શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.15

બ્રહ્મોવાચ ॥
અથ સા ગર્ભમાધત્ત વરાંગી તત્પુરાદરાત્ ॥
સ વવર્દ્ધાભ્યંતરે હિ બહુવર્ષૈઃ સુતેજસા

તતઃ સા સમયે પૂર્ણે વરાંગી સુષુવે સુતમ્॥
મહાકાયં મહાવીર્યં પ્રજ્વલંતં દિશો દશ

તદૈવ ચ મહોત્પાતા બભૂવુર્દુઃખહેતવઃ ॥
જાયમાને સુતે તસ્મિન્વરાંગ્યાત્સુખદુઃખદે

દિવિ ભુવ્યંતરિક્ષે ચ સર્વલોકભયંકરાઃ ॥
અનર્થસૂચકાસ્તાત ત્રિવિધાસ્તાન્બ્રવીમ્યહમ્

સોલ્કાશ્ચાશનયઃ પેતુર્મહાશબ્દા ભયંકરાઃ ॥
ઉદયં ચક્રુરુત્કૃષ્ટાઃ કેતવો દુઃખદાયકાઃ

ચચાલ વસુધા સાદ્રિર્જજ્વલુસ્સકલા દિશઃ ॥
ચુક્ષુભુસ્સરિતસ્સર્વાઃ સાગરાશ્ચ વિશેષતઃ

હૂત્કરાનીરયન્ધીરાન્ખરસ્પર્શો મરુદ્વવૌ ॥
ઉન્મૂલયન્મહાવૃક્ષાન્વાત્યાનીકોરજોધ્વજઃ

સરાહ્વોસ્સૂર્ય્યવિધ્વોસ્તુ મુહુઃ પરિધયોઽભવન્॥
મહાભયસ્ય વિપ્રેન્દ્ર સૂચકાસ્સુખહારકઃ

મહીધ્રવિવરેભ્યશ્ચ નિર્ઘાતા ભયસૂચકાઃ ॥
રથનિર્હ્રાદતુલ્યાશ્ચ જજ્ઞિરેઽવસરે તતઃ

સૃગાલોલૂકટંકારૈર્વમન્ત્યો મુખતોઽનલમ્ ॥
અંતર્ગ્રામેષુ વિકટં પ્રણેદુરશિવાશ્શિવાઃ

યતસ્તતો ગ્રામસિંહા ઉન્નમય્ય શિરોધરામ્ ॥
સંગીતવદ્રોદનવદ્વ્યમુચન્વિવિધાન્રવાન્

ખાર્કારરભસા મત્તાઃ સુરૈર્ઘ્નંતો રસાંખરાઃ ॥
વરૂથશસ્તદા તાત પર્યધાવન્નિતસ્તતઃ

ખગા ઉદપતન્નીડાદ્રાસભત્રસ્તમાનસઃ ॥
ક્રોશંતો વ્યગ્રચિત્તાશ્ચ સ્થિતમાપુર્ન કુત્રચિત્

શકૃન્મૂત્રમકાર્ષુશ્ચ ગોષ્ઠેઽરણ્યે ભયાકુલઃ ॥
બભ્રમુઃ સ્થિતિમાપુર્નો પશવસ્તાડિતા ઇવ

ગાવોઽત્રસન્નસૃગ્દોહા વાષ્પનેત્રા ભયાકુલાઃ ॥
તોયદા અભવંસ્તત્ર ભયદાઃ પૂયવર્ષિણઃ

વ્યરુદન્પ્રતિમાસ્તત્ર દેવાનામુત્પતિષ્ણવઃ ॥
વિનાઽનિલં દ્રુમાઃ પેતુર્ગ્રહયુદ્ધં બભૂવ ખે

ઇત્યાદિકા બહૂત્પાતા જજ્ઞિરે મુનિસત્તમ ॥
અજ્ઞાનિનો જનાસ્તત્ર મેનિરે વિશ્વસંપ્લવમ્

અથ પ્રજાપતિર્નામાકરોત્તસ્યાસુરસ્ય વૈ ॥
તારકેતિ વિચાર્યૈવ કશ્યપો હિ મહૌજસઃ

મહાવીરસ્ય સહસા વ્યજ્યમાનાત્મપૌરુષઃ ॥
વવૃધેત્યશ્મસારેણ કાયેનાદ્રિપતિર્યથા

અથો સ તારકો દૈત્યો મહાબલપરાક્રમઃ ॥
તપઃ કર્તું જનન્યાશ્ચાજ્ઞાં યયાચે મહામનાઃ

પ્રાપ્તાજ્ઞઃ સ મહામાયી માયિનામપિ મોહકઃ ॥
સર્વદેવજયં કર્તું તપોર્થં મન આદધે

મધોર્વનમુપાગમ્ય ગુર્વાજ્ઞાપ્રતિપાલકઃ ॥
વિધિમુદ્દિશ્ય વિધિવત્તપસ્તેપે સુદારુણમ્

ઊર્દ્ધ્વબાહુશ્ચૈકપાદો રવિં પશ્યન્સ ચક્ષુષા ॥
શતવર્ષં તપશ્ચક્રે દૃઢચિત્તો દૃઢવ્રતઃ

અંગુષ્ઠેન ભુવં સ્પૃષ્ટ્વા શત વર્ષં ચ તાદૃશઃ ॥
તેપે તપો દૃઢાત્મા સ તારકોઽસુરરાટ્પ્રભુઃ

શતવર્ષં જલં પ્રાશ્નઞ્ચ્છતવર્ષં ચ વાયુભુક્॥
શતવર્ષ જલે તિષ્ઠઞ્ચ્છતં ચ સ્થંડિલેઽતપત્

શતવર્ષં તથા ચાગ્નૌ શતવર્ષમધોમુખઃ ॥
શતવર્ષં તુ હસ્તસ્ય તલેન ચ ભુવં સ્થિત

શતવર્ષં તુ વૃક્ષસ્ય શાખામાલબ્ય વૈ મુને ॥
પાદાભ્યાં શુચિધૂમં હિ પિબંશ્ચાધોમુખસ્તથા

એવં કષ્ટતરં તેપે સુતપસ્સ તુ દૈત્યરાટ્॥
કામમુદ્દિશ્ય વિધિવચ્છૃણ્વતામપિ દુસ્સહમ્

તત્રૈવં તપતસ્તસ્ય મહત્તેજો વિનિસ્સૃતમ્॥
શિરસસ્સર્વંસંસર્પિ મહોપદ્રવકૃન્મુને

તેનૈવ દેવલોકાસ્તે દગ્ધપ્રાયા બભૂવિરે॥
અભિતો દુઃખમાપન્નાસ્સર્વે દેવર્ષયો મુને

ઇંદ્રશ્ચ ભયમાપેદે ઽધિકં દેવેશ્વરસ્તદા॥
તપસ્યત્યદ્ય કશ્ચિદ્વૈ મત્પદં ધર્ષયિષ્યતિ

અકાંડે ચૈવ બ્રહ્માણ્ડં સંહરિષ્યત્યયં પ્રભુ ॥
ઇતિ સંશયમાપન્ના નિશ્ચયં નોપલેભિરે

તતસ્સર્વે સુસંમન્ત્ર્ય મિથસ્તે નિર્જરર્ષયઃ ॥
મલ્લોકમગમન્ભીતા દીના માં સમુપસ્થિતાઃ

માં પ્રણમ્ય સુસંસ્તૂય સર્વે તે ક્લિષ્ટચેતસઃ ॥
કૃતસ્વંજલયો મહ્યં વૃત્તં સર્વં ન્યવેદયન્

અહં સર્વં સુનિશ્ચિત્ય કારણં તસ્ય સદ્ધિયા ॥
વરં દાતું ગતસ્તત્ર યત્ર તપ્યતિ સોઽસુરઃ

અવોચં વચનં તં વૈ વરં બ્રૂહીત્યહં મુને ॥
તપસ્તપ્તં ત્વયા તીવ્રં નાદેયં વિદ્યતે તવ

ઇત્યેવં મદ્વચઃ શ્રુત્વા તારકસ્સ મહાસુરઃ ॥
માં પ્રણમ્ય સુસંસ્તૂય વરં વવ્રેઽતિદારુણમ્

તારક ઉવાચ ॥
ત્વયિ પ્રસન્ને વરદે કિમસાધ્યં ભવેન્મમ ॥
અતો યાચે વરં ત્વત્તઃ શૃણુ તન્મે પિતામહ

યદિ પ્રસન્નો દેવેશ યદિ દેયો વરો મમ ॥
દેયં વરદ્વયં મહ્યં કૃપાં કૃત્વા મમોપરિ

ત્વયા ચ નિર્મિતે લોકે સકલેઽસ્મિન્મહાપ્રભો ॥
મત્તુલ્યો બલવાન્નૂનં ન ભવેત્કોઽપિ વૈ પુમાન્

શિવવીર્યસમુત્પન્નઃ પુત્રસ્સેનાપતિર્યદા ॥
ભૂત્વા શસ્ત્રં ક્ષિપેન્મહ્યં તદા મે મરણં ભવેત્

ઇત્યુક્તોઽથ તદા તેન દૈત્યેનાહં મુનીશ્વર॥
વરં ચ તાદૃશં દત્ત્વા સ્વલોકમગમં દ્રુતમ્

દૈત્યોઽપિ સ વરં લબ્ધ્વા મનસેપ્સિતમુત્તમમ્॥
સુપ્રસન્નોતરો ભૂત્વા શોણિતાખ્યપુરં ગતઃ

અભિષિક્તસ્તદા રાજ્યે ત્રૈલોક્યસ્યાસુરૈસ્સહ॥
શુક્રેણ દૈત્યગુરુણાજ્ઞયા મે સ મહાસુરઃ

તતસ્તુ સ મહાદૈત્યોઽભવસ્ત્રૈલોક્યનાયકઃ ॥
સ્વાજ્ઞાં પ્રવર્તયામાસ પીડયન્સચરાચરમ્

રાજ્યં ચકાર વિધિવસ્ત્રિલોકસ્ય સ તારકઃ ॥
પ્રજાશ્ચ પાલયામાસ પીડયન્નિર્જરાદિકાન્

તતસ્સ તારકો દૈત્યસ્તેષાં રત્નાન્યુપાદદે ॥
ઇંદ્રાદિલોકપાલાનાં સ્વતો દત્તાનિ તદ્ભયાત્

ઇંદ્રેણૈરાવતસ્તસ્ય ભયાત્તસ્મૈ સમર્પિતઃ ॥
કુબેરેણ તદા દત્તા નિધયો નવસંખ્યકા

વરુણેન હયાઃ શુભ્રા ઋષિભિઃ કામકૃત્તથા ॥
સૂર્યેણોચ્ચૈશ્શ્રવા દિવ્યો ભયાત્તસ્મૈ સમર્પિતઃ

યત્ર યત્ર શુભં વસ્તુ દૃષ્ટં તેનાસુરેણ હિ॥
તત્તદ્ગૃહીતં તરસા નિસ્સારસ્ત્રિભવોઽભવત્

સમુદ્રાશ્ચ તથા રત્નાન્યદુસ્તસ્મૈ ભયાન્મુને॥
અકૃષ્ટપચ્યાસીત્પૃથ્વી પ્રજાઃ કામદુઘાઃ ખિલાઃ

સૂર્યશ્ચ તપતે તદ્વત્તદ્દુઃખં ન યથા ભવેત્ ॥
ચંદ્રસ્તુ પ્રભયા દૃશ્યો વાયુસ્સર્વાનુકૂલવાન્

દેવાનાં ચૈવ યદ્દ્રવ્યં પિતૄણાં ચ પરસ્ય ચ ॥
તત્સર્વં સમુપાદત્તમસુરેણ દુરાત્મના

વશીકૃત્ય સ લોકાંસ્ત્રીન્સ્વયમિંદ્રો બભૂવ હ ॥
અદ્વિતીયઃ પ્રભુશ્ચાસીદ્રાજ્યં ચક્રેઽદ્ભુતં વશી

નિસ્સાર્ય સકલાન્દેવાન્દૈત્યાનસ્થાપયત્તતઃ॥
સ્વયં નિયોજયામાસ દેવયોનિસ્સ્વકર્મણિ

અથ તદ્બાધિતા દેવાસ્સર્વે શક્રપુરોગમાઃ॥
મુને માં શરણં જગ્મુરનાથા અતિવિહ્વલાઃ

॥
ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડે તારકાસુરતપોરાજ્યવર્ણનંનામ પંચદશોઽધ્યાયઃ