞ વિજ્ઞપ્તિં કાંચિદેવ હિ॥
કરોમિ તાં શૃણુ પ્રીત્યા તસ્ત્વં પ્રમુદમાવહ

શ્રૂયતે ત્યક્તસંગસ્સ મહાદેવો યતાત્મવાન્ ॥
તપશ્ચરતિ સન્નિત્યં દેવાનામપ્યગોચરઃ

સ કથં ધ્યાન માર્ગસ્થઃ પરબ્રહ્માર્પિતં મનઃ॥
ભ્રંશયિષ્યતિ દેવર્ષે તત્ર મે સંશયો મહાન્

અક્ષરં પરમં બ્રહ્મ પ્રદીપકલિકોપમમ્॥
સદાશિવાખ્યં સ્વં રૂપં નિર્વિકારમજાપરમ્

નિર્ગુણં સગુણં તચ્ચ નિર્વિશેષં નિરીહકમ્॥
અતઃ પશ્યતિ સર્વત્ર ન તુ બાહ્યં નિરીક્ષતે

ઇતિ સ શ્રૂયતે નિત્યં કિંનરાણાં મુખાન્મુને॥
ઇહાગતાનાં સુપ્રીત્યા કિન્તન્મિથ્યા વચો ધુવમ્

વિશેષતઃ શ્રૂયતે સ સાક્ષાન્નામ્ના તથા હરઃ ॥
સમયં કૃતવાન્પૂર્વ્વં તન્મયા ગદિતં શૃણુ

ન ત્વામૃતેઽન્યાં વરયે દાક્ષાયણિ પ્રિયે સતી ॥
ભાર્યાર્થં ન ગ્રહીષ્યામિ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે

ઇતિ સત્યાસમં તેન પુરૈવ સમયઃ કૃતઃ ॥
તસ્યાં મૃતાયાં સ કથં સ્વયમન્યાં ગ્રહીષ્યતિ ॥ ૪૩ ।
॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ ગિરિસ્તૂષ્ણીમાસ તસ્ય પુરસ્તવ ॥
તદાકર્ણ્યાથ દેવર્ષે ત્વં પ્રાવોચસ્સુતત્ત્વતઃ

નારદ ઉવાચ ॥
ન વૈ કાર્યા ત્વયા ચિંતા ગિરિરાજ મહામતે ॥
એષા તવ સુતા કાલી દક્ષજા હ્યભવત્પુરા

સતીનામાભવત્તસ્યાસ્સર્વમંગલદં સદા ॥
સતી સા વૈ દક્ષકન્યા ભૂત્વા રુદ્રપ્રિયાભવત

પિતુર્યજ્ઞે તથા પ્રાપ્યાનાદરં શંકરસ્ય ચ ॥
તં દૃષ્ટ્વા કોપમાધાયાત્યાક્ષીદ્દેહં ચ સા સતી

પુનસ્સૈવ સમુત્પન્ના તવ ગેહેઽમ્બિકા શિવા ॥
પાર્વતી હરપત્નીયં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

એતત્સર્વં વિસ્તરાત્ત્વં પ્રોક્તવાન્ભૂભૃતે મુને ॥
પૂર્વરૂપં ચરિત્રં ચ પાર્વત્યાઃ પ્રીતિવર્ધનમ્

તં સર્વં પૂર્વવૃત્તાન્યં કાલ્યા મુનિમુખાદ્ગિરિઃ ॥
શ્રુત્વા સપુત્રદારઃ સ તદા નિઃસંશયોઽભવત્

તતઃ કાલી કથાં શ્રુત્વા નારદસ્ય મુખાત્તદા ॥
લજ્જયાધોમુખી ભૂત્વા સ્મિતવિસ્તારિતાનના

કરેણ તાં તુ સંસ્પૃશ્ય શ્રુત્વા તચ્ચરિતં ગિરિઃ ॥
મૂર્ધ્નિ શશ્વત્તથાઘ્રાય સ્વાસ નાન્તે ન્યવેશયત્

તતસ્ત્વં તાં પુનર્દૃષ્ટ્વાઽવોચસ્તત્ર સ્થિતાં મુને ॥
હર્ષયન્ ગિરિરાજં ચ મેનકાન્તનયૈઃ સહ

।
સિંહાસનન્તુ કિન્ત્વસ્યાશ્શૈલરાજ ભવેદતઃ ॥
શમ્ભોરૂરૌ સદૈતસ્યા આસનં તુ ભવિષ્યતિ

હરોરૂર્વાસનમ્પ્રાપ્ય તનયા તવ સન્તતમ્ ॥
ન યત્ર કસ્યાચિદૃષ્ટિર્માનસં વા ગમિષ્યતિ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ વચનમુદારં નારદ ત્વં ગિરીશં ત્રિદિવમગમ ઉક્ત્વા તત્ક્ષણાદેવપ્રીત્યા ॥
ગિરિપતિરપિ ચિત્તે ચારુસંમોદયુક્તસ્સ્વગૃહમગમદેવં સર્વસંપત્સમૃદ્ધમ્ ॥ ૫૬ ।
ઇતિ શ્રીશિવમહા પુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખંડે નારદહિમાલયસંવાદવર્ણનં નામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ