શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.2

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય નેમિષારણ્યવાસિનઃ ॥
પપ્રચ્છ ચ મુનિશ્રેષ્ઠઃ કથાં પાપપ્રણાશિનીમ્

નારદ ઉવાચ ॥
વિધેવિધે મહા ભાગ કથાં શંભોશ્શુભાવહામ્ ॥
શૃણ્વન્ ભવન્મુખાંભોજાન્ન તૃપ્તોસ્મિ મહાપ્રભો

અતઃ કથય તત્સર્વં શિવસ્ય ચરિતં શુભમ્ ॥
સતીકીર્ત્યન્વિતં દિવ્યં શ્રોતુમિચ્છામિ વિશ્વકૃત્

સતી હિ કથમુત્પન્ના દક્ષદારેષુ શોભના ॥
કથં હરો મનશ્ચક્રે દારાહરણકર્મણિ

કથં વા દક્ષકોપેન ત્યક્તદેહા સતી પુરા ॥
હિમવત્તનયા જાતા ભૂયો વાકાશમાગતા

પાર્વત્યાશ્ચ તપોઽત્યુગ્રં વિવાહશ્ચ કથં ત્વભૂત્ ॥
કથમર્દ્ધશરીરસ્થા બભૂવ સ્મરનાશિનઃ

એતત્સર્વં સમાચક્ષ્વ વિસ્તરેણ મહામતે ॥
નાન્યોસ્તિ સંશયચ્છેત્તા ત્વત્સમો ન ભવિષ્યતિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
શૃણુ ત્વં ચ મુને સર્વં સતીશિવયશશ્શુભમ્ ॥
પાવનં પરમં દિવ્યં ગુહ્યાદ્ગુહ્યતમં પરમ્

એતચ્છંભુઃ પુરોવાચ ભક્તવર્યાય વિષ્ણવે ॥
પૃષ્ટસ્તેન મહાભક્ત્યા પરોપકૃતયે મુને ॥

તતસ્સોપિ મયા પૃષ્ટો વિષ્ણુશ્શૈવવરસ્સુધીઃ ॥
પ્રીત્યા મહ્યં સમાચખ્યૌ વિસ્તરાન્મુનિસત્તમ

અહં તત્કથયિષ્યામિ કથામેતાં પુરાતનીમ્ ॥
શિવાશિવયશોયુક્તાં સર્વકામફલપ્રદામ્

પુરા યદા શિવો દેવો નિર્ગુણો નિર્વિકલ્પકઃ ॥
અરૂપશ્શક્તિરહિતશ્ચિન્માત્રસ્સદસત્પરઃ

અભવત્સગુણસ્સોપિ દ્વિરૂપશ્શક્તિમાન્પ્રભુઃ ॥
સોમો દિવ્યાકૃતિર્વિપ્ર નિર્વિ કારી પરાત્પરઃ

તસ્ય વામાંગજો વિષ્ણુર્બ્રહ્માહં દક્ષિણાંગજઃ ॥
રુદ્રો હૃદયતો જાતોઽભવચ્ચ મુનિસત્તમ

સૃષ્ટિકર્તાભવં બ્રહ્મા વિષ્ણુઃ પાલનકારકઃ ॥
લયકર્તા સ્વયં રુદ્રસ્ત્રિધાભૂતસ્સદાશિવઃ

તમેવાહં સમારાધ્ય બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ॥
પ્રજા સસર્જ સર્વાસ્તાસ્સુરાસુરનરાદિકાઃ

સૃષ્ટ્વા પ્રજાપતીન્ દક્ષપ્રમુખાન્સુરસત્તમાન્ ॥
અમન્યં સુપ્રસન્નોહં નિજં સર્વમહોન્નતમ્

મરીચિમત્રિં પુલહં પુલસ્ત્યાંગિરસૌ ક્રતુમ્ ॥
વસિષ્ઠં નારદં દક્ષં ભૃગું ચેતિ મહાપ્રભૂન્

બ્રહ્માહં માનસાન્પુત્રાનસર્જં ચ યદા મુને ॥
તદા મન્મનસો જાતા ચારુરૂપા વરાંગના

નામ્ના સંધ્યા દિવક્ષાંતા સાયં સંધ્યા જપંતિકા ॥
અતીવ સુન્દરી સુભ્રૂર્મુનિચેતોવિમોહિની

ન તાદૃશી દેવલોકે ન મર્ત્યે ન રસાતલે ॥
કાલત્રયેપિ વૈ નારી સમ્પૂર્ણગુણશાલિની

દૃષ્ટ્વાહં તાં સમુત્થાય ચિન્તયન્હૃદિ હૃદ્ગતમ્॥
દક્ષાદયશ્ચ સ્રષ્ટારો મરીચ્યાદ્યાશ્ચ મત્સુતાઃ

એવં ચિંતયતો મે હિ બ્રહ્મણો મુનિસત્તમ ॥
માનસઃ પુરુષો મંજુરાવિર્ભૂતો મહાદ્ભુતઃ

કાંચનીકૃતજાતાભઃ પીનોરસ્કસ્સુનાસિકઃ ॥
સુવૃત્તોરુકટીજંઘો નીલવેલિતકેસરઃ

લગ્નભ્રૂયુગલો લોલઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનઃ ॥
કપાટાયતસદ્વક્ષો રોમરાજીવરાજિતઃ

અભ્રમાતંગકાકારઃ પીનો નીલસુવાસકઃ ॥
આરક્તપાણિનયનમુખપાદકરોદ્ભવઃ

ક્ષીણમધ્યશ્ચારુદન્તઃ પ્રમત્તગજગંધનઃ॥
પ્રફુલ્લપદ્મપત્રાક્ષઃ કેસરઘ્રાણતર્પણઃ

કંબુગ્રીવો મીનકેતુઃ પ્રાંશુર્મકરવાહનઃ ॥
પંચપુષ્પાયુધો વેગી પુષ્પકોદંડમંડિતઃ

કાંતઃ કટાક્ષપાતેન ભ્રામયન્નયનદ્વયમ્ ॥
સુગંધિમારુતો તાત શૃંગારરસસેવિતઃ

તં વીક્ષ્ય પુરુષં સર્વે દક્ષાદ્યા મત્સુતાશ્ચ તે ॥
ઔત્સુક્યં પરમં જગ્મુર્વિસ્મયાવિષ્ટમાનસાઃ

અભવદ્વિકૃતં તેષાં મત્સુતાનાં મનો દ્રુતમ્ ॥
ધૈર્યં નૈવાલભત્તાત કામાકુલિતચેતસામ્

માં સોપિ વેધસં વીક્ષ્ય સ્રષ્ટારં જગતાં પતિમ્ ॥
પ્રણમ્ય પુરુષઃ પ્રાહ વિનયાનતકંધરઃ

પુરુષ ઉવાચ ॥
કિં કરિષ્યામ્યહં કર્મ બ્રહ્મંસ્તત્ર નિયોજય॥
માન્યોદ્ય પુરુષો યસ્માદુચિતઃ શોભિતો વિધે

અભિમાનં ચ યોગ્યં ચ સ્થાનં પત્ની ચ યા મમ ॥
તન્મે વદ ત્રિલોકેશ ત્વં સ્રષ્ટા જગતાં પતિઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પુરુષસ્ય મહાત્મનઃ ॥
ક્ષણં ન કિંચિત્પ્રાવોચત્સ સ્રષ્ટા ચાતિવિસ્મિતઃ

અતો મનસ્સુસંયમ્ય સમ્યગુત્સૃજ્ય વિસ્મયમ્ ॥
અવોચત્પુરુષં બ્રહ્મા તત્કામં ચ સમાવહન્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
અનેન ત્વં સ્વરૂપેણ પુષ્પબાણૈશ્ચ પંચભિઃ ॥
મોહયન્ પુરુષાન્ સ્ત્રીશ્ચ કુરુ સૃષ્ટિં સનાતનીમ્

અસ્મિઞ્જીવાશ્ચ દેવાદ્યાસ્ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ॥
એતે સર્વે ભવિષ્યન્તિ ન ક્ષમાસ્ત્યવલંબને

અહં વા વાસુદેવો વા સ્થાણુર્વા પુરુષોત્તમઃ ॥
ભવિષ્યામસ્તવ વશે કિમન્યે પ્રાણધારકાઃ

પ્રચ્છન્નરૂપો જંતૂનાં પ્રવિશન્હૃદયં સદા ॥
સુખહેતુઃ સ્વયં ભૂત્વા સૃષ્ટિં કુરુ સનાતનીમ્

ત્વત્પુષ્પબાણસ્ય સદા સુખલક્ષ્યં મનોદ્ભુતમ્ ॥
સર્વેષાં પ્રાણિનાં નિત્યં સદા મદકરો ભવાન્

ઇતિ તે કર્મ કથિતં સૃષ્ટિપ્રાવર્તકં પુનઃ ॥
નામાન્યેતે વદિષ્યંતિ સુતા મે તવ તત્ત્વતઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વાહં સુરશ્રેષ્ઠ સ્વસુતાનાં મુખાનિ ચ॥
આલોક્ય સ્વાસને પાદ્મે પ્રોપવિષ્ટોઽભવં ક્ષણમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીખંડે કામપ્રાદુર્ભાવો નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ