શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.20

નારદ ઉવાચ ॥
બ્રહ્મન્ વિધે મહાભાગ શિવભક્તવર પ્રભો ॥
શ્રાવિતં ચરિતં શંભોરદ્ભુતં મંગલાયનમ્

તતઃ કિમભવત્તાત કથ્યતાં શશિમૌલિનઃ
સત્યાશ્ચ ચરિતં દિવ્યં સર્વાઘૌઘવિનાશનમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
નિવૃત્તે શંકરે ચાસ્મદ્વધાદ્ભક્તાનુકંપિનિ ॥
અભવન્નિર્ભયાસ્સર્વે સુખિનસ્તુ પ્રસન્નકાઃ

નતસ્કંધાસ્સાંજલયઃ પ્રણેમુર્નિખિલાશ્ચ તે ॥
તુષ્ટુવુશ્શંકરં ભક્ત્યા ચક્રુર્જયરવં મુદા

તસ્મિન્નેવ કાલેઽહં પ્રસન્નો નિર્ભયો મુને ॥
અસ્તવં શંકરં ભક્ત્યા વિવિધૈશ્ચ શુભસ્તવૈઃ

તતસ્તુષ્ટમનાશ્શંભુર્બહુલીલાકરઃ પ્રભુઃ ॥
મુને માં સમુવાચેદં સર્વેષાં શૃણ્વતાં તદા

॥ રુદ્ર ઉવાચ ॥
બ્રહ્મન્ તાત પ્રસન્નોહં નિર્ભયસ્ત્વં ભવાધુના ॥
સ્વશીર્ષં સ્પૃશ હસ્તેન મદાજ્ઞાં કુર્વસંશયમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચશ્શમ્ભોર્બહુલીલાકૃતઃ પ્રભોઃ ॥
સ્પૃશન્ સ્વં કં તથા ભૂત્વા પ્રાણમં વૃષભધ્વજમ્

યાવદેવમહં સ્વં કં સ્પૃશામિ નિજપાણિના ॥
તાવત્તત્ર સ્થિતં સદ્યસ્તદ્રૂપવૃષવાહનમ્

તતો લજ્જાપરીતાંગસ્સ્થિતશ્ચાહમધોમુખઃ ॥
ઇન્દ્રાદ્યૈરમરૈસ્સર્વૈસ્સુદૃષ્ટસ્સર્વતસ્સ્થિતૈઃ

અથાહં લજ્જયાવિષ્ટઃ પ્રણિપત્ય મહેશ્વરમ્ ॥
પ્રવોચં સંસ્તુતિં કૃત્વા ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતામિતિ

અસ્ય પાપસ્ય શુધ્યર્થં પ્રાયશ્ચિત્તં વદ પ્રભો॥
નિગ્રહં ચ તથાન્યાયં યેન પાપં પ્રયાતુ મે

ઇત્યુક્તસ્તુ મયા શંભુરુવાચ પ્રણતં હિ તમ્ ॥
સુપ્રસન્નતરો ભૂત્વા સર્વેશો ભક્તવત્સલઃ

શંભુરુવાચ ॥
અનેનૈવ સ્વરૂપેણ મદધિષ્ઠિતકેન હિ ॥
તપઃ કુરુ પ્રસન્નાત્મા મદારાધનતત્પરઃ

ખ્યાતિં યાસ્યસિ સર્વત્ર નામ્ના રુદ્રશિરઃ ક્ષિતૌ॥
સાધકઃ સર્વકૃત્યાનાં તેજોભાજાં દ્વિજન્મનામ્

મનુષ્યાણામિદં કૃત્યં યસ્માદ્વીર્ય્યં ત્વયાઽધુના ॥
તસ્માત્ત્વં માનુષો ભૂત્વા વિચરિષ્યસિ ભૂતલે

યસ્ત્વાં ચાનેન રૂપેણ દૃષ્ટ્વા કૌ વિચરિષ્યતિ ॥
કિમેતદ્બ્રહ્મણો મૂર્ધ્નિ વદન્નિતિ પુરાન્તકઃ

તતસ્તે ચેષ્ટિતં સર્વં કૌતુકાચ્છ્રોષ્યતીતિ યઃ ॥
પરદારકૃતાત્ત્યાગાન્મુક્તિં સદ્યસ્સ યાસ્યતિ

યથા યથા જનશ્ચૈતત્કૃત્યન્તે કીર્તયિષ્યતિ ॥
તથા તથા વિશુદ્ધિસ્તે પાપસ્યાસ્ય ભવિષ્યતિ

એતદેવ હિ તે બ્રહ્મન્ પ્રાયશ્ચિત્તં મયેરિતમ્ ॥
જનહાસ્યકરં લોકે તવ ગર્હાકરં પરમ્

એતચ્ચ તવ વીર્ય્યં હિ પતિતં વેદિમધ્યગમ્ ॥
કામાર્તસ્ય મયા દૃષ્ટં નૈતદ્ધાર્યં ભવિષ્યતિ

ચતુર્બિન્દુમિતં રેતઃ પતિતં યત્ક્ષિતૌ તવ ॥
તન્મિતાસ્તોયદા વ્યોમ્નિ ભવેયુઃ પ્રલયંકરાઃ

એતસ્મિન્નંતરે તત્ર દેવર્ષીણાં પુરો દ્રુતમ્ ॥
તદ્રેતસસ્સમભવંસ્તન્મિતાશ્ચ બલાહકા

સંવર્તકસ્તથાવર્ત્તઃ પુષ્કરો દ્રોણ એવ ચ ॥
એતે ચતુર્વિધાસ્તાત મહામેઘા લયંકરાઃ

ગર્જંતશ્ચાથ મુચંતસ્તોયાનીષચ્છિવેચ્છયા ॥
ફેલુર્વ્યોમ્નિ મુનિશ્રેષ્ઠ તોયદાસ્તે કદારવાઃ

તૈસ્તુ સંછાદિતે વ્યોમ્નિ સુગર્જદ્ભિશ્ચ શંકરઃ॥
પ્રશાન્દાક્ષાયણી દેવી ભૃશં શાંતોઽભવદ્દ્રુતમ્

અથ ચાહં વીતભયશ્શંકરસ્યા જ્ઞયા તદા ॥
શેષં વૈવાહિકં કર્મ સમાપ્તિમનયં મુને

પપાત પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ શિવાશિવશિરસ્કયોઃ ॥
સર્વત્ર ચ મુનિશ્રેષ્ઠ મુદા દેવગણોજ્ઝિતા

વાદ્યમાનેષુ વાદ્યેષુ ગાયમાનેષુ તેષુ ચ ॥
પઠત્સુ વિપ્રવર્યેષુ વાદાન્ ભક્ત્યાન્વિતેષુ ચ

રંભાદિષુ પુરંધ્રીષુ નૃત્યમાનાસુ સાદરમ્ ॥
મહોત્સવો મહાનાસીદ્દેવપત્નીષુ નારદ

અથ કર્મવિતાનેશઃ પ્રસન્નઃ પરમેશ્વરઃ ॥
પ્રાહ માં પ્રાંજલિં પ્રીત્યા લૌકિકીં ગતિમાશ્રિતઃ

ઈશ્વર ઉવાચ ॥
હે બ્રહ્મન્ સુકૃતં કર્મ સર્વં વૈવાહિકં ચ યત્ ॥
પ્રસન્નોસ્મિ ત્વમાચાર્યો દદ્યાં તે દક્ષિણાં ચ કામ્

યાચસ્વ તાં સુરજ્યેષ્ઠ યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લભા ॥
બ્રૂહિ શીઘ્રં મહાભાગ નાદેયં વિદ્યતે મમ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્સોહં શંકરસ્ય કૃતાંજલિઃ ॥
મુનેઽવોચં વિનીતાત્મા પ્રણમ્યેશં મુહુર્મુહુઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
યદિ પ્રસન્નો દેવેશ વરયોગ્યોસ્મ્યહં યદિ ॥
તત્કુરુ ત્વં મહેશાન સુપ્રીત્યા યદ્વદામ્યહમ્

અનેનૈવ તુ રૂપેણ વેદ્યામસ્યાં મહેશ્વર ॥
ત્વયા સ્થેયં સદૈવાત્ર નૃણાં પાપવિશુદ્ધયે

યેનાસ્ય સંનિધૌ કૃત્વા સ્વાશ્રમં શશિ શેખર ॥
તપઃ કુર્યા વિનાશાય સ્વપાપસ્યાસ્ય શંકર

ચૈત્રશુક્લત્રયોદશ્યાં નક્ષત્રે ભગદૈવતે ॥
સૂર્યવારે ચ યો ભક્ત્યા વીક્ષેત ભુવિ માનવઃ

તદૈવ તસ્ય પાપાનિ પ્રયાંતુ હર સંક્ષયમ્ ॥
વર્દ્ધતે વિપુલં પુણ્યં રોગા નશ્યંતુ સર્વશઃ

યા નારી દુર્ભગા વંધ્યા કાણા રૂપવિવર્જિતા ॥
સાપિ ત્વદ્દર્શનાદેવ નિર્દોષા સંભવેદ્ધ્રુવમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચો મે હિ સ્વાત્મસર્વસુખાવહમ્ ॥
તથાઽસ્ત્વિતિ શિવઃ પ્રાહ સુપ્રસન્નેન ચેતસા

શિવ ઉવાચ ॥
હિતાય સર્વલોકસ્ય વેદ્યાં તસ્યાં વ્યવસ્થિતઃ ॥
સ્થાસ્યામિ સહિતઃ પત્ન્યા સત્યા ત્વદ્વચનાદ્વિધે

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાંસ્તત્ર સભાર્યો વૃષભધ્વજઃ ॥
ઉવાચ વેદિમધ્યસ્થો મૂર્તિં કૃત્વાંશરૂપિણીમ્

તતો દક્ષં સમામંત્ર્ય શંકરઃ પરમેશ્વરઃ ॥
પત્ન્યા સત્યા ગંતુમના અભૂત્સ્વજનવત્સલઃ

એતસ્મિન્નંતરે દક્ષો વિનયાવનતસ્સુધીઃ ॥
સાંજલિર્નતકઃ પ્રીત્યા તુષ્ટાવ વૃષભધ્વજમ્ ॥

વિષ્ણ્વાદયસ્સુરાસ્સર્વે મુનયશ્ચ ગણાસ્તદા ॥
નત્વા સંસ્તૂય વિવિધં ચક્રુર્જયરવં મુદા

આરોપ્ય વૃષભે શંભુસ્સતીં દક્ષાજ્ઞયા મુદા ॥
જગામ હિમવત્પ્રસ્થં વૃષભસ્થસ્સ્વયં પ્રભુઃ

અથ સા શંકરાભ્યાસે સુદતી ચારુહાસિની ॥
વિરેજે વૃષભસ્થા વૈ ચન્દ્રાંતે કાલિકા યથા

વિષ્ણ્વાદયસ્સુરાસ્સર્વે મરીચ્યાદ્યાસ્તથર્ષયઃ ॥
દક્ષોપિ મોહિતશ્ચાસીત્તથાન્યે નિશ્ચલા જનાઃ

કેચિદ્વાદ્યાન્વાદયન્તો ગાયંતસ્સુસ્વરં પરે ॥
શિવં શિવયશશ્શુદ્ધમનુજગ્મુઃ શિવં મુદા

મધ્યમાર્ગાદ્વિસૃષ્ટો હિ દક્ષઃ પ્રીત્યાથ શમ્ભુના ॥
વધામ પ્રાપ સગણઃ શમ્ભુઃ પ્રેમસમાકુલઃ

વિસૃષ્ટા અપિ વિષ્ણ્વાદ્યાશ્શમ્ભુના પુનરેવ તે ॥
અનુજગ્મુશ્શિવં ભક્ત્યા સુરાઃ પરમયા મુદા

તૈસ્સર્વૈસ્સગણૈશ્શંભુસ્સત્યઃ ચ સ્વસ્ત્રિયા યુતઃ ॥
પ્રાપ સ્વં ધામ સંહૃષ્ટો હિમવદ્ગિરિ શોભિતમ્

તત્ર ગત્વાખિલાન્દેવાન્મુનીનપિ પરાંસ્તથા ॥
મુદા વિસર્જયામાસ બહુ સમ્માન્ય સાદરમ્

શંભુમાભાષ્ય તે સર્વે વિષ્ણ્વાદ્યા મુદિતાનના ॥
સ્વંસ્વં ધામ યયુર્નત્વા સ્તુત્વા ચ મુનયસ્સુરાઃ

શિવોપિ મુદિતોત્યર્થં સ્વપત્ન્યા દક્ષકન્યયા ॥
હિમવત્પ્રસ્થસંસ્થો હિ વિજહાર ભવાનુગઃ

તતસ્સ શંકરસ્સત્યા સગણસ્સૂતિકૃન્મુને ॥
પ્રાપ સ્વં ધામ સંહૃષ્ટઃ કૈલાશં પર્વતોત્તમમ્

એતદ્વસ્સર્વમાખ્યાતં યથા તસ્ય પુરાઽભવત્ ॥
વિવાહો વૃષયાનસ્ય મનુસ્વાયંભુવાન્તક

વિવાહસમયે યજ્ઞે પ્રારંભે વા શૃણોતિ યઃ ॥
એતદાખ્યાનમવ્યગ્રસ્સંપૂજ્ય વૃષભધ્વજમ્

તસ્યાઽવિઘ્નં ભવેત્સર્વં કર્મ વૈવાહિકં ચ યત્ ॥
શુભાખ્યમપરં કર્મ નિર્વિઘ્નં સર્વદા ભવેત્

કન્યા ચ સુખસૌભણ્યશીલાચારગુણાન્વિતા॥
સાધ્વી સ્યાત્પુત્રિણી પ્રીત્યા શ્રુત્વાખ્યાનમિદં શુભમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીખણ્ડે સતી વિવાહવર્ણનં નામ વિંશોઽધ્યાયઃ