શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.34

॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
મનોર્વંશોદ્ભવો રાજા સોઽનરણ્યો નૃપેશ્વર ॥
ઇન્દ્રસાવર્ણિસંજ્ઞસ્ય ચતુર્દશમિતસ્ય હિ

અનરણ્યો નૃપશ્રેષ્ઠસ્સ પ્તદ્વીપમહીપતિઃ ॥
શમ્ભુભક્તો વિશેષેણ મઙ્ગલારણ્યજો બલી

ભૃગું પુરોધસં કૃત્વા શતં યજ્ઞાંશ્ચકાર સઃ ॥
ન સ્વીચકાર શક્રત્વં દીયમાનં સુરૈરપિ

બભૂવશ્શતપુત્રાશ્ચ રાજ્ઞસ્તસ્ય હિમાલય ॥
કન્યૈકા સુન્દરી નામ્ના પદ્મા પદ્માલયા સમા

યસ્સ્નેહઃ પુત્રશતકે કન્યાયાઞ્ચ તતોઽધિકઃ ॥
નૃપસ્ય તસ્ય તસ્યાં હિ બભૂવ નગસત્તમ

પ્રાણાધિકાઃ પ્રિયતમા મહિષ્યસ્સર્વયોષિતઃ ॥
નૃપસ્ય પત્ન્યઃ પઞ્ચાસન્સર્વાસ્સૌભાગ્યસંયુતા

સા કન્યા યૌવનસ્થા ચ બભૂવ સ્વપિતુર્ગૃહે ॥
પત્રં પ્રસ્થાપયામાસ સુવરાન યનાયસઃ

એકદા પિપ્પલાદર્ષિર્ગર્ન્તું સ્વાશ્રમમુત્સુકઃ ॥
તપઃસ્થાને નિર્જને ચ ગન્ધર્વં સ દદર્શ હ

સ્ત્રીયુતં મગ્નચિત્તં ચ શૃઙ્ગારે રસસાગરે ॥
વિહરન્તં મહાપ્રેમ્ણા કામશાસ્ત્રવિશારદમ્

દૃષ્ટ્વા તં મુનિશાર્દૂલઃ સકામઃ સંબભૂવ સઃ ॥
તપત્સ્વદત્તચિત્તશ્ચાચિંતયદ્દારસંગ્રહમ્

એવંવૃત્તસ્ય તસ્યૈવ પિપ્પલાદસ્ય સન્મુનેઃ॥
કિયત્કાલો ગતસ્તત્ર કામોન્મથિતચેતસઃ

એકદા પુષ્પભદ્રાયાં સ્નાતું ગચ્છન્મુનીશ્વરઃ ॥
દદર્શ પદ્માં યુવતીં પદ્મામિવ મનોરમામ્

કેયં કન્યેતિ પપ્રચ્છ સમીપસ્થાઞ્જનાન્મુનિઃ ॥
જના નિવેદયાંચક્રુર્નત્વા શાપનિયન્ત્રિતાઃ

જના ઊચુઃ ॥
અનરણ્યસુતેયં વૈ પદ્મા નામ રમાપરા॥
વરારોહા પ્રાર્થ્યમાના નૃપશ્રેષ્ઠૈર્ગુણાલયા

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
તચ્છ્રુત્વા સ મુનિર્વાક્યં જનાનાં તથ્યવાદિનામ્ ॥
ચુક્ષોભાતીવ મનસિ તલ્લિપ્સુર ભવચ્ચ સઃ

મુનિઃ સ્નાત્વાભીષ્ટદેવં સમ્પૂજ્ય વિધિવચ્છિવમ્ ॥
જગામ કામી ભિક્ષાર્થમનરણ્યસભાં ગિરે

રાજા શીઘ્રં મુનિં દૃષ્ટ્વા પ્રણનામ ભયાકુલઃ ॥
મધુપર્કાદિકં દત્ત્વા પૂજયામાસ ભક્તિતઃ

કામાત્સર્વં ગૃહીત્વા ચ યયાચે કન્યકાં મુનિઃ ॥
મૌની બભૂવ નૃપતિઃ કિઞ્ચિનિર્વક્તુમક્ષમઃ

મુનિર્યયાચે કન્યાં સ તાં દેહીતિ નૃપેશ્વર ॥
અન્યથા ભસ્મસાત્સર્વં કરિષ્યામિ ક્ષણેન ચ

સર્વે બભૂવવુરાચ્છન્ના ગણાસ્તત્તેજસા મુને ॥
રુરોદ રાજા સગણો દૃષ્ટ્વા વિપ્રં જરાતુરમ્

મહિષ્યો રુરુદુસ્સર્વા ઇતિકર્ત્તવ્યતાક્ષમાઃ ॥
મૂર્ચ્છામાપ મહારાજ્ઞી કન્યામાતા શુચાકુલા

બભૂવુસ્તનયાસ્સર્વે શોકાકુલિ તમાનસાઃ ॥
સર્વં શોકાકુલં જાતં નૃપસમ્બન્ધિ શૈલપ

એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાજ્ઞો દ્વિજો ગુરુરનુત્તમઃ ॥
પુરોહિતશ્ચ મતિમાનાગતો નૃપસન્નિધિમ્

રાજા પ્રણમ્ય સમ્પૂજ્ય રુરોદ ચ તયોઃ પુરઃ ॥
સર્વં નિવેદયાંચક્રે પપ્રચ્છોચિતમાશુ તત્

અથ રાજ્ઞો ગુરુર્વિપ્રઃ પણ્ડિતશ્ચ પુરોહિતઃ ॥
અપિ દ્વૌ શાસ્ત્રનીતિજ્ઞૌ બોધયામાસતુર્નૃપમ્

શોકાકુલાશ્ચ મહિષીર્નૃપબાલાઁશ્ચ કન્યકામ્ ॥
ઉત્તમા નીતિમાદૃત્ય સર્વેષાં હિતકારિણીમ્

ગુરુપુરોધસાવૂચતુઃ॥
શૃણુ રાજન્મહાપ્રાજ્ઞ વચો નૌ સદ્ધિતાવહમ્ ॥
મા શુચઃ સપરીવારશ્શાસ્ત્રે કુરુ મતિં સતીમ્

અદ્ય વાબ્દદિનાન્તે વા દાતવ્યા કન્યકા નૃપ ॥
પાત્રાય વિપ્રાયાન્યસ્મૈ કસ્મૈ ચિદ્વા વિશેષતઃ

સત્પાત્રં બ્રાહ્મણાદન્યન્ન પશ્યાવો જગત્ત્રયે ॥
સુતાં દત્ત્વા ચ મુનયે રક્ષ સ્વાં સર્વસમ્પદમ્

રાજન્નેકનિમિત્તેન સર્વસંપદ્વિનશ્યતિ ॥
સર્વં રક્ષતિ તં ત્યક્ત્વા વિના તં શરણાગતમ્

વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
રાજા પ્રાજ્ઞવચઃ શ્રુત્વા વિલપ્ય ચ મુહુર્મુહુઃ ॥
કન્યાં સાલંકૃતાં કૃત્વા મુનીન્દ્રાય દદૌ કિલ

કાન્તાં ગૃહીત્વા સ મુનિર્વિવાહ્ય વિધિવદ્ગિરે ॥
પદ્માં પદ્મોપમાં તાં વૈ મુદિતસ્સ્વાલયં યયૌ

રાજા સર્વાન્પરિત્યજ્ય દત્ત્વા વૃદ્ધાય ચાત્મજામ્ ॥
ગ્લાનિં ચિત્તે સમાધાય જગામ તપસે વનમ્

તદ્ભાર્ય્યાપિ વનં યાતે પ્રાણનાથે તદા ગિરે ॥
ભર્તુશ્ચ દુહિતુશ્શોકાત્પ્રાણાંસ્તત્યાજ સુન્દરી

પૂજ્યાઃ પુત્રાશ્ચ ભૃત્યાશ્ચ મૂર્ચ્છામાપુર્નૃપં વિના ॥
શુશુચુઃ શ્વાસસંયુક્તં જ્ઞાત્વા સર્વેપરે જનાઃ

અનરણ્યો વનં ગત્વા તપસ્તપ્ત્વાતિ શંકરમ્ ॥
સમારાધ્ય યયૌ ભક્ત્યા શિવલોકમનામયમ્

નૃપસ્ય કીર્તિમાન્નામ્ના જ્યેષ્ઠપુત્રોથ ધાર્મિકઃ ॥
પુત્રવત્પાલયામાસ પ્રજા રાજ્યં ચકાર હ

ઇતિ તે કથિતં શૈલાનરણ્યચરિતં શુભમ્ ॥
કન્યાં દત્ત્વા યથારક્ષદ્વંશં ચાપ્યખિલં ધનમ્

શૈલરાજ ત્વમપ્યેવં સુતાં દત્ત્વા શિવાય ચ ॥
રક્ષ સર્વકુલં સર્વાન્વશાન્કુરુ સુરાનપિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડેઽનરણ્યચરિતવર્ણનં નામ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ