શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.23

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં તપત્યાં પાર્વત્યાં શિવપ્રાપ્તૌ મુનીશ્વર॥
ચિરકાલો વ્યતીયાય પ્રાદુર્ભૂતો હરો ન હિ

હિમાલયસ્તદાગત્ય પાર્વતીં કૃતનિશ્ચયામ્॥
સભાર્યસ્સસુતામાત્ય ઉવાચ પરમેશ્વરીમ્

હિમાલય ઉવાચ॥
મા ખિદ્યતાં મહાભાગે તપસાનેન પાર્વતી ॥
રુદ્રો ન દૃશ્યતે બાલે વિરક્તો નાત્ર સંશયઃ

ત્વં તન્વી સુકુમારાંગી તપસા ચ વિમોહિતા ॥
ભવિષ્યસિ ન સંદેહસ્સત્યં સત્યં વદામિ તે

તસ્માદુત્તિષ્ઠ ચૈહિ ત્વં સ્વગૃહં વરવર્ણિનિ ॥
કિં તેન તવ રુદ્રેણ યેન દગ્ધઃ પુરા સ્મરઃ

અતો હિ નિર્વિકાર ત્વાત્ત્વામાદાતું વરાં હરાઃ ॥
નાગમિષ્યતિ દેવેશિ તં કથં પ્રાર્થયિષ્યસિ

ગગનસ્થો યથા ચંદ્રો ગ્રહીતું ન હિ શક્યતે ॥
તથૈવ દુર્ગમં શંભું જાનીહિ ત્વમિહાનઘે

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
તથૈવ મેનયા ચોક્તા તથા સહ્યાદ્રિણા સતી ॥
મેરુણા મંદરેણૈવ મૈનાકેન તથૈવ સા

એવમન્યૈઃ ક્ષિતિભૈશ્ચ ક્રૌંચાદિભિરનાતુરા ॥
તથૈવ ગિરિજા પ્રોક્તા નાનાવાદવિધાયિભિઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં પ્રોક્તા યદા તન્વી સા સર્વૈસ્તપસિ સ્થિતા ॥
ઉવાચ પ્રહસંત્યેવ હિમવંતં શુચિસ્મિતા

પાર્વત્યુવાચ ॥
પુરા પ્રોક્તં મયા તાત માતઃ કિં વિસ્મૃતં ત્વયા ॥
અધુનાપિ પ્રતિજ્ઞાં ચ શૃણુધ્વં મમ બાંધવાઃ

વિરક્તોસૌ મહાદેવો યેન દગ્ધા રુષા સ્મરઃ ॥
તં તોષયામિ તપસા શંકરં ભક્તવત્સલમ્

સર્વે ભવંતો ગચ્છંતુ સ્વં સ્વં ધામ પ્રહર્ષિતાઃ ॥
ભવિષ્યત્યેવ તુષ્ટોઽસૌ નાત્ર કાર્ય્યા વિચારણા ॥ ૧ ૩॥
દગ્ધો હિ મદનો યેન યેન દગ્ધં ગિરેર્વનમ્ ॥
તમાનયિષ્યે ચાત્રૈવ તપસા કેવ લેન હિ

તપોબલેન મહતા સુસેવ્યો હિ સદાશિવઃ ॥
જાનીધ્વં હિ મહાભાગાસ્સત્યં સત્યં વદામિ વઃ

આભાષ્ય ચૈવં ગિરિજા ચ મેનકાં મૈનાકબંધું પિતરં હિમાલયમ્ ॥
તૂષ્ણીં બભૂવાશુ સુભાષિણી શિવા સમંદરં પર્વતરાજબાલિકા

જગ્મુસ્તથોક્તાઃ શિવયા હિ પર્વતા યથાગતેનાપિ વિચક્ષણાસ્તે ॥
પ્રશંસમાના ગિરિજા મુહુર્મુહુસ્સુવિસ્મિતા હેમનગેશ્વરાદ્યાઃ

ગતેષુ તેષુ સૂર્યેષુ સખીભિઃ પરિવારિતા ॥
તપસ્તેપે તદધિકં પરમાર્થસુનિશ્ચયા ॥ ૧-॥
તપસા મહતા તેન તપ્તમાસીચ્ચરાચરમ્ ॥
ત્રૈલોક્યં હિ મુનિશ્રેષ્ઠ સદેવાસુરમાનુષમ્

તદા સુરાસુરાઃ સર્વે યક્ષકિન્નરચારણાઃ॥
સિદ્ધાસ્સાધ્યાશ્ચ મુનયો વિદ્યાધરમહોરગાઃ॥

સપ્રજાપતયશ્ચૈવ ગુહ્યકાશ્ચ તથાપરે ॥
કષ્ટાત્ કષ્ટતરં પ્રાપ્તાઃ કારણં ન વિદુઃ સ્મ તત્

સર્વે મિલિત્વા શક્રાદ્યા ગુરુમામંત્ર્ય વિહ્વલાઃ ॥
સુમેરૌ તપ્તસર્વાંગા વિધિં માં શરણં યયુઃ

તત્ર ગત્વા પ્રણમ્યાશુ વિહ્વલા નષ્ટસુત્વિષઃ ॥
ઊચુસ્સર્વે ચ સંસ્તૂય હ્યૈકપદ્યેન માં હિ તે

દેવા ઊચુઃ ॥
ત્વયા સૃષ્ટમિદં સર્વં જગદેતચ્ચરાચરમ્ ॥
સંતપ્તમતિ કસ્માદ્વૈ ન જ્ઞાતં કારણં વિભો

તદ્બ્રૂહિ કારણં બ્રહ્મન્ જ્ઞાતુમર્હસિ નઃ પ્રભો ॥
દગ્ધભૂતતનૂન્દેવાન્ ત્વત્તો નાન્યોઽસ્તિ રક્ષક

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષામહં સ્મૃત્વા શિવં હૃદા ॥
વિચાર્ય મનસા સર્વં ગિરિજાયાસ્તપઃ ફલમ્

દગ્ધં વિશ્વમિતિ જ્ઞાત્વા તૈઃ સર્વૈરિહ સાદરાત્ ॥
હરયે તત્કથયિતું ક્ષીરાબ્ધિમગમં દ્રુતમ્

તત્ર ગત્વા હરિં દૃષ્ટ્વા વિલસંતં સુખાસને ॥
સુપ્રણમ્ય સુસંસ્તૂય પ્રાવોચં સાંજલિઃ સુરૈઃ

ત્રાહિ ત્રાહિ મહાવિષ્ણો તપ્તાન્નશ્શરણાગતાન્ ॥
તપસોગ્રેણ પાર્વત્યાસ્તપત્યાઃ પરમેણ હિ ॥૨૯।
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષામસ્મદાદિ દિવૌકસામ્ ॥
શેષાસને સમાવિષ્ટોઽસ્માનુવાચ રમેશ્વરઃ

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥
જ્ઞાતં સર્વં નિદાનં મે પાર્વતી તપસોદ્ય વૈ ॥
યુષ્માભિસ્સહિતસ્ત્વદ્ય વ્રજામિ પરમેશ્વરમ્

મહાદેવં પ્રાર્થયામો ગિરિજાપ્રાપણાય તમ્ ॥
પાણિગ્રહાર્થમધુના લોકાનાં સ્વસ્તયેઽમરાઃ

વરં દાતું શિવાયૈ હિ દેવદેવ પિનાકધૃક્ ॥
યથા ચેષ્યતિ તત્રૈવ કરિષ્યામોઽધુના હિ તત્॥૨૩।
તસ્માદ્વયં ગમિષ્યામો યત્ર રુદ્રો મહાપ્રભુઃ ॥
તપસોગ્રેણ સંયુક્તોઽદ્યાસ્તે પરમમંગલઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
વિષ્ણોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા સર્વ ઊચુસ્સુરાદયઃ ॥
મહાભીતા હઠાત્ ક્રુદ્ધાદ્દગ્ધુકામાત્ લયંકરાત્

દેવા ઊચુઃ ॥
મહાભયંકરં ક્રુદ્ધં કાલાનલસમપ્રભમ્ ॥
ન યાસ્યામો વયં સર્વે વિરૂપાક્ષં મહાપ્રભમ્

યથા દગ્ધઃ પુરા તેન મદનો દુરતિક્રમઃ ॥
તથૈવ ક્રોધયુક્તો નઃ સ ધક્ષ્યતિ ન સંશયઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥ તદાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં શક્રાદીનાં રમેશ્વરઃ ॥
સાંત્વયંસ્તાન્સુરાન્સર્વાન્પ્રોવાચ સ હરિર્મુને

॥ હરિરુવાચ ॥
હે સુરા મદ્વચઃ પ્રીત્યા શૃણુતાદરતોઽખિલાઃ ॥
ન વો ધક્ષ્યતિ સ સ્વામી દેવાનાં ભયનાશનઃ

તસ્માદ્ભવદ્ભિર્ગંતવ્યં મયા સાર્દ્ધં વિચક્ષણૈઃ ॥
શંભું શુભકરં મત્વા શરણં તસ્ય સુપ્રભો

શિવં પુરાણં પુરુષમધીશં વરેણ્યરૂપં હિ પરં પુરાણમ્ ॥
તપોજુષાણાં પરમાત્મરૂપં પરાત્પરં તં શરણં વ્રજામઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવમુક્તાસ્તદા દેવા વિષ્ણુના પ્રભવિ ષ્ણુના ॥
જગ્મુસ્સર્વે તેન સહ દ્રષ્ટુકામાઃ પિનાકિનમ્

પ્રથમં શૈલપુત્ર્યાસ્તત્તપો દ્રષ્ટું તદાશ્રમમ્ ॥
જગ્મુર્માર્ગવશાત્સર્વે વિષ્ણ્વાદ્યસ્સકુતૂહલાઃ

પાર્વત્યાસ્તુ તપો દૃષ્ટ્વા તેજસા વ્યાપૃતાસ્તદા ॥
પ્રણેમુસ્તાં જગદ્ધાત્રીં તેજોરૂપાં તપઃ સ્થિતામ્

પ્રશંસંતસ્તપસ્તસ્યાસ્સાક્ષાત્સિદ્ધિતનોસ્સુરાઃ ॥
જગ્મુસ્તત્ર તદા તે ચ યત્રાસ્તે વૃષભધ્વજઃ

તત્ર ગત્વા ચ તે દેવાસ્ત્વાં મુને પ્રૈષયંસ્તદા ॥
પશ્યતો દૂરતસ્તસ્થુઃ કામભસ્મકૃતોહરાત્

નારદ ત્વં શિવસ્થાનં તદા ગત્વાઽભયસ્સદા ॥
શિવભક્તો વિશેષેણ પ્રસન્નં દૃષ્ટવાન્ પ્રભુમ્

પુનરાગત્ય યત્નેન દેવાનાહૂય તાંસ્તતઃ ॥
નિનાય શંકરસ્થાનં તદા વિષ્ણ્વાદિકાન્મુને

અથ વિષ્ણ્વાદયસ્સર્વે તત્ર ગત્વા શિવં પ્રભુમ્ ॥
દદૃશુસ્સુખમાસીનં પ્રસન્નં ભક્તવત્સલમ્

યોગપટ્ટસ્થિતં શંભું ગણૈશ્ચ પરિવારિતમ્ ॥
તપોરૂપં દધાનં ચ પરમેશ્વરરૂપિણમ્

તતો વિષ્ણુર્મયાન્યે ચ સુરસિદ્ધમુનીશ્વરાઃ॥
પ્રણમ્ય તુષ્ટુવુસ્સૂક્તૈર્વેદોપનિષદન્વિતૈઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તુતીયે પાર્વતીખંડે પાર્વતીસાંત્વનશિવદેવદર્શનવર્ણનં નામ ત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ