શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.22

બ્રહ્મોવાચ ॥
કદાચિદથ દક્ષસ્ય તનયા જલદાગમે ॥
કૈલાસક્ષ્માભૃતઃ પ્રાહ પ્રસ્થસ્થં વૃષભધ્વજમ્

સત્યુવાચ ॥
દેવ દેવ મહાદેવ શંભો મત્પ્રાણવલ્લભ ॥
શૃણુ મે વચનં નાથ શ્રુત્વા તત્કુરુ માનદ

ઘનાગમોયં સંપ્રાપ્તઃ કાલઃ પરમદુસ્સહઃ ॥
અનેકવર્ણમેઘૌઘાસ્સંગીતાંબરદિક્ચયાઃ

વિવાંતિ વાતા હૃદયં હારયંતીત વેગિનઃ ॥
કદંબરજસા ધૌતાઃ પાથોબિન્દુવિકર્ષણાઃ

મેઘાનાં ગર્જિતૈરુચ્ચૈર્ધારાસારં વિમુંચતામ્ ॥
વિદ્યુત્પતાકિનાં તીવ્રઃ ક્ષુબ્ધં સ્યાત્કસ્ય નો મનઃ

ન સૂર્યો દૃશ્યતે નાપિ મેઘચ્છન્નો નિશાપતિઃ ॥
દિવાપિ રાત્રિવદ્ભાતિ વિરહિ વ્યસનાકરઃ

મેઘાનૈકત્ર તિષ્ઠંતો ધ્વનન્ત પવનેરિતાઃ ॥
પતંત ઇવ લોકાનાં દૃશ્યંતે મૂર્ધ્નિ શંકર

વાતાહતા મહાવૃક્ષા નર્તંત ઇવ ચાંબરે ॥
દૃશ્યંતે હર ભીરૂણાં ત્રાસદાઃ કામુકેપ્સિતા

સ્નિગ્ધનીલાંજનસ્યાશુ સદિવૌઘસ્ય પૃષ્ઠતઃ ॥
બલાકરાજી વાત્યુચ્ચૈર્યમુનાપૃષ્ઠફેનવત્

ક્ષપાક્ષયેષવલયં દૃશ્યતે કાલિકાગતા ॥
અંબુધાવિવ સંદીપ્તપાવકો વડવામુખઃ

પ્રારોહંતીહ સસ્યાનિ મંદિરં પ્રાઙ્ગણેષ્વપિ ॥
કિમન્યત્ર વિરૂપાક્ષ સસ્યૌદ્ભૂતિં વદામ્યહમ્

શ્યામલૈ રાજતૈરક્તૈર્વિશદોયં હિમાચલઃ ॥
મંદરાશ્રયમેઘૌઘઃ પત્રૈર્દુગ્ધાંબુધિર્યથા

અસમશ્રીશ્ચ કુટિલં ભેજે યસ્યાથ કિંશુકાન્ ॥
ઉચ્ચાવચાન્ કલૌ લક્ષ્મીર્ગન્તા સંત્યજ્ય સજ્જનાન્

મંદારસ્તન પીલૂનાં શબ્દેન હૃષિતા મુહુઃ ॥
કેકાયંતે પ્રતિવને સતતં પૃષ્ઠસૂચકમ્

મેઘોત્સુકાનાં મધુરશ્ચાતકાનાં મનોહરઃ ॥
ધારાસારશરૈસ્તાપં પેતુઃ પ્રતિપથોદ્ગતમ્

મેઘાનાં પશ્ય મદ્દેહે દુર્નયં કરકોત્કરૈઃ ॥
યે છાદયંત્યનુગતે મયૂરાંશ્ચાતકાંસ્તથા

શિખસારંગયોર્દૃષ્ટ્વા મિત્રાદપિ પરાભવમ્ ॥
હર્ષં ગચ્છંતિ ગિરિશં વિદૂરમપિ માનસમ્

એતસ્મિન્વિષમે કાલે નીલં કાકાશ્ચકોરકાઃ ॥
કુર્વંતિ ત્વાં વિના ગેહાન્ કથં શાંતિમવાપ્સ્યસિ ॥

મહતીવાદ્ય નો ભીતિર્મા મેઘોત્થા પિનાકધૃક્ ॥
યતસ્વ યસ્માદ્વાસાય માચિરં વચનાન્મમ

કૈલાસે વા હિમાદ્રૌ વા મહાકાશ્યામથ ક્ષિતૌ ॥
તત્રોપયોગ્યં સંવાસં કુરુ ત્વં વૃષભધ્વજ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
એવમુક્તસ્તયા શંભુર્દાક્ષાયણ્યા તથાઽસકૃત ॥
સંજહાસ ચ શીર્ષસ્થચન્દ્રરશ્મિસ્મિતાલયમ્

અથોવાચ સતીં દેવીં સ્મિતભિન્નૌષ્ઠસંપુટઃ ॥।
મહાત્મા સર્વતત્ત્વજ્ઞસ્તોષયન્પરમેશ્વરઃ

ઈશ્વરઃ ઉવાચ ॥
યત્ર પ્રીત્યૈ મયા કાર્યો વાસસ્તવ મનોહરે ॥
મેઘાસ્તત્ર ન ગંતારઃ કદાચિદપિ મત્પ્રિયે

મેઘા નિતંબપર્યંતં સંચરંતિ મહીભૃતઃ ॥
સદા પ્રાલેયસાનોસ્તુ વર્ષાસ્વપિ મનોહરે ।

કૈલાસસ્ય તથા દેવિ પાદગાઃ પ્રાયશો ઘનાઃ ॥
સંચરંતિ ન ગચ્છંતિ તત ઊર્દ્ધ્વં કદાચન

સુમેરોર્વા ગિરેરૂર્દ્ધ્વં ન ગચ્છંતિ બલાહકાઃ ॥
જમ્બૂમૂલં સમાસાદ્ય પુષ્કરાવર્તકાદયઃ

ઇત્યુક્તેષુ ગિરીન્દ્રેષુ યસ્યોપરિ ભવેદ્ધિ તે ॥
મનોરુચિર્નિવાસાય તમાચક્ષ્વ દ્રુતં હિ મે

સ્વેચ્છાવિહારૈસ્તવ કૌતુકાનિ સુવર્ણપક્ષાનિલવૃન્દવૃન્દૈઃ ॥
શબ્દોત્તરંગૈર્મધુરસ્વનૈસ્તૈર્મુદોપગેયાનિ ગિરૌ હિમોત્થે

સિદ્ધાઙ્ગનાસ્તે રચિતાસના ભુવમિચ્છંતિ ચૈવોપહૃતં સકૌતુકમ્ ॥
સ્વેચ્છાવિહારે મણિકુટ્ટિમે ગિરૌ કુર્વન્તિ ચેષ્યંતિ ફલાદિદાનકૈઃ

ફણીન્દ્રકન્યા ગિરિકન્યકાશ્ચ યા નાગકન્યાશ્ચ તુરંગમુખ્યાઃ ॥
સર્વાસ્તુ તાસ્તે સતતં સહાયતાં સમાચરિષ્યંત્યનુમોદવિભ્રમૈઃ

રૂપં તદેવમતુલં વદનં સુચારુ દૃષ્ટ્વાંગના નિજવપુર્નિજકાંતિસહ્યમ્ ॥
હેલા નિજે વપુષિ રૂપગણેષુ નિત્યં કર્તાર ઇત્યનિમિષેક્ષણચારુરૂપાઃ

યા મેનકા પર્વતરાજ જાયા રૂપૈર્ગુણૈઃ ખ્યાતવતી ત્રિલોકે ॥
સા ચાપિ તે તત્ર મનોનુમોદં નિત્યં કરિષ્યત્યનુનાથનાદ્યૈઃ

પુરં હિ વર્ગૈર્ગિંરિરાજવંદ્યૈઃ પ્રીતિં વિચિન્વદ્ભિરુદારરૂપા ॥
શિક્ષા સદા તે ખલુ શોચિતાપિ કાર્યાઽન્વહં પ્રીતિયુતા ગુણાદ્યૈઃ

વિચિત્રૈઃ કોકિલાલાપમોદૈઃ કુંજગણાવૃતમ્ ॥
સદા વસંતપ્રભવં ગંતુમિચ્છસિ કિં પ્રિયે

નાનાબહુજલાપૂર્ણસરશ્શીત સમાવૃતમ્ ॥
પદ્મિનીશતશોયુક્તમચલેન્દ્રં હિમાલયમ્

સર્વકામપ્રદૈર્વૃક્ષૈશ્શાદ્વલૈઃ કલ્પસંજ્ઞકૈઃ ॥
સક્ષણં પશ્ય કુસુમાન્યથાશ્વકરિ ગોવ્રજે

પ્રશાંતશ્વાપદગણં મુનિભિર્યતિભિર્વૃતમ્ ॥
દેવાલયં મહામાયે નાનામૃગગણૈર્યુતમ્

સ્ફટિક સ્વર્ણવપ્રાદ્યૈ રાજતૈશ્ચ વિરાજિતમ્ ॥
માનસાદિસરોરંગૈરભિતઃ પરિશોભિતમ્

હિરણ્મયૈ રત્નનાલૈઃ પંકજૈર્મુકુલૈર્વૃતમ્ ॥
શિશુમારૈસ્તથાસંખ્યૈઃ કચ્છપૈર્મકરૈઃ કરૈઃ

નિષેવિતં મંજુલૈશ્ચ તથા નીલોત્પલાદિભિઃ ॥
દેવેશિ તસ્માન્મુક્તૈશ્ચ સર્વગંધૈશ્ચ કુંકુમૈઃ

લસદ્ગંધજલૈઃ શુભ્રૈરાપૂર્ણૈઃ સ્વચ્છકાંતિભિઃ ॥
શાદ્વલૈસ્તરુણૈસ્તુંગૈસ્તીરસ્થૈરુપશોભિતમ્

નૃત્યદ્ભિરિવ શાખોટૈર્વર્જયંતં સ્વસંભવમ્ ॥
કામદેવૈસ્સારસૈશ્ચ મત્તચક્રાંગશોભિતૈઃ

મધુરારાવિભિર્મોદકારિભિર્ભ્રમરાદિભિઃ ॥
શબ્દાયમાનં ચ મુદા કામોદ્દીપનકારકમ્

વાસવસ્ય કુબેરસ્ય યમસ્ય વરુણસ્ય ચ ॥
અગ્નેઃ કોણપરાજસ્ય મારુતસ્ય પરસ્ય ચ

પુરીભિશ્શોભિશિખરં મેરોરુચ્ચૈસ્સુરાલયમ્ ॥
રંભાશચીમેનકાદિરંભોરુગણસેવિતમ્ ॥

કિં ત્વમિચ્છસિ સર્વેષાં પર્વતાનાં હિ ભૂભૃતામ્ ॥
સારભૂતે મહારમ્યે સંવિહર્તું મહાગિરૌ

તત્ર દેવી સખિયુતા સાપ્સરોગણમંડિતા ॥
નિત્યં કરિષ્યતિ શચી તવ યોગ્યાં સહાયતામ્

અથવા મમ કૈલાસે પર્વતેંદ્રે સદાશ્રયે ॥
સ્થાનમિચ્છસિ વિત્તેશપુરીપરિવિરાજિતે

ગંગાજલૌઘપ્રયતે પૂર્ણચન્દ્રસમપ્રભે ॥
દરીષુ સાનુષુ સદા બ્રહ્મકન્યાભ્યુદીરિતે

નાનામૃગગણૈર્યુક્તે પદ્માકરશતાવૃતે ॥
સર્વૈર્ગુણૈશ્ચ સદ્વસ્તુસુમેરોરપિ સુંદરિ

સ્થાનેષ્વેતેષુ યત્રાપિ તવાંતઃકરણે સ્પૃહા ॥
તં દ્રુતં મે સમાચક્ષ્વ વાસકર્તાસ્મિ તત્ર તે

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતીરિતે શંકરેણ તદા દાક્ષાયણી શનૈઃ ॥
ઇદમાહ મહાદેવં લક્ષણં સ્વપ્રકાશનમ્

॥ સત્યુવાચ ॥
હિમાદ્રાવેવ વસિતુમહમિચ્છે ત્વયા સહ ॥
ન ચિરાત્કુરુ સંવાસં તસ્મિન્નેવ મહાગિરૌ

બ્રહ્મોવાચ ॥
અથ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય હરઃ પરમમોહિતઃ ॥
હિમાદ્રિશિખરં તુંગં દાક્ષાયણ્યા સમં યયૌ

સિદ્ધાંગનાગણયુતમગમ્યં ચૈવ પક્ષિભિઃ ॥
અગમચ્છિખરં રમ્યં સરસીવનરાજિતમ્

વિચિત્રરૂપૈઃ કમલૈઃ શિખરં રત્નકર્બુરમ્॥
બાલાર્કસદૃશં શંભુરાસસાદ સતીસખઃ

સ્ફટિકાભ્રમયે તસ્મિન્ શાદવલદ્રુમરાજિતે
વિચિત્રપુષ્પાવલિભિસ્સરસોભિશ્ચ સંયુતે

પ્રફુલ્લતરુશાખાગ્રં ગુંજદ્ભ્રમરસેવિતમ્।
પંકેરુહૈઃ પ્રફુલ્લૈશ્ચ નીલોત્પલચયૈસ્તથા

શોભિતં ચક્રવાકાદ્યૈઃ કાદંબૈર્હંસશંકુભિઃ॥
પ્રમત્તસારસૈઃ ક્રૌંચૈર્નીલસ્કંધૈશ્ચ શબ્દિતૈઃ

પુંસ્કોકિલાનાં નિનદૈર્મધુરૈર્ગણસેવિતૈઃ॥
તુરંગવદનૈસ્સિદ્ધૈરપ્સરોભિશ્ચ ગુહ્યકૈઃ

વિદ્યાધરીભિર્દેવીભિઃ કિન્નરીભિર્વિહારિતમ્॥
પુરંધ્રીભિઃ પાર્વતીભિઃ કન્યાભિરભિસંગતમ્

વિપંચીતાંત્રિકામત્તમૃદંગપટહસ્વનૈઃ।
નૃત્યદ્ભિરપ્સરોભિશ્ચ કૌતુકોત્થૈશ્ચ શોભિતમ્

દેવિકાભિર્દીર્ઘિકાભિર્ગંધિભિસ્સુસમાવૃતમ્ ॥
પ્રફુલ્લકુસુમૈર્નિત્યં સકુંજૈરુપશોભિતમ્

શૈલરાજપુરાભ્યર્ણે શિખરે વૃષભધ્વજઃ ॥
સહ સત્યા ચિરં રેમે એવંભૂતેષુ શોભનમ્ ॥

તસ્મિન્સ્વર્ગસમે સ્થાને દિવ્યમાનેન શંકરઃ ॥
દશવર્ષસહસ્રાણિ રેમે સત્યા સમં મુદા

સ કદાચિત્તતસ્સ્થાનાદન્યદ્યાતિ સ્થલં હરઃ ॥
કદાચિન્મેરુશિખરં દેવી દેવવૃતં સદા

દ્વીપાન્નાના તથોદ્યાનવનાનિ વસુધાતલમ્॥
ગત્વાગત્વા પુનસ્તત્રાભ્યેત્ય રેમે સતીસુખમ્

ન જજ્ઞે સ દિવા રાત્રૌ ન બ્રહ્મણિ તપસ્સમમ્ ॥
સત્યાં હિ મનસા શંભુઃ પ્રીતિમેવ ચકાર હ

એવં મહાદેવમુખં સત્યપશ્યત્સ્મ સર્વદા ॥
મહાદેવોઽપિ સર્વત્ર સદાદ્રાક્ષીત્સતીમુખમ્

એવમન્યોન્યસંસર્ગાદનુરાગમહીરુહમ્ ॥
વર્દ્ધયામાસતુઃ કાલીશિવૌ ભાવાંબુસેચનૈઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીખંડે શિવાશિવવિહારવર્ણનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ