શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.39

નારદ ઉવાચ ॥ ॥
વિધે તાત મહાપ્રાજ્ઞ વિષ્ણુશિષ્ય નમોઽસ્તુ તે ॥
અદ્ભુતેયં કથાશ્રાવિ ત્વત્તોઽસ્માભિઃ કૃપાનિધે

ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ ચરિતં શશિમૌલિનઃ ॥
વૈવાહિકં સુમાઙ્ગલ્યં સર્વાઘૌઘવિનાશનમ્

કિં ચકાર મહાદેવઃ પ્રાપ્ય મઙ્ગલપત્રિકામ્ ॥
તાં શ્રાવય કથાન્દિવ્યાં શઙ્કરસ્સપરાત્મનઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
શૃણુ વત્સ મહાપ્રાજ્ઞ શાઙ્કરમ્પરમં યશઃ ॥
યચ્ચકાર મહાદેવઃ પ્રાપ્ય મઙ્ગલપત્રિકામ્

અથ શમ્ભુર્ગૃહીત્વા તાં મુદા મંગલપત્રિકામ્ ॥
વિજહાસ પ્રહૃષ્ટાત્મા માનન્તેષાં વ્યધાદ્વિભુઃ

વાચયિત્વા ચ તાં સમ્યગ્સ્વીચકાર વિધાનતઃ ॥
તજ્જનન્યાપયામાસ બહુસમ્માન્ય ચાદૃતઃ

ઉવાચ સુનિવર્ગાંસ્તાન્કાર્ય્યં સમ્યક્ કૃતં શુભમ્ ॥
આગન્તવ્યં વિવાહે મે વિવાહસ્સ્વીકૃતો મયા

ઇત્યાકર્ણ્ય વચશ્શમ્ભોઃ પ્રહૃષ્ટાસ્તે પ્રણમ્ય તમ્॥
પરિક્રમ્ય યયુર્ધામ શંસન્તઃ સ્વં વિધિમ્પરમ્

અથ દેવેશ્વરશ્શમ્ભુસ્સામરસ્ત્વાં મુને દ્રુતમ્ ॥
લૌકિકાચારમાશ્રિત્ય મહાલીલાકરઃ પ્રભુઃ

ત્વમાગતઃ પરપ્રીત્યા પ્રશંસંસ્ત્વં વિધિમ્પરમ્ ॥
પ્રણમંશ્ચ નતસ્કન્ધો વિનીતાત્મા કૃતાઞ્જલિઃ

અસ્તૌસ્સુજયશબ્દાન્હિ સમુચ્ચાર્ય મુહુર્મુહુઃ॥
નિદેશં પ્રાર્થયંસ્તસ્ય પ્રશંસંસ્ત્વં વિધિમ્મુને

તતશ્શંભુઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા દર્શયઁલ્લૌકિકીં ગતિમ્ ॥
ઉવાચ મુનિવર્ય ત્વાં પ્રીણયઞ્છુભયા ગિરા

શિવ ઉવાચ ॥
પ્રીત્યા શૃણુ મુનિશ્રેષ્ઠ હ્યસ્મત્તોઽદ્ય વદામિ તે ॥
બ્રુવે તત્ત્વાં પ્રિયો મે યદ્ભક્તરાજશિરોમણિઃ

કૃતં મહત્તપો દેવ્યા પાર્વત્યા તવ શાસનાત્ ॥
તસ્યૈ વરો મયા દત્તઃ પતિત્વે તોષિતેન વૈ

કરિષ્યેઽહં વિવાહં ચ તસ્યા વશ્યો હિ ભક્તિતઃ ॥
સપ્તર્ષિભિસ્સાધિતશ્ચ તલ્લગ્નં શોધિતં ચ તૈઃ

અદ્યતસ્સપ્તમે ચાહ્નિ તદ્ભવિષ્યતિ નારદ ॥
મહોત્સવં કરિષ્યામિ લૌકિકીં ગતિમાશ્રિતઃ

બ્રહ્મોવાચ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય શંકરસ્ય પરાત્મનઃ ॥
પ્રસન્નધીઃ પ્રભું નત્વા તાત ત્વં વાક્યમબ્રવીઃ

નારદ ઉવાચ॥
ભવતસ્તુ વ્રતમિદમ્ભક્તવશ્યો ભવાન્મતઃ॥
સમ્યક્ કૃતં ચ ભવતા પાર્વતીમાનસેપ્સિતમ્

કાર્યં મત્સદૃશં કિઞ્ચિત્કથનીયન્ત્વયા વિભો ॥
મત્વા સ્વસેવકં માં હિ કૃપાં કુરુ નમોઽસ્તુ તે

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્તસ્તુ ત્વયા શમ્ભુશ્શંકરો ભક્તવત્સલઃ ॥
પ્રત્યુવાચ પ્રસન્નાત્મા સાદરં ત્વાં મુનીશ્વર

શિવ ઉવાચ ॥
વિષ્ણુપ્રભૃતિદેવાંશ્ચ મુનીન્સિદ્ધાનપિ ધ્રુવમ્ ॥
ત્વન્નિમન્ત્રય મદ્વાણ્યા મુનેઽન્યાનપિ સર્વતઃ

સર્વ આયાન્તુ સોત્સાહાસ્સર્વશોભાસમન્વિતાઃ ॥
સસ્ત્રીસુતગણાઃ પ્રીત્યા મમ શાસનગૌરવાત્

નાગમિષ્યન્તિ યે ત્વત્ર મદ્વિવાહોત્સવે મુને ॥
તે સ્વકીયા ન મન્તવ્યા મયા દેવાદયઃ ખલુ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતીશાજ્ઞાં તતો ધૃત્વા ભવાઞ્છઙ્કરવલ્લભઃ ॥
સર્વાન્નિમન્ત્રયામાસ તં તં ગત્વા દ્રુતં મુને

શમ્ભૂપકણ્ઠમાગત્ય દ્રુતં મુનિવરો ભવાન્॥
તદ્દૂત્યાત્તત્ર સન્તસ્થૌ તદાજ્ઞામ્પ્રાપ્ય નારદ

શિવોઽપિ તસ્થૌ સોત્કણ્ઠસ્તદાગમનલાલસઃ ॥
સ્વગણૈસ્સોત્સવૈસ્સવેંર્નૃત્યદ્ભિસ્સર્વતોદિશમ્

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ રચયિત્વા સ્વવેષકમ્॥
આજગામાચ્યુતશ્શીઘ્રં કૈલાસં સપરિચ્છદઃ

શિવમ્પ્રણમ્ય સદ્ભક્ત્યા સદારસ્સદલો મુદા॥
તદાજ્ઞામ્પ્રાપ્ય સન્તસ્થૌ સુસ્થાને પ્રીતમાનસઃ

તથાહં સ્વગણૈરાશુ કૈલાસમગમં મુદા ॥
પ્રભુમ્પ્રણમ્યાતિષ્ઠં વૈ સાનન્દસ્સ્વગણાન્વિતઃ

ઇન્દ્રાદયો લોકપાલા આયયુસ્સપરિચ્છદાઃ॥
તથૈવાલંકૃતાસ્સર્વે સોત્સવાસ્સકલત્રકાઃ

તથૈવ મુનયો નાગાસ્સિદ્ધા ઉપસુરા સ્તથા ॥
આયયુશ્ચાપરેઽપીહ સોત્સવાસ્સુનિમન્ત્રિતાઃ

મહેશ્વરસ્તદા તત્રાગતાનાં ચ પૃથક્ પૃથક્ ॥
સર્વેષામમરાદ્યાનાં સત્કારં વ્યદધાન્મુદા

અથોત્સવો મહાનાસીત્કૈલાસે પરમોદ્ભુતઃ ॥
નૃત્યાદિકન્તદા ચક્રુર્યથાયોગ્યં સુરસ્ત્રિયઃ

એતસ્મિન્સમયે દેવા વિષ્ણ્વાદ્યા યે સમાગતાઃ ॥
યાત્રાં કારયિતું શમ્ભોસ્તત્રોષુસ્તેઽખિલા મુને

શિવાજ્ઞપ્તાસ્તદા સર્વે મદીયમિતિ યન્ત્રિતાઃ ॥
શિવકાર્યમિદં સર્વં ચક્રિરે શિવસેવનમ્

માતરસ્સપ્ત તાસ્તત્ર શિવભૂષાવિધિમ્પરમ્ ॥
ચક્રિરે ચ મુદા યુક્તા યથાયોગ્યન્તથા પુનઃ ।૩૬॥
તસ્ય સ્વાભાવિકો વેષો ભૂષાવિવિરભૂત્તદા ॥
તસ્યેચ્છયા મુનિશ્રેષ્ઠ પરમેશસ્ય સુપ્રભો

ચન્દ્રશ્ચ મુકુટસ્થાને સાન્નિધ્યમકરોત્તદા ॥
લોચનં સુન્દરં હ્યાસીત્તૃતીયન્તિલકં શુભમ્

કર્ણાભરણરૂપૌ ચ યૌ હિ સર્પૌ પ્રકીર્તિતૌ ॥
કુણ્ડલેઽભવતાન્તસ્ય નાનારત્નાન્વિતે મુને

અન્યાંગસંસ્થિતાસ્સર્પાસ્તદંગાભરણાનિ ચ ॥
બભૂવુરતિરમ્યાણિ નાનારત્નમયાનિ ચ

વિભૂતિરંગરાગોઽભૂચ્ચન્દનાદિસમુદ્ભવઃ ॥
તદ્દુકૂલમભૂદ્દિવ્યં ગજચર્માદિ સુન્દરમ્

ઈદૃશં સુન્દરં રૂપં જાતં વર્ણાતિદુષ્કરમ્ ॥
ઈશ્વરોઽપિ સ્વયં સાક્ષાદૈશ્વર્યં લબ્ધવાન્સ્વતઃ

તતશ્ચ સર્વે સુરપક્ષદાનવા નાગાઃ પતંગાપ્સરસો મહર્ષયઃ ॥
સમેત્ય સર્વે શિવસન્નિધિં તદા મહોત્સવાઃ પ્રોચુરહો મુદાન્વિતાઃ

સર્વૈ ઊચુઃ ॥
ગચ્છ ગચ્છ મહાદેવ વિવાહાર્થં મહેશ્વર ॥
ગિરિજાયા મહાદેવ્યાઃ સહાસ્માભિઃ કૃપાં કુરુ

તતો વિષ્ણુરુવાચેદં પ્રસ્તાવસદૃશં વચઃ ॥
પ્રણમ્ય શંકરં ભક્ત્યા વિજ્ઞાનપ્રીતમાનસઃ

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥
દેવ દેવ મહાદેવ શરણાગતવત્સલ ॥
કાર્યકર્ત્તા સ્વભક્તાનાં વિજ્ઞપ્તિં શૃણુ મે પ્રભો

ગૃહ્યોક્તવિધિના શમ્ભો સ્વવિવાહસ્ય શંકર॥
ગિરીશસુતયા દેવ્યા કર્મ કર્તુમિહાર્હસિ

ત્વયા ચ ક્રિયમાણે તુ વિવાહસ્ય વિધૌ હર ॥
સ એવ હિ તથા લોકે સર્વસ્સુખ્યાતિમાપ્નુયાત

મણ્ડપસ્થાપનન્નાન્દીમુખન્તત્કુલધર્મતઃ ॥
કારય પ્રીતિતો નાથ લોકે સ્વં ખ્યાપયન્ યશઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવમુક્તસ્તદા શમ્ભુર્વિષ્ણુના પરમેશ્વરઃ ॥
લૌકિકાચારનિરતો વિધિના તચ્ચકાર સઃ

અહં હ્યધિકૃતસ્તેન સર્વમભ્યુદયોચિતમ્ ॥
અકુર્વં મુનિભિઃ પ્રીત્યા તત્ર તત્કર્મ ચાદરાત્

કશ્યપોઽત્રિર્વશિષ્ઠશ્ચ ગૌતમો ભાગુરિર્ગુરુઃ ॥
કણ્વો બૃહસ્પતિશ્શક્તિર્જમદગ્નિઃ પરાશરઃ

માર્કણ્ડેયશ્શિલાપાકોઽરુણપાલોઽકૃતશ્રમઃ ॥
અગસ્ત્યશ્ચ્યવનો ગર્ગશ્શિલાદોઽથ મહામુને

દધીચિરુપમન્યુશ્ચ ભરદ્વાજોઽકૃતવ્રણઃ ॥
પિપ્પલાદોઽથ કુશિકઃ કૌત્સો વ્યાસઃ સશિષ્યકઃ

એતે ચાન્યે ચ બહવ આગતાશ્શિવસન્નિધિમ્ ॥
મયા સુનોદિતાસ્તત્ર ચક્રુસ્તે વિધિવત્ક્રિયામ્

વેદોક્તવિધિના સર્વે વેદવેદાંગપારગાઃ ॥
રક્ષાં ચક્રુર્મહેશસ્ય કૃત્વા કૌતુકમંગલમ્

ઋગ્યજુસ્સામસૂક્તૈસ્તુ તથા નાનાવિધૈઃ પરૈઃ ॥
મંગલાનિ ચ ભૂરીણિ ચક્રુઃ પ્રીત્યર્ષયોઽખિલાઃ

ગ્રહાણાં પૂજનં પ્રીત્યા ચક્રુસ્તે શમ્ભુના મયા ॥
મણ્ડલસ્થસુરાણાં ચ સર્વેષાં વિઘ્નશાન્તયે।૫૮॥
તતશ્શિવસ્તુ સન્તુષ્ટઃ કૃત્વા સર્વં યથોચિતમ્॥
લૌકિકં વૈદિકં કર્મ નનામ ચ મુદા દ્વિજાન્

અથ સર્વેશ્વરો વિપ્રાન્દેવાન્કૃત્વા પુરસ્સરાન્ ॥
નિસ્સસાર મુદા તસ્માત્કૈલાસાત્પર્વતોત્તમાત્

બહિઃ કૈલાસકુધરાચ્છમ્ભુસ્તસ્થૌ મુદાન્વિતઃ ॥
દેવૈસ્સહ દ્વિજૈશ્ચૈવ નાનાસ્વીકારકઃ પ્રભુઃ

તદોત્સવો મહાનાસીત્તત્ર દેવાદિભિઃ કૃતઃ ॥
સન્તુષ્ટ્યર્થં મહેશસ્ય ગાનવાદ્યસુનૃત્યકઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડે દેવનિમન્ત્રણ દેવાગમન શિવયાત્રાવર્ણનં નામૈકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ