શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.32

॥
નારદ ઉવાચ
॥
શ્રુત્વા વ્યોમગિરં દક્ષઃ કિમકાર્ષીત્તદાઽબુધઃ ॥
અન્યે ચ કૃતવંતઃ કિં તતશ્ચ કિમભૂદ્વદ

પરાજિતાઃ શિવગણા ભૃગુમંત્રબલેન વૈ ॥
કિમકાર્ષુઃ કુત્ર ગતાસ્તત્ત્વં વદ મહામતે

બ્રહ્મોવાચ
॥
શ્રુત્વા વ્યોમગિરં સર્વે વિસ્મિતાશ્ચ સુરાદયઃ ॥
નાવોચત્કિંચિદપિ તે તિષ્ઠન્તસ્તુ વિમોહિતાઃ

પલાયમાના યે વીરા ભૃગુમંત્રબલેન તે ॥
અવશિષ્ટા શ્શિવગણાશ્શિવં શરણમાયયુઃ

સર્વં નિવેદયામાસૂ રુદ્રાયામિતતેજસે ॥
ચરિત્રં ચ તથાભૂતં સુપ્રણમ્યાદરાચ્ચ તે

ગણા ઊચુઃ
॥
દેવદેવ મહાદેવ પાહિ નશ્શરણાગતાન્॥
સંશૃણ્વાદરતો નાથ સતી વાર્તાં ચ વિસ્તરાત્

ગર્વિતેન મહેશાનદક્ષેન સુદુરાત્મના ॥
અવમાનઃ કૃતસ્સત્યાઽનાદરો નિર્જરૈસ્તથા

તુભ્યં ભાગમદાત્રો સ દેવેભ્યશ્ચ પ્રદત્તવાન્ ॥
દુર્વચાંસ્યવદત્પ્રોચ્ચૈર્દુષ્ટો દક્ષસ્સુગર્વિતઃ

તતો દૃષ્ટ્વા ન તે ભાગં યજ્ઞેઽકુપ્યત્સતી પ્રભો ॥
વિનિંદ્ય બહુશસ્તાતમધાક્ષીત્સ્વતનું તદા

ગણાસ્ત્વયુતસંખ્યાકા મૃતાસ્તત્ર વિલજ્જયા ॥
સ્વાંગાન્યાછિદ્ય શસ્ત્રૈશ્ચ ક્રુધ્યામ હ્યપરે વયમ્

તદ્યજ્ઞે ધ્વંસિતું વેગાત્સન્નદ્ધાસ્તુ ભયાવહાઃ ॥
તિરસ્કૃતા હિ ભૃગુણા સ્વપ્રભાવાદ્વિરોધિના

તે વયં શરણં પ્રાપ્તાસ્તવ વિશ્વંભર પ્રભો ॥
નિર્ભયાન્ કુરુ નસ્તસ્માદ્દયમાનભવાદ્ભયાત્

અપમાનં વિશેષેણ તસ્મિન્ યજ્ઞે મહાપ્રભો ॥
દક્ષાદ્યાસ્તેઽખિલા દુષ્ટા અકુર્વન્ ગર્વિતા અતિ

ઇત્યુક્તં નિખિલં વૃત્તં સ્વેષાં સત્યાશ્ચ નારદ ॥
તેષાં ચ મૂઢબુદ્ધીનાં યથેચ્છસિ તથા કુરુ

॥
બ્રહ્મોવાચ
॥
ઇત્યાકર્ણ્યવચસ્તસ્ય સ્વગણાનાં વચઃ પ્રભુઃ ॥
સસ્માર નારદં સર્વં જ્ઞાતું તચ્ચરિતં લઘુ

આગતસ્ત્વં દ્રુતં તત્ર દેવર્ષે દિવ્યદર્શન ॥
પ્રણમ્ય શંકરં ભક્ત્યા સાંજલિસ્તત્ર તસ્થિવાન્

ત્વાં પ્રશસ્યાથ સ સ્વામી સત્યા વાર્ત્તાં ચ પૃષ્ટવાન્ ॥
દક્ષયજ્ઞગતાયા વૈ પરં ચ ચરિતં તથા

પૃષ્ટેન શંભુના તાત ત્વયાશ્વેવ શિવાત્મના॥
તત્સર્વં કથિતં વૃતં જાતં દક્ષાધ્વરે હિ યત્

તદાકર્ણ્યેશ્વરો વાક્યં મુને તત્ત્વન્મુખોદિતમ્ ॥
ચુકોપાતિદ્રુતં રુદ્રો મહારૌદ્રપરાક્રમઃ

ઉત્પાટ્યૈકાં જટાં રુદ્રો લોકસંહારકારકઃ ॥
આસ્ફાલયામાસ રુષા પર્વતસ્ય તદોપરિ

તોદનાચ્ચ દ્વિધા ભૂતા સા જટા ચ મુને પ્રભોઃ ॥
સંબભૂવ મહારાવો મહાપ્રલયભીષણઃ ॥

તજ્જટાયાસ્સમુદ્ભૂતો વીરભદ્રો મહાબલઃ ॥
પૂર્વભાગેન દેવર્ષે મહાભીમો ગણાગ્રણીઃ

સ ભૂમિં વિશ્વતો વૃત્ત્વાત્યતિષ્ઠદ્દશાંગુલમ્ ॥
પ્રલયાનલસંકાશઃ પ્રોન્નતો દોસ્સહસ્રવાન્

કોપનિશ્વાસતસ્તત્ર મહારુદ્રસ્ય ચેશિતુઃ ॥
જાતં જ્વરાણાં શતકં સંનિપાતાસ્ત્રયોદશ

મહાકાલી સમુત્પન્ના તજ્જટાપરભા ગતઃ ॥
મહાભયંકરા તાત ભૂતકોટિભિરાવૃતા

સર્વે મૂર્ત્તિધરાઃ ક્રૂરાઃ સ્વર લોકભયંકરાઃ ॥
સ્વતેજસા પ્રજ્વલંતો દહંત ઇવ સર્વતઃ

અથ વીરો વીરભદ્રઃ પ્રણમ્ય પરમેશ્વરમ્॥
કૃતાંજલિપુટઃ પ્રાહ વાક્યં વાક્યવિશારદઃ

॥
વીરભદ્ર ઉવાચ
॥
મહારુદ્ર મહારૌદ્ર સોમસૂર્યાગ્નિલોચન ॥
કિં કર્તવ્યં મયા કાર્યં શીઘ્રમાજ્ઞાપય પ્રભો

શોષણીયાઃ કિમીશાન ક્ષણાર્દ્ધેનૈવ સિંધવઃ ॥
પેષણીયાઃ કિમીશાન ક્ષણાર્દ્ધેનૈવ પર્વતાઃ

ક્ષણેન ભસ્મસાત્કુર્યાં બ્રહ્માંડમુત કિં હર ॥
ક્ષણેન ભસ્મસાત્કુર્યામ્સુરાન્વા કિં મુનીશ્વરાન્

વ્યાશ્વાસઃ સર્વલોકાનાં કિમુ ચાર્યો હિ શંકર ॥
કર્તવ્ય કિમુતેશાન સર્વપ્રાણિવિહિંસનમ્

મમાશક્યં ન કુત્રાપિ ત્વત્પ્રસાદાન્મહેશ્વર ॥
પરાક્રમેણ મત્તુલ્યો ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ

યત્ર યત્કાર્યમુદ્દિશ્ય પ્રેષયિષ્યસિ માં પ્રભો ॥
તત્કાર્યં સાધયામ્યેવ સત્વરં ત્વત્પ્રસાદતઃ

ક્ષુદ્રાસ્તરંતિ લોકાબ્ધિં શાસનાચ્છંકરસ્ય તે ॥
હરાતોહં ન કિં તર્તું મહાપત્સાગરં ક્ષમઃ

ત્વત્પ્રેષિતતૃણેનાપિ મહત્કાર્યં મયત્નતઃ ॥
ક્ષણેન શક્યતે કર્તું શંકરાત્ર ન સંશયઃ

લીલામાત્રેણ તે શંભો કાર્યં યદ્યપિ સિદ્ધ્યતિ ॥
તથાપ્યહં પ્રેષણીયો તવૈવાનુગ્રહો હ્યયમ્

શક્તિરેતાદૃશી શંભો મમાપિ ત્વદનુગ્રહાત્ ॥
વિના શક્તિર્ન કસ્યાપિ શંકર ત્વદનુગ્રહાત્

ત્વદાજ્ઞયા વિના કોપિ તૃણાદીનપિ વસ્તુતઃ ॥
નૈવ ચાલયિતું શક્તસ્સત્યમેતન્ન સંશયઃ

શંભો નિયમ્યાસ્સર્વેપિ દેવાદ્યાસ્તે મહેશ્વર ॥
તથૈવાહં નિયમ્યસ્તે નિયંતુસ્સર્વદેહિનામ્

પ્રણતોસ્મિ મહાદેવ ભૂયોપિ પ્રણતોસ્મ્યહમ્ ॥
પ્રેષય સ્વેષ્ટ સિદ્ધ્યર્થં મામદ્ય હર સત્વરમ્

સ્પંદોપિ જાયતે શંભો સખ્યાંગાનાં મુહુર્મુહુઃ ॥
ભવિષ્યત્યદ્ય વિજયો મામતઃ પ્રેષય પ્રભો

હર્ષોત્સાહવિશેષોપિ જાયતે મમ કશ્ચન ॥
શંભો ત્વત્પાદકમલે સંસક્તશ્ચ મનો મમ

ભવિષ્યતિ પ્રતિપદં શુભસંતાનસંતતિઃ

તસ્યૈવ વિજયો નિત્યં તસ્યૈવ શુભમન્વહમ્ ॥
યસ્ય શંભૌ દૃઢા ભક્તિસ્ત્વયિ શોભનસંશ્રયે

॥
બ્રહ્મોવાચ
॥
ઇત્યુક્તં તદ્વચઃ શ્રુત્વા સંતુષ્ટો મંગલાપતિઃ ॥
વીરભદ્ર જયેતિ ત્વં પ્રોક્તાશીઃ પ્રાહ તં પુનઃ

॥
મહેશ્વર ઉવાચ
॥
શૃણુ મદ્વચનં તાત વીરભદ્ર સુચેતસા ॥
કરણીયં પ્રયત્નેન તદ્દ્રુતં મે પ્રતોષકમ્

યાગં કર્તું સમુદ્યુક્તો દક્ષો વિધિસુતઃ ખલઃ ॥
મદ્વિરોધી વિશેષેણ મહાગર્વોઽબુધોઽધુના

તન્મખં ભસ્મસાત્કૃત્વા સયાગપરિવારકમ્ ॥
પુનરાયાહિ મત્સ્થાનં સત્વરં ગણસત્તમ

સુરા ભવંતુ ગંધર્વા યક્ષા વાન્યે ચ કેચન ॥
તાનપ્યદ્યૈવ સહસા ભસ્મસાત્કુરુ સત્વરમ્

તત્રાસ્તુ વિષ્ણુર્બ્રહ્મા વા શચીશો વા યમોપિ વા ॥
અપિ ચાદ્યૈવ તાન્સર્વાન્પાતયસ્વ પ્રયત્નતઃ

સુરા ભવંતુ ગંધર્વા યક્ષા વાન્યે ચ કેચન ॥
તાનપ્યદ્યૈવ સહસા ભસ્મસાત્કુરુ સત્વરમ્

દધીચિકૃતમુલ્લંઘ્ય શપથં મયિ તત્ર યે ॥
તિષ્ઠંતિ તે પ્રયત્નેન જ્વાલનીયાસ્ત્વયા ધ્રુવમ્

પ્રમથાશ્ચાગમિષ્યંતિ યદિ વિષ્ણ્વાદયો ભ્રમાત્ ॥
નાનાકર્ષણમંત્રેણ જ્વાલયાનીય સત્વરમ્

યે તત્રોલ્લંઘ્ય શપથં મદીયં ગર્વિતાઃ સ્થિતાઃ ॥
તે હિ મદ્દ્રોહિણોઽતસ્તાન્ જ્વાલયાનલમાલયા

સપત્નીકાન્સસારાંશ્ચ દક્ષયાગસ્થલસ્થિતાન્ ॥
પ્રજ્વાલ્ય ભસ્મસાત્કૃત્વા પુનરાયાહિ સત્વરમ્

તત્ર ત્વયિ ગતે દેવા વિશ્વાદ્ય અપિ સાદરમ્ ॥
સ્તોષ્યંતિ ત્વાં તદાપ્યાશુ જ્વાલયા જ્વાલયૈવ તાન્

દેવાનપિ કૃતદ્રોહાન્ જ્વાલામાલાસમાકુલઃ ॥
જ્વાલય જ્વલનૈશ્શીઘ્રં માધ્યાયાધ્યાયપાલકમ્

દક્ષાદીન્સકલાંસ્તત્ર સપત્નીકાન્સબાંધવાન્ ॥
પ્રજ્વાલ્ય વીર દક્ષં નુ સલીલં સલિલં પિબ

॥
બ્રહ્મોવાચ
॥
ઇત્યુક્તો રોષતામ્રાક્ષો વેદમર્યાદપાલકઃ ॥
વિરરામ મહાવીરં કાલારિસ્સકલેશ્વરઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીખંડે વીરભદ્રોત્પત્તિશિવોપદેશવર્ણનં નામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ