શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.41

બ્રહ્મોવાચ॥
તતસ્સમ્મન્ત્ર્ય ચ મિથઃ પ્રાપ્યાજ્ઞાં શાંકરીં હરિઃ ॥
મુને ત્વામ્પ્રેષયામાસ પ્રથમં કુધરાલયમ્

અથ પ્રણમ્ય સર્વેશં ગતસ્ત્વં નારદાગ્રતઃ ॥
હરિણા નોદિતઃ પ્રીત્યા હિમાચલગૃહમ્પ્રતિ

ત્વં મુનેઽપશ્ય આત્માનં ગત્વા તદ્વ્રીડયાન્વિતમ્ ॥
કૃત્રિમં રચિતં તત્ર વિસ્મિતો વિશ્વકર્મણા

શ્રાન્તસ્ત્વમાત્મના તેન કૃત્રિમેણ મહામુને ॥
અવલોકપરસ્સોઽભૂચ્ચરિતં વિશ્વકર્મણઃ

પ્રવિષ્ટો મણ્ડપસ્તસ્ય હિમાદ્રે રત્નચિત્રિતમ્ ॥
સુવર્ણકલશૈર્જુષ્ટં રમ્ભાદિબહુશોભિતમ્

સહસ્રસ્તમ્ભસંયુક્તં વિચિત્રમ્પરમાદ્ભુતમ્ ॥
વેદિકાં ચ તથા દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં ત્વં મુને હ્યયાઃ

તદાવોચશ્ચ સ મુને નારદ ત્વં નગેશ્વરમ્ ॥
વિસ્મિતોઽતીવ મનસિ નષ્ટજ્ઞાનો વિમૂઢધીઃ

આગતાસ્તે કિમધુના દેવા વિષ્ણુપુરોગમાઃ ॥
તથા મહર્ષયસ્સર્વે સિદ્ધા ઉપસુરાસ્તથા

મહાદેવો વૃષારૂઢો ગણૈશ્ચ પરિવારિતઃ ॥
આગતઃ કિં વિવાહાર્થં વદ તથ્યં નગેશ્વર

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા તવ વિસ્મિત ચેતસઃ ॥
ઉવાચ ત્વાં મુને તથ્યં વાક્યં સ હિમવાન્ ગિરિઃ

હિમવાનુવાચ ॥
હે નારદ મહાપ્રાજ્ઞાગતો નૈવાધુના શિવઃ ॥
વિવાહાર્થં ચ પાર્વત્યાસ્સગણસ્સવરાતકઃ

વિશ્વકર્મકૃતં ચિત્રં વિદ્ધિ નારદ સદ્ધિયા ॥
વિસ્મયન્ત્યજ દેવર્ષે સ્વસ્થો ભવ શિવં સ્મર

ભુક્ત્વા વિશ્રમ્ય સુપ્રીતઃ કૃપાં કૃત્વા મમોપરિ ॥
મૈનાકાદિધરૈસ્સાર્દ્ધં ગચ્છ ત્વં શંકરાન્તિકમ્

એભિસ્સમેતો ગિરિભિર્મહામત સંપ્રાર્થ્ય શીઘ્રં શિવમત્ર ચાનય ॥
દેવૈસ્સમેતં ચ મહર્ષિસંઘૈસ્સુરાસુરૈરર્ચિતપાદપલ્લવમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
તથેતિ ચોક્ત્વાગમ આશુ હિ ત્વં સદૈવ તૈશ્શૈલસુતાદિભિશ્ચ ॥
તત્રત્યકૃત્યં સુવિધાય ભુક્ત્વા મહામનાસ્ત્વં શિવસ ન્નિધાનમ્

તત્ર દૃષ્ટો મહાદેવો દેવાદિપરિવારિતઃ ॥
નમસ્કૃતસ્ત્વયા દીપ્તશ્શૈલૈસ્તૈર્ભક્તિતશ્ચ વૈ

તદા મયા વિષ્ણુના ચ સર્વે દેવાસ્સવાસવાઃ ॥
પપ્રચ્છુસ્ત્વાં મુને સર્વે રુદ્રસ્યાનુચરાસ્તથા

વિસ્મિતાઃ પર્વતાન્દૃષ્ટ્વા સન્દેહાકુલમાનસાઃ ॥
મૈનાકસહ્યમેર્વાદ્યાન્નાનાલંકારસંયુતાન્

દેવા ઊચુઃ ॥
હે નારદ મહાપ્રાજ્ઞ વિસ્મિતસ્ત્વં હિ દૃશ્યસે ॥
સત્કૃતોઽસિ હિમાગેન કિં ન વા વદ વિસ્તરાત્

એતે કસ્માત્સમાયાતાઃ પર્વતા ઇહ સત્તમાઃ ॥
મૈનાકસહ્યમેર્વાદ્યાસ્સુપ્રતાપાસ્સ્વલંકૃતાઃ

કન્યાં દાસ્યતિ શૈલોઽસૌ સ ભવે વા ન નારદ ॥
હિમાલયગૃહે તાત કિં ભવત્યદ્ય તદ્વદ

ઇતિ સન્દિગ્ધમનસામસ્માકં ચ દિવૌકસામ્॥
વદ્ ત્વં પૃચ્છમાનાનાં સન્દેહં હર સુવ્રત

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં વિષ્ણ્વાદીનાન્દિવૌકસામ્ ॥
અવોચસ્તાન્મુને ત્વં હિ વિસ્મિતસ્ત્વાષ્ટ્રમાયયા

એકાન્તમાશ્રિત્ય ચ માં હિ વિષ્ણુમભાષથા વાક્યમિદં મુને ત્વમ્ ॥
શચીપતિં સર્વસુરેશ્વરં વૈ પક્ષાચ્છિદં પૂર્વરિપુન્ધરાણામ્

નારદ ઉવાચ ॥
ત્વષ્ટ્રા કૃતન્તદ્વિકૃતં વિચિત્રં વિમોહનં સર્વદિવૌકસાં હિ ॥
યેનૈવ સર્વાન્સ વિમોહિતું સુરાન્સમિચ્છતિ પ્રેમત એવ યુક્ત્યા

પુરા કૃતન્તસ્ય વિમોહનન્ત્વયા સુવિસ્મૃતન્તત્ સકલં શચીપતે ॥
તસ્માદસૌ ત્વાં વિજિગીષુરેવ ગૃહે ધુવન્તસ્ય ગિરેર્મહાત્મન

અહં વિમોહિતસ્તેન પ્રતિરૂપેણ ભાસ્વતા ॥
તથા વિષ્ણુઃ કૃતસ્તેન બ્રહ્મા શક્રોઽપિ તાદૃશઃ

કિમ્બહૂક્તેન દેવેશ સર્વદેવગણાઃ કૃતાઃ ॥
કૃત્રિમાશ્ચિત્રરૂપેણ ન કિંચિદવશેષિતમ્

વિમોહનાર્થં સર્વેષાં દેવાનાં ચ વિશેષતઃ ॥
કૃતા માયા ચિત્રમયી પરિહાસવિકારિણી

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
તચ્છુત્વા વચનસ્તસ્ય દેવેન્દ્રો વાક્યમબ્રવીત્ ॥
વિષ્ણુમ્પ્રતિ તદા શીઘ્રં ભયાકુલતનુર્હરિમ્

॥ દેવેન્દ્ર ઉવાચ ॥
દેવદેવ રમાનાથ ત્વષ્ટા માં નિહનિષ્યતિ॥
પુત્રશોકેન તપ્તોઽસૌ વ્યાજેનાનેન નાન્યથા

બ્રહ્મોવાચ ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દેવદેવો જનાર્દનઃ ॥
ઉવાચ પ્રહસન્ વાક્યં શક્રમાશ્વાસયંસ્તદા

વિષ્ણુરુવાચ॥
નિવાતકવચૈઃ પૂર્વં મોહિતોઽસિ શચીપતે॥
મહાવિદ્યાવલેનૈવ દાનવૈઃ પૂર્વવૈરિભિઃ

પર્વતો હિમવાનેષ તથાન્યઽખિલપર્વતાઃ॥
વિપક્ષા હિ કૃતાસ્સર્વે મમ વાક્યાચ્ચ વાસવ

તેનુસ્મૃત્યા તુ વૈ દૃષ્ટ્વા માયયા ગિરયો હ્યમી ॥ ॥
જેતુમિચ્છન્તુ યે મૂઢા ન ભેતવ્યમરાવપિ

ઈશ્વરો નો હિ સર્વેષાં શંકરો ભક્તવત્સલઃ ॥
સર્વથા કુશલં શક્ર કરિષ્યતિ ન સંશયઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં સંવદમાનન્તં શક્રં વિકૃતમાનસમ્ ॥
હરિણોક્તશ્ચ ગિરિશો લૌકિકીં ગતિમાશ્રિતઃ

ઈશ્વર ઉવાચ ॥
હે હરે હે સુરેશાન કિમ્બ્રૂથોઽદ્ય પરસ્પરમ્ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તૌ મહેશાનો મુને ત્વામ્પ્રત્યુવાચ સઃ

કિંનુ વક્તિ મહાશૈલો યથાર્થં વદ નારદ ॥
વૃત્તાન્તં સકલમ્બ્રૂહિ ન ગોપ્યં કર્તુમર્હસિ

દદાતિ વા નૈવ દદાતિ શૈલસ્સુતાં સ્વકીયાં વદ તચ્ચ શીઘ્રમ્ ॥
કિન્તે દૃષ્ટં કિં કૃતન્તત્ર ગત્વા પ્રીત્યા સર્વં તદ્વદાશ્વદ્ય તાત

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
હત્યુક્તશ્શમ્ભુના તત્ર મુને ત્વન્દેવદર્શનઃ ॥
સર્વં રહસ્યવોચો વૈ યદ્દૃષ્ટન્તત્ર મણ્ડપે

નારદ ઉવાચ॥
દેવદેવ મહાદેવ શૃણુ મદ્વચનં શુભમ્ ॥
નાસ્તિ વિઘ્નભયં નાથ વિવાહે કિંચિદેવ હિ

અવશ્યમેવ શૈલેશસ્તુભ્યં દાસ્યતિ કન્યકામ્ ॥
ત્વામાનયિતુમાયાતા ઇમે શૈલા ન સંશયઃ

કિન્તુ હ્યમરમોહાર્થં માયા વિરચિતાદ્ભુતા ॥
કુતૂહલાર્થં સર્વજ્ઞ ન કશ્ચિદ્વિઘ્નસમ્ભવઃ

વિચિત્રમ્મણ્ડપં ગેહેઽકાર્ષીત્તસ્ય તદાજ્ઞયા ॥
વિશ્વકર્મા મહામાયી નાનાશ્ચર્યમયં વિભો

સર્વદેવસમાજશ્ચ કૃતસ્તત્ર વિમોહનઃ ॥
તન્દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં પ્રાપ્તોહં તન્માયાવિમોહિતઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
તચ્છ્રુત્વા તદ્વચસ્તાત લોકાચારકરઃ પ્રભુઃ ॥
હર્ષાદીન્પ્રહસઞ્છમ્ભુરુવાચ સકલાન્સુરાન્

ઈશ્વર ઉવાચ ॥
કન્યાં દાસ્યતિ ચેન્મહ્યં પર્વતો હિ હિમાચલઃ ॥
માયયા મમ કિં કાર્યં વદ વિષ્ણો યથાતથમ્

હે બ્રહ્મઞ્છક્ર મુનયસ્તુરા બ્રૂત યથાર્થતઃ ॥
માયયા મમ કિં કાર્યં કન્યાં દાસ્યતિ ચેદ્ગિરિઃ

કેનાપ્યુપાયેન ફલં હિ સાધ્યમિત્યુચ્યતે પણ્ડિતૈર્ન્યાયવિદ્ભિઃ ॥
તસ્માત્સર્વૈર્ગમ્યતાં શીઘ્રમેવ કાર્યાર્થિભિર્વિષ્ણુપુરોગમૈશ્ચ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં સંવદમાનોઽસૌ દેવૈશ્શમ્ભુરભૂત્તદા ॥
કૃતઃ સ્મરેણૈવ વશી વશં વા પ્રાકૃતો નરઃ

અથ શમ્ભ્વાજ્ઞયા સર્વે વિષ્ણ્વાદ્યા નિર્જરાસ્તદા ॥
ઋષયશ્ચ મહાત્માનો યયુર્મોહભ્રમાપહમ્

પુરસ્કૃત્ય મુને ત્વાં ચ પર્વતાંસ્તાન્સવિસ્મયાઃ ॥
હિમાદ્રેશ્ચ તદા જગ્મુર્મન્દિરમ્પરમાદ્ભુતમ્

અથ વિષ્ણ્વાદિસંયુક્તો મુદિતૈસ્સ્વબલૈર્યુતઃ॥
આજગામોપહૈમાગપુરં પ્રમુદિતો હરઃ

॥
ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડે મણ્ડપરચનાવર્ણનં નામૈકચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ