શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.17

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સર્વદેવૈશ્ચ કૃતા શંભોર્નુતિઃ પરા ॥
શિવાચ્ચ સા વરં પ્રાપ્તા શૃણુ હ્યાદરતો મુને

અથો સતી પુનઃ શુક્લપક્ષેઽષ્ટમ્યામુપોષિતા ॥
આશ્વિને માસિ સર્વેશં પૂજયામાસ ભક્તિતઃ

ઇતિ નંદાવ્રતે પૂર્ણે નવમ્યાં દિનભાગતઃ ॥
તસ્યાસ્તુ ધ્યાનમગ્નાયાઃ પ્રત્યક્ષમભવદ્ધરઃ

સર્વાઙ્ગસુન્દરો ગૌરઃ પંચવક્ત્રસ્ત્રિલોચનઃ॥
ચંદ્રભાલઃ પ્રસન્નાત્મા શિતિકંઠશ્ચતુર્ભુજ

ત્રિશૂલબ્રહ્મકવરાભયધૃગ્ભસ્મભાસ્વરઃ ॥
સ્વર્ધુન્યા વિલસચ્છીર્ષસ્સકલાઙ્ગમનોહરઃ

મહાલાવણ્યધામા ચ કોટિચન્દ્રસમાનનઃ ॥
કોટિસ્મરસમાકાંતિસ્સર્વથા સ્ત્રીપ્રિયાકૃતિઃ

પ્રત્યક્ષતો હરં વીક્ષ્ય સતી સેદૃવિધં પ્રભુમ્ ॥
વવન્દે ચરણૌ તસ્ય સુલજ્જાવનતાનના

અથ પ્રાહ મહાદેવસ્સતીં સદ્વ્રતધારિણીમ્ ॥
તામિચ્છન્નપિ ભાર્યાર્થં તપશ્ચર્યાફલપ્રદઃ

મહાદેવ ઉવાચ ॥
દક્ષનંદિનિ પ્રીતોસ્મિ વ્રતેનાનેન સુવ્રતે ॥
વરં વરય સંદાસ્યે યત્તવાભિમતં ભવેત્

બ્રહ્મોવાચ ॥
જાનન્નપીહ તદ્ભાવં મહાદેવો જગત્પતિઃ॥
જગૌ વરં વૃણીષ્વેતિ તદ્વાક્યશ્રવણેચ્છયા

સાપિ ત્રપાવશા યુક્તા વક્તું નો હૃદિ યત્સ્થિતમ્ ॥
શશાક સા ત્વભીષ્ટં યત્તલ્લજ્જાચ્છાદિતં પુનઃ

પ્રેમમગ્નાઽભવત્સાતિ શ્રુત્વા શિવવચઃ પ્રિયમ્ ॥
તજ્જ્ઞાત્વા સુપ્રસન્નોભૂચ્છંકરો ભક્તવત્સલઃ

વરં બ્રૂહિ વરં બ્રૂહિ પ્રાહેતિ સ પુનર્દ્રુતમ્ ॥
સતીભક્તિવશશ્શંભુરંતર્યામી સતાં ગતિઃ

અથ ત્રપાં સ્વાં સંધાય યદા પ્રાહ હરં સતી ॥
યથેષ્ટં દેહિ વરદ વરમિત્યનિવારકમ્

તદા વાક્યસ્યાવસાનમનવેક્ષ્ય વૃષધ્વજઃ ॥
ભવ ત્વં મમ ભાર્યેતિ પ્રાહ તાં ભક્તવત્સલઃ

એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સાભીષ્ટફલ ભાવનમ્ ॥
તૂષ્ણીં તસ્થૌ પ્રમુદિતા વરં પ્રાપ્ય મનોગતમ્

સકામસ્ય હરસ્યાગ્રે સ્થિતા સા ચારુહાસિની ॥
અકરોન્નિજભાવાંશ્ચ હાવાન્કામવિવર્દ્ધનાન્

તતો ભાવાન્સમાદાય શૃંગારાખ્યો રસસ્તદા ॥
તયોશ્ચિત્તે વિવેશાશુ કલા હાવા યથોદિતમ્

તત્પ્રવેશાત્તુ દેવર્ષે લોકલીલાનુસારિણોઃ ॥
કાપ્યભિખ્યા તયોરાસીચ્ચિત્રા ચન્દ્રમસોર્યથા

રેજે સતી હરં પ્રાપ્ય સ્નિગ્ધભિન્નાંજનપ્રભા ॥
ચન્દ્રાભ્યાશેઽભ્રલેખેવ સ્ફટિકોજ્જ્વલવર્ષ્મણઃ

અથ સા તમુવાચેદં હરં દાક્ષાયણી મુહુઃ ॥
સુપ્રસન્ના કરૌ બદ્ધ્વા નતકા ભક્તવત્સલમ્

સત્યુવાચ ॥
દેવદેવ મહાદેવ વિવાહ વિધિના પ્રભૌ ॥
પિતુર્મે ગોચરીકૃત્ય માં ગૃહાણ જગત્પતે

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં સતીવચઃ શ્રુત્વા મહેશો ભક્તવત્સલઃ ॥
તથાસ્ત્વિતિ વચઃ પ્રાહ નિરીક્ષ્ય પ્રેમતશ્ચ તામ્

દાક્ષાયણ્યપિ તં નત્વા શંભું વિજ્ઞાપ્ય ભક્તિતઃ ॥
પ્રાપ્તાજ્ઞા માતુરભ્યાશમગાન્મોહમુદાન્વિતા

હરોપિ હિમવત્પ્રસ્થં પ્રવિશ્ય ચ નિજાશ્રમમ્ ॥
દાક્ષાયણીવિયોગાદ્વૈ કૃચ્છ્રધ્યાનપરોઽભવત્

સમાધાય મનઃ શંભુર્લૌકિકીં ગતિમાશ્રિતઃ ॥
ચિંતયામાસ દેવર્ષે મનસા માં વૃષધ્વજઃ

તતસ્સંચિંત્યમાનોહં મહેશેન ત્રિશૂલ્રિના ॥
પુરસ્તાત્પ્રાવિશં તૂર્ણં હરસિદ્ધિપ્રચોદિતઃ

યત્રાસૌ હિમવત્પ્રસ્થે તદ્વિયોગી હરઃ સ્થિતઃ ॥
સરસ્વતીયુતસ્તાત તત્રૈવ સમુપસ્થિતઃ

સરસ્વતીયુતં માં ચ દેવર્ષે વીક્ષ્ય સ પ્રભુઃ ॥
ઉત્સુકઃ પ્રેમબદ્ધશ્ચ સત્યા શંભુરુવાચ હ

શંભુરુવાચ ॥
અહં બ્રહ્મન્સ્વાર્થપરઃ પરિગ્રહકૃતૌ ચ યત્ ॥
તદા સ્વત્વમિવસ્વાર્થે પ્રતિભાતિ મમાધુના

અહમારાધિતસ્સત્યાદ્દાક્ષાયણ્યાથ ભક્તિતઃ ॥
તસ્યૈ વરો મયા દત્તો નંદાવ્રતપ્રભાવતઃ

ભર્તા ભવેતિ ચ તયા મત્તો બ્રહ્મન્ વરો વૃતઃ ॥
મમ ભાર્યા ભવેત્યુક્તં મયા તુષ્ટેન સર્વથા

અથાવદત્તદા માં સા સતી દાક્ષાયણી ત્વિતિ ॥
પિતુર્મે ગોચરીકૃત્ય માં ગૃહાણ જગત્પતે

તદપ્યંગીકૃતં બ્રહ્મન્મયા તદ્ભક્તિ તુષ્ટિતઃ ॥
સા ગતા ભવનં માતુરહમત્રાગતો વિધે

તસ્માત્ત્વં ગચ્છ ભવનં દક્ષસ્ય મમ શાસનાત્ ॥
તાં દક્ષોપિ યથા કન્યાં દદ્યાન્મેઽરં તથા વદ

સતીવિયોગભંગસ્સ્યાદ્યથા મે ત્વં તથા કુરુ ॥
સમાશ્વાસય તં દક્ષં સર્વવિદ્યાવિશારદઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુદીર્ય મહાદેવસ્સકાશે મે પ્રજાપતેઃ ॥
સરસ્વતીં વિલોક્યાશુ વિયોગવશગોભવત્

તેનાહમપિ ચાજ્ઞપ્તઃ કૃતકૃત્યો મુદાન્વિતઃ ॥
પ્રાવોચં ચેતિ જગતાં નાથં તં ભક્તવત્સલમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
યદાત્થ ભગવઞ્શમ્ભો તદ્વિચાર્ય સુનિશ્ચિતમ્ ॥
દેવાનાં મુખ્યસ્સ્વાર્થો હિ મમાપિ વૃષભધ્વજ

દક્ષસ્તુભ્યં સુતાં સ્વાં ચ સ્વયમેવ પ્રદાસ્યતિ ॥
અહં ચાપિ વદિષ્યામિ ત્વદ્વાક્યં તત્સમક્ષતઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુદીર્ય્ય મહાદેવમહં સર્વેશ્વરં પ્રભુમ્ ॥
અગમં દક્ષનિલયં સ્યંદનેનાતિવેગિના

॥ નારદ ઉવાચ ॥
વિધે પ્રાજ્ઞ મહાભાગ વદ નો વદતાં વર ॥
સત્યૈ ગૃહાગતાયૈ સ દક્ષઃ કિમકરોત્તતઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
તપસ્તપ્ત્વા વરં પ્રાપ્ય મનોભિલષિતં સતી ॥
ગૃહં ગત્વા પિતુર્માતુઃ પ્રણામમકરોત્તદા

માત્રે પિત્રેઽથ તત્સર્વં સમાચખ્યૌ મહેશ્વરાત્ ॥
વરપ્રાપ્તિઃ સ્વસખ્યા વૈ સત્યાસ્તુષ્ટસ્તુ ભક્તિતઃ

માતા પિતા ચ વૃત્તાંતં સર્વં શ્રુત્વા સખીમુખાત્ ॥
આનન્દં પરમં લેભે ચક્રે ચ પરમોત્સવમ્

દ્રવ્યં દદૌ દ્વિજાતિભ્યો યથાભીષ્ટમુદારધીઃ॥
અન્યેભ્યશ્ચાંધદીનેભ્યો વીરિણી ચ મહામનાઃ

વીરિણી તાં સમાલિંગ્ય સ્વસુતાં પ્રીતિવર્દ્ધિનીમ્ ॥
મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય મુદિતા પ્રશશંસ મુહુર્મુહુઃ

અથ દક્ષઃ કિયત્કાલે વ્યતીતે ધર્મવિત્તમઃ ॥
ચિંતયામાસ દેયેયં સ્વસુતા શમ્ભવે કથમ્

આગતોપિ મહાદેવઃ પ્રસન્નસ્સ જગામ હ ॥
પુનરેવ કથં સોપિ સુતાર્થેઽત્રાગમિષ્યતિ

પ્રાસ્થાપ્યોથ મયા કશ્ચિચ્છંભોર્નિકટમંજસા ॥
નૈતદ્યોગ્યં નિગૃહ્ણીયાદ્યદ્યેવં વિફલાર્દના

અથવા પૂજયિષ્યામિ તમેવ વૃષભધ્વજમ્॥
મદીયતનયા ભક્ત્યા સ્વયમેવ યથા ભવેત્

તથૈવ પૂજિતસ્સોપિ વાંછત્યાર્યપ્રયત્નતઃ॥
શંભુર્ભવતુ મદ્ભર્ત્તેત્યેવં દત્તવરેણતત્

ઇતિ ચિંતયતસ્તસ્ય દક્ષસ્ય પુરતોઽન્વહમ્॥
ઉપસ્થિતોહં સહસા સરસ્વત્યન્વિતસ્તદા।૫૩॥
માં દૃષ્ટ્વા પિતરં દક્ષઃ પ્રણમ્યાવનતઃ સ્થિતઃ ॥
આસનં ચ દદૌ મહ્યં સ્વભવાય યથોચિતમ્

તતો માં સર્વલોકેશં તત્રાગમન કારણમ્ ॥
દક્ષઃ પપ્રચ્છ સ ક્ષિપ્રં ચિંતાવિષ્ટોપિ હર્ષિતઃ

દક્ષ ઉવાચ ॥
તવાત્રાગમને હેતુઃ કઃ પ્રવેશે સ સૃષ્ટિકૃત્ ॥
મમોપરિ સુપ્રસાદં કૃત્વાચક્ષ્વ જગદ્ગુરો

પુત્રસ્નેહાત્કાર્યવશાદથ વા લોકકારક॥
મમાશ્રમં સમાયાતો હૃષ્ટસ્ય તવ દર્શનાત્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ પૃષ્ટસ્સ્વપુત્રેણ દક્ષેણ મુનિસત્તમ ॥
વિહસન્નબ્રુવં વાક્યં મોદયંસ્તં પ્રજાપતિમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
શૃણુ દક્ષ યદર્થં ત્વત્સમીપમહમાગતઃ ॥
ત્વત્તોકસ્ય હિતં મેપિ ભવતોપિ તદીપ્સિતમ્

તવ પુત્રી સમારાધ્ય મહાદેવં જગત્પતિમ્ ॥
યો વરઃ પ્રાર્થિતસ્તસ્ય સમયોયમુપાગતઃ

શંભુના તવ પુત્ર્યર્થં ત્વત્સકાશમહં ધુવમ્ ॥
પ્રસ્થાપિતોસ્મિ યત્કૃત્યં શ્રેય સ્તદવધારય

વરં દત્ત્વા ગતો રુદ્રસ્તાવત્પ્રભૃતિ શંકરઃ ॥
ત્વત્સુતાયા વિયોગેન ન શર્મ લભતેંજસા

અલબ્ધચ્છિદ્રમદનો જિગાય ગિરિશં ન યમ્ ॥
સર્વૈઃ પુષ્પમયૈર્બાણૈર્યત્નં કૃત્વાપિ ભૂરિશઃ

સ કામબાણવિદ્ધોપિ પરિત્યજ્યાત્મ ચિંતનમ્ ॥
સતીં વિચિંતયન્નાસ્તે વ્યાકુલઃ પ્રાકૃતો યથા

વિસ્મૃત્ય પ્રશ્રુતાં વાણીં ગણાગ્રે વિપ્રયોગતઃ ॥
ક્વ સતીત્યેવમભિતો ભાષતે નિકૃતાવપિ

મયા યદ્વાંછિતં પૂર્વં ત્વયા ચ મદનેન ચ ॥
મરીચ્યાદ્યૈમુનિવરૈસ્તત્સિદ્ધમધુના સુત

ત્વત્પુત્ર્યારાધિતશ્શંભુસ્સોપિ તસ્યા વિચિંતનાત્ ॥
અનુશોધયિતું પ્રેપ્સુર્વર્ત્તતે હિમવદ્ગિરૌ

યથા નાનાવિધૈર્ભાવૈસ્સત્ત્વાત્તેન વ્રતેન ચ ॥
શંભુરારાધિતસ્તેન તથૈવારાધ્યતે સતી

તસ્માત્તુ દક્ષતનયાં શંભ્વર્થં પરિકલ્પિતામ્ ॥
તસ્મૈ દેહ્યવિલંબેન કૃતા તે કૃતકૃત્યતા

અહં તમાનયિષ્યામિ નારદેન ત્વદાલયમ્ ॥
તસ્મૈ ત્વમેનાં સંયચ્છ તદર્થે પરિકલ્પિતામ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
શ્રુત્વા મમ વચશ્ચેતિ સ મે પુત્રોતિહર્ષિતઃ ॥
એવમેવેતિમાં દક્ષ ઉવાચ પરિહર્ષિતઃ

તતસ્સોહં મુને તત્રાગમમત્યંતહર્ષિતઃ ॥
ઉત્સુકો લોકનિરતો ગિરિશો યત્ર સંસ્થિતઃ

ગતે નારદ દક્ષોપિ સદાર તનયો હ્યપિ ॥
અભવત્પૂર્ણકામસ્તુ પીયૂષૈરિવ પૂરિતઃ

॥
ઇતિ શ્રીશૈવે મહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીખંડે સતીવરલાભો નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ