શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.35

નારદ ઉવાચ ॥
અનરણ્યસ્ય ચરિતં સુતાદાનસમન્વિતમ્ ॥
શ્રુત્વા ગિરિવરસ્તાત કિં ચકાર ચ તદ્વદ

બ્રહ્મોવાચ ॥
અનરણ્યસ્ય ચરિતં કન્યાદાનસમન્વિતમ્॥
શ્રુત્વા પપ્રચ્છ શૈલેશો વસિષ્ઠં સાઞ્જલિઃ પુનઃ

શૈલેશ ઉવાચ ॥
વસિષ્ઠ મુનિશાર્દૂલ બ્રહ્મપુત્ર કૃપાનિધે ॥
અનરણ્યચરિત્રન્તે કથિતં પરમાદ્ભુતમ્

અનરણ્યસુતા યસ્માત્ પિપ્પલાદં મુનિં પતિમ્ ॥
સમ્પ્રાપ્ય કિમકાર્ષીત્સા તચ્ચરિત્રં મુદાવહમ્

વસિ૦ ।
પિપ્પલાદો મુનિવરો વયસા જર્જરોધિકઃ ॥
ગત્વા નિજાશ્રમં નાર્યાઽનરણ્યસુતયા તયા

ઉવાસ તત્ર સુપ્રીત્યા તપસ્વી નાતિલમ્પટઃ॥
તત્રારણ્યે ગિરિવર સ નિત્યં નિજધર્મકૃત્

અથાનરણ્યકન્યા સા સિષેવે ભક્તિતો મુનિમ્ ॥
કર્મણા મનસા વાચા લક્ષ્મીનારાયણં યથા

એકદા સ્વર્ણદીં સ્નાતું ગચ્છન્તીં સુસ્મિતાં ચ તામ્ ॥
દદર્શ પથિ ધર્મશ્ચ માયયા વૃષરૂપધૃક્

ચારુરત્નરથસ્થશ્ચ નાનાલં કારભૂષિતઃ ॥
નવીનયૌવનશ્શ્રીમાન્કામદેવસભપ્રભઃ

દૃષ્ટ્વા તાં સુન્દરીં પદ્મામુવાચ સ વૃષો વિભુઃ ॥
વિજ્ઞાતું ભાવમન્તઃસ્થં તસ્યાશ્ચ મુનિયોષિતઃ

॥ ધર્મ ઉવાચ ॥
અયિ સુન્દરિ લક્ષ્મીર્વૈ રાજયોગ્યે મનોહરે ॥
અતીવ યૌવનસ્થે ચ કામિનિ સ્થિરયૌવને

જરાતુરસ્ય વૃદ્ધસ્ય પિપ્પલાદસ્ય વૈ મુનેઃ ॥
સત્યં વદામિ તન્વંગિ સમીપે નૈવ રાજસે

વિપ્રં તપસ્સુ નિરતં નિર્ઘૃણં મરણોન્મુખમ્ ॥
ત્વક્ત્વા માં પશ્ય રાજેન્દ્રં રતિશૂરં સ્મરાતુરમ્

પ્રાપ્નોતિ સુન્દરી પુણ્યાત્સૌન્દર્ય્યં પૂર્વજન્મનઃ ॥
સફલં તદ્ભવેત્સર્વં રસિકાલિંગનેન ચ

સહસ્રસુન્દરીકાન્તં કામશાસ્ત્રવિશારદમ્ ॥
કિંકરં કુરુ માં કાન્તે સમ્પરિત્યજ્ય તં પતિમ્

નિર્જને કાનને રમ્યે શૈલે શૈલે નદીતટે ॥
વિહરસ્વ મયા સાર્દ્ધં જન્મેદં સફલં કુરુ

॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
ઇત્યેવમુક્તવન્તં સા સ્વરથાદવરુહ્ય ચ ॥
ગ્રહીતુમુત્સુકં હસ્તે તમુવાચ પતિવ્રતા

પદ્મો વાચ ॥
ગચ્છ દૂરં ગચ્છ દૂરં પાપિષ્ઠસ્ત્વં નરાધિપ ॥
માં ચેત્પશ્યસિ કામેન સદ્યો નષ્ટો ભવિષ્યસિ

પિપ્પલાદં મુનિ શ્રેષ્ઠં તપસા પૂતવિગ્રહમ્ ॥
ત્યક્ત્વા કથં ભજેયં ત્વાં સ્ત્રીજિતં રતિલમ્પટમ્

સ્ત્રીજિતસ્પર્શમાત્રેણ સર્વં પુણ્યં પ્રણશ્યતિ ॥
સ્ત્રીજિતઃ પરપાપી ચ તદ્દર્શનમઘાવહમ્

સત્ક્રિયો હ્યશુચિર્નિત્યં સ પુમાન્ યઃ સ્ત્રિયા જિતઃ ॥
નિન્દન્તિ પિતરો દેવા માન વાસ્સકલાશ્ચ તમ્

તસ્ય કિં જ્ઞાન સુતપો જપહોમપ્રપૂજનૈઃ ॥
વિદ્યયા દાનતઃ કિમ્વા સ્ત્રીભિર્યસ્ય મનો હૃતમ્

માતરં માં સ્ત્રિયો ભાવં કૃત્વા યેન બ્રવીષિ હ ॥
ભવિષ્યતિ ક્ષયસ્તેન કાલેન મમ શાપતઃ

વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
શ્રુત્વા ધર્મસ્સતીશાપં નૃપ મૂર્તિં વિહાય ચ ॥
ધૃત્વા સ્વમૂર્તિં દેવેશઃ કમ્પમાન ઉવાચ સઃ

ધર્મ ઉવાચ ॥
માતર્જાનીહિ માં ધર્મં જ્ઞાનિનાઞ્ચ ગુરો ર્ગુરુમ્ ॥
પરસ્ત્રીમાતૃબુદ્ધિશ્ચ કુવ્વર્ન્તં સતતં સતિ

અહં તવાન્તરં જ્ઞાતુમાગતસ્તવ સન્નિધિમ્ ॥
તવાહઞ્ચ મનો જાને તથાપિ વિધિનોદિતઃ

કૃતં મે દમનં સાધ્વિ ન વિરુદ્ધં યથોચિતમ્ ॥
શાસ્તિઃ સમુત્પથસ્થાનામીશ્વરેણ વિનિર્મિતા

સ્વયં પ્રદાતા સર્વેભ્યઃ સુખદુઃખવરાન્ક્ષમઃ ॥
સમ્પદં વિપદં યો હિ નમસ્તસ્મૈ શિવાય હિ

શત્રું મિત્રં સમ્વિધાતું પ્રીતિઞ્ચ કલહં ક્ષમઃ ॥
સ્રષ્ટું નષ્ટું ચ યસ્સૃષ્ટિં નમસ્તસ્મૈ શિવાય હિ

યેન શુક્લીકૃતં ક્ષીરં જલે શૈત્યં કૃતમ્પુરા ॥
દાહીકૃતો હુતા શશ્ચ નમસ્તસ્મૈ શિવાય હિ

પ્રકૃતિર્નિર્મિતા યેન તપ્ત્વાતિ મહદાદિતઃ ॥
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદ્યા નમસ્તસ્મૈ શિવાય હિ

બ્રહ્મોવાચઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા પુરતસ્તસ્યાસ્તસ્થૌ ધર્મો જગદ્ગુરુઃ ॥
કિઞ્ચિન્નોવાચ ચકિતસ્તત્પાતિવ્રત્ય તોષિતઃ

પદ્માપિ નૃપકન્યા સા પિપ્પલાદપ્રિસા તદા ॥
સાધ્વી તં ધર્મમાજ્ઞાય વિસ્મિતોવાચ પર્વત

પદ્મોવાચ ॥
ત્વમેવ ધર્મ સર્વેષાં સાક્ષી નિખિલકર્મણામ્॥
કથં મનો મે વિજ્ઞાતું વિડમ્બયસિ માં વિભો

યત્તત્સર્વં કૃતં બ્રહ્મન્ નાપરાધો બભૂવ મે ॥
ત્વઞ્ચ શપ્તો મયાઽજ્ઞાનાત્સ્ત્રીસ્વભા વાદ્વૃથા વૃષ

કા વ્યવસ્થા ભવેત્તસ્ય ચિન્તયામીતિ સામ્પ્રતમ્ ॥
ચિત્તે સ્ફુરતુ સા બુદ્ધિર્યયા શં સઁલ્લભામિ વૈ

આકાશોસૌ દિશસ્સર્વા યદિ નશ્યન્તુ વાયવઃ ॥
તથાપિ સાધ્વીશાપસ્તુ ન નશ્યતિ કદાચન

સત્યે પૂર્ણશ્ચતુષ્પાદઃ પૌર્ણ માસ્યાં યથા શશી ॥
વિરાજસે દેવરાજ સર્વકાલં દિવાનિશમ્

ત્વઞ્ચ નષ્ટો ભવસિ ચેત્સૃષ્ટિનાશો ભવેત્તદા॥
ઇતિ કર્તવ્યતામૂઢા વૃથાપિ ચ વદામ્યહમ્

પાદક્ષયશ્ચ ભવિતા ત્રેતાયાં ચ સુરોત્તમ॥
પાદોપરે દ્વાપરે ચ તૃતીયોઽપિ કલૌ વિભો

કલિશેષેઽખિલાશ્છિન્ના ભવિષ્યન્તિ તવાંઘ્રયઃ ॥
પુનસ્સત્યે સમાયાતે પરિપૂર્ણો ભવિષ્યસિ

સત્યે સર્વવ્યાપકસ્ત્વં તદન્યેષુ ચ કુ ત્રચિત્ ॥
યુગવ્યવસ્થયા સ ત્વં ભવિષ્યસિ તથા તથા

ઇત્યેવં વચનં સત્યં મમાસ્તુ સુખદં તવ ॥
યામ્યહં પતિસેવાયૈ ગચ્છ ત્વં સ્વગૃહં વિભો

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્યાસ્સન્તુષ્ટોભૂદ્વૃષસ્સ વૈ ॥
તદેવંવાદિનીં સાધ્વીમુવાચ વિધિનન્દન

ધર્મ ઉવાચ ॥
ધન્યાસિ પતિભક્તાસિ સ્વસ્તિ તેસ્તુ પતિવ્રતે ॥
વરં ગૃહાણ ત્વત્સ્વામી ત્વત્પરિત્રાણકારણાત્

યુવા ભવતુ તે ભર્તા રતિશૂરશ્ચ ધાર્મિકઃ ॥
રૂપવાન્ ગુણવાન્વાગ્મી સંતતસ્થિરયૌવનઃ

ચિરઞ્જીવી સ ભવતુ માર્કણ્ડેયાત્પ રશ્શુભે ॥
કુબેરાદ્ધનવાઁશ્ચૈવ શક્રાદૈશ્વર્ય્યવાનપિ

શિવભક્તો હરિસમસ્સિદ્ધસ્તુ કપિલાત્પરઃ ॥
બુદ્ધ્યા બૃહસ્પતિસમસ્સમત્વેન વિધેસ્સમઃ

સ્વામિસૌભાગ્યસંયુક્તા ભવ ત્વં જીવનાવધિ ॥
તથા ચ સુભગે દેવિ ત્વં ભવ સ્થિરયૌવના

માતા ત્વં દશપુત્રાણાં ગુણિનાં ચિરજીવિનામ્ ॥
સ્વભર્તુરધિકાનાં ચ ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ

ગૃહા ભવન્તુ તે સાધ્વિ સર્વસમ્પત્સમ ન્વિતાઃ ॥
પ્રકાશમન્તસ્સતતં કુબેરભવનાધિકાઃ

॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
ઇત્યેવમુક્તા સન્તસ્થૌ ધર્મસ્સ ગિરિસત્તમ ॥
સા તં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પ્રણમ્ય સ્વગૃહં યયૌ

ધર્મસ્તથાશિષો દત્વા જગામ નિજમન્દિરમ્ ॥
પ્રશશંસ ચ તાં પ્રાત્યા પદ્માં સંસદિ સંસદિ

સા રેમે સ્વામિના સાર્દ્ધં યૂના રહસિ સન્તતમ્ ॥
પશ્ચાદ્બભૂવુઽસ્સત્પુત્રાસ્તદ્ભર્તુરધિકા ગુણૈઃ

બભૂવ સકલા સમ્પદ્દમ્પત્યોઃ સુખવર્દ્ધિની ॥
સર્વાનન્દવૃદ્ધિકરી પરત્રેહ ચ શર્મણે

શૈલેન્દ્ર કથિતં સર્વમિતિહાસં પુરાતનમ્ ॥
દમ્પત્યોશ્ચ તયોઃ પ્રીત્યા શ્રુતં તે પરમાદરાત્

બુદ્ધ્વા તત્ત્વં સુતાં દેહિ પાર્વતીમીશ્વરાય ચ ॥
કુરુષં ત્યજ શૈલેન્દ્ર મેનયા સ્વસ્ત્રિયા સહ

સપ્તાહે સમતીતે તુ દુર્લભેતિ શુભે ક્ષણે ॥
લગ્નાધિપે ચ લગ્નસ્થે ચન્દ્રેસ્વત્નયાન્વિતે

મુદિતે રોહિણીયુક્તે વિશુદ્ધે ચન્દ્રતારકે ॥
માર્ગમાસે ચન્દ્રવારે સર્વદોષવિવર્જિતે

સર્વસદ્ગ્રહસંસૃષ્ટઽસદ્ગ્રહદૃષ્ટિવર્જિતે ॥
સદપત્યપ્રદે જીવે પતિસૌભાગ્યદાયિનિ

જગદમ્બાં જગત્પિત્રે મૂલપ્રકૃતિમીશ્વરીમ્ ॥
કન્યાં પ્રદાય ગિરિજાં કૃતી ત્વં ભવ પર્વત

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા મુનિશાર્દૂલો વસિષ્ઠો જ્ઞાનિસત્તમઃ ॥
વિરરામ શિવં સ્મૃત્વા નાનાલીલાકરં પ્રભુમ્

ઇતિ શ્રીશિવ મહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડે પદ્માપિપ્પલાદચરિતવર્ણનં નામ પઞ્ચત્રિંશોઽધ્યાયઃ