શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.1

અથ સતીખંડો દ્વિતીયઃ પ્રારભ્યતે ॥
નારદ ઉવાચ ॥
વિધે સર્વં વિજાનાસિ કૃપયા શંકરસ્ય ચ ॥
ત્વયાદ્ભુતા હિ કથિતાઃ કથા મે શિવયોશ્શુભાઃ

ત્વન્મુખાંભોજસંવૃત્તાં શ્રુત્વા શિવકથાં પરામ્ ॥
અતૃપ્તો હિ પુનસ્તાં વૈ શ્રોતુમિચ્છામ્યહં પ્રભો

પૂર્ણાંશશ્શંકરસ્યૈવ યો રુદ્રો વર્ણિતઃ પુરા ॥
વિધે ત્વયા મહેશાનઃ કૈલાસનિલયો વશી

સ યોગી સર્વવિષ્ણ્વાદિસુરસે વ્યસ્સતાં ગતિઃ ॥
નિર્દ્વંદ્વઃ ક્રીડતિ સદા નિર્વિકારી મહાપ્રભુઃ

સોઽભૂત્પુનર્ગૃહસ્થશ્ચ વિવાહ્ય પરમાં સ્ત્રિયમ્ ॥
હરિપ્રાર્થનયા પ્રીત્યા મંગલાં સ્વતપસ્વિનીમ્

પ્રથમં દક્ષપુત્રી સા પશ્ચાત્સા પર્વતાત્મજા ॥
કથમેકશરીરેણ દ્વયોરપ્યાત્મજા મતા

કથં સતી પાર્વતી સા પુનશ્શિવમુપાગતા ॥
એતત્સર્વં તથાન્યચ્ચ બ્રહ્મન્ ગદિતુમર્હસિ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સુરર્ષેઃ શંકરાત્મનઃ ॥
પ્રસન્નમાનસો ભૂત્વા બ્રહ્મા વચનમબ્રવીત્

બ્રહ્મોવાચ ॥
શૃણુ તાત મુનિશ્રેષ્ઠ કથયામિ કથાં શુભામ્ ॥
યાં શ્રુત્વા સફલં જન્મ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

પુરાહં સ્વસુતાં દૃષ્ટ્વા સંધ્યાહ્વાં તનયૈસ્સહ ॥
અભવં વિકૃતસ્તાત કામબાણપ્રપીડિતઃ

ધર્મઃ સ્મૃતસ્તદા રુદ્રો મહાયોગી પરઃ પ્રભુઃ॥
ધિક્કૃત્ય માં સુતૈસ્તાત સ્વસ્થાનં ગતવાનયમ્

યન્માયામોહિતશ્ચાહં વેદવક્તા ચ મૂઢધીઃ ॥
તેનાકાર્ષં સહાકાર્ય પરમેશેન શંભુના

તદીર્ષયાહમાકાર્ષં બહૂપાયાન્સુતૈઃ સહ ॥
કર્તું તન્મોહનં મૂઢઃ શિવમાયા વિમોહિતઃ

અભવંસ્તેઽથ વૈ સર્વે તસ્મિઞ્ શંભો પરપ્રભો ॥
ઉપાયા નિષ્ફલાસ્તેષાં મમ ચાપિ મુનીશ્વર

તદાઽસ્મરં રમેશાનં વ્યથોપાયસ્તુતૈસ્સહ ॥
અબોધયત્સ આગત્ય શિવભક્તિરતસ્સુધીઃ

પ્રબોધિતો રમેશેન શિવતત્ત્વપ્રદર્શિના ॥
તદીર્ષામત્યજં સોહં તં હઠં ન વિમોહિતઃ

શક્તિં સંસેવ્ય તત્પ્રીત્યોત્પાદયામાસ તાં તદા ॥
દક્ષાદશિક્ન્યાં વીરિણ્યાં સ્વપુત્રાદ્ધરમોહને

સોમા ભૂત્વા દક્ષસુતા તપઃ કૃત્વા તુ દુસ્સહમ્ ॥
રુદ્રપત્ન્યભવદ્ભક્ત્યા સ્વભક્તહિતકારિણી

સોમો રુદ્રો ગૃહી ભૂત્વાઽકાર્ષીલ્લીલાં પરાં પ્રભુઃ ॥
મોહયિત્વાથ માં તત્ર સ્વવિવાહેઽવિકારધીઃ ॥

વિવાહ્ય તાં સ આગત્ય સ્વગિરૌ સૂતિકૃત્તયા ॥
રેમે બહુવિમોહો હિ સ્વતંત્રસ્સ્વાત્તવિગ્રહઃ

તયા વિહરતસ્તસ્ય વ્યાતીયાય મહાન્ મુને ॥
કાલસ્સુખકરશ્શભોર્નિર્વિકારસ્ય સદ્રતેઃ

તતો રુદ્રસ્ય દક્ષેણ સ્પર્દ્ધા જાતા નિજેચ્છયા ॥
મહામૂઢસ્ય તન્માયામોહિતસ્ય સુગર્વિણઃ

તત્પ્રભાવાદ્ધરં દક્ષો મહાગર્વી વિમૂઢધીઃ ॥
મહાશાંતં નિર્વિકારં નિનિxદ બહુમોહિતઃ

તતો દક્ષઃ સ્વયં યજ્ઞં કૃતવાન્ગર્વિતોઽહરમ્ ॥
સર્વાનાહૂય દેવાદીન્ વિષ્ણું માં ચાખિલાધિપઃ

નાજુહાવ તથાભૂતો રુદ્રં રોષસમાકુલઃ ॥
તથા તત્ર સતીં નામ્ના સ્વપુત્રીં વિધિમોહિતઃ

યદા નાકારિતા પિત્રા માયામોહિત ચેતસા॥
લીલાં ચકાર સુજ્ઞાના મહાસાધ્વી શિવા તદા

અથાગતા સતી તત્ર શિવાજ્ઞામધિગમ્ય સા ॥
અનાહૂતાપિ દક્ષેણ ગર્વિણા સ્વપિતુર્ગૃહમ્

વિલોક્ય રુદ્રભાગં નો પ્રાપ્યાવજ્ઞાં ચ તાતતઃ ॥
વિનિંદ્ય તત્ર તાન્સર્વાન્દેહત્યાગમથાકરોત્

તચ્છુત્વા દેવ દેવેશઃ ક્રોધં કૃત્વા તુ દુસ્સહમ્ ॥
જટામુત્કૃત્ય મહતીં વીરભદ્રમજીજનત્

સગણં તં સમુત્પાદ્ય કિં કુર્ય્યા મિતિ વાદિનમ્ ॥
સર્વાપમાનપૂર્વં હિ યજ્ઞધ્વંસં દિદેશ હ

।
તદાજ્ઞાં પ્રાપ્ય સ ગણાધીશો બહુબલાન્વિતઃ ॥
ગતોઽરં તત્ર સહસા મહાબલપરાક્રમઃ

મહોપદ્રવમાચેરુર્ગણાસ્તત્ર તદાજ્ઞયા॥
સર્વાન્સ દંડયામાસ ન કશ્ચિદવશેષિતઃ।૩૨॥
વિષ્ણું સંજિત્ય યત્નેન સામરં ગણસત્તમઃ ॥
ચક્રે દક્ષશિરશ્છેદં તચ્છિરોગ્નૌ જુહાવ ચ

યજ્ઞધ્વંસં ચકારાશુ મહોપદ્રવમાચરન્ ॥
તતો જગામ સ્વગિરિં પ્રણનામ પ્રભું શિવમ્

યજ્ઞધ્વંસોઽભવચ્ચેત્થં દેવલોકે હિ પશ્યતિ ॥
રુદ્રસ્યાનુચરૈસ્તત્ર વીરભદ્રાદિભિઃ કૃતઃ

મુને નીતિરિયં જ્ઞેયા શ્રુતિસ્મૃતિષુ સંમતા ॥
રુદ્રે રુષ્ટે કથં લોકે સુખં ભવતિ સુપ્રભો

તતો રુદ્રઃ પ્રસન્નોભૂત્સ્તુતિમાકર્ણ્ય તાં પરામ્ ॥
વિજ્ઞપ્તિં સફલાં ચક્રે સર્વેષાં દીનવત્સલઃ

પૂર્વવચ્ચ કૃતં તેન કૃપાલુત્વં મહાત્મના॥
શંકરેણ મહેશેન નાનાલીલાવિ હારિણા

જીવિતસ્તેન દક્ષો હિ તત્ર સર્વે હિ સત્કૃતાઃ ॥
પુનસ્સ કારિતો યજ્ઞઃ શંકરેણ કૃપાલુના

રુદ્રશ્ચ પૂજિતસ્તત્ર સર્વૈર્દેવૈર્વિશેષતઃ ॥
યજ્ઞે વિશ્વાદિભિર્ભક્ત્યા સુપ્રસન્નાત્મભિર્વને

॥
સતીદેહસમુત્પન્ના જ્વાલા લોકસુખાવહા ॥
પતિતા પર્વતે તત્ર પૂજિતા સુખદાયિની

જ્વાલામુખીતિ વિખ્યાતા સર્વકામફલપ્રદા ॥
બભૂવ પરમા દેવી દર્શનાત્પાપહારિણી

ઇદાનીં પૂજ્યતે લોકે સર્વકામફલાપ્તયે ॥
સંવિધાભિરનેકાભિર્મહોત્સવપરસ્પરમ્

તતશ્ચ સા સતી દેવી હિમાલયસુતા ઽભવત્ ॥
તસ્યાશ્ચ પાર્વતીનામ પ્રસિદ્ધમભવત્તદા

સા પુનશ્ચ સમારાધ્ય તપસા કઠિનેન વૈ ॥
તમેવ પરમેશાનં ભર્ત્તારં સમુપાશ્રિતા

એતત્સર્વં સમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોહં મુનીશ્વર ॥
યચ્છ્રુત્વા સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીસંક્ષેપચરિત્રવર્ણનં નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ